IV SAB/WR 494/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-09-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuwniosek o udostępnienie informacjiWójt Gminyprawo administracyjnesądownictwo administracyjneKodeks postępowania administracyjnegoustawa o dostępie do informacji publicznej

WSA we Wrocławiu stwierdził bezczynność Wójta Gminy Rudna w sprawie udostępnienia informacji publicznej, zobowiązując go do rozpoznania wniosku i zasądzając koszty postępowania.

Skarżący D. K. złożył skargę na bezczynność Wójta Gminy Rudna w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej pisma wychodzącego z Urzędu Gminy do Prokuratury. Wójt początkowo powołał się na ochronę wynikającą z ustaw szczególnych, a następnie stwierdził, że żądana informacja nie jest informacją publiczną. Sąd uznał, że pismo to stanowi informację publiczną, a organ dopuścił się bezczynności, zobowiązując go do rozpoznania wniosku.

Przedmiotem skargi D. K. była bezczynność Wójta Gminy Rudna w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia 5 marca 2024 r. Skarżący domagał się udostępnienia kopii pisma wychodzącego z Urzędu Gminy do Prokuratury Rejonowej w Lublinie. Wójt Gminy Rudna początkowo odmówił udostępnienia informacji, powołując się na art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.) i ochronę wynikającą z ustaw szczególnych, a następnie stwierdził, że żądana informacja nie jest informacją publiczną. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP i Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Sąd uznał, że pismo to stanowi informację publiczną, a organ dopuścił się bezczynności, mimo że odpowiedział w terminie, gdyż odpowiedź nie stanowiła prawidłowej realizacji wniosku. Sąd zobowiązał Wójta do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni i zasądził koszty postępowania. Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, pismo to stanowi informację publiczną, chyba że istnieją odrębne przepisy regulujące dostęp do niego w innym trybie. Brak możliwości udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wyłącza możliwości żądania jej udostępnienia na podstawie tej ustawy, jeśli wnioskodawca nie jest stroną postępowania, w którym dokument powstał.

Uzasadnienie

Sąd rozróżnił prawo dostępu do akt sprawy jako zbioru od prawa żądania poszczególnych dokumentów. Pismo wytworzone przez organ w ramach zadań publicznych jest informacją publiczną. Jeśli wnioskodawca nie jest stroną postępowania, dostęp do dokumentów z akt sprawy reguluje ustawa o dostępie do informacji publicznej, a nie Kodeks postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (16)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Pojęcie informacji publicznej jest szerokie i obejmuje wszystko, co wiąże się z funkcjonowaniem podmiotów publicznych.

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Określa podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej, w tym wójta gminy.

u.d.i.p. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Informacja publiczna nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych jest udostępniana na wniosek.

u.d.i.p. art. 13 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Organ jest zobowiązany w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku do udostępnienia informacji lub poinformowania o przedłużeniu terminu.

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Organ jest zobowiązany w terminie 14 dni do udostępnienia informacji, poinformowania o przedłużeniu terminu lub wydania decyzji o odmowie.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza bezczynność organu, zobowiązuje do podjęcia czynności i może orzec o istnieniu lub braku rażącego naruszenia prawa.

Konstytucja RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zapewnia obywatelom prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej stosuje się tylko w zakresie, w jakim inne ustawy nie regulują odmiennie dostępu do informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 5

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Określa przesłanki ograniczające dostęp do informacji publicznej (np. ochrona informacji niejawnych, tajemnica zawodowa, ochrona prywatności).

u.d.i.p. art. 6

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Zawiera otwarty katalog spraw, które stanowią informację publiczną.

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa kryteria oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

k.p.a. art. 73 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania notatek, kopii lub odpisów.

k.p.a. art. 73 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.

MPPOiP art. 19 § 2

Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych

Prawo do swobodnego wyrażania opinii obejmuje swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo wytworzone przez organ władzy publicznej w ramach postępowania administracyjnego, którego wnioskodawca nie jest stroną, stanowi informację publiczną podlegającą udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ dopuścił się bezczynności, jeśli jego odpowiedź nie stanowi prawidłowej realizacji złożonego zapytania, nawet jeśli odpowiedział w ustawowym terminie.

Odrzucone argumenty

Żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, ponieważ stanowi element akt sprawy administracyjnej, w której Skarżący nie ma statusu strony. Dostęp do żądanej informacji powinien być regulowany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznał, że pismo to stanowi informację publiczną, a organ dopuścił się bezczynności, mimo że odpowiedział w terminie, gdyż odpowiedź nie stanowiła prawidłowej realizacji wniosku. Bezczynność organu oznacza nie tylko milczenie organu po wszczęciu postępowania lub naruszenie terminów na udostępnienie informacji publicznej ale także sytuację, w której działanie organu nie odpowiada tak co formy jak i treści przepisom prawa. O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji.

Skład orzekający

Anetta Makowska-Hrycyk

przewodniczący

Daria Gawlak-Nowakowska

członek

Katarzyna Radom

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że pismo wytworzone przez organ w ramach postępowania administracyjnego, którego wnioskodawca nie jest stroną, stanowi informację publiczną podlegającą udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, nawet jeśli organ błędnie uznał je za niepubliczne lub próbował odmówić udostępnienia powołując się na inne przepisy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest stroną postępowania administracyjnego. W przypadku stron postępowania dostęp do dokumentów z akt sprawy regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu dostępu do informacji publicznej i pokazuje, jak sądy interpretują granice między informacją publiczną a dokumentami z akt postępowania administracyjnego, w szczególności gdy wnioskodawca nie jest stroną postępowania.

Czy pismo urzędnika do prokuratury to informacja publiczna? Sąd rozstrzyga spór o dostęp do dokumentów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SAB/Wr 494/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk /przewodniczący/
Daria Gawlak-Nowakowska
Katarzyna Radom /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
*Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1 i  ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi D. K. na bezczynność Wójta Gminy Rudna w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 5 marca 2024 r. I. stwierdza bezczynność Wójta Gminy Rudna w rozpoznaniu wniosku D. K. z dnia 5 marca 2024 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej orzekając, że nie ma ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Wójta Gminy Rudna do rozpoznania wniosku, o którym mowa w pkt I wyroku w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. zasądza od Wójta Gminy Rudna na rzecz D. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. K. jest bezczynność Wójta Gminy Rudna w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia 5 marca 2024 r.
Jak wynikało z akt sprawy w dniu 5 marca 2024 r. Skarżący wystąpił do Urzędu Gminy Rudna o udzielenie informacji publicznej. Powołał się na art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.). Domagał się udostępnienia kopii dokumentu/pisma wychodzącego z Urzędu Gminy Rudna do Prokuratury Rejonowej w Lublinie w dniu 27 listopada 2023 r. Skarżący podał pozycję dokumentu odnotowaną w książce nadawczej organu.
W odpowiedzi udzielonej w dniu 19 marca 2024 r. organ wskazał, że na podstawie art. 5 u.d.i.p. nie może udostępnić żądanych informacji, z uwagi na ochronę wynikającą z ustaw szczególnych.
W dniu 28 marca 2024 r. Skarżący wezwał organ do wydania decyzji, zarzucając błędną odpowiedź na jego wniosek. Powołał się na art. 61 Konstytucji oraz ustawę o dostępie do informacji publicznej.
Pismem z dnia 26 kwietnia 2024 r. organ stwierdził, że żądana przez Skarżącego informacja nie jest informacją publiczną i nie może być udostępniona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W skardze złożonej w dniu 21 maja 2024 r. Skarżący zarzucał bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Podnosił naruszenie art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegających udostępnieniu lub wydaniu decyzji administracyjnej, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji. Zarzucał także naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę do uzyskiwania informacji poprzez jego niezastosowanie, skutkujące nieudostępnieniem informacji podlegającej udostępnieniu lub wydaniem decyzji administracyjnej odmownej, a tym samym pozbawieniem obywatela możliwości prawidłowej realizacji prawa do informacji. Zarzucała także naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., w zakresie, w jakim przepis ten stanowi, że informacja publiczna nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych jest udostępniana na wniosek, a podmiot jest zobowiązany w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku do udostępnienia informacji lub poinformowania wnioskodawcy o przedłużeniu terminu potrzebnego do rozpoznania wniosku, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie informacji w zakreślonym ustawowo terminie oraz art. 16 ust. 1 w zw. z art. 13 u.d.i.p. w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że podmiot zobowiązany jest w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku do udostępnienia informacji, poinformowania wnioskodawcy o przedłużeniu terminu na rozpatrzenie wniosku lub wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji, poprzez ich niezastosowanie skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej zawierającej odmowę udostępnienia informacji w określonym ustawowo terminie.
Skarżący wnioskował o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej "z dnia 4 grudnia 2023 r." niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dnia od uprawomocnienia się wyroku; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu opisał przebieg okoliczności faktycznych, powołując się na wniosek z dnia 5 marca 2024 r. Zarzucał lakoniczność udzielonych wyjaśnień i ich niespójność, w pierwszym piśmie żądane informacje potraktowano jako informacje publiczne, zaś w kolejnym piśmie organ negował ich status. W opinii Skarżącego dokumenty wysyłane przez podmioty władzy publicznej "na zewnątrz", w tym do prokuratury, nie są dokumentami wewnętrznymi i podlegają udostępnieniu, co potwierdza powołane w skardze orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący powoływał się na konstytucyjną zasadę dostępu do informacji publicznej i zasadę jawności w odniesieniu do informacji o działaniach organów władzy publicznej i osób pełniących funkcje publiczne. Zasady te mają umocowanie w powołanych przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, Konstytucji i Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych, akty te przewidują możliwość ograniczenia dostępu do informacji ale wyłącznie wówczas, gdy jest to wyraźnie wskazane przez ustawę i niezbędne ze względu na takie wartości jak interes bezpieczeństwa państwowego, publicznego, czy zapobieżenie ujawnieniu informacji poufnych. Na gruncie niniejszej sprawy warunki takie nie wystąpiły. Dalej Strona powołała się na art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i terminy rozpoznania wniosku składanego w trybie ustawy dostępowej, wskazując, że odpowiedź organu nie uchyla bezczynności, bowiem organ nie udzielił odpowiedzi zgodnej z wnioskiem, nie wydał także decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że pismo wychodzące z Urzędu Gminy do Prokuratury Rejonowej w Lublinie z dnia 27 listopada 2023 r., zapisane pod wskazaną przez Stronę pozycją książki nadawczej, jest pismem w toku trwającego postępowania i dotyczyło wymeldowania w trybie administracyjnym. Organ nie mógł udostępnić informacji, gdyż Skarżący nie jest stroną tego postępowania.
W piśmie procesowym z dnia 28 czerwca 2024 r. organ podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę. Wskazał, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, o czym poinformowano Stronę, pismo dotyczyło czynności wynikających z postępowania administracyjnego, którego stroną nie był Skarżący. Zaznaczał, że tylko strony postępowania mają wgląd w akta sprawy. Pismo, którego domagał się Skarżący nie stanowi informacji publicznej, gdyż nie mieści się w katalogu spraw wskazanych w art. 6 u.d.i.p., nie dotyczyło ono sfery działalności publicznej. Organ nie odmówił udostępnienia tej informacji ale wskazał, że nie stanowi ona pisma o takim charakterze, co nie wymaga wydania decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 23 lipca 2024 r. Skarżący podtrzymał skargę negując pogląd organu. Wywodził, że o ile akta postępowania jako całość nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy dostępowej, to poszczególne dokumenty z tych akt stanowią informację publiczną, co potwierdza powołane przez Stronę orzeczenie sądu administracyjnego. Zatem fakt, że pismo żądane przez Stronę stanowi część akt nie wyklucza, że stanowi ono informację publiczną, o tym przesądza jego treść.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez nie nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Na tle ustawy o dostępie do informacji publicznej pojęcie bezczynności oznacza nie tylko milczenie organu po wszczęciu postępowania lub naruszenie terminów na udostępnienie informacji publicznej ale także sytuację, w której działanie organu nie odpowiada tak co formy jak i treści przepisom prawa. Dzieje się tak z uwagi na brak zaskarżalności pisma stanowiącego odpowiedź organu na wniosek Strony, poglądy w nim zawarte mogą być zwalczane wyłącznie w drodze skargi na bezczynność.
Na wstępie konieczna jest uwaga porządkująca, otóż nie ma sporu co do daty wniosku, którego skutki zostały poddane kontroli sądowej, zatem data podana we wnioskach skargi – 4 grudnia 2023 r. musi być traktowana jako oczywista omyłka Skarżącego.
Przechodząc do oceny odpowiedzi organu na pismo Strony z dnia 5 marca 2024 r. należy stwierdzić, że jakkolwiek organ odpowiedział w terminie wynikającym z art. 13 u.d.i.p. to odpowiedź ta nie stanowi prawidłowej realizacji złożonego zapytania, co nakazywało orzeczenie bezczynności organu. W sprawie nie jest sporne, że organ jest podmiotem wskazanym w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a zatem istnieje po jego stronie zobowiązanie do rozpoznania wniosku złożonego w trybie ustawy dostępowej.
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy żądana przez Skarżącego informacja stanowi informację publiczną, a jeśli tak, to czy podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W zakresie pierwszego z zagadnień – kwalifikacji informacji jako publicznej - stanowisko organu nie jest jednolite, w odpowiedzi udzielonej Skarżącemu w piśmie z dnia 19 marca 2024 r. organ nie negował charakteru żądanych informacji jako informacji publicznej, a brak możliwości udostępnienia informacji wywodził z art. 5 u.d.i.p. wskazując na ochronę wynikającą z ustaw szczególnych. Jednakże w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. organ stwierdził, że wnioskowana przez Stronę informacja nie stanowi informacji publicznej i nie może być udostępniona. Z dalszych pism organu, złożonych już na etapie postępowania sądowego należy wywnioskować, że organ uznaje żądaną przez Stronę informację (kopię pisma kierowanego przez organ do prokuratury) za nieposiadającą statusu informacji publicznej, co wywodzone jest z faktu, że żądane pismo stanowi element akt sprawy administracyjnej, w której Skarżący nie ma statusu strony postępowania, co wyklucza możliwość jej udostępnienia. Organ wskazał, że w takim przypadku nie ma podstaw do wydawania decyzji, wnioskodawca zaś winien być poinformowany o opisanych okolicznościach.
Odnosząc się do wskazanych tez, co wymaga podkreślenia wywiedzionych z niejednolitej treści kilku pism organu, należy stwierdzić, że po pierwsze nie przystają one do okoliczności sprawy, po drugie nie wszystkie mają umocowanie prawne.
Otóż istotnie ustawa dostępowa nie będzie stanowiła podstawy do ubiegania się o informacje, co do których istnieją odmienne zasady i tryb dostępu. Wynika to z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (nie jak wskazuje organ z art. 5 u.d.i.p.), przy czym z treści tego przepisu wynika wprost, że odnosi się on do informacji publicznych. Słowem, wówczas, gdy odrębne przepisy ustanawiają odmienne reguły na mocy, których wnioskodawca może uzyskać żądaną informację publiczną, wówczas to te normy mają pierwszeństwo przed ustawą dostępową. Istotnie wówczas organ powinien o tym fakcie poformować wnioskującego w drodze pisma. Nie ma tu miejsca na wydanie decyzji.
Sytuacja taka nie występuje jednak w rozpoznawanej sprawie. Skarżący domaga się bowiem określonych informacji - kopii pisma nadanego przez organ do właściwej prokuratury. Z informacji zawartych w pismach organu wynika, że pismo zostało wytworzone w związku postępowaniem dotyczącym wymeldowania w trybie administracyjnym. Nie jest też sporne, że Skarżący nie był stroną tego postępowania.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Pojęcie "informacji publicznej" zawarte w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej jest bardzo szerokie, o czym przekonuje otwarty katalog przedmiotowy podany w art. 6 u.d.i.p. Powyższe prowadzi do konkluzji, że w istocie wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.i.d.p., stanowi informację publiczną (por. T. Aleksandrowicz, Komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznej, Wyd. LexisNexis, 2002 r., str. 136 i nast., M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej, Toruń 2002, str. 25 i nast.). Powołane zapisy wykładane w zgodzie z art. 61 Konstytucji RP nakazują przyjęcie, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. W szczególności jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty nie będące organami administracji publicznej, w tym treść dokumentów używanych przy realizacji przewidzianych prawem zadań niezależnie od tego, od kogo pochodzą. Zatem o zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Bez znaczenia przy tym jest, w jaki sposób dokumenty znalazły się w posiadaniu danego organu. Ważne jest jedynie to, by dokumenty takie służyły realizowaniu zadań publicznych i odnosiły się do niego bezpośrednio. Jeżeli zadania danego podmiotu mają na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli i są istotne z punktu widzenia celów państwa, to nie można odmówić im przymiotu zadań publicznych. (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1558/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2007r., sygn.. akt IV SA/Po 652/07 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA").
Opisane pismo organu stanowi wiadomość wytworzoną przez władze publiczną zakresie wykonywania zadań władzy publicznej. Stanowi zatem informację publiczną, zaś o jej udostępnieniu będzie decydowała treść oraz powołane na wstępie okoliczności dotyczące możliwości uzyskania dostępu do ww. informacji w odrębnym trybie. W zakresie możliwości uzyskania dostępu do ww. informacji ustawa odsyła do odmiennych zasad i trybu dostępu. Jak wskazał organ dokument ten został wytworzony w toku postępowania administracyjnego, stąd reguł dostępu do ww. informacji należy poszukiwać w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 527 ze zm., dalej: k.p.a.). Przepis art. 73 § 1 i 2 k.p.a. stanowią, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Dalsze zapisy rozdziału 3 działu II k.p.a. nie przewidują udostępnienia akt sprawy oraz poszczególnych dokumentów osobom innym niż strona postępowania. Wbrew poglądom organu brak podstaw do wywodzenia, że w tej sprawie dla Skarżącego istnieją odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OPS 8/13, publ. w ONSAiWSA z 2014 r., Nr 3, poz. 38), istnienie innych zasad czy trybu udostępniania informacji publicznych wyłącza stosowanie ustawy dostępowej, jednak tylko w zakresie regulowanym wyraźnie tymi szczególnymi ustawami. Art. 1 ust. 2 u.d.i.p. oznacza, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną uregulowane są inaczej w ustawie o dostępie do informacji publicznej, a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępnienia informacji i stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić - pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej. Natomiast tam, gdzie dana sprawa uregulowana jest tylko częściowo albo w ogóle nie jest uregulowana w ustawie szczególnej, zastosowanie mają odpowiednie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, przy czym w pierwszym przypadku stosowane są uzupełniająco, w drugim zaś stanowią wyłączną regulację prawną w danym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OSK 942/22, dostępny w CBOSA).
Gdyby Skarżący był stroną postępowania administracyjnego, to miałby dostęp do akt sprawy w trybie wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co wyłączałoby możliwość zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Natomiast podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony (tak jak Skarżący), ma prawo domagać się udostępnienia informacji publicznej w postaci wydanych w tym postępowaniu rozstrzygnięć właśnie na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. O możliwości jej udostępnienia będą wówczas decydowały ograniczenia wskazane w art. 5 u.d.i.p. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem udostępnienie informacji publicznej, o ile nie stoją temu na przeszkodzie inne regulacje szczególne, następuje po przeprowadzeniu tzw. anonimizacji, czyli po usunięciu z treści dokumentu danych chronionych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2013r., sygn. akt I OSK 2267/12, dostępny w CBOSA).
Istotne z punktu widzenia argumentacji obu stron sporu jest przeprowadzenie rozróżnienia pomiędzy prawem dostępu do akt sprawy, a prawem żądania poszczególnych dokumentów z akt postępowania. W tym drugim przypadku należy stosować wskazane przez Sąd zasady. Jeśli zaś chodzi o akta sprawy, to kwestia ta została rozstrzygnięta w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 7/13, dostępne w ONSAiWSA z 2014 r., Nr 3, poz. 37). Zgodnie z wypowiedzianą tam tezą żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). W uzasadnieniu uchwały Sąd wskazał, że akta spraw, w tym akta postępowania przygotowawczego, jako całość są zbiorem różnorodnych materiałów usystematyzowanym przez organ, który nadał temu zbiorowi określony kształt i który się nim posługuje w prowadzonym postępowaniu. Akta są więc pewnym przedmiotem, którego dotyczą przepisy szczególne dotyczące zarówno jego tworzenia, rejestrowania, przechowywania, jak i udostępniania. Żądanie udostępnienia akt sprawy jako całości, także akt zakończonego postępowania przygotowawczego, nie jest więc wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, ale żądaniem udostępnienia określonego zbioru materiałów. Tak sformułowany wniosek nie wskazuje na informacje publiczne, których udostępnienia domaga się wnioskodawca. Należy przy tym mieć na uwadze, że prawo do informacji dotyczy informacji o sprawie publicznej, a więc informacji o czymś, a nie udostępnienia zbioru materiałów jako takich. Wniosek taki nie zawiera zatem jednego z elementów niezbędnych do jego rozpoznania i nie może być załatwiony w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Z tych przyczyn przyjęta przez organ kwalifikacja żądanej informacji wynikająca z faktu, że stanowi ona dokument składający się na akta sprawy nie ma umocowania. Jak wynika z powołanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego tylko żądanie dostępu do akt sprawy dyskwalifikuje taki wniosek jako wniosek o informację publiczną, gdyż akta jako całość nie mają takiego charakteru. W prowadzonym postępowaniu organ bezpodstawnie rozszerzył taką kwalifikację na konkretne pismo, którego domagał się Skarżący.
Nie udzielając Stronie żądanej informacji bez właściwego wskazania na ustawowe przesłanki wyłączające możliwość udostępnienia żądanej informacji organ dopuścił się bezczynności, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w pkt I sentencji wyroku. Wobec tego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ww. ustawy konieczne stało się zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku Strony w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy.
Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym przesądzono w pkt I sentencji wyroku. Oceniając tę kwestię Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W sprawie nie sposób dopatrywać się w działaniu organu rażącego naruszenia prawa, organ nie zignorował wniosku Skarżącego i w terminie określonym prawem udzielił odpowiedzi. Fakt, że zawarta w nim argumentacja okazała się wadliwa nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie zobligowany do oceny wniosku Strony z punktu widzenia zapisów art. 1 ust. 1, art. 6 u.d.i.p. w kontekście konstytucyjnego charakteru prawa do informacji publicznej. Uznając, że nie istnieją przesłanki do odmowy udostępnienia informacji publicznej winien dokonać tej czynności, mając na uwadze zasadę ochrony danych wrażliwych. W przypadku zaś stwierdzenia, że udostępnienie informacji (nawet po jej anonimizacji) narusza wartości podlegające ochronie na podstawie art. 5 u.d.i.p. organ może odmówić udostępnienia informacji publicznej, co jednak winno przybrać formę decyzji.
Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania sądowego ma umocowanie w art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI