IV SAB/Wr 635/24

IV SAB/Wr 635/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska /sprawozdawca/
Ewa Kamieniecka /przewodniczący/
Marta Pająkiewicz-Kremis
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Stwierdzono, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1952
art. 23 ust. 1, art. 23a ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2024 poz 572
art. 12, 35, 36 i 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca) Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. B. na przewlekłość i bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego (dot. okresu zasiłkowego 2021/2022) I. stwierdza bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnoślaskiego, uznając, że miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Wojewodę Dolnoślaskiego do rozpoznania wiosku skarżącej w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 300 zł (słownie: trzysta złotych).
Uzasadnienie
J. B. (dalej: skarżąca) złożyła w Bogatyńskim Ośrodku Pomocy Społecznej i Wsparcia Rodziny wnioski o ustalenia na dzieci L. i S. V. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na następujące okresy zasiłkowe:
- 2018/2019 (wniosek ten został złożony przez skarżącą 17 stycznia 2019 r., zaś do Wojewody Dolnośląskiego wpłynął 31 października 2019 r.);
- 2019/2020 (wniosek ten został złożony przez skarżącą 30 sierpnia 2019 r., zaś do Wojewody Dolnośląskiego wpłynął 31 października 2019 r.);
- 2021/2022 (wniosek ten został złożony przez skarżącą 11 sierpnia 2021 r., zaś do Wojewody Dolnośląskiego wpłynął 13 września 2021 r.);
- 2022/2023 (wniosek ten został złożony przez skarżącą 13 października 2022 r., zaś do Wojewody Dolnośląskiego wpłynął 26 października 2022 r.);
W dniu 3 listopada 2022 r. Wojewoda Dolnośląski – za pośrednictwem systemu "EESSI" – wysłał do właściwej instytucji [...] SED F001 z zapytaniem o sytuację zawodową ojca dzieci (R. V.), o czym poinformował skarżącą pismem z 14 grudnia 2022 r.
W dniach 14 grudnia 2022 r., 13 lutego 2023 r., 7 września 2023 r. Wojewoda Dolnośląski – z uwagi na brak odpowiedzi – ponawiał zapytanie skierowane do właściwej instytucji [...] 3 listopada 2022 r.
W dniu 29 września 2023 r. - za pośrednictwem systemu "EESSI" - wpłynęła odpowiedź z właściwej instytucji [...], która potwierdziła, że ojciec dzieci jest obywatelem K. i zamieszkuje tam, a nadto podjął tam aktywność zawodową.
Pismem z 22 października 2023 r. (27 października 2023 r. – data wpływu do organu) skarżąca wywiodła skargę na przewlekłość postępowania i bezczynność Wojewody Dolnośląskiego "w zakresie rozpoznania wniosku o ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku na okres 2018/2019, 2019/2020, 2021/2022, 2022/2023", zarzucając organowi naruszenie art. 7, 8,6, 10,12, 35 i 36 k.p.a. poprzez brak informowania o każdym etapie postępowania, brak zakończenia sprawy w sposób niezwłoczny w sytuacji gdy organ zobowiązany jest do prowadzenia postępowania zgodnie z fundamentalnymi zasadami k.p.a. Skarżąca wniosła nadto o zobowiązanie Wojewody Dolnośląskiego do wydania decyzji w terminie 14 dni od dnia wydania prawomocnego rozstrzygnięcia. Stwierdzenia, że organ ten dopuścił się bezczynności i przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenia od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł. Sprawa ze skargi skarżącej – została rozdzielona na cztery odrębne skargi – odnoszące się do konkretnych okresów zasiłkowych, w tym ta dotycząca wniosku o ustalenie na dzieci L. i S. V. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2021/2022 została zadekretowana pod sygn. akt IV SAB/Wr 635/24.
Postanowieniem z 10 listopada 2023 r. (ZP-KŚ.7060.5226/19.034077.2023.KG) Wojewoda Dolnośląski ustalił, że w sprawie skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego od 1 października 2018 r. do 31 października 2023 r. Bogatyński Ośrodek Pomocy Społecznej i Wsparcia Rodziny został poinformowany o konieczności przesłania do Wojewody Dolnośląskiego min. decyzji uchylających prawo do świadczeń od dnia zaistnienia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (z uwagi na wydanie przez ten organ decyzji rozstrzygającej uprawnienie do świadczeń na okres zasiłkowy 2018/2019).
Wezwaniem z 10 listopada 2023 r. Wojewoda Dolnośląski wystąpił do skarżącej, celem uzupełnienia brakujących dokumentów w sprawie.
Decyzją z 10 listopada 2023 r. (ZP-KŚ.7060.1.5226/19.ZR.012394.2023KG) Wojewoda Dolnośląski:
- przyznał skarżącej zasiłek na dzieci na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 sierpnia 2020 r.
- odmówił skarżącej od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dzieci, ze względu na niespełnienie ustawowych warunków;
- poinformował skarżącą, że rozstrzygnięcie za okres 1 września 2020 r. zostanie wydane po dostarczeniu do organu dokumentów wskazywanych w piśmie z 10 listopada 2023 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
We wniesionej skardze skarżąca zarzuciła Wojewodzie Dolnośląskiemu bezczynność i przewlekłość w załatwieniu złożonego przez nią, w Bogatyńskim Ośrodku Pomocy Społecznej i Wsparcia Rodzinnego 11 sierpnia 2021 r., wniosku o ustalenie na dzieci L. i S. V. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2021/2022.
Pojęcie "bezczynność" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. ("nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1"). Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona.
Zgodnie zaś z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. przewlekłość zaś ma miejsce, kiedy "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość)". Przewlekłe postępowanie występuje w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 k.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. Ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ administracji podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46). Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści ww. art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., a mianowicie pod tym pojęciem rozumie się sytuację, w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, winny być załatwione niezwłocznie.
Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga zaakcentowania, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
W ocenie Sądu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że Wojewoda Dolnośląski przekroczył termin do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej z 11 sierpnia 2021 r.
W pierwszej kolejności przypomnienia wymaga, że procedura rozpatrywania wniosków o przyznanie zasiłku rodzinnego uregulowana została w ustawie z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1952 ze. zm.), dalej u.ś.r., która w art. 1 ust. 2 pkt 1 stanowi, że świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 3 u.ś.r., świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego (art. 2 pkt 1 u.ś.r.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.ś.r., zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka.
Jak stanowi art. 23 ust. 1 u.ś.r., ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, rodziny zastępczej niezawodowej, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1 (art. 23 ust. 2).
Zgodnie z treścią art. 23a ust. 1 u.ś.r., w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. W przypadku tym wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 3). Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego służą bowiem temu, aby osoba zamieszkując i podejmując pracę w różnych państwach o odmiennych przepisach w zakresie zabezpieczenia społecznego, nie poniosła w związku z tym uszczerbku w swoich uprawnieniach, które nabyła podlegając różnym systemom zabezpieczenia społecznego. Poza tym są instrumentem zapobiegania sytuacjom, w których równocześnie pobierane byłyby świadczenia tego samego rodzaju z więcej aniżeli jednego państwa członkowskiego, za jeden i ten sam okres ubezpieczenia. Przepis art. 23a ust. 4 u.ś.r. stanowi dalej, że w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 21 u.ś.r. Z przepisu tego wynika, że do zadań wojewody w zakresie świadczeń rodzinnych należy pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej (art. 21 ust. 1 pkt 1), a także wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego (art. 21 ust. 1 pkt 2). Świadczenia rodzinne przyznane decyzją wydaną przez wojewodę wypłaca organ właściwy (art. 21 ust. 3).
Wojewoda, rozpoznając wniosek, zobowiązany jest również do stosowania europejskich przepisów, dotyczących określenia ustawodawstwa mającego zastosowanie w sytuacji kolizji dwóch systemów zabezpieczenia społecznego, tj. przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zwanego dalej rozporządzeniem nr 883/2004, a także przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zwanego dalej rozporządzeniem nr 987/2009. Od chwili przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej - art. 2 ust. 2 i art. 3 ust. 1 Traktatu akcesyjnego (Dz. U. Nr 90, poz. 864 z późn. zm.) Rzeczypospolita Polska, jako państwo członkowskie, jest związana przepisami prawa europejskiego w całym dotychczasowym dorobku i jest obowiązana stosować te przepisy. Przy tym, nie można pominąć, że zgodnie z treścią art. 23a ust. 4 u.ś.r. w przypadku, gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 za okres, o którym mowa w ust. 3. Powołane rozporządzenia zawierają normy określające pierwszeństwo organów państwa rodzica i zamieszkiwania dziecka, jak również normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terytorium różnych państw Wspólnoty będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi tych państw (wyrok WSA we Wrocławiu z 26 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 577/21, CBOSA). Akty te, stanowiąc element porządku prawnego obowiązującego w Polsce, wprowadzają regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, tj. pobierania ich na tego samego członka rodziny, w tym samym czasie w różnych krajach, poprzez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa właściwego przy ich przyznawaniu i zasad zawieszania już ustalonych świadczeń. Pozwalają one ustalić, ustawodawstwu którego państwa podlega osoba pracująca lub prowadząca działalność za granicą. Należy podkreślić, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają pierwszeństwo przed wewnętrznymi przepisami państw członkowskich Unii. Zgodnie bowiem ze sformułowaną w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 ogólną zasadą podlegania ustawodawstwu tylko jednego Państwa Członkowskiego oraz stosownie do art. 68 rozporządzenia nr 883/2004, świadczenia udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo (wyrok NSA z 18 stycznia 2018 r., I OSK 541/16, CBOSA). Podkreśla się, że celem przepisów unijnych, w tym rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz rozporządzenia nr 987/2009 dotyczącego wykonywania rozporządzenia nr 883/2004, jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do przysługujących jej świadczeń (wyroki NSA: z 18 stycznia 2018 r., I OSK 541/16 i z 29 maja 2020 r., I OSK 1481/19, CBOSA).
Gdy na podstawie zasad pierwszeństwa wg. art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 883/2004 ustawodawstwo polskie będzie miało zastosowanie w danej sytuacji, to wojewoda powinien wydać, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., decyzję o ustaleniu prawa i przyznaniu wnioskującemu żądanych świadczeń rodzinnych na podstawie polskiego ustawodawstwa, a więc przepisów u.ś.r. Jednocześnie, jeśli uzna, że na podstawie ustawodawstwa innego państwa członkowskiego może istnieć prawo do dodatku dyferencyjnego zgodnie z art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004, to powinien niezwłocznie przekazać wniosek do instytucji właściwej tego państwa członkowskiego oraz poinformować o tym wnioskodawcę i powiadomić instytucję tego państwa członkowskiego o swojej decyzji w sprawie wniosku oraz o kwocie wypłaconych świadczeń rodzinnych (art. 60 ust. 2 rozporządzenia nr 987/2009). Z kolei, gdy na podstawie zasad pierwszeństwa według rozporządzenia nr 883/2004 ustawodawstwo innego państwa Unii Europejskiej, EOG lub Szwajcarii będzie miało zastosowanie w danej sytuacji, to wojewoda powinien wydać niezwłocznie decyzję tymczasową w sprawie zasad pierwszeństwa, które mają być stosowane, oraz przekazać wniosek do instytucji drugiego państwa członkowskiego zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004 i poinformować o tym wnioskodawcę. W takiej sytuacji instytucja właściwa drugiego państwa członkowskiego ma 2 miesiące na zajęcie stanowiska w sprawie decyzji tymczasowej. Jeżeli instytucja, której przekazano wniosek nie zajmie stanowiska w terminie 2 miesięcy od daty jego otrzymania, zastosowanie ma tymczasowa decyzja wojewody i na jej podstawie wypłaca się świadczenia rodzinne według ustawodawstwa polskiego, a wojewoda informuje instytucję państwa członkowskiego o kwocie wypłaconych świadczeń (art. 60 ust. 3 rozporządzenia nr 987/2009). W sytuacji zaś, gdy instytucja drugiego państwa zajmie stanowisko w sprawie decyzji tymczasowej, prawa wnioskującego do żądanych świadczeń rodzinnych według polskiego ustawodawstwa podlegają zawieszeniu do wysokości kwoty przewidzianej przez ustawodawstwo tego państwa a wojewoda podejmuje decyzję ewentualnie o ustaleniu prawa i przyznaniu wnioskującemu dodatku dyferencyjnego dla sumy, która przekracza tę kwotę (art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004) (tak K. Małysa - Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX/el. 2015, wyrok WSA w Gdańsku z 22 listopada 2023 r. II SAB/Gd 103/23).
Z powyższego wynika zatem, że Wojewoda Dolnośląski po ustaleniu, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego powinien w pierwszej kolejności ustalić, któremu państwo przysługuje pierwszeństwo w załatwieniu wniosku, a następnie wdrożyć odpowiednią do tego procedurę, z których każda, jak wynika z powyżej przedstawionej analizy, wymaga podjęcia odpowiednich przez niego aktów. Przede wszystkim bowiem zakres obowiązków jurysdykcyjnych wojewody w tego rodzaju sprawach określa art. 23a ust. 4 u.ś.r., obligując go do wydania decyzji. Niewątpliwe jest przy tym również, że zgodnie z art. 32 ust. 2 u.ś.r, w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze. zm.), dalej: k.p.a., czyli Wojewoda Dolnośląski procedując w sprawie (jako organ właściwy w kwestii koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego) winien przestrzegać uregulowanych w przepisach k.p.a. terminów do załatwienia sprawy (art. 12, 35 k.p.a.)
Tymczasem (jak wynika z akt sprawy) Wojewoda Dolnośląski - procedując w związku z otrzymanym wnioskiem skarżącej w dniu 13 września 2021 r. - dopiero 3 listopada 2022 r. (a zatem po upływie 13 miesięcy od daty przekazania mu wniosku skarżącej przez Bogatyński Ośrodek Pomocy Społecznej i Wsparcia Rodziny) wystąpił za pośrednictwem systemu "EESSI" – do właściwej instytucji [...] SED F001 z zapytaniem o sytuację zawodową ojca dzieci wskazanych we wniosku. Tym samym organ ten pierwsze czynności w sprawie podjął dopiero po upływie 13 miesięcy od dnia przekazania mu wniosku skarżącej, co jest niedopuszczalne i jako takie w zasadzie przesądza o zasadności postawionych mu zarzutów (bezczynności i przewlekłości). Argumentacja Wojewody Dolnośląskiego podniesiona w odpowiedzi na skargę, który zresztą (co wymaga zaakcentowania) sam przyznał, że "rozstrzygnięcia w sprawie skarżącej zostały załatwione później niż wynika to z przepisów", wskazująca (w szczególności) na etapowość rozpoznawania sprawy, konieczność wzywania uzupełnienie materiału dowodowego, sytuację kadrową Urzędu związaną z COVID -19, nie stanowi i nie może stanowić uzasadnienia dla niepodejmowania przez organ jakichkolwiek czynności w sprawie przez tak długi okres. Powyższe postępowanie organu narusza bowiem – w sposób oczywisty – przywołane przez Sąd przepisy k.p.a. Co więcej, wbrew wymogowi wynikającemu z art. 36 § 1 k.p.a. organ ten - przez ww. okres - nie informował również skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie, o przyczynach zwłoki, jak i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy.
W konsekwencji powyższego Wojewoda Dolnośląski (dopiero) postanowieniem z 10 listopada 2023 r. ustalił, zgodnie z wymogami art. 23a ust. 2 i 3 u.ś.r., że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 1 października 2018 r. do 31 października 2023 r. Przepis ten stanowi, że w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie. Powyższe nastąpiło wprawdzie po otrzymaniu oczekiwanej przez organ odpowiedzi od właściwej instytucji [...] (29 września 2023 r.), aczkolwiek niewątpliwie już po wywiedzeniu skargi przez skarżącą (27 października 2023 r.). Ostatecznie zaś, Wojewoda Dolnośląski - pomimo, że Bogatyński Ośrodek Pomocy Społecznej i Wsparcia Rodzinnego przekazał mu wniosek skarżącej już 13 września 2021 r. - do dnia wniesienia skargi w sprawie tj. do 27 października 2023 r., nie zakończył postępowania w sprawie wniosku skarżącej (nie wydał decyzji).
Z tych względów Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku skarżącej i na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł o tym w pkt I sentencji wyroku.
Jednocześnie mając na uwadze zapisy art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Sąd jest obowiązany do oceny, czy stwierdzona bezczynność i przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, że chodzi tu nie o zwyczajne naruszenie norm prawnych, ale takie, które w sposób oczywisty wykracza poza granice prawa i nie ma uzasadnionej przyczyny (wyrok i postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15, CBOSA). W opinii Sądu brak podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności przez 13 miesięcy od daty przekazania mu wniosku naruszało terminy wynikające z k.p.a i zastrzeżone dla rozpoznania sprawy i to w sposób rażący, niemający uzasadnienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.
W pkt II sentencji wyroku Sąd zobowiązał Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej z 11 sierpnia 2021 r. (który wpłynął do organu 13 września 2021 r.) w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Przyjęta zaś kwalifikacja stopnia naruszenia prawa, w okolicznościach tej sprawy, uzasadniała przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Przy czym stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może orzec ten środek z urzędu lub na wniosek, jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a. nie jest związany żądaniem strony. Charakter omawianego uprawnienia, ma bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale także wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu. Mając zatem na uwadze przywołane regulacje i zasady Sąd stwierdził, że żądana przez skarżącą kwota w realiach rozpoznawanej sprawy jest wygórowana, a adekwatną będzie tu kwota 300 zł. Jej wysokość została miarkowana stosownie do okresu zwłoki, stanowiąc dla skarżącej rodzaj rekompensaty za zawiązane tym niedogodności. Z przedstawionych wyżej względów, Sąd zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt III sentencji wyroku.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.