III SAB/GL 154/23

III SAB/Gl 154/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Orzepowska-Kyć
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1  ust. 1,  art. 4,  art. 6
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. G. na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa K. w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2) zobowiązuje organ do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem, 3) zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
A. G. (dalej zwany skarżącym) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Nadleśniczego K. dalej organ - w zakresie braku udzielenia informacji opisanych we wniosku z dnia 07.02.2023r. w zakresie:
- czy na terenie Nadleśnictwa K. w latach 2018-2023 były odnajdywane niewybuchy i niewypały ?
- podania ich ilości z rozbiciem na lata 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 r.
- wskazania jaka ilość znajdowanych przedmiotów wybuchowych znajdowana była na obszarach objętych programem "Rekultywacja na cele przyrodnicze terenów zdegradowanych, popoligonowych i powojskowych zarządzanych przez PGL LP"
- czy w latach 2018-2023 prowadzone były na terenie Nadleśnictwa K. niszczenia przedmiotów wybuchowych ? Jeżeli tak to kiedy i przez kogo.
W skardze wskazał, iż 15.02.2023 r. otrzymał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku, gdzie Nadleśniczy Nadleśnictwa K. wezwał: do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez jego podpisanie, do wykazania interesu publicznego w uzyskaniu żądanej informacji z informacją pozostawienia bez rozpoznania wniosku w razie nie usunięcia braku formalnego.
Pismem z 16.02.2023 r. skarżący wysłał drogą elektroniczną odpowiedź na pismo wnosząc w nim o wskazanie podstawy prawnej wzywającej do uzupełnienia braku formalnego wniosku, nie wykazał przy tym interesu prawnego w uzyskaniu informacji publicznej przetworzonej, nie podpisał także wniosku.
Wskazał, iż w dniu 21.02.2023r. upłynął ustawowy (14 dniowy) termin na rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 07.02.2023 r. i w tym terminie organ nie udostępnił informacji publicznej, nie wystąpił z informacją o przedłużeniu terminu oraz nie wydał decyzji administracyjnej.
W dniu 22.02.2023r. wystąpił do Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych w Warszawie z ponagleniem na nieudzielenie informacji publicznej w ustawowym terminie przez Nadleśniczego Nadleśnictwa K.
W dniu 24.02.2023r. skarżący otrzymał informację nr [...] z dnia 23.02.2023 o pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W ocenie strony takie działanie oznacza, iż organ pozostaje w bezczynności co do złożonego wniosku.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Zaznaczył, iż w jego ocenie nie można mówić o niezałatwieniu sprawy w terminie, co więcej wskutek braku uzupełnienia wniosku i wykazania interesu prawnego w dniu 24.02.2023 r. Skarżący został poinformowany o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Organ zaznaczył iż wniosek, dotyczył tzw. informacji przetworzonej a Nadleśnictwo K. nie prowadzi rejestru odnajdywanych niewybuchów i niewypałów. W konsekwencji wszelkie informacje w tym zakresie wymagałyby przeszukiwania setek dokumentów, notatek, itp, co skutkowałoby wytworzeniem nowej informacji. Szczególnie w sytuacji w której skarżący domagał się ich rozbicia ilościowego na lata 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023. Dodatkowo skarżący domagał się wskazania jaka ilość znajdowanych przedmiotów wybuchowych znajdowana była na obszarach objętych programem "Rekultywacja na cele przyrodnicze terenów zdegradowanych, popoligonowych i powojskowych zarządzanych przez PGL LP" - czy w latach 2018-2023 prowadzone były na terenie Nadleśnictwa K. niszczenia przedmiotów wybuchowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania to zgodnie z art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony.
Jednocześnie wyjaśnić należy, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Innymi słowy bezczynność to taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, nie została załatwiona w wymaganej przez prawo formie.
Procedurę dostępu do informacji publicznej reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902 - dalej zwana jak dotychczas u.d.i.p.), kształtując prawo do informacji publicznej, a także określając zasady i tryb jej udostępniania. Określenie więc, czy w sprawie o udostępnienie informacji publicznej zachodzi bezczynność wymaga odniesienia się do przepisów u.d.i.p.
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca unormował w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, zaś art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog takich spraw.
Informacją publiczną będzie więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
Natomiast katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został określony w art. 4 u.d.i.p.
Z dalszych przepisów u.d.i.p. wynika, że udostępnianie informacji publicznej odbywa się na wniosek i winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.).
Ustawodawca nie przewidział żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej. Załatwienie wniosku może nastąpić także poprzez wydanie decyzji administracyjnej w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Z kolei, gdy żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej, bądź zastosowanie ma odmienny tryb dostępu do informacji lub zobowiązany podmiot nie jest w jej posiadaniu, to wniosek podlega załatwieniu poprzez pisemne powiadomienie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Nadleśniczy Nadleśnictwa K. jest podmiotem zobowiązanym, do udzielenia informacji publicznej. Struktura Lasów Państwowych wyznaczona została w art. 32 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz.U. z 2022 poz.672). Stosownie zatem do jego ust. 1 Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Natomiast według art. 32 ust. 2 pkt. 3 w/w ustawy w skład Lasów Państwowych wchodzą nadleśnictwa. Z zakresu wyznaczonych w art. 35 ust. 1 w/w ustawy kompetencji i zadań nadleśniczego wynika, że prowadzi on samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu. W szczególności nadleśniczy: 1) reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania; 2) kieruje nadleśnictwem jako podstawową jednostką organizacyjną Lasów Państwowych; 2a) bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa, pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych; 2c) inicjuje, koordynuje oraz nadzoruje działalność pracowników nadleśnictwa; 3) ustala organizację nadleśnictwa, w tym podział na leśnictwa zapewniający leśniczym prawidłowe wykonywanie zadań gospodarczych, oraz zatrudnia i zwalnia pracowników nadleśnictwa; 4) organizuje ochronę mienia i zwalczanie szkodnictwa leśnego.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych i podlega ona udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. W rozpatrywanej sprawie Skarżący domagał się w piśmie z 07.02. 2023r. udostępnienia następujących informacji publicznych: czy na terenie Nadleśnictwa K. w latach 2018-2023 były odnajdywane niewybuchy i niewypały ?
- proszę o podanie ich ilości z rozbiciem na lata 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 r.
- proszę o wskazanie jaka ilość znajdowanych przedmiotów wybuchowych znajdowana była na obszarach objętych programem "Rekultywacja na cele przyrodnicze terenów zdegradowanych, popoligonowych i powojskowych zarządzanych przez PGL LP"
- czy w latach 2018-2023 prowadzone były na terenie Nadleśnictwa K. niszczenia przedmiotów wybuchowych ? Jeżeli tak to kiedy i przez kogo.
Skoro żądany wniosek odnosi się do ustawowo określonych zadań Nadleśniczego gdyż ten odpowiada za stan lasu a niewątpliwie zakres pytań z tym jest powiązany to posiada on walor informacji publicznej. Zresztą w tym zakresie nie było sporu pomiędzy stronami.
Rozważenia wymagał zatem sposób udzielenia odpowiedzi skarżącemu .
Powiadomienie wnioskodawcy o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania co do informacji objętych wnioskiem przy potraktowaniu tych informacji jako złożonych z uwagi na brak wykazania, iż ich udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego nie uwalnia organu od zarzutu bezczynności w sprawie.
Sąd podziela pogląd organu, iż z uwagi na zakres żądanych informacji mamy do czynienia z informacją złożoną powyższe nie oznacza jednak, iż organ mógł w sposób wyżej opisany zakończyć sprawę pismem o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Należy mieć bowiem na względzie, że na gruncie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. rozróżnić można dwa rodzaje informacji: prostą i przetworzoną. Informacją prostą jest ta, którą podmiot zobowiązany może udostępnić w takiej formie, w jakiej ją posiada, przy czym jej wyodrębnienie ze zbiorów informacji (rejestrów, zbiorów dokumentów, akt postępowań) nie jest związane z koniecznością poniesienia pewnych kosztów osobowych lub finansowych trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami zobowiązanego do udzielenia informacji podmiotu (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 października 2012 r. sygn. akt II SAB/Kr 14012). Z kolei informacja prosta staje się informacją przetworzoną, jeśli po przeprowadzeniu czynności na informacji prostej powstanie nowa informacja, której przedtem nie miał podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Pojęcie informacji przetworzonej jest nieostre i nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Aczkolwiek analiza orzecznictwa sądów administracyjnych i doktryny pozwala nie wyodrębnienie pewnych cech takiej informacji. Informacją przetworzoną jest zatem taka informacja, która w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym, podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych na podstawie posiadanych informacji prostych (zob. wyrok NSA z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1746/14). Samo przetworzenie może z kolei polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów, które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych. Taki charakter mają informacje których domagał się skarżący. Jakkolwiek udostępnienie informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom wynikającym z ustawy o dostępie do informacji publicznej jednakże w takim wypadku organ powinien wydać decyzję administracyjną odmawiającą udostępnienia informacji publicznej. Obowiązek ten formułuje expressis verbis art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Powyższy przepis nie obejmuje sytuacji, w której żądana informacja nie jest informacją publiczną. W takim wypadku odmowa jej udzielenia winna nastąpić zwykłym pismem. Jednakże w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała; w szczególności organ nie podważał charakteru wnioskowanej informacji jako informacji publicznej, lecz w odpowiedzi na skargę powołał się na brak wykazania szczególnego interesu interes publicznego przez wnioskodawcę. W takim zaś przypadku właściwą formą odmownego załatwienia sprawy jest wydanie przez organ decyzji administracyjnej. Nieudostępnienie żądanej informacji, przy jednoczesnym niewydaniu decyzji odmownej, stanowi o bezczynności organu.
W konsekwencji Sąd na podstawie art. 149 § 1 nakazał załatwienie wniosku strony w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Oceniając, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., należy podkreślić, iż nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest takie ciężkie (kwalifikowane) naruszenie, z którym związane są cechy wyraźnej i niewątpliwej sprzeczności z obowiązującym prawem, nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (vide wyrok WSA w Warszawie z 18 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 745/20). Z kolei w wyroku z 21 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 675/12, NSA wskazał, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, iż naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy. Reasumując, przekroczenie ustawowych obowiązków powinno być znaczne, a także powinno potwierdzać zły zamiar organu albo skutkować wyjątkowo dotkliwymi skutkami. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w bezczynności Nadleśniczego w odniesieniu do wniosku , o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. Przede wszystkim należy podkreślić, że stwierdzona bezczynność w ww. wniosku wynikała z błędnego stanowiska organu odnośnie braku potrzeby załatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej. Przedmiotowa bezczynność nie była więc podyktowana złą wolą organu.
O kosztach postępowania (obejmujących wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł) rozstrzygnięto w punkcie trzecim sentencji wyroku na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.