II SAB/KR 253/23

II SAB/Kr 253/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć /sprawozdawca/
Monika Niedźwiedź /przewodniczący/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6369 Inne o symbolu podstawowym 636
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewódzki Konserwator Zabytków
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 149 i art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: SWSA Sebastian Pietrzyk AWSA Anna Kopeć (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg P. K. oraz H. K. i J. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie w sprawie pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie robót budowlanych przy nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] I. Umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; II. Stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. Wymierza Małopolskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w Krakowie grzywnę w kwocie 2 000 (dwa tysiące) zł; IV. Oddala skargę w pozostałym zakresie; V. Zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie na rzecz skarżącego P. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; VI. Zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie solidarnie na rzecz skarżących H. K. i J. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 30 października 2023 r. P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność / przewlekłe prowadzenie postępowania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w sprawie prowadzonej pod sygn.ZN:l.5142.608.2021.KK w przedmiocie pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie robót budowlanych polegających na remoncie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania budynku mieszkalnego wielorodzinnego na hotel z przebudową i zmianą sposobu użytkowania strychu, przebudową i budową instalacji wewnętrznych: wod-kan, gaz, c.o., elektrycznych silno i słaboprądowych oraz budową instalacji: wentylacji mechanicznej, klimatyzacji i zagospodarowania terenu, budową schodów zewnętrznych i murów oporowych na działce nr [...] i fragmencie działki nr [...], obręb [...] jedn. ewid.. , przy ul[...] w K..
Organowi administracji publicznej zarzucił naruszenie
- art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 poz. 775 t.j., dalej jako "k.p.a.") poprzez niezałatwienie przedmiotowej sprawy, pomimo, że od przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji upłynęło ok. 10 miesięcy,
- art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie stron postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie i niewskazanie nowego terminu załatwienia sprawy,
- art. 37 § 6 pkt 1 lit. "a" k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie wskazanym w postanowieniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 4 kwietnia 2023 roku, znak: DOZ-APN.650.115.2023.WK.
W związku z bezczynnością organu skarżący wniósł o:
- zobowiązanie Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do rozpatrzenia wniosku o wydanie pozwolenia konserwatorskiego w przedmiotowej sprawie, nie dłużej niż w terminie 30 dni od wydania przez Sąd rozstrzygnięcia w sprawie;
- stwierdzenie, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków, dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa;
ewentualnie
- stwierdzenie, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków, dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.
- wymierzenia organowi administracyjnemu - Małopolskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków karę grzywny w wysokości 63 000,00 zł
- przyznanie od organu administracyjnego - Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, na rzecz P. K. kwoty odpowiadającej wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2022, tj. kwoty 31 730,75 zł - tytułem zadośćuczynienia,
- zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi P. K. opisał stan faktyczny poprzedzający jej wniesienie.
W dniu 21 grudnia 2020 roku skarżący złożył wniosek do Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie o wydanie pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych w budynku przy ul[...] w K. dla inwestycji pn: "Remont, przebudowa i zmiana sposobu użytkowania budynku mieszkalnego wielorodzinnego na hotel z przebudową i zmianą sposobu użytkowania strychu, przebudową i budową instalacji: wentylacji mechanicznej, klimatyzacji i zagospodarowania terenu, budową schodów zewnętrznych i murów oporowych na działce nr [...] i fragmencie działki nr [...], obręb [...], jedn. ewid. Ś. , przy ul. [...] w K.".
W dniu 17 lutego 2022 roku Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie wydał decyzję kończącą postępowanie w tej sprawie.
Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od tej decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia 10 listopada 2023 roku, znak DOZ-OAiK.650.281.2022.AJ, uchylił ww. decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Skarżący pismem z 8 lutego 2023 roku, złożył ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2023 roku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, znak: DOZ-APN.650.115.2023.WK, uznał ponaglenie za uzasadnione i stwierdził, że organ I instancji pozostaje w bezczynności. Ponadto wyznaczył dodatkowy termin do załatwienia sprawy, tj. 30 dni od daty doręczenia postanowienia.
W dniu 29 marca 2023 roku pełnomocnik skarżącego stawił się w urzędzie celem wyjaśnienia sytuacji związanej z egzemplarzami dokumentacji projektowej, ponieważ pomimo wielokrotnych prób skontaktowania się z inspektorem prowadzącym sprawę, w celu uzyskania dokumentacji projektowej i dokonania jej uzupełnienia zgodnie z wytycznymi organu II instancji, nie udało się skontaktować z osobą prowadzącą postępowanie. Podczas wizyty sporządzona została notatka służbowa, w której wskazano, że informacja w zakresie wyjaśnienia, czy organ dysponuje konieczną do wydania decyzji dokumentacją projektową, zostanie przekazana pełnomocnikowi skarżącego do dnia 10 kwietnia 2023 roku.
Wobec braku kontaktu ze strony inspektora prowadzącego sprawę, pełnomocnik ponownie zjawił się w urzędzie w dniu 23 maja 2023 roku. Uzyskał wówczas informację o konieczności ponownego przedłożenia dokumentacji projektowej. 4 egzemplarze projektu budowlanego zostały przedłożone w urzędzie w dniu 20 czerwca 2023 roku.
Do dnia 10 sierpnia 2023 roku pełnomocnik podejmował dalsze próby kontaktu, które pozostawały jednakże bezskuteczne. W tym dniu inspektor zadzwonił do pełnomocnika skarżącego, zawiadamiając go o planowanych oględzinach kamienicy przy ul[...]
W dniu 6 września 2023 roku przeprowadzone zostały oględziny przedmiotowej kamienicy, w trakcie których inspektor poinformował o planowanym sporządzeniu pisma z wyszczególnieniem niezbędnych uzupełnień w dokumentacji projektowej. Pismo miało zostać wysłane do stron postępowania w ciągu dwóch tygodni od dnia oględzin.
Wobec braku odpowiedzi na wiadomości mailowe oraz próby kontaktu telefonicznego, pełnomocnik Skarżącego ponownie udał się z wizytą do urzędu. Za pierwszym razem nie został przyjęty przez inspektora prowadzącego sprawę, natomiast przy ponownej wizycie w dniu 3 października 2023 roku pełnomocnik uzyskał informację o sporządzeniu pisma z obietnicą jego wysyłki do dnia 4 października 2023 roku. Do dnia sporządzenia skargi (26 października 2023 r.) pismo nie zostało doręczone stronie.
Skarżący zaznaczył, że postępowanie prowadzone jest od grudnia 2020 roku, a od uchylenia pierwotnej decyzji przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania upłynęło przeszło 10 miesięcy. Inwestor, w celu przyspieszenia rozpoznania sprawy podejmował liczne próby kontaktu z inspektorem prowadzącym postępowanie, a także wskazywał na gotowość współpracy i podjęcie wszelkich niezbędnych działań mających na celu pozytywne rozpatrzenie jego wniosku. Próby te w większości pozostawały bez odpowiedzi, a nawet w sytuacji, gdy udało się skontaktować z inspektorem to nie prowadziło to do podjęcia dalszych czynności w postępowania.
Istotną okolicznością w przedmiotowej sprawie jest również to, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie od momentu przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia ani razu nie zawiadomił stron postępowania o braku możliwości rozpoznania sprawy w ustawowych terminie.
W ocenie skarżącego bez wątpienia Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków pozostaje w bezczynności. Wskutek tego przedłuża się stan niepewności co do możliwości zrealizowania przedmiotowej inwestycji, a także czas, w którym inwestycja, w przypadku pozytywnego rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, będzie mogła zostać zrealizowana. W związku z niewydaniem przez organ decyzji w ustawowym terminie skarżący już w tym momencie poniósł istotne szkody majątkowe wyrażające się w znacznie wyższych cenach materiałów budowlanych, kosztów robocizny, a także w braku możliwości czerpania korzyści ze świadczenia usług hotelarskich. Co więcej, bardzo utrudniony kontakt z inspektorem prowadzącym postępowanie potęguje stan niepewności co do końcowego terminu rozpatrzenia wniosku w przedmiocie pozwolenia konserwatorskiego. W związku ze wskazanymi okolicznościami za uzasadniony należy uznać również wniosek skarżącego w zakresie przyznania od organu administracyjnego - Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, na rzecz P. K. kwoty odpowiadającej wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2022, tj. kwoty 31730,75 zł tytułem zadośćuczynienia. Kwota ta ma bowiem na celu zrekompensowanie skarżącemu dolegliwości związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie przedmiotowego wniosku.
Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. II SAB/Kr 253/23.
Z kolei pod sygn. II SAB/Kr 254/23 została zarejestrowana skarga H. K. i J. K. z 17 listopada 2023 r. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w tej samej sprawie administracyjnej, w której ci skarżący również występują jako strony. Zarówno żądania skargi jak i jej uzasadnienie jest tożsame ze skargą P. K., z tym, że skarżący H. i J. K. wnieśli o przyznanie każdemu z nich od organu administracyjnego tytułem zadośćuczynienia kwoty odpowiadającej wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2022, tj. kwoty 31 730,75 zł.
Ponadto w uzasadnieniu skargi wskazano dodatkowo na złożenie przez skarżących ponaglenia w dniu 30 października 2023 r., którego kopię dołączono do skargi.
Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie udzielił jednej odpowiedzi na obie te skargi, wnosząc o ich oddalenie.
Potwierdził fakt złożenia wniosku inicjującego postępowanie w dniu 21 grudnia 2020 r. oraz opisał czynności poprzedzające wydanie w dniu 17 lutego 2022 r. decyzji w tej sprawie. W dniu 10 listopada 2022 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na niedostateczne uzasadnienie oraz nieprawidłowe ustalenie kręgu stron.
W dniu 23 stycznia 2023 r. Strona złożyła wniosek o wypożyczenie akt sprawy. W odpowiedzi została poinformowana o możliwości wglądu w akta w siedzibie Urzędu po telefonicznym uzgodnieniu terminu.
Strony podejmowały kontakt mailowo, a w dniu 23 maja 2023 r. odbyło się spotkanie stron, na którym zostało wskazane, że zgodnie z decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, koniecznym jest przekazanie dodatkowych egzemplarzy dokumentacji projektowej.
W dniu 20 czerwca 2023 r. Strona przedłożyła poprawiony projekt zagospodarowania terenu oraz Projekt Architektoniczno - Budowlany.
W dniu 25 sierpnia 2023 r. zawiadomiono stronę że zostaną przeprowadzone oględziny w dniu 6 września 2023 r. Podczas oględzin strony zostały po raz kolejny poinformowane o konieczności przedłożenia upoważnienia do występowania w imieniu J. K. oraz H. K.. W dniu 19 września 2023 r. strona przedłożyła pełnomocnictwa oraz wyjaśnienia, która ze stron występuje we własnym imieniu a która za pośrednictwem pełnomocnika, oraz określenie zakresu robót budowlanych i prac konserwatorskich.
W dniu 28 listopada 2023 r. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał decyzję odmawiającą wydania pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie robót budowlanych z uwagi m.in. na konieczność ochrony substancji zabytku w postaci oiyginalnej stolarki okiennej, a także ochrony układu przestrzennego, który zostałby zaburzony przez obniżenie terenu i budowę muru oporowego.
Organ wyraził stanowisko, że w tej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, mimo przekroczenia terminu wskazanego w art. 35 § 3 k.p.a. na rozpoznanie sprawy. Sprawa nie była również prowadzona w sposób przewlekły.
Podkreślono też, że strona została zawiadomiona kilkukrotnie o braku możliwości wydania decyzji zgodnie z treścią wniosku z uwagi na treść projektu budowlanego. Strona otrzymała decyzję odmowną, jednak nie zmodyfikowała projektu w sposób umożliwiający wydanie decyzji zgodnej z treścią wniosku w toku postępowania. W związku z powyższym, organ nie miał możliwości wydania innej decyzji, niż decyzja odmowna, a brak jej wydania nie powodował bezpośredniego, dotkliwego i negatywnego skutku, jakim byłby brak możliwości prowadzenia inwestycji spowodowany bezczynnością organu.
Jednocześnie organ przez cały czas trwania postępowania podejmował czynności zmierzające do rozpoznania sprawy, kontaktował się ze stroną wskazując na konieczność zmiany projektu. Działania te były nakierowane na uzyskanie materiału dla wydania decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ prowadzący jest zobowiązany w sposób wyczerpujący i całościowy. Działania podejmowane przez organ służyły ustaleniu stanu faktycznego, a zatem nie ma możliwości uznania, że postępowanie prowadzone jest w sposób przewlekły.
Wszelkie opóźnienia w podejmowaniu wyżej opisanych działań wynikają z braku woli rozstrzygnięcia sprawy, co z problemów nie wynikających bezpośrednio z winy organu - relatywnie zwiększona liczba wpływów spraw w latach 2022 - 2023, rotacja pracowników, konieczność wdrożenie nowych pracowników, jak również długotrwałe przebywanie na zwolnieniu chorobowym osoby bezpośrednio prowadzącej przedmiotowe postępowanie - są to okoliczności faktyczne, które również powinny wpłynąć na ocenę postępowania organu jako nienaruszającego prawo w sposób rażący.
Ostatecznie, decyzja w sprawie została wydana w dniu 28 listopada 2023 r., a zatem na dzień przekazania skargi do Sądu organ nie pozostaje w bezczynności.
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2024 r. obie te skargi zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." -- sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 53 § 2b skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jest to warunek formalny, który w niniejszej sprawie został spełniony: P. K. złożył ponaglenie w pięmie z 13 lutego 2023 r. (w aktach administracyjnych), natomaist pozostała dwójka skarżących w piśmie z dnia 30 października 2023 r. (k. 50 akt sądowych).
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania że skarga jest bezzasadna – oddala ja na zasadzie art. 151 p.p.s.a.
Przede wszystkim wskazać należy, że przedmiotem oceny Sądu może być tylko sposób prowadzenia postępowania po wydaniu decyzji kasatoryjnej przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz po zwrocie akt do organu I instancji, co miało miejsce w dniu 17 listopada 2022 r. Z chwilą wydania pierwszej decyzji w dniu 17 lutego 2022 r. nastąpiło zakończenie postępowania przed organem I instancji, a w konsekwencji bezprzedmiotowa stała się kwestia oceny, czy organ dopuścił się bezczynności lub ewentualnie przewlekłego prowadzenia postępowania. Oznacza to, że sposób prowadzenia postępowania przed wydaniem pierwszej decyzji leży poza granicami niniejszej sprawy.
Kwestia ewentualnej bezczynności albo przewlekłego prowadzenia postępowania niejako "odżyła" po zwrocie akt do organu I instancji na skutek wydania decyzji kasatoryjnej, bowiem "odżyło" wtedy postępowanie przed Małopolskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Krakowie.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skargi wniesiono w dniach 30 października 2023 r. (P. K.) i 17 listopada 2023 r. (H. K. i J. K.), natomiast postępowanie przed organem I instancji w tej sprawie zakończone zostało wydaniem decyzji w dniu 28 listopada 2023 r. W dacie wniesienia obu skarg postępowanie administracyjne pozostawało w toku, zatem brak podstaw do odrzucenia skargi. Z uwagi na zakończenie kontrolowanego pod kątem bezczynności postępowania poprzez wydanie decyzji po wniesieniu skargi - w dniu 28 listopada 2023 r., w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W drugiej kolejności Sąd dokonał oceny, czy w sprawie zaistniała bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz czy ewentualnie miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Jeżeli zatem organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy z różnych względów nie wydaje rozstrzygnięcia w przewidzianym przepisami terminie, a zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas występuje bezczynność organu.
Z przesłanych do Sądu akt administracyjnych oraz załączników do skargi wynika następująca sekwencja zdarzeń.
Organ odwoławczy zwrócił akta Małopolskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w Krakowie (dalej: Konserwator, organ I instancji) w dniu 17 listopada 2022 r.
Pismem z 23 stycznia 2023 r. pełnomocnik P. K. zwrócił się o wypożyczenie z akt sprawy projektu budowlanego w celu dokonania przez projektanta koniecznych zmian w dokumentacji projektowej, wynikających z kasatoryjnej decyzji organu odwoławczego.
Organ udzielił odpowiedzi na to pismo w dniu 21 lutego 2023 r. (a więc po upływie miesiąca) wskazując, że możliwe jest uzyskanie wglądu w akta sprawy wyłącznie w siedzibie urzędu.
Następnie pismem z 8 lutego 2023 r. P. K. wniósł ponaglenie, które zostało rozpoznane w postanowieniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 4 kwietnia 2023 r. W postanowieniu tym uznano ponaglenie za uzasadnione, stwierdzono, że organ I instancji pozostaje w bezczynności (w uzasadnieniu wskazano, że bezczynność ma miejsce od 17 stycznia 2023 r.), wyznaczono dodatkowy termin załatwienia sprawy: 30 dni od doręczenia postanowienia oraz stwierdzono, ze bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu postanowienia zwrócono uwagę, że organ nie uczynił zadość obowiązkowi wskazanemu w art. 37 § 6 k.p.a. i nie zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i nie wyznaczył nowego terminu jej załatwienia.
Jak wynika z prezentaty Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie na tym postanowieniu zostało ono doręczone do organu I instancji w dniu 7 kwietnia 2023 r., a zatem trzydziestodniowy termin wyznaczono na załatwienie sprawy upływał 8 maja 2023 r. (7 maja wypadał w niedzielę). Decyzja została natomiast wydana ponad pół roku później. Mimo wytknięcia braku wykonywania obowiązków zawiadomienia o nierozpoznaniu sprawy w terminie oraz wyznaczenia kolejnego terminu, organ w dalszym ciągu nie wykonywał tych obowiązków.
W dniu 29 marca 2023 r. Konserwator sporządził notatkę służbową na okoliczność wizyty w siedzibie organu pełnomocnika strony, w której ustalono: "zostanie wyjaśnione, czy tut. urząd posiada stosowny projekt budowlany do wydania pozwolenia konserwatorskiego. Informacja w tym zakresie zostanie przekazana do 10 kwietnia 2023 r.". W aktach brak jest jednak jakichkolwiek danych na temat wykonania obowiązku, którego podjął się organ I instancji.
Dalej w aktach znajduje się kolejna notatka sporządzona w związku z kolejną wizytą pełnomocnika strony – z daty 23 maja 2023 r. Zgodnie z powołanym wyżej postanowieniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w tym terminie sprawa od dwóch tygodni winna być już zakończona. W notatce stwierdzono, że nie ma możliwości wypożyczenia projektu budowlanego w celu wprowadzenia zmian lub uzupełnień, a strona winna przedłożyć nowe egzemplarze dokumentacji projektowej, skorygowane zgodnie z decyzją kasatoryjną Ministra wydaną w tej sprawie.
Poprawiony projekt zagospodarowania terenu strony złożyły w dniu 22 czerwca 2022 r.
Dalej organ I instancji pismem z 25 sierpnia 2023 r. zawiadomił pełnomocnika o oględzinach wyznaczonych na dzień 6 września 2023 r. W protokole oględzin stwierdzono wykonanie fotografii oraz poinformowanie stron, że "oprócz określenia nazwy zamierzenia budowlanego będzie wymagane wyjaśnienie wnioskowanego zakresu robót budowlanych i prac konserwatorskich. Ponadto wyjaśnienie które spośród stron postępowania występują w sprawie imieniem własnym, a które za pośrednictwem pełnomocnika".
W dniu 19 września 2023 r. wpłynęły do akt sprawy pełnomocnictwa, a w dniu 28 listopada 2023 r. organ I instancji wydał decyzję kończącą postępowanie.
Już z samego opisu dokumentów zalegających w przesłanych do Sądu aktach sprawy wynika, że w zasadzie jedyną czynnością procesową podjętą przez Konserwatora było przeprowadzenie oględzin. Ponadto dwie notatki urzędowe sporządzone 29 marca 2023 r. i 23 maja 2023 r. wskazują, że pełnomocnik strony poprzez osobiste wizyty w siedzibie organu próbował ustalić, w jakim zakresie należy uzupełnić projekt budowlany, jednak starania te nie przynosiły skutku.
Do skarg pełnomocnik dołączył korespondencję elektroniczną przesłaną w trakcie postępowania do organu – e-maile z dat: 11, 17 i 23 maja 2023 r., 13, 27 (dwukrotnie) i 28 września 2023 r. oraz 4 i 5 października 2023 r. Strona skarżąca nie dołączyła odpowiedzi na te maile, wydruków z elektronicznej korespondencji brak również w przesłanych aktach sprawy. Należy zatem domniemywać, że przesyłane przez stronę skarżącą korespondencja elektroniczna pozostała bez odpowiedzi.
Nie ma więc żadnego oparcia w przesłanym do Sądu materialne stwierdzenie organu, że "strony podejmowały kontakt mailowo". Pełnomocnik strony kierował korespondencję elektroniczną do organu, jednak nie otrzymał żadnej odpowiedzi. Trudno w tej sytuacji mówić o "kontakcie". Dodatkowo z treści dołączonych do skargi wydruków maili wysyłanych przez pełnomocnika do organu I instancji wynikają znaczne trudności z kontaktem z przedstawicielem organu – zarówno brak odpowiedzi na kolejne e-maile, jak i niemożliwość kontaktu telefonicznego. Jak już wcześniej zwrócono uwagę – także osobiste wizyty pełnomocnika w siedzibie organu nie przynosiły oczekiwanych rezultatów i nie prowadziły do jakiegokolwiek wyjaśnienia sprawy. Nie sposób w żaden sposób zgodzić się z argumentacją odpowiedzi na skargę, gdzie wskazuje się: "organ przez cały czas trwania postępowania podejmował czynności zmierzające do rozpoznania sprawy, kontaktował się ze stroną wskazując na konieczność zmiany projektu. Działania te były nakierowane na uzyskanie materiału dla wydania decyzji administracyjnej".
Ponadto w odpowiedzi na skargę Konserwator z jednej strony stwierdza: "strona została zawiadomiona kilkukrotnie o braku możliwości wydania decyzji zgodnie z treścią wniosku z uwagi na treść projektu budowlanego. (...) Strona otrzymała decyzję odmowną, jednak nie zmodyfikowała projektu w sposób umożliwiający wydanie decyzji zgodnej z treścią wniosku w toku postępowania", ale jednocześnie wskazuje, że "W dniu 20.06.2023 r. Strona przedłożyła poprawiony projekt zagospodarowania terenu oraz Projekt Architektoniczno – Budowlany". Dlaczego po przedłożeniu tego projektu w dalszym ciągu nie wydano decyzji przez kolejnych 5 miesięcy – tego już organ nie wyjaśnia.
Nie można też podzielić stanowiska organu, że brak wydania decyzji "nie powodował bezpośredniego, dotkliwego i negatywnego skutku, jakim byłby brak możliwości prowadzenia inwestycji spowodowany bezczynnością organu". Od momentu zwrotu akt organowi I instancji do wydania przez niego decyzji kończącej postępowanie minął rok, w czasie którego w zasadzie jedynie przeprowadzono oględziny. Żadnych innych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy i jej rozstrzygnięcia w miarę możliwości zgodnie z wnioskiem strony nie podjęto.
Wszystkie te okoliczności wskazują na istnienie stanu bezczynności oraz na stwierdzenie, że była to bezczynność rażąco naruszająca prawo. Wbrew stanowisku organu nie stanowi usprawiedliwienia dla takiego stanu okoliczności tego rodzaju, jak "relatywnie zwiększona liczba wpływów spraw w latach 2022 - 2023, rotacja pracowników, konieczność wdrożenie nowych pracowników, jak również długotrwałe przebywanie na zwolnieniu chorobowym osoby bezpośrednio prowadzącej przedmiotowe postępowanie". Rzeczą organu jest taka organizacja pracy, by sprawy obywateli doznawały jak najmniejszych opóźnień. W szczególności dotyczy to długotrwałej choroby pracowników – nie może być tak, że na czas takiej choroby wszystkie sprawy pozostające w referacie tego pracownika pozostają bez jakiegokolwiek biegu.
W świetle powyższego orzeczono jak w pkt II wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.
Te same okoliczności przemawiały za wymierzeniem organowi grzywny, o czym orzeczono w pkt III wyroku na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
Natomiast w pkt IV oddalono skargę w zakresie przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. W art. 149 § 2 p.p.s.a. nie sprecyzowano charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej mówiąc tylko o "sumie pieniężnej". Kwota ta - poza funkcją represyjną i prewencyjną polegającą na tym, że groźba konieczności wydatkowania tych kwot ze środków publicznych na rzecz stron postępowania, nie zaś przekazywania ich w ramach systemu finansów publicznych, będzie wzmacniała gwarancje terminowego załatwiana spraw - ma też znaczenie kompensacyjne. Inaczej mówiąc - ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwe działającej administracji publicznej. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (druk sejmowy nr 1633 i 2539 /VII Kadencja), instytucja ta została wzorowana na rozwiązaniu przyjętym w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U.2004.179.1843 ze zm.). Z tego względu przydatny jest dorobek orzeczniczy zarówno sądów administracyjnych jak i Sądu Najwyższego powstały na gruncie przywołanej ustawy (z tym oczywiście zastrzeżeniem, że w niniejszej sprawie nie będą one dotyczyć działania wymiaru sprawiedliwości, ale działania administracji publicznej).
Jak stwierdził Sąd Najwyższy w orzeczeniach o sygn. III SPP 163/05, III SPP 154/05, SPK 10/05, III SPP 10/15, kwota otrzymywana na tej podstawie ma zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania sądowego oraz z naruszeniem prawa (nie dobra osobistego) do rozpoznania sprawy sądowej bez zbędnej zwłoki. Przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej stanowi sankcję dla państwa za wadliwe zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości oraz rekompensatę dla skarżącego za krzywdę moralną spowodowaną przewlekłością postępowania. Następuje w wysokości proporcjonalnej do wielkości zwłoki, jej przyczyn oraz dotkliwości dla skarżącego. Odpowiednia suma pieniężna pełni rolę swoistego zadośćuczynienia za stres i frustrację, spowodowane przewlekłością postępowania sądowego. Podobnie w wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 maja 2012 r. sygn. III SA/Wa 2145/11, wskazano, że kwota wskazana w art. 12 ust. 4 ustawy z 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Inaczej mówiąc ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie skonstruowanego systemu wymiaru sprawiedliwości albo wadliwe działającego systemu wymiaru sprawiedliwości w praktyce. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. II OPP 23/13: "Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania, należy mieć na uwadze czas trwania postępowania, rodzaj sprawy, w której nastąpiła przewlekłość, jej znaczenie dla strony skarżącej".
W niniejszej sprawie zdaniem Sądu brak jest szczególnych okoliczności, które usprawiedliwiałyby przyznanie skarżącym sumy pieniężnej i za wystarczające należy przyjąć nałożenie na organ grzywny. Wobec powyższego o oddaleniu skargi w tym zakresie orzeczono w pkt IV wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone w pkt V (na rzecz P. K.) i VI (na rzecz H. K. i J. K. solidarnie) koszty w wysokości 597 zł składa się: kwota 100 zł tytułem uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżących opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1044 z późn. zm).