IV SAB/WR 994/22

IV SAB/Wr 994/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Radom
Marta Pająkiewicz-Kremis
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Zobowiązano organ do wydania aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 12 par. 1, art. 35 par. 1, art. 36 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędzia WSA Katarzyna Radom, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi P. L. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zmiany decyzji o odmowie przyznania dodatku dyferencyjnego I. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia wniosku skarżącej w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w załatwieniu wniosku skarżącej, a bezczynność ta nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
W dniu 27 września 2019 r. P. L. (wówczas M.) złożyła do Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wleniu wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego w związku z urodzeniem w dniu 15 września 2019 r. syna L. L. i sprawowaniem nad nim opieki. Wnioskodawczyni wskazała, że ojciec dziecka A. L. pracuje na terenie N. od 10 sierpnia 2018 r.
Wniosek został przesłany przez MGOPS przy piśmie z dnia 16 października 2019 r. do Wojewody Dolnośląskiego (wpływ w dniu 18 października 2019 r.).
Decyzją z dnia 18 listopada 2020 r. numer ZP-KŚ.7060.1.4913/19.SR.019772.2020AZ Wojewoda Dolnośląski odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego (z wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego).
W dniu 17 listopada 2021 r. wnioskodawczyni zwróciła się do Wojewody Dolnośląskiego o informację, czy wniosek złożony w Polsce został przekazany do właściwej instytucji w N. Jednocześnie załączyła 3 decyzje organu niemieckiego o odmowie przyznania świadczenia w związku ze złożeniem wniosków po terminie.
W dniu 2 marca 2022 r. strona stawiła się osobiście w Urzędzie Wojewódzkim i wniosła o natychmiastowe rozpatrzenie wniosku o świadczenie rodzicielskie.
Następnie w dniu 27 kwietnia 2022 r. wpłynął do Wojewody Dolnośląskiego wniosek strony z dnia 25 kwietnia 2022 r. o zmianę decyzji z dnia 18 listopada 2020 r. nr ZP- KŚ.7060.1.4913/19.SR.019772.2020AZ i przyznanie świadczenia rodzicielskiego w Polsce w związku z trzykrotną odmową przyznania świadczenia przez urząd niemiecki. Jednocześnie strona wyjaśniła, że nie była pracownikiem ani nie mieszkała na terytorium N. w analizowanym okresie, w związku z czym nie ma podstaw do wypłaty świadczenia w N.
W dniu 13 października 2022 r. wpłynęła do Wojewody Dolnośląskiego skarga wnioskodawczyni z dnia 27 września 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 25 kwietnia 2022 r. o zmianę decyzji w sprawie świadczenia rodzicielskiego. Według strony minął już czas, w którym powinna otrzymać odpowiedź urzędu, dlatego konieczne jest złożenie skargi na niezałatwienie sprawy w terminie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o odrzucenie skargi lub o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Skarga strony została wniesiona po wydaniu decyzji w dniu 18 listopada 2020 r., co uzasadnia odrzucenie skargi.
Organ wyjaśnił też, że wniosek strony został przesłany w dniu 27 listopada 2020 r. do instytucji niemieckiej przy użyciu europejskiego elektronicznego systemu wymiany danych ze względu na występowanie elementu transgranicznego. W dniu 30 listopada 2020 r. niemiecka instytucja łącznikowa poinformowała o przekazaniu sprawy do instytucji koordynującej wypłatę tego świadczenia. Następnie w dniu 12 października 2021 r. ponownie wysłano formularz z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego, który został odebrany przez stronę niemiecką w dniu 12 października 2021 r. Kolejny formularz z wnioskiem wysłano w dniu 2 listopada 2021 r. do instytucji, która wydała stronie decyzje odmowne. Natomiast w dniu 17 lutego 2022 r. wysłano wniosek o udzielenie dodatkowych informacji i w związku z brakiem reakcji na przesłane zapytanie w dniach 13 marca 2022 r. i 1 kwietnia 2022 r. zostały wysłane ponaglenia. Organ zaznaczył, że wskazane formularze zostały odebrane przez stronę niemiecką, poza drukiem z dnia 1 kwietnia 2022 r.
Organ zaznaczył, że nie dokonał zmiany decyzji odmawiającej wypłaty dodatku dyferencyjnego ze względu na brak podstawy prawnej do dokonania takiej zmiany, a nie w efekcie bezczynności. Decyzje niemieckie, odmawiające wypłaty świadczenia, nie są bowiem decyzjami odmawiającymi wypłaty z powodu niespełniania przesłanek ustawodawstwa niemieckiego. Z uwagi na brak aktywności zawodowej wnioskodawczyni, zamieszkującej wówczas w Polsce, pierwszeństwo zastosowania miało ustawodawstwo niemieckie, zatem Wojewoda podjął postępowanie w sprawie uprawnień do dodatku dyferencyjnego.
Organ zwrócił uwagę, że w przekazanych przez stronę niemieckich decyzjach mowa jest o nowych wnioskach, złożonych przez stronę, zamieszkała wraz z dzieckiem w N. Nie ma natomiast wzmianki o wniosku z dnia 27 września 2019 r. Decyzje niemieckie pozostają bez jakiegokolwiek związku z wnioskiem z dnia 27 września 2019 r. Według Wojewody, strona nie zwróciła się do instytucji niemieckiej o rozpatrzenie wniosku z dnia 27 września 2019 r. Wojewoda wielokrotnie próbował uzyskać informacje od strony niemieckiej w sprawie wniosku z dnia 27 września 2019 r., jednak nie uzyskał takich informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Przede wszystkim należy zauważyć, że strona wniosła skargę na bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku z dnia 25 kwietnia 2022 r. o zmianę decyzji z dnia 18 listopada 2020 r. nr ZP- KŚ.7060.1.4913/19.SR.019772.2020AZ i przyznanie świadczenia rodzicielskiego w Polsce w związku z trzykrotną odmową przyznania świadczenia przez urząd niemiecki. Wniosek ten nie został rozpoznany przez organ, zatem nie można uznać, że skarga została złożona po zakończeniu postępowania w sprawie zmiany decyzji z dnia 18 listopada 2020 r. Wbrew stanowisku organu, z oczywistych względów wniosek z dnia 25 kwietnia 2022 r. nie mógł zostać załatwiony przez wydanie wcześniejszej decyzji w dniu 18 listopada 2020 r. Zatem wniosek organu o odrzucenie skargi z uwagi na zakończenie postępowania administracyjnego należy uznać za nieuzasadniony.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiuje pojęcia "bezczynność". Jednakże, zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy - w ustalonym przepisami terminie - organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialno - technicznej. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.
Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Ponadto, zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
Zwrócić należy uwagę, że organy administracji publicznej zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. mają wprawdzie obowiązek działać wnikliwie i szybko, ale są również zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Do stwierdzenia bezczynności nie jest więc wystarczające samo tylko przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu - w realiach rozpoznawanej sprawy - mamy do czynienia z tak rozumianą bezczynnością organu.
Z materiału dowodowego sprawy wynika, że organ w ogóle nie przystąpił do rozpoznania wniosku strony z dnia 25 kwietnia 2022 r., pomimo upływu do dnia złożenia skargi ponad 5,5 miesiąca. Również z odpowiedzi na skargę z dnia 4 listopada 2022 r. wynika, że organ nie przystąpił do rozpoznania wniosku strony. Wprawdzie zdaniem organu, brak jest podstaw prawnych do zmiany decyzji z dnia 18 listopada 2020 r., jednakże taki pogląd organu nie znosi stanu bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony. Obowiązkiem organu jest ustosunkowanie się do wniosku strony i wydanie stosownego rozstrzygnięcia we właściwym trybie i we właściwej formie.
W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji nie przystępuje do rozpoznania wniosku strony przez tak długi czas, tj. co najmniej przez okres ponad 6 miesięcy od wpływu wniosku do organu.
Powyższe dowodzi, że skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącej o zmianę decyzji w sprawie odmowy przyznania dodatku dyferencyjnego okazała się uzasadniona. Zdaniem Sądu - opisany w skardze i wynikający z akt administracyjnych sprawy - sposób postępowania organu w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej jest nie do zaakceptowania. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której organ administracji nie podejmuje żadnej czynności w sprawie przez okres ponad 6 miesięcy, uznając że brak jest podstaw do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia dla strony.
Powyższe stanowi, że wystąpiła oczywista bezczynność organu, stanowiąca naruszenie zasad i terminów określonych w art. 8, art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a.
W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt II sentencji wyroku.
Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, działania organu podejmowane w celu wyjaśnienia kwestii związanych z załatwieniem wniosku z dnia 27 września 2019 r. przez organ niemiecki oraz błędną interpretację przepisów prawa, wyrażającą się w nieprawidłowym przekonaniu organu odnośnie braku obowiązku rozpoznania wniosku strony z dnia 25 kwietnia 2022 r., Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
Z uwagi na fakt, że organ nie rozpoznał wniosku strony z dnia 25 kwietnia 2022 r. (brak jest informacji na dzień wydania wyroku o załatwieniu wniosku), Sąd zobowiązywał Wojewodę do załatwienia wniosku skarżącej w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt I sentencji wyroku).
Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. - orzekł jak w pkt I i II sentencji wyroku.