IV SO/Wr 1/26

IV SO/Wr 1/26 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2026-02-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Wymierzono organowi grzywnę z art. 55 p.p.s.a.
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 55 par. 1 w zw. z  art. 154 par. 6 oraz  art. 200 w zw. z  art. 64 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy z wniosku U. M. o wymierzenie grzywny Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za nieprzekazanie sądowi skargi na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: I. wymierzyć Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych grzywnę w wysokości 600 (słownie: sześćset) złotych; II. zasądzić od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz U. M. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 8 lutego 2025 r. U. M. (dalej: strona, wnioskodawca) wniosła skargę na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) z dnia 9 stycznia 2025 r., nr 010070/680/4476110/2022, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 października 2023 r., nr 010070/680/4476110/2022, o zmianie okresu świadczenia wychowawczego na dziecko S. M. (dalej: postanowienie organu z dnia 9 stycznia 2025 r.).
Skarga została wniesiona w formie dokumentu elektronicznego na elektroniczną skrzynkę podawczą organu.
Organ w dniu 11 lipca 2025 r. nadesłał na elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu wydruk odpowiedzi na w/w skargę.
W dniu 14 lipca 2025 r., pocztą tradycyjną, organ nadesłał wydruki wniesionej skargi, odpowiedzi na skargę, oraz akta administracyjne sprawy. Organ dołączył również wydruk urzędowego poświadczenia przedłożenia (UPP - identyfikator poświadczenia: [...]) świadczący o wpływie do organu w dniu 8 lutego 2025 r. skargi wnioskodawczyni na w/w postanowienie organu.
Wyżej wymieniona skarga strony została zarejestrowana w tutejszym Sądzie pod sygnaturą IV SA/Wr 359/25.
Na wezwanie Sądu w dniu 5 sierpnia 2025 r. organ nadesłał, na elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu, wniesioną przez stronę skargę w formie dokumentu elektronicznego wraz z odpowiedzią na skargę w identycznej formie.
Następnie, pismem z dnia 17 czerwca 2025 r., wniesionym na elektroniczną skrzynkę podawczą organu, wnioskodawczyni wniosła skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko S. M. W treści skargi podniosła naruszenie przez organ art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.) poprzez nieterminowe przekazanie do Sądu skargi na postanowienie organu z dnia 9 stycznia 2025 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, żądając m.in. zobowiązania organu do wykonania tego obowiązku. Omawiana skarga została zarejestrowana w tutejszym Sądzie pod sygnaturą IV SAB/Wr 921/25. Dodatkowo wnioskodawczyni, w piśmie z dnia 24 września 2025 r., w związku z zarzucanym organowi naruszeniem art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez nieterminowe przekazanie do Sądu skargi na postanowienie organu z dnia 9 stycznia 2025 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, wniosła o zobowiązanie organu do przestrzegania powołanego przepisu oraz o zasądzenie na jej rzecz sumy pieniężnej.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 14 stycznia 2026 r. pisma wnioskodawczyni z dnia 17 czerwca 2025 r. i 24 września 2025 r. zostały zarejestrowane w tutejszym Sądzie jako wniosek o wymierzenie grzywny organowi za nieprzekazanie Sądowi skargi na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (tj. postanowienie organu z dnia 9 stycznia 2025 r.) wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.
W nadesłanej w dniu 5 sierpnia 2025 r. odpowiedzi na skargę wniesioną na postanowienie organu z dnia 9 stycznia 2025 r., pełnomocnik organu przyznał, że pismo strony stanowiące skargę na postanowienie organu z dnia 9 stycznia 2025 r. zostało wniesione w dniu 8 lutego 2025 r. Jednakże nie zostało zarejestrowane jako skarga i nie było widoczne w rejestrze skarg do opracowania. Dopiero wniesienie przez stronę ponaglenia spowodowało, że skarga strony została odnaleziona i został jej nadany bieg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny zasługiwał na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.).
Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi obowiązek działania organu władzy publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny.
Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko funkcja dyscyplinująca (mająca na celu doprowadzenie do wykonania przez organ administracji publicznej ciążącego na nim obowiązku procesowego), ale również funkcja represyjna. Ta druga służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna pełni również funkcję prewencyjną albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ administracji jak i przez inne organy administracji publicznej. W wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09 i postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r., I OZ 328/12).
Wskazać należy, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi administracji grzywny ma bowiem na celu nie tylko jego dyscyplinowanie, lecz ma również stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
W rozpoznawanej sprawie skarga wpłynęła do organu w dniu 8 lutego 2025 r., jak wynika z nadesłanego zarówno przez wnioskodawczynię jak i pełnomocnika organu urzędowego poświadczenia przedłożenia (UPP - identyfikator poświadczenia: [...]). Jest to okoliczność niesporna. Wobec powyższego skarga winna być przekazana do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę i kompletnymi aktami sprawy najpóźniej w dniu 10 marca 2025 r., czego jednak organ nie uczynił. Akta sprawy zostały nadesłane przez organ w dniu 14 lipca 2025 r. Natomiast skarga, którą strona wniosła w formie dokumentu elektronicznego wraz odpowiedzią na skargę, mającą formę również dokumentu elektronicznego, organ nadesłał na elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu w dniu 5 sierpnia 2025 r., a zatem z blisko 6-miesięcznym przekroczeniem terminu, jaki wprowadza art. 54 § 2 p.p.s.a..
Analizując okoliczności faktyczne sprawy Sąd nie miał wobec powyższego wątpliwości, że organ naruszył powołany przepis.
Wypada dodatkowo zwrócić uwagę, że nadesłanie przez organ papierowego wydruku wniesionej w dniu 8 lutego 2025 r. w formie dokumentu elektronicznego skargi oraz odpowiedzi na skargę w postaci papierowej, co nastąpiło w dniu 14 lipca 2025 r., nie można uznać za dopełnienie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. z uwagi na szczególne regulacje jakie obowiązują przy przekazywaniu skarg sporządzonych w formie dokumentu elektronicznego. Przede wszystkim przekazanie Sądowi skargi w formie papierowej lub elektronicznej nie zostało pozostawione dowolności organu w wyborze tego sposobu (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt III OZ 553/23). W tym zakresie wiążące jest bowiem wydane na podstawie art. 54 § 5 p.p.s.a. rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego (Dz. U. poz. 1003 - dalej: rozporządzenie), zawierającego przepisy regulujące szczegółowy sposób wykonania obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. (w rozpatrywanej sprawie art. 21 pkt 1 u.d.i.p.). Skargę oraz odpowiedź na skargę organ przekazuje w formie lub postaci, w jakiej zostały sporządzone (§ 3 ust. 1). Skargę lub odpowiedź na skargę sporządzoną w formie dokumentu elektronicznego organ przekazuje do elektronicznej skrzynki podawczej sądu (§ 3 ust. 2). W przypadku gdy forma lub postać skargi i odpowiedzi na skargę różnią się, organ, przekazując dokument elektroniczny, o którym mowa w ust. 2, załącza uwierzytelnioną kopię, w formie dokumentu elektronicznego, skargi lub odpowiedzi na skargę sporządzonej w postaci papierowej (§ 3 ust. 3). W przypadku, o którym mowa w ust. 3, kopię skargi lub odpowiedzi na skargę, w formie dokumentu elektronicznego, uwierzytelnia się kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem zaufanym (§ 3 ust. 4).
Należy wyraźnie podkreślić, że obowiązek wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ musi wykonać w całości, co oznacza, że w wyznaczonym terminie ma przekazać sądowi skargę, akta sprawy i odpowiedź na skargę. Tym samym do naruszenia obowiązku wynikającego z powołanego przepisu dojdzie zarówno w sytuacji, gdy organ administracji publicznej w zakreślonym przepisami prawa terminie od dnia wniesienia skargi w ogóle nie przekaże skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego, jak i w sytuacji, gdy organ przekaże do sądu wyłącznie niektóre z dokumentów, do których przekazania jest zobligowany (por. Hauser R., Wierzbowski M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz 4. Wydanie, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2017).
Mając na uwadze brzmienie przytoczonych wyżej przepisów stwierdzić należy, że przesłankami uprawniającymi sąd do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek skarżącego oraz stwierdzenie niezastosowania się przez organ do obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. Przede wszystkim nie można akceptować sytuacji, w której organ, do którego skarga wpłynęła nie przekazuje jej do właściwego sądu. W terminie określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. organ winien skompletować akta, sporządzić odpowiedź na skargę i przesłać akta do sądu. Sąd nie może akceptować sytuacji, w której organ zastępuje sąd i poprzez nieprzekazanie bądź nieterminowe przekazanie skargi pozbawia stronę wynikającego z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawa do sądu. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 Ustawy Zasadniczej władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały. W myśl zaś art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. O prawie do sądu nie może zatem decydować organ naruszając obowiązek określony w art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez przekazanie skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy po upływie terminu wskazanego w tym przepisie, wykonując wprowadzony w powołanym przepisie obowiązek jedynie częściowo bądź w ogóle go nie wykonując.
Mając na uwadze powoływany art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz wskazane okoliczności faktyczne, obowiązkiem organu było przesłanie złożonej przez wnioskodawczynię skargi na postanowienie organu z dnia 9 stycznia 2025 r. do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę i kompletnymi aktami sprawy w terminie do dnia 10 marca 2025 r. W sprawie niewątpliwie zatem organ uchybił terminowi ustawowemu w zakresie przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Okoliczności tej nie kwestionuje również organ.
Należy zwrócić uwagę, że organ władzy publicznej, jakim jest również Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest podmiotem profesjonalnym zatem ma obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa, w tym przestrzegania wiążących go terminów i obowiązków procesowych. Sytuacja, w której strona czeka jedynie na przekazanie Sądowi skargi na działanie czy też bezczynność organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na istotne naruszenie prawa. Należy bowiem raz jeszcze podkreślić, że przekazanie skargi, jaką strona wniosła do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, wraz odpowiedzią na skargę oraz kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy, w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania, jest bezwzględnym obowiązkiem organu.
Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, w ocenie Sądu, wymierzona grzywna jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów prawa przez organ. Wymiar grzywny należy do uznania sądu i zależny jest, jak już wyżej wskazano, od stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Organ naruszył ciążący na nim obowiązek przekazując Sądowi skargę wnioskodawczyni, odpowiedź na skargę oraz akta sprawy z blisko 6-miesięcznym opóźnieniem. Złożone przez organ wyjaśnienia, iż skarga po jej wniesieniu w dniu 8 lutego 2025 r. (czego organ nie kwestionuje) nie była widoczna w systemie, nie stanowią usprawiedliwienia dla naruszenia przez organ obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a.
Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II sentencji postanowienia na podstawie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.