IV SAB/Wr 637/24

IV SAB/Wr 637/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska /sprawozdawca/
Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący/
Katarzyna Radom
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
*Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 334
art. 21 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Świdnicy w przedmiocie udzielenia informacji publicznej na wniosek z dnia 17 października 2022 r. I. stwierdza, że Prezes Sądu Okręgowego w Świdnicy dopuścił się bezczynności w zakresie przesłania skanu i kopii dokumentów potwierdzających, że wskazani we wniosku skarżącego z dnia 17 października 2022 r. ławnicy spełniali wymagania dotyczące wieku, niekaralności i miejsca zamieszkania oraz, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w Świdnicy do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 17 października 2022 r. w zakresie wskazanym w pkt I, w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. oddala dalej idącą skargę; IV. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w Świdnicy na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 17 października 2022 r. R. S. (dalej: skarżący) skierował do Prezesa Sądu Okręgowego w Świdnicy wniosek zawierający prośbę o udostępnienie w trybie informacji publicznej:
1) skanów i kopii dokumentów potwierdzających, iż ławnicy orzekający w jego sprawie rozwodowej I C 1172/12 w Sądzie Okręgowym w Świdnicy tj. pan G. i G., spełnili wszystkie wymogi określone precyzyjnie w ustawie o ławnikach tj. odpowiedni wiek, niekaralność, właściwe miejsce zamieszkania,
2) skanów i kopii zarządzenia przewodniczącego I Wydziału Cywilnego i Prezesa Sądu Okręgowego w Świdnicy inicjującego załażenie akt w jego sprawie rozwodowej I C 1172/12 wyznaczającego jednocześnie do sprawy konkretnego sędziego referenta.
W odpowiedzi na wniosek, pismem z 28 października 2022 r., Prezes Sądu Okręgowego w Świdnicy poinformował skarżącego, że zgodnie z ustawą o ustroju sądów powszechnych ławnicy wybierani są przez rady gmin i do nich należy zwrócić się o wnioskowane informacje. W kwestii udostępnienia informacji z akt sprawy IC 1172/12 Sądu Okręgowego w Świdnicy, w której wnioskujący był stroną postępowania, zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania cywilnego na podstawie, których stronom oraz uczestnikom postępowania udostępnia się akta sprawy oraz wydaje kopie akt z dokumentów.
Pismami z 31 października i 2 listopada 2022 r. skarżący skierował do Prezesa Sądu Okręgowego w Świdnicy ponaglenia w sprawie. W odpowiedzi, Wiceprezes Sądu Okręgowego w Świdnicy pismem z 8 listopada 2022 r., poinformował skarżącego, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w piśmie z 28 października 2022 r., które stanowi odpowiedź na jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 17 października 2022 r.
Pismem z 14 maja 2024 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę (doprecyzowaną w piśmie z 9 lipca 2024 r. w którym zarzucił brak podjęcia działań w rozpoznaniu jego wniosku) na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Świdnicy zarzucając (w szczególności), że nastąpiło naruszenie jego prawa do rozpoznania wniosku bez nieuzasadnionej zwłoki. W ocenie skarżącego Prezes Sądu Okręgowego w Świdnicy unika udzielania odpowiedzi na jego wniosek, miarkuje czynności i zamiast przesłania mu wnioskowanych dokumentów odsyła do Urzędu Miasta w Świdnicy. Ostatecznie skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się rażącej bezczynności, o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku oraz o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł i kosztów postępowania. Do akt sprawy skarżący załączył pismo z 8 listopada 2022 r. podpisane przez Sekretarza Miasta w Świdnicy – stanowiące odpowiedź na jego wniosek z 2 listopada 2022 r. – w którym wskazano skarżącemu (w szczególności), że zgodnie z art. 164 § 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych oraz z § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 czerwca 2011 r. rada gminy przekazuje listy wybranych ławników wraz z dokumentacją załączoną do kart zgłoszenia oraz informacją uzyskaną od Komendanta Wojewódzkiego Policji niezwłocznie prezesom właściwych sądów, najpóźniej do końca października". Końcowo wskazano, że dokumentacja odnośnie wyboru ławników na kadencję 2012 – 2015 została przekazana na podstawie cytowanych przepisów i nie posiadamy żądnych informacji z tamtego okresu". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej z uwagi na brak prawidłowego wniesienia ponaglenia, ewentualnie zaś o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Zdaniem organu w sprawie nie doszło do bezczynności, gdyż wszystkie czynności były podejmowane w terminie, a pismem z 28 października 2022 r. skarżący został poinformowany, że w celu uzyskania informacji o ławnikach orzekających w jego sprawie rozwodowej należy zwrócić się do rad gmin, które dokonywały wyboru tych ławników.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez nie nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej nie toczy się - poza wyjątkami wskazanymi w ustawie (na przykład art. 16 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) - w trybie unormowanym w k.p.a. (wyrok NSA z 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05). Z tych względów m. in. skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej (wyrok NSA z 22 marca 2020 r., I OSK 2453/16). Tym samym zarzut o niedopuszczalności skargi – z powodu braku prawidłowego złożenia ponaglenia – jest bezzasadny.
Dalej wskazać należy, że bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.) polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej nie podejmuje takiej czynności i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia albo też udziela informacji niepełnej, lub niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, niewiarygodnej, a także gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej dla tej czynności formie, bądź nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Ustawodawca przewidział bowiem, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien – zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. –udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź że postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Ponadto wnioskującego o udostępnienie informacji publicznej informuje się w formie zwykłego pisma o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, żądana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje lub gdy zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują.
Mając powyższe regulacje na uwadze podkreślić należy, że w toku oceny zasadności skargi na bezczynność z zakresu dostępu do informacji publicznej Sąd administracyjny zobowiązany jest zatem do ustalenia trzech kluczowych kwestii, czy podmiot, do którego skierowano wniosek był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, czy dane, o które wnioskowała strona skarżąca, miały charakter informacji publicznej oraz (co istotne w sprawie), czy żądanie wnioskodawcy zostało rozpatrzone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami tj. w formie i w terminie wynikających z regulacji ustawowej.
Odnosząc się do kwestii podmiotowej wskazać należy, że wniosek skarżącego został skierowany do Prezesa Sądu Okręgowego w Świdnicy – a zatem do podmiotu – na którym ciąży ustawowy obowiązek udostępniania informacji publicznych. Do udostępniania informacji publicznej, w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane są bowiem władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Stosownie zaś do art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z 27 lipca 2001 r. prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 334, ze. zm., dalej u.s.p.) organem sądu okręgowego jest prezes tego sądu. Prezes sądu należy zatem do organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i z tego względu jest obowiązany do udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu.
Przechodząc do analizy aspektu przedmiotowego sprawy tj. do oceny, czy informacje żądane przez skarżącego stanowią informację publiczną wskazać natomiast należy na treść art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym przez "informację publiczną" rozumie się "każdą informację o sprawach publicznych". Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym, czyniąc to w sposób przykładowy, o czym świadczy zawarty w tym przepisie zwrot "w szczególności". Doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę ustawy, a także regulacje art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje się wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym bądź Skarbu Państwa), jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo te informacje zostały wytworzone (wyroki NSA z 21 lipca 2011 r., I OSK 678/11, z 23 listopada 2016 r., I OSK 1323/15, CBOSA). Co istotne, na gruncie rozpoznawanej sprawy zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., informację publiczną stanowi treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych. Z kolei dokumentem urzędowym - jak stanowi art. 6 ust. 2 u.d.i.p. - jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Poza tym zgodnie z treścią art. 6 ust 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p. udostępnieniu podlegają informacje publiczne o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencje.
W rozpoznawanej sprawie skarżący we wniosku z 17 października 2022 r. domagał się udzielenia, w trybie u.d.i.p.:
1) skanów i kopii dokumentów potwierdzających, iż ławnicy orzekający w jego sprawie rozwodowej I C 1172/12 w Sądzie Okręgowym w Świdnicy tj. Pan G. i G., spełnili wszystkie wymogi określone precyzyjnie w ustawie o ławnikach tj. odpowiedni wiek, niekaralność, właściwe miejsce orzekania;
2) skanów i kopii zarządzenia przewodniczącego I Wydziału Cywilnego i Prezesa Sądu Okręgowego w Świdnicy inicjującego załażenie akt w jego sprawie rozwodowej I C 1172/12 wyznaczającego jednocześnie do sprawy konkretnego sędziego referenta.
Odnosząc się do pierwszego żądania wniosku o udostępnienie skarżącemu w trybie u.d.i.p. "skanów i kopii dokumentów potwierdzających, iż ławnicy orzekający w jego sprawie rozwodowej I C 1172/12 w Sądzie Okręgowym w Świdnicy tj. Pan G. i G., spełnili wszystkie wymogi określone precyzyjnie w ustawie o ławnikach tj. odpowiedni wiek, niekaralność, właściwe miejsce orzekania" wskazać należy, że zgodnie z Konstytucją RP wymiar sprawiedliwości sprawują sądy (art. 175). W sądach powszechnych zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości sprawują sędziowie (art. 2 u.s.p.), natomiast obywatele biorą udział w jego sprawowaniu przez uczestnictwo ławników w rozpoznawaniu spraw przed sądami w pierwszej instancji, chyba że ustawy stanowią inaczej. Przy rozstrzyganiu spraw ławnicy mają równe prawa z sędziami i asesorami sądowymi (art. 4 u.s.p.). Przepis ten jest realizacją art. 182 Konstytucji RP, zgodnie z którym udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości określa ustawa. Ławnicy są zatem osobami pełniącymi funkcje publiczne, posiadają status funkcjonariuszy publicznych (art. 115 § 13 k.k.). Niezbędnymi przesłankami do ubiegania się o wybór na ławnika są natomiast: posiadanie obywatelstwa polskiego i korzystanie z pełni praw cywilnych i obywatelskich, nieskazitelność charakteru, ukończenie 30 lat, zatrudnienie, prowadzenie działalności gospodarczej lub mieszkanie w miejscu kandydowania co najmniej od roku, nieprzekroczenie 70 lat, zdolność ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków ławnika oraz posiadanie co najmniej wykształcenia średniego (art. 158 u.s.p.).
W konsekwencji powyższego, uznać należy, że informacja o spełnieniu przez ławników ustawowych wymagań (wieku, miejsca zamieszkania, czy też niekaralności) stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p., gdyż mieści się w pojęciu informacji o organach i osobach sprawujących funkcje publiczną. Dlatego też, podmiot zobowiązany, który – pozostaje w posiadaniu ww. informacji – winien ją udostępnić w trybie u.d.i.p. Tymczasem – jak wynika z akt sprawy – Prezes Sądu Okręgowego w Świdnicy, choć pismem z 28 października 2022 r., odpowiedział na wniosek skarżącego, to jednak wnioskowanej informacji skarżącemu nie udzielił, ani też nie poinformował skarżącego, że nie jest jej dysponentem. Nie wydał również decyzji odmownej w tym zakresie. Wskazał jedynie, że "zgodnie z ustawą o ustroju sądów powszechnych ławnicy wybierani są przez rady gmin i do nich należy zwrócić się o wnioskowane informacje". Podczas gdy, jak wynika z uregulowań ustawy o ustroju sądów powszechnych, czy też nawet z treści załączanego do skargi pisma Sekretarza Urzędu Miast Świdnica z 8 listopada 2022 r. (do którego tak de facto skarżący został odesłany przez Prezesa Sądu Okręgowego w Świdnicy w odpowiedzi na jego wniosek) – to przecież prezesi właściwych sądów, a nie rady gmin – dysponują dokumentacją związaną z wyborami ławników. Wprawdzie bowiem, ławników do sądów okręgowych oraz do sądów rejonowych rzeczywiście wybierają rady gmin, których obszar jest objęty właściwością tych sądów, w głosowaniu tajnym (art. 160 u.s.p.), to jednak nie można pominąć okoliczności, że najpóźniej w ostatnim dniu października rady gminy przekazują właściwym prezesom sądów rejonowych i okręgowych listy wybranych ławników dołączając do list karty zgłoszenia wybranych ławników wraz załączonymi do nich dokumentami (art. 164 u.s.p.). A z mocy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 czerwca 2011 r. w sprawie sposobu postępowania z dokumentami złożonymi radom gmin przy zgłaszaniu kandydatów na ławników oraz wzoru karty zgłoszenia (Dz.U. Nr 2024, poz. 1474, dalej: rozporządzenie) wraz z listami przekazują również informacje uzyskane od komendantów policji w trybie art. 162 § 9 u.s.p.
Uzupełniająco wskazać należy, że kandydatów na ławników mogą zgłaszać radom gmin prezesi właściwych sądów, stowarzyszenia, inne organizacje społeczne i zawodowe, zarejestrowane na podstawie przepisów prawa, z wyłączeniem partii politycznych, oraz co najmniej pięćdziesięciu obywateli mających czynne prawo wyborcze, zamieszkujących stale na terenie gminy dokonującej wyboru, w terminie do dnia 30 czerwca ostatniego roku kadencji (art. 162 § 1 u.s.p.). Zgłaszanie kandydatów jest sformalizowane i następuje na ustalonych wzorach kart. Pozostałe wymogi formalne zgłoszenia określają art. 162 § 2–4 u.s.p. Wzór karty zgłoszenia został ustalony rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 9 czerwca 2011 r. Karty zgłoszenia udostępniane są nieodpłatnie w siedzibach organów gmin oraz na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Ministerstwa Sprawiedliwości (§ 3 ust. 2 rozporządzenia). Do zgłoszenia muszą zostać dołączone dokumenty wymienione w art. 162 § 2–4 p.u.s.p., przy czym rodzaj wymaganych dokumentów zależy od podmiotu dokonującego zgłoszenia. Do każdego zgłoszenia muszą zostać dołączone: informacja z Krajowego Rejestru Karnego dotycząca zgłaszanego kandydata, jego oświadczenie, że nie jest prowadzone przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe, oświadczenie kandydata, że nie jest lub nie był pozbawiony władzy rodzicielskiej, a także, że władza rodzicielska nie została mu ograniczona ani zawieszona, zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, wystawione przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, w rozumieniu przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, stwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania funkcji ławnika, dwa zdjęcia zgodne z wymogami stosowanymi przy składaniu wniosku o wydanie dowodu osobistego. Wymienione dokumenty muszą zostać sporządzone nie wcześniej niż 30 dni przed zgłoszeniem (art. 162 § 5 u.s.p.) i mają na celu wykazanie spełnienia przez kandydata przesłanek pozytywnych, o których mowa w art. 158 § 1 pkt 2 i 6 u.s.p. Informacje o spełnieniu pozostałych przesłanek pozytywnych wynikają natomiast z danych zawartych w karcie zgłoszenia przez samego kandydata.
Odnosząc się natomiast do drugiego z żądań skarżącego, podnieść należy, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Ustawodawca stworzył w ten sposób normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów u.d.i.p. w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w u.d.i.p. oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. Przepisów u.d.i.p. nie stosuje się wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisem takim jest art. 525 ustawy z 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 1568 ze zm., dalej: k.p.c.). Zgodnie z art. 525 k.p.c., który dotyczy postępowania nieprocesowego, akta sprawy dostępne są dla uczestników postępowania oraz za zezwoleniem przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Na tych samych zasadach dopuszczalne jest sporządzenie i otrzymywanie odpisów i wyciągów z akt sprawy oraz otrzymywanie zapisu dźwięków albo obrazu i dźwięku z kat sprawy. Przepis ten stanowi dopełnienie regulacji zawartej w art. 9 k.p.c., proklamującym jawność postępowania sądowego oraz zasadę swobodnego dostępu stron i uczestników postępowania do akt rozpoznawanej sprawy. Zasada ta obejmuje zarówno czas trwania postępowania, jak i czas po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie. Przepisy te dotyczą wszystkich, a nie tylko stron postępowania, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej (wyrok NSA z 17 grudnia 2023 r., III OSK 2651/23). W konsekwencji powyższego, w przypadku kolizji, przepisy zawarte w ustawach odrębnych (w sprawie przepisy k.p.c.) mają zatem pierwszeństwo i wyłączają stosowanie u.d.i.p. W takiej jednak sytuacji podmiot zobowiązany informuje wnioskodawcę, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie u.d.i.p., co też prawidłowo uczynił Prezes Sądu Okręgowego w Świdnicy w zakresie drugiego żądania skarżącego zawartego we wniosku z 17 października 2022 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że Prezes Sądu Okręgowego w Świdnicy w piśmie z 28 października 2022 r. (podtrzymanym pismem z 8 listopada 2022 r.) wskazał skarżącemu, że "w kwestii udostępnienia informacji z akt sprawy IC 1172/12 Sądu Okręgowego w Świdnicy, w której wnioskujący był stroną postępowania, zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania cywilnego, na podstawie, których stronom oraz uczestnikom postępowania udostępnia się akta sprawy oraz wydaje kopie akt z dokumentów", czym skutecznie uwolnił się od zarzutu bezczynności. Dlatego też skarga, w tym zakresie, podlegała oddaleniu (pkt III sentencji wyroku).
Reasumując, Sąd stwierdził, iż (jedynie) stawiany organowi zarzut bezczynności w zakresie rozpoznania pierwszego żądania wniosku odnoszącego się do ławników należało uznać za uzasadniony. Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie, nie miało jednak rażącego charakteru (pkt I sentencji wyroku). Sąd miał bowiem na względzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla uznania, rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające zaś samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminu do załatwienia sprawy, które to zostało zaakcentowane przez skarżącego w skardze, lecz musi być ono znaczne bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony (wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się natomiast złej woli w działaniu organu. Bezczynność organu nie była celowa i zamierzona, a wynikała wyłącznie z błędnego przekonania organu, że samo udzielenie odpowiedzi na wniosek skarżącego w terminie (już 28 października 2022 r., a zatem zaledwie po 10 dniach od dnia złożenia wniosku w organie, które miało miejsce 17 października 2022 r.) niejako wyklucza zarzut bezczynności. Poza tym, Sąd nie mógł też nie zauważyć okoliczności, iż choć Prezes Sądu Okręgowego w Świdnicy już w piśmie z 28 października 2022 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek, to skarżący –pomimo, że przecież nie pozyskał informacji o którą wnioskował –z wniesieniem skargi do Sądu zwlekał aż do 14 maja 2024 r., a zatem przez okres dwóch lat. W ocenie Sądu – za powyższe – nie można obarczać winą organu.
Jednocześnie wobec niezałatwienia wniosku skarżącego w trybie u.d.i.p. (pomimo udzielania mu odpowiedzi) brak było w rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, podstaw do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Dlatego też Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł o zobowiązaniu organu do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt II sentencji wyroku).
W ramach przysługujących kompetencji (Sąd "może"), Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił również skargę w zakresie żądania przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (pkt III sentencji wyroku). Sąd podziela bowiem pogląd, iż "środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa" (wyrok z 26 listopada 2020 r., sygn. akt I SAB/Łd 13/20). Zważywszy na okoliczność, że Sąd nie dopatrzył się w postawie organu złej woli (odpowiedź organu z 28 października 2022 r., podtrzymana w piśmie z 8 listopada 2022 r.), nie sposób też przyjąć, aby zachodziła podstawa do zastosowania wobec organu dodatkowego środka dyscyplinującego.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku). Na kwotę kosztów składa się kwota wpisu sądowego w wysokości 100 zł.