IV SO/WR 2/23

IV SO/Wr 2/23 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ireneusz Dukiel /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
*Wymierzono organowi grzywnę z art. 55 p.p.s.a.
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 55 par. 1 w zw. z  art. 156 par. 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 3 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. D. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Zagrodno za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę postanawia: wymierzyć Wójtowi Gminy Zagrodno grzywnę w kwocie 2.000 (słownie: dwa tysiące) złotych.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt IV SO/Wr 12/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wymierzył Wójtowi Gminy Zagrodno grzywnę w kwocie 200 zł za nieprzekazanie sądowi skargi A. D. na bezczynność Wójta Gminy Zagrodno wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd przyjął na podstawie przedłożonej przez stronę kopii skargi z dnia 8 lutego 2022 r., że wnioskodawczyni wniosła skargę do Sądu za pośrednictwem organu 10 lutego 2022 r. (data wpływu skargi do organu). Tym samym, zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902), dalej: u.d.i.p., organ powinien przekazać tę skargę do WSA we Wrocławiu w terminie 15 dni od jej wniesienia, tj. do dnia 25 lutego 2022 r. Tymczasem jak wskazuje analiza urządzeń ewidencyjnych Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przedmiotowa skarga strony z dnia 8 lutego 2022 r. nie została przekazana. Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności, Sąd uznał wniosek strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 200 złotych. Określając wysokość grzywny Sąd miał na względzie zarówno treść wniosku, jak i charakter sprawy będący przedmiotem skargi (bezczynność), okres uchybienia terminowi przekazania skargi (ponad dziewięć miesięcy), jak również fakt, że w dacie rozpoznawania wniosku skarga strony nadal nie została przekazana Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi sprawy, a organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek strony. W ocenie Sądu, wysokość wymierzonej grzywny pozwalała na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Wójt Gminy Zagrodno. Zarzucił naruszenie art. 55 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako: u.p.p.s.a.), poprzez niewzięcie pod uwagę przy wymierzeniu grzywny okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, a polegających na bardzo dużej liczbie obowiązków organu oraz zawinionego paraliżu organizacyjnego Urzędu Gminy w Zagrodnie spowodowanego nadużywaniem prawa do informacji publicznej przez wnioskodawczynię. Według organu wymierzona kara jest zbyt surowa w stosunku do stopnia zawinienia organu.
Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III OZ 12/23 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
W uzasadnieniu NSA uznał, że w sprawie niewątpliwie zaistniały podstawy do wymierzenia organowi grzywny bowiem doszło do uchybienia terminu, o którym mowa w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Sąd stwierdził jednak, że wysokość orzeczonej grzywny jest nieadekwatna chociażby nawet do czasu trwania zwłoki organu w przekazaniu Sądowi skargi na bezczynność. Zdaniem NSA, wysokość grzywny ustalona przez Sąd I instancji pozostaje w znacznej dysproporcji do okoliczności, które doprowadziły do jej wymierzenia. W niniejszej sprawie przekroczenie terminu wynika bowiem z nieprawidłowej organizacji organu. Podkreślono, że organ powinien dołożyć należytej staranności przy wykonywaniu zobowiązań nałożonych na niego przez ustawę oraz Sąd. Jego praca powinna być tak zorganizowana, aby zapewnić jego sprawne i ciągłe funkcjonowanie. Co więcej, organ nawet nie udzielił Sądowi odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny. Powyższe oznacza, że orzeczona grzywna jest zbyt niska.
Stwierdzono, że wymierzenie grzywny w wysokości co najmniej dziesięciokrotnie wyższej od tej wymierzonej w zaskarżonym postanowieniu będzie adekwatne do stopnia przewinienia organu, mając na uwadze prawie roczne przekroczenie terminu przekazania skargi dotyczącej bezczynności w zakresie dostępu do informacji publicznej. Nie jest bowiem pożądane, aby zaniedbania jakich dopuścił się organ, występowały w przyszłości. W ocenie NSA wymierzenie grzywny w wyższej wysokości jest zasadne wobec postawy organu ignorującego również wezwanie Sądu do zajęcia stanowiska w zakresie wniosku o wymierzenie grzywny, jak i wielomiesięczne zaniechania w przekazaniu skargi na bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, co uniemożliwia realizację konstytucyjnego prawa strony do sądu.
W związku z tak dokonaną wykładnią prawa przez NSA, zarządzeniem z dnia 21 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zwrócił się do Wójta Gminy Zagrodno o niezwłoczne, w terminie nie krótszym niż 7 dni, przekazanie skargi skarżącej na bezczynność Wójta Gminy Zagrodno w przedmiocie informacji publicznej na wniosek z dnia 3 grudnia 2021 r. o udostępnienie kserokopii umów o dzieło i umów zlecenia zawartych z pracownikami urzędu gminy na okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2020 r., pod rygorem wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na powyższe wezwanie, odebrane dnia 22 lutego 2023 r. (dowód: Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia – k. 74) organ w żaden sposób nie zareagował.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 190 u.p.p.s.a., sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. stosowany jest odpowiednio do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny przy ponownym rozpoznawaniu danej sprawy jest związany wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny zarówno w zakresie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.
Wykonując zatem wytyczne zawarte w postanowieniu NSA z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III OZ 12/23 Sąd uznał, że w sprawie zachodziły podstawy do wymierzenia organowi grzywny w wysokości co najmniej dziesięciokrotnie wyższej od wymierzonej w zaskarżonym postanowieniu.
Zgodnie z art. 54 § 2 u.p.p.s.a organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, przy czym zgodnie z treścią art. 21 pkt 1 u.d.i.p. w terminie 15 dni.
W myśl art. 55 § 1 u.p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 u.p.p.s.a., jest nie tylko funkcja dyscyplinująca (mająca na celu doprowadzenie do wykonania przez organ administracji ciążącego na nim obowiązku procesowego), ale również funkcja represyjna. Ta druga służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym, grzywna pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ administracji, jak i przez inne organy administracji. W wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09 i postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt I OZ 328/12 publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Wskazać należy, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi administracji grzywny ma bowiem na celu nie tylko jego dyscyplinowanie, lecz ma również stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
W okolicznościach faktycznych sprawy nie ulega wątpliwości, że organ nie wywiązał się z ustawowego obowiązku przekazania do sądu administracyjnego skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz z aktami sprawy w terminie. Stwierdzone zaniechanie organu w zakresie realizacji obowiązków związanych z przekazaniem skargi niewątpliwie narusza art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Mając na uwadze upływ czasu jaki minął od daty złożenia przez stronę skargi na bezczynność organu Sąd uznał, że wymierzenie organowi grzywny w danych okolicznościach stanowi konieczny środek dyscyplinująco-represyjny, ukierunkowany na przymuszenie organu do przesłania skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy.
W rozpoznawanej sprawie okoliczność bezsporną stanowi fakt, że Wójt Gminy Zagrodno nie wywiązał się z obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy, co winien uczynić do 25 lutego 2023 r. Bezczynność organu trwała do dnia wydania zaskarżonego postanowienia Sądu z dnia 29 listopada 2022 r., (ponad 9 miesięcy) a następnie stan ten uległ przedłużeniu o kolejne 4 miesiące do dnia wydania niniejszego postanowienia. Stanu bezczynności nie przerwało nawet wezwanie organu przez tut. Sąd w dniu 21 lutego 2023 r. o nadesłanie skargi. Mimo doręczenia tego wezwania w dniu 22 lutego 2022 r. pozostało ono bez odpowiedzi.
W tym stanie rzeczy zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie skargi w wysokości co najmniej dziesięciokrotnie wyższej od tej wymierzonej w zaskarżonym postanowieniu, co jest adekwatne do stopnia przewinienia organu, mając na uwadze ponad roczne już przekroczenie terminu przekazania skargi dotyczącej bezczynności w zakresie dostępu do informacji publicznej. Nie jest bowiem pożądane, aby zaniedbania jakich dopuścił się organ, występowały w przyszłości. W ocenie Sądu wymierzenie grzywny w wyższej wysokości jest zasadne wobec postawy organu ignorującego również wezwanie Sądu do zajęcia stanowiska w zakresie wniosku o wymierzenie grzywny, jak i wielomiesięczne zaniechania w przekazaniu skargi na bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, co uniemożliwia realizację konstytucyjnego prawa strony do sądu. Organ też, w żaden sposób nie zareagował na wezwanie Sądu z dnia 21 lutego 2023 r. do niezwłocznego przekazania skargi z dnia 3 grudnia 2021 r. Grzywna ma bowiem na celu zdyscyplinowanie organu, by działał w sprawie wnikliwie i szybko bez nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im właściwego biegu i prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości. Nie może bowiem być uzasadnieniem dla niewywiązania się z obowiązku z art. 54 § 2 u.p.p.s.a. argument polegający na zwiększonej liczbie obowiązków organu, czy nadużywaniu przez stronę prawa do informacji, albo niedostatecznej obsadzie kadrowej organu. Kwestia licznych obowiązków organu, narastający napływ wniosków o udzielenie informacji publicznej, czy nawet problemy wewnętrzne organu administracji publicznej związane z realizacją zadań ustawowych, nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony, także w sferze terminów załatwiania sprawy. Sytuacja, w której strona od wielu miesięcy, jak w rozpoznawanej sprawie, czeka jedynie na przekazanie Sądowi skargi na bezczynność, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa.
Okoliczności sprawy wskazują zatem, że nieprzekazanie skargi wynika ze złej woli Wójta Gminy Zagrodno.
Wobec powyższego orzeczona grzywna w wysokości 2.000 złotych, mając na uwadze maksymalne progi zawarte w art. 154 § 6 w zw. z art. 55 § 1 u.p.p.s.a. będzie w ocenie Sądu zarówno wystarczająca, jak i będzie spełniać cele, dla jakich winna być orzekana oraz skutkować będzie prewencyjnie na przyszłość w celu usunięcia zaniechania w przedmiocie przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych.
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 55 § 1 u.p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 6 u.p.p.s.a.