IV SAB/Wr 599/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-12-03
NSAAdministracyjneWysokawsa
rejestr zabytkówochrona zabytkówbezczynność organukodeks postępowania administracyjnegoWSAprawo administracyjnenieruchomościbudynek zabytkowy

WSA we Wrocławiu stwierdził rażącą bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w sprawie wpisu budynku do rejestru zabytków, mimo że organ dwukrotnie przedłużał termin załatwienia sprawy.

Stowarzyszenie złożyło skargę na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (DWKZ) w sprawie wpisu budynku do rejestru zabytków. Sprawa trwała od 2021 roku, a organ dwukrotnie przedłużał termin załatwienia sprawy, nie podejmując jednocześnie żadnych czynności dowodowych. Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądził koszty postępowania.

Stowarzyszenie złożyło wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków układu ruralistycznego oraz poszczególnych budynków. Po początkowych czynnościach organ odmówił wszczęcia postępowania, co zostało uchylone wyrokiem WSA w Warszawie. Następnie sprawa wróciła do DWKZ, który przez długi czas oczekiwał na akta sprawy od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Po ich otrzymaniu, organ dwukrotnie przedłużał termin załatwienia sprawy, powołując się na jej skomplikowany charakter i potrzebę analizy dokumentacji, jednakże nie podjął żadnych czynności dowodowych. Sąd uznał, że taka postawa organu stanowi rażące naruszenie prawa i stwierdził bezczynność. Postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy zostało umorzone w związku z wydaniem przez organ postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania. Sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku strony, która trwała od 2021 roku, a po otrzymaniu akt sprawy od listopada 2024 roku do października 2025 roku nie została podjęta żadna czynność dowodowa, a terminy były przedłużane dwukrotnie, stanowi rażące naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wielomiesięczna bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku, zwłaszcza po otrzymaniu akt sprawy i bez podjęcia czynności dowodowych, narusza przepisy k.p.a. o terminach załatwiania spraw (art. 35 i 36 k.p.a.) i ma charakter rażący, gdyż organ obowiązany jest działać bez zbędnej zwłoki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzono

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.

k.p.a. art. 35 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

k.p.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

k.p.a. art. 36 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zobowiązuje organ do wydania aktu, stwierdza bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 161 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd umarza postępowanie w przypadku, gdy organ wydał postanowienie kończące postępowanie.

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Długotrwała bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku. Dwukrotne przedłużanie terminu załatwienia sprawy bez podjęcia czynności dowodowych. Naruszenie przepisów k.p.a. o terminach załatwiania spraw.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu o skomplikowanym charakterze sprawy i przyczynach niezależnych od organu (brak akt, opóźnienia w postępowaniu odwoławczym i sądowym).

Godne uwagi sformułowania

bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa organ pozostawał w stanie bezczynności nieuzasadnione przedłużenie postępowania załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy

Skład orzekający

Katarzyna Radom

przewodniczący

Ewa Kamieniecka

sprawozdawca

Anetta Makowska-Hrycyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie rażącego naruszenia prawa przez bezczynność organu, zwłaszcza w kontekście przedłużania terminów bez podejmowania czynności i braku uzasadnienia dla skomplikowania sprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku akt i opóźnień w postępowaniu administracyjnym i sądowym, ale ogólne zasady dotyczące bezczynności i rażącego naruszenia prawa są szeroko stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje frustrację obywateli z powodu długotrwałej bezczynności urzędów i podkreśla, jak sądy administracyjne reagują na takie sytuacje, co jest istotne dla zrozumienia praw obywatelskich.

Urzędnicza bezczynność rażąco naruszyła prawo: sąd ukarał konserwatora zabytków za zwlekanie ze sprawą od 2021 roku.

Dane finansowe

WPS: 597 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SAB/Wr 599/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-12-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk
Ewa Kamieniecka /sprawozdawca/
Katarzyna Radom /przewodniczący/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
658
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
*Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35 par. 2 i 3, art. 36 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi S. we W. na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków budynku w Opolnie-Zdroju przy ulicy [...] I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu do załatwienia wniosku strony skarżącej, złożonego dnia 15 marca 2021 r.; II. stwierdza bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej, złożonego dnia 15 marca 2021 r., a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 25 lutego 2021 r. (wpływ do organu – 15 marca 2021 r.) Stowarzyszenie E. A z siedzibą we W. zwróciło się do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków układu ruralistycznego w O. oraz poszczególnych budynków w tej miejscowości, w tym budynku w O. przy ulicy [...]. Łącznie wniesiono 17 żądań o wszczęcie postępowań administracyjnych w sprawie wpisu obiektów do rejestru zabytków.
Pismem z dnia 7 kwietnia 2021 r. organ konserwatorski wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków podania przez wskazanie interesu społecznego do występowania w sprawie.
W odpowiedzi z dnia 14 kwietnia 2021 r. (wpływ do organu – 21 kwietnia 2021 r.) wnioskodawca wniósł o przedłużenie terminu do realizacji wezwania do dnia 10 maja 2021 r., zobowiązując się do przedłożenia w tym terminie dalszych materiałów, wskazujących na spełnienie przez obiekt przesłanek do wpisania do rejestru zabytków.
Pismem z dnia 30 kwietnia organ konserwatorski przychylił się do wniosku strony.
Strona przy piśmie z dnia 7 maja 2021 r. (wpływ do organu – 13 maja 2021 r.) przedłożyła brakujące materiały do akt administracyjnych sprawy.
Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2021 r. nr 392/2021 organ konserwatorski odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisania obiektu do rejestru zabytków oraz dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w postępowaniu na prawach strony.
Zażalenie na postanowienie z dnia 15 czerwca 2021 r. (wpływ do organu – 28 czerwca 2021 r.) zostało przesłane przez organ konserwatorski wraz z aktami sprawy do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przy piśmie z dnia 28 czerwca 2021 r.
Postanowieniem z dnia 15 marca 2023 r. nr DOZ-OAiK.650.927.2021.KS Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
Pismem z dnia 15 listopada 2023 r. organ konserwatorski zwrócił się do MKiDN o odesłanie oryginałów akt administracyjnych sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 października 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1037/23 uchylił zaskarżone postanowienie MKiDN oraz postanowienie organu pierwszej instancji.
Przy piśmie z dnia 31 stycznia 2024 r. (wpływ do organu – 7 lutego 2024 r.) MKiDN przekazał organowi konserwatorskiemu akta administracyjne sprawy, dotyczące przedmiotowego obiektu.
Pismem z dnia 8 lutego 2024 r. organ konserwatorski ponownie zwrócił się do MKiDN o odesłanie oryginałów akt administracyjnych sprawy.
W dniu 23 kwietnia 2024 r. MKiDN doręczył organowi konserwatorskiemu odpis wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 października 2023 r.
Pismem z dnia 31 maja 2024 r. (wpływ do organu konserwatorskiego w tym samym dniu) MKiDN poinformował organ o prawomocności wyroku WSA dotyczącego przedmiotowego obiektu.
Pismem z dnia 5 lipca 2024 r. organ konserwatorski zwrócił się do MKiDN o odesłanie akt administracyjnych postępowania głównego i oryginału wniosku.
Przy piśmie z dnia 29 sierpnia 2024 r. (wpływ do organu – 5 września 2024 r.) MKiDN przekazał poświadczony za zgodność z oryginałem wniosek strony w sprawie wpisania do rejestru zabytków układu ruralistycznego oraz poszczególnych budynków na terenie miejscowości.
W dniu 5 listopada 2024 r. organ konserwatorski zwrócił się do MKiDN o przesłanie załączników do wniosku strony i opinii ekspertów.
Przy piśmie z dnia 12 listopada 2024 r. (wpływ do organu – 18 listopada 2024 r.) MKiDN przesłał załączniki do wniosku strony i opinie ekspertów.
W dniu 4 kwietnia 2025 r. organ konserwatorski zwrócił się do MKiDN o informację, czy została wniesiona skarga kasacyjna od wyroku WSA.
W dniu 17 kwietnia 2025 r. strona złożyła ponaglenie na bezczynność organu konserwatorskiego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2025 r. na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 35 § 1, § 2 i § 3 w związku z art. 12 § 1 w związku z art. 6 k.p.a. przez brak załatwienia sprawy w terminach określonych przez k.p.a. Strona wniosła o zobowiązanie DWKZ do wydania decyzji w sprawie w ciągu jednego miesiąca, o stwierdzenie dopuszczenia się bezczynności przez DWKZ z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Pismem z dnia 19 maja 2025 r. organ konserwatorski zawiadomił stronę, że w dniu 18 listopada 2024 r. MKiDN zwrócił akta administracyjne sprawy oraz poinformował o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 18 sierpnia 2025 r.
W dniu 21 maja 2025 r. organ konserwatorski przekazał do MKiDN ponaglenie strony na bezczynność organu.
W odpowiedzi na skargę z dnia 28 maja 2025 r. organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, wyjaśniając że przebieg postępowania był wielowątkowy, skomplikowany i długotrwały. Opóźnienia nie wynikały jednak z winy DWKZ, ale z terminów w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności oraz z przyczyn niezależnych od organu, tj. braku informacji o stanie sprawy od organu drugiej instancji, a także braku akt sprawy. W szeregu wniosków składanych do MKiDN organ występowała o zwrot głównego pisma strony wraz z załącznikami w celu rozpatrzenia sprawy. W latach 2023, 2024 i 2025 organ składał wnioski do MKiDN o udzielenie informacji, na jakim etapie są sprawy (łącznie 16 spraw). Główna część wniosku została przekazana przy piśmie z dnia 12 listopada 2024 r. (wpływ do organu 18 listopada 2024 r.). Dopiero od dnia 18 listopada 2024 r. DWKZ mógł mieć możliwość rozpoznania sprawy. Jednak z uwagi na skomplikowany charakter sprawy i znaczną ilość dokumentacji do przeanalizowania i skopiowania, w dniu 19 maja 2025 r. organ przedłużył termin rozpatrzenia sprawy o 3 miesiące, tj. do dnia 18 sierpnia 2025 r., czym spełnił obowiązek z art. 36 k.p.a.
Pismem z dnia 13 sierpnia 2025 r. organ konserwatorski zawiadomił stronę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 13 października 2025 r.
W piśmie procesowym z dnia 13 sierpnia 2025 r. strona skarżąca podtrzymała skargę na bezczynność organu, bowiem sprawa trwa od 2021 r. i nie weszła jeszcze w fazę merytorycznego rozpoznania. Orzeczenie DWKZ i postanowienie MKiDN o odmowie wszczęcia postępowania było niezasadne i zostały uchylone przez WSA w Warszawie. Obowiązków wynikających z art. 35 i art. 36 k.p.a. organ nie wykonał (na dzień złożenia skargi), co stanowi rażące naruszenie prawa.
Natomiast przy piśmie z dnia 23 października organ konserwatorski przesłał odpis postanowienia z dnia 13 października 2025 r. nr 1515/2025, odmawiającego wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wpisania do rejestru zabytków nieruchomych budynku położonego przy "ul. [...]" w O. oraz odmawiającego dopuszczenia strony skarżącej do udziału na prawach strony w tym postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 344) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Dodatkowo należy podkreślić, że rozstrzygając sprawę sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Podstawą oceny zasadności skargi na bezczynność zawsze zaś będzie stan faktyczny istniejący w dacie orzekania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1591/13 oraz z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2331/13; orzeczenia dostępne w CBOSA).
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a).
Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Z treści przytoczonych przepisów wynika więc, że sąd administracyjny rozpoznaje skargi na bezczynność organów administracji publicznej, gdy organ w przewidzianym przepisami terminie nie wyda któregokolwiek z wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. aktów administracyjnych. Jeżeli bowiem organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy z różnych względów nie wydaje rozstrzygnięcia w przewidzianym przepisami terminie, a zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas występuje bezczynność organu.
Innymi słowy, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu rozstrzygnięcia (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2936/16 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt III SAB/Po 41/18).
W postępowaniu zainicjowanym złożeniem skargi na bezczynność istotna jest ocena, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie, czy wykonano to w przepisanym terminie i czy opóźnienie jest usprawiedliwione.
Stosownie do art. 35 § 1 – 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zauważyć również należy, że do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu, o czym stanowi art. 35 § 5 k.p.a.
Z treści art. 36 § 1 k.p.a. wynika, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu, co przewiduje art. 36 § 2 k.p.a.
Powołane przepisy jednoznacznie wskazują zasady, termin załatwienia sprawy i procedurę rozpoznawania wniosku strony. Wobec tego z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w załatwieniu sprawy. Badanie skargi na bezczynność sprowadza się więc do oceny, czy w okolicznościach danej sprawy, w zakreślonych ramach czasowych, podjęto czynności, dla których postępowanie jest prowadzone. Celem skargi na bezczynność jest zaś doprowadzenie do załatwienia sprawy. Tezy te są utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2936/16; z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt III SAB/Po 41/18).
W rozpatrywanej sprawie Stowarzyszenie złożyło skargę na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w rozpoznaniu wniosku strony z dnia 25 lutego 2021 r. (wpływ do organu – 15 marca 2021 r.) o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków układu ruralistycznego w O. oraz poszczególnych budynków w tej miejscowości, w tym budynku w O. przy ulicy [...]. Postępowanie w przedmiocie rozpoznania powyższego wniosku prowadzone było przez DWKZ w dwóch etapach. Po otrzymaniu wniosku w dniu 15 marca 2021 r., organ w dniu 7 kwietnia 2021 r. wezwał stronę do uzupełnienia wniosku, a następnie na żądanie strony termin do uzupełnienia wniosku został przedłużony. Po otrzymaniu w dniu 13 maja 2021 r. materiału uzupełniającego wniosek, DWKZ wydał w dniu 7 czerwca 2021 r. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisania obiektu do rejestru zabytków oraz odmowie dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w postępowaniu na prawach strony. Na tym etapie postępowanie organu przebiegało więc bez zbędnej zwłoki.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że organowi konserwatorskiemu nie można postawić zarzutu bezczynności za okresy procedowania w tej sprawie przez inne organy, tj. za okres rozpatrywania zażalenia na postanowienie przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a następnie za okres rozpatrywania skargi na postanowienie MKiDN przez WSA w Warszawie.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wyrok WSA w Warszawie uchylający postanowienia organów obu instancji został wydany w dniu 18 października 2023 r. Po piśmie organu konserwatorskiego do MKiDN o udzielenie informacji o stanie sprawy i odesłanie akt administracyjnych sprawy z dnia 8 lutego 2024 r., MKiDN poinformowało organ w dniu 31 maja 2024 r., że wyrok WSA w Warszawie jest prawomocny. Następnie po kolejnych pismach organu konserwatorskiego do MKiDN o zwrot akt administracyjnych wraz z oryginałem wniosku strony z dnia 5 lipca 2024 r. i 5 listopada 2024 r., całość akt administracyjnych sprawy wraz z wnioskiem strony i załącznikami do tego wniosku została ostatecznie przekazana do organu przez MKiDN w dniu 18 listopada 2024 r. Od tej chwili organ konserwatorski dysponował całością materiału dowodowego umożliwiającego ponowne rozpoznanie wniosku strony z dnia 25 lutego 2021 r.
Ostatecznie rozpoznanie wniosku strony i wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania i odmowie dopuszczenia strony do udziału w postępowaniu nastąpiło w dniu 13 października 2025 r., tj. po blisko 11 miesiącach od otrzymania z MKiDN akt administracyjnych sprawy.
Również na dzień wniesienia przez stronę skargi w dniu 17 kwietnia 2025 r. organ pozostawał w stanie bezczynności. Od momentu otrzymania całości akt administracyjnych sprawy w dniu 18 listopada 2024 r. do czasu wydania postanowienia, organ nie dokonał żadnych czynności dowodowych. Natomiast pismo organu do MKiDN z dnia 4 kwietnia 2025 r. z zapytaniem, czy od wyroku WSA została wniesiona skarga kasacyjna i oczekiwanie na odpowiedź z MKiDN spowodowało jedynie nieuzasadnione przedłużenie postępowania, skoro wcześniej pismem z dnia 31 maja 2024 r. MKiDN poinformowało organ o prawomocności wyroku WSA w Warszawie. Po otrzymaniu ponaglenia i skargi na bezczynność organ w dniu 19 maja 2025 r. zawiadomił stronę o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy do dnia 18 sierpnia 2025 r., tj. o kolejne 3 miesiące, a następnie w dniu 13 sierpnia 2025 r. zawiadomił stronę o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy do dnia 13 października 2025 r., tj. o następne 3 miesiące.
W ocenie Sądu niedopuszczalne jest przedłużenie terminu załatwienia sprawy łącznie o 6 miesięcy przez organ pozostający w bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony i to w sytuacji niepodejmowania żadnych czynności dowodowych. Dwukrotne przedłużenie terminu bez uzasadnionej przyczyny następowało o znaczne okresy, gdy stosownie do art. 35 § 1 k.p.a organy administracji obowiązane są załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, a więc sprawy wielowątkowej, z rozbudowanym postępowaniem dowodowym, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Należy podkreślić, że organ po zwrocie akt administracyjnych sprawy z MKiDN nie prowadził żadnego postępowania wyjaśniającego i sprawa nie może być uznana za szczególnie skomplikowaną.
Wobec powyższego działanie organu naruszało terminy zastrzeżone dla rozpoznania sprawy i to w sposób rażący. Na tę ocenę wpływa niewątpliwie nieprowadzenie przez organ postępowania wyjaśniającego oraz znaczący okres pozostawania w bezczynności – po otrzymaniu akt administracyjnych sprawy w dniu 18 listopada 2025 r. sprawa winna zostać załatwiona bez zbędnej zwłoki.
Z tego względu Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. - orzekł o bezczynności organu administracji, stwierdzając jednocześnie, że ma ona charakter kwalifikowany (pkt II sentencji wyroku).
Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a., jest obowiązany do oceny, czy stwierdzona bezczynność i przewlekłe procedowanie miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wykładnia językowa powołanego przepisu wskazuje, że chodzi tu nie o zwyczajne naruszenie norm prawnych, ale takie, które w sposób oczywisty wykracza poza granice prawa i nie ma uzasadnionej przyczyny (por. wyrok i postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15).
Jeżeli organ zobowiązany był załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, to wielomiesięczna bezczynność w rozpoznaniu wniosku strony z pewnością miała charakter rażącego naruszenia prawa.
W punkcie I wyroku Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ organ postanowieniem z dnia 13 października 2025 r. nr 1515/2025 zakończył postępowanie.
Sąd orzekł o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej poniesionych kosztów postępowania sądowego stosownie do treści art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt III sentencji). Do kosztów zaliczono wpis sądowy (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI