IV SAB/Wr 488/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-05-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
świadczenie pielęgnacyjnebezczynność organuuzupełnienie wnioskuterminykodeks postępowania administracyjnegoustawa o świadczeniach rodzinnychskarga na bezczynnośćWSApostępowanie administracyjne

Podsumowanie

WSA we Wrocławiu stwierdził bezczynność organu w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że uzupełnienie wniosku po terminie, ale przed wysłaniem zawiadomienia o pozostawieniu go bez rozpoznania, powinno skutkować merytorycznym rozpatrzeniem sprawy.

Skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ wezwał do uzupełnienia braków formalnych (adresu), a po ich nieuzupełnieniu w terminie, pozostawił wniosek bez rozpoznania. Skarżąca uzupełniła wniosek dzień przed wysłaniem zawiadomienia o pozostawieniu go bez rozpoznania. WSA we Wrocławiu uznał, że organ dopuścił się bezczynności, ponieważ uzupełnienie wniosku, nawet po terminie, ale przed wysłaniem zawiadomienia, powinno skutkować merytorycznym rozpatrzeniem sprawy, a nie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.

Przedmiotem skargi była bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Pieszyce w sprawie rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca złożyła wniosek, który organ uznał za nieprawidłowo wypełniony z powodu braku dokładnego adresu zamieszkania i wezwał do jego uzupełnienia w terminie 14 dni. Skarżąca uzupełniła wniosek dzień przed wysłaniem przez organ zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezczynność organu, uznając, że uzupełnienie braków formalnych wniosku, nawet po terminie, ale przed wysłaniem zawiadomienia o pozostawieniu go bez rozpoznania, powinno skutkować merytorycznym rozpatrzeniem sprawy. Sąd podkreślił, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania jest sankcją za brak działania strony, a nie za opóźnione działanie, jeśli przeszkoda uniemożliwiająca rozpoznanie sprawy została usunięta przed formalnym zawiadomieniem o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie 30 dni i zasądził koszty postępowania.

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Uzasadnienie

Uzupełnienie braków formalnych wniosku, nawet po terminie, ale przed wysłaniem przez organ zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, powinno skutkować merytorycznym rozpatrzeniem sprawy, a nie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania jest sankcją za brak działania strony, a nie za opóźnione działanie, jeśli przeszkoda uniemożliwiająca rozpoznanie sprawy została usunięta.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezczynność

Przepisy (10)

Główne

u.ś.r. art. 24a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

W przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku podmiot realizujący świadczenia wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenia do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Rygor ten odnosi się do nieusunięcia braków, a nie do ich usunięcia z uchybieniem terminu, jeśli nastąpiło to przed wysłaniem zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 64 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Na pozostawienie podania bez rozpoznania przysługuje skarga na bezczynność organu.

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1-3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd jest obowiązany do oceny, czy stwierdzona bezczynność postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 53 § § 2b

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zaufania do organów administracji.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada informowania.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada szybkości postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uzupełnienie braków formalnych wniosku, nawet po terminie, ale przed wysłaniem zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, powinno skutkować merytorycznym rozpatrzeniem sprawy. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania jest sankcją za brak działania strony, a nie za opóźnione działanie, jeśli przeszkoda uniemożliwiająca rozpoznanie sprawy została usunięta. Błędna wykładnia przepisów przez organ nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że uzupełnienie braków formalnych nastąpiło po terminie i było nieprawidłowe z powodu błędnej nazwy ulicy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ nie dopuścił się bezczynności, gdyż wniosek nie został wypełniony prawidłowo i nie uzupełniono braków w terminie.

Godne uwagi sformułowania

Uzupełnienie wniosku w dniu 11 kwietnia 2023 r. nie stanowi zatem nowego wniosku, o czym świadczy także treść pism Strony wskazująca na taki ich charakter. W opinii Sądu okoliczność ta uzasadnia zarzuty Skarżącej co do bezpodstawnego pozostawienia jej wniosku bez rozpoznania. Rygor zawarty w tym przepisie odnosi się wyłącznie do nieusunięci braków pisma, a nie do ich usunięcia z uchybieniem terminu. Argumentacja organu nie wytrzymuje krytyki i może być uznana za przejaw nadmiernego formalizmu.

Skład orzekający

Katarzyna Radom

przewodniczący sprawozdawca

Aneta Brzezińska

członek

Ewa Kamieniecka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organu w przypadku uzupełnienia wniosku po terminie, ale przed wysłaniem zawiadomienia o pozostawieniu go bez rozpoznania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uzupełnienia wniosku po terminie, ale przed formalnym zawiadomieniem o pozostawieniu go bez rozpoznania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak nadmierny formalizm organu może prowadzić do bezczynności i jak sądy administracyjne interpretują terminy w postępowaniu administracyjnym, chroniąc prawa obywateli.

Czy uzupełnienie wniosku po terminie zawsze oznacza jego odrzucenie? Sąd wyjaśnia.

Lexedit Research — analiza prawna z AI

Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.

Analiza orzecznictwa

Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA

Aktualne przepisy

Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP

Komentarze doktrynalne

Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

IV SAB/Wr 488/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska
Ewa Kamieniecka
Katarzyna Radom /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 24a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2024 r. sprawy ze skargi I. P. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Pieszyce w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. stwierdza bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Pieszyce w rozpoznaniu wniosku strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uznając, że nie ma ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Burmistrza Miasta i Gminy Pieszyce do rozpoznania wniosku strony, o którym mowa w pkt I sentencji wyroku w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku wraz z aktami sprawy; III. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy Pieszyce na rzecz skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi I. P. jest bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Pieszyce w sprawie rozpoznania jej wniosku z dnia 26 lutego 2023 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak wynikało z akt sprawy w dniu 26 lutego 2023 r. Skarżąca drogą elektroniczną złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Pismem z dnia 3 marca 2023 r. organ powołując się na art. 24a ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390, dalej: u.ś.r.) wezwał Skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie nazwy ulicy, przy której zamieszkuje Skarżąca. Przywołując art. 63 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) organ wskazał, że opisany brak jest brakiem formalnym, także w sytuacji złożenia podania elektronicznie. W związku z tym wezwał Skarżącą do uzupełnienia brakujących danych w terminie 14 dni zastrzegając, że brak realizacji wezwania będzie skutkował pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Pismo uznano za doręczone w dniu 18 marca 2023 r.
Pismem z dnia 29 marca 2023 r. organ poinformował Skarżącą o przedłużeniu terminu rozpoznania wniosku do dnia 28 kwietnia 2023 r.
Zawiadomieniem datowanym na 11 kwietnia 2023 r. organ poinformował Skarżącą o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania. Uzasadniając podjętą czynność organ wskazał na art. 24a u.ś.r. oraz przebieg dotychczasowego postępowania, w tym wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku, które uznano za doręczone w dniu 18 marca 2023 r. zgodnie z art. 44 § 3 k.p.a. Wobec niezastosowania się przez Skarżącą do wezwania wniosek pozostawiono bez rozpoznania. Pismo wysłano do Skarżącej w dniu 12 kwietnia 2023 r.
W dniu 11 kwietnia 2023 r. (o godz. 10:02) Skarżąca złożyła pismo stanowiące uzupełnienie wniosku z dnia 26 lutego 2023 r.
W dniu 14 kwietnia 2023 r. Skarżąca złożyła ponaglenie w związku z bezczynnością organu w rozpoznaniu jej wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Skarżąca wywodziła, że w takiej sytuacji kontrola prawidłowości postępowania organów dokonywana jest w trybie skargi na bezczynność. Dalej wyjaśniała, że zawiadomienie o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania otrzymała w dniu 13 kwietnia 2023 r. Pismo to zostało podpisane przez osobę upoważnioną w dniu 12 kwietnia 2023 r. o godzinie 8:16. Natomiast w dniu 11 kwietnia 2023 r. ok godz. 10:00 rano, za pośrednictwem platformy ePUAP, do organu skierowano uzupełniony zgodnie z wezwaniem organu wniosek, co uchyla zasadność pozostawienia go bez rozpoznania. Uchybienie terminowi wyznaczonemu przez organ nie może oznaczać automatycznego pozostawienia wniosku bez rozpoznania, co potwierdza powołane w piśmie Strony orzecznictwo.
Ponaglenie Skarżącej w dniu 20 kwietnia 2023 r. zostało przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Wałbrzychu. W piśmie przekazującym ponaglenie organ wnioskował o uznanie jego bezzasadności. Zwracał uwagę, że uzupełnienie braków formalnych nastąpiło po upływie terminu wyznaczonego przez organ w piśmie z dnia 3 marca 2023 r., tj. po dniu 3 kwietnia 2023 r. Poza tym uzupełnienie wniosku nie jest prawidłowe, gdyż w dalszym ciągu nie podano prawidłowego adresu zamieszkania. W P. nie ma bowiem "ul. "[...]". Organ wskazał także, że pismo z dnia 11 kwietnia 2023 r. informujące o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania zostało wysłane i doręczone Stronie w dniu 12 kwietnia 2023r.
Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu stwierdziło, że Burmistrz Miasta i Gminy Pieszyce nie dopuścił się bezczynności w sprawie wniosku Skarżącej. W uzasadnieniu organ przywołał okoliczności faktyczne sprawy następnie wskazał, że niespornie wniosek Skarżącej nie został wypełniony prawidłowo – nie wpisano adresu miejsca zamieszkania. Zasadnie wobec tego organ wezwał Stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Pismo w tej sprawie zostało uznane za doręczone w dniu 18 marca 2023 r. wobec tego termin na uzupełnienie braków upływał w dniu 3 kwietnia 2023 r. Skarżąca w zakreślonym terminie nie uzupełniła braków, a zatem spełnione zostały wymogi opisane w art. 24a u.ś.r. uzasadniające pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Końcowo Kolegium wskazało, że po upływie terminu zakreślonego przez organ Skarżąca uzupełniła wniosek jednakże nadal zawierał on błędne oznaczenie nazwy ulicy – "[...]", zaś ulicy o takiej nazwie nie ma w P.
W dniu 16 października 2023 r. Skarżąca złożyła skargę na bezczynność organu. Wnioskowała o zobowiązanie organu do rozpoznania jej wniosku w terminie 30 dni oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu opisała przebieg okoliczności faktycznych wskazując, że w piśmie z dnia 20 kwietnia 2023 r., przekazującym ponaglenie wg właściwości, po raz pierwszy organ wskazał, że przyczyną pozostawienia wniosku bez rozpoznania było uznanie, że w P. nie ma ulicy "[...]". Takie stwierdzenie zostało również przyjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu. W opinii Skarżącej problem ten winien zostać potraktowany jako nieistotna omyłka pisarska, gdyż brak jednej litery w nazwie ulicy nie może dyskwalifikować wniosku. Poza tym okoliczność ta – jako podstawa pozostawienia wniosku Strony bez rozpoznania - została podana dopiero w odpowiedzi na ponaglenie. Zawiadomienie z dnia 12 kwietnia 2023 r. takiej przyczyny nie podje. W kwestii uzupełnienia wniosku po terminie Skarżąca zawracała uwagę, że czynność ta nastąpiła w dniu 12 kwietnia 2023 r. zaś uzupełnienie braków miało miejsce w dniu 11 kwietnia 2023 r. zatem jedynym negatywnym dla Strony skutkiem winno być uznanie, że data uzupełnienia wniosku stanowi dzień jego złożenia. Skarżąca zgłaszała zastrzeżenia co do prawidłowości doręczenia jej pisma z dnia 3 marca 2023 r., wobec nieopatrzenia dokumentu tzw. UPD, na co zwracała uwagę w piśmie kierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu, czego nie wzięto pod uwagę. Końcowo wskazywała, że organ powinien rozpoznać jej wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyjmując, że wniosek został złożony przynajmniej w dniu 11 kwietnia 2023 r., jeśli nie w lutym 2023 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania. Odnosząc się do zgłaszanych w skardze zarzutów stwierdził, że nie dopuścił się bezczynności. Wniosek Strony pozostawiono bez rozpoznania z uwagi na niezastosowanie się do wezwania o uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie wskazanym w kierowanym do Strony wezwaniu. Datą pozostawienia wniosku bez rozpoznania jest dzień 3 kwietnia 2023 r., tj upływ ostatniego dnia na uzupełnienie braków formalnych. Zakończenie postępowania poprzez pozostawienie podania bez rozpoznania stanowi czynność materialno-techniczną, która nie przyjmuje żadnej formy prawnej lecz jest odnotowywana w aktach sprawy jej datę stanowi dokonanie czynności, zaś zawiadomienie ma tylko funkcję informacyjną. Uzupełnienie wniosku w dniu 11 kwietnia 2023 r. nie stanowi zatem nowego wniosku, o czym świadczy także treść pism Strony wskazująca na taki ich charakter. W tym zakresie postępowanie organu nie może wspierać się na uznaniu administracyjnym. Odnosząc się do analizy dokumentu UPD organ wskazał, że niespornie uznanie doręczenia wezwania z dnia 3 marca 2023 r. za prawidłowe nastąpiło w dniu 18 marca 2023 r. Niewątpliwe zatem termin na dokonanie czynności upłynął w dniu 3 kwietnia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona bowiem Burmistrz Miasta i Gminy Pieszyce dopuścił się bezczynności, która nie miała rażącego charakteru.
Na wstępie skazać trzeba, że stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.), Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów.
Podstawę działania organów administracji publicznej w zakresie rozpoznania wniosku Strony stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej. u.ś.r.).
Jak wynika z akt w rozpoznawanej sprawie organ administracji nie wydał decyzji, czy też postanowienia kończących postępowanie, ale zawiadomieniem z dnia 11 kwietnia 20223 r. wniosek Strony datowany na dzień 26 lutego 2023 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozostawił bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych wniosku, o które Strona była wzywana pismem z dnia 3 marca 2023 r. Podstawę prawną działania organu administracji stanowił przepis art. 24a u.ś.r. zgodnie, z którym w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku podmiot realizujący świadczenia wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenia do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
Powołany przepis wzorowany jest na regulacji art. 64 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: k.p.a.), stanowiącej, że jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dopuszczają zaskarżenie zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, jednakże zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uchwale z dnia 3 września 2013 r. podjętej w składzie siedmiu sędziów (sygn. akt I OPS 2/13, publ. w ONSAiWSA 2014/1/2), "na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)".
Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 – 3 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W braku stwierdzenia istnienia wskazanych okoliczności sąd skargę oddala. Przy czym, co w sprawie istotne, badanie okoliczności uzasadniających istnienie bezczynności dokonywane jest na dzień wniesienia skargi (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2022 r. II OPS 5/19 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Takie ukształtowanie skargi na bezczynność podyktowane jest celem jaki jej przyświeca, czyli zdyscyplinowaniu organu do rozpoznania sprawy w przewidzianej prawem formie. Jedną z nich jest pozostawienie podanie bez rozpoznania, wynika to z art. 24a u.ś.r. jak i art. 64 § 2 k.p.a. Pierwsza z przywołanych norm, jak już wskazano, stanowi niemalże powielenie zapisu art. 64 § 2 k.p.a., a przynajmniej powtarza jego konstrukcję, a to z kolei uzasadnia posiłkowanie się orzecznictwem zapadłym na tle wykładni ww. przepisu. Niewątpliwe zatem czynność pozostawienia wniosku bez rozpoznania podjęta w trybie art. 24 ust. 1 u.ś.r. podlega zaskarżeniu w trybie skargi na bezczynność. Z uzasadnienia powołanej wcześniej uchwały z dnia 3 września 2013r. sygn. akt I OPS 2/13 wynika, że organ prowadzący postępowanie, który pozostawia podanie bez rozpoznania z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa (mimo że nie zaszły przesłanki wskazane w art. 64 § 2 k.p.a.), pozostaje w bezczynności, ponieważ bezzasadnie uchyla się od rozpoznania sprawy i wydania decyzji. Również w literaturze przedmiotu dominuje pogląd, że środkiem zaskarżenia zapewniającym obronę przed bezprawnym nadużywaniem instytucji usunięcia braków podania jest skarga na bezczynność organu (por. np. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, s. 311; G. Łaszczyca (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. I, Warszawa 2013, s. 626; P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 177-178; A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Lex, Warszawa 2011, s. 452).
Z poglądów doktryny wynika, że pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. następuje w drodze czynności materialno-technicznej, o podjęciu której należy powiadomić wnoszącego podanie na piśmie. (por. np. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, s. 311). Nie jest to jednak czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie spełnia kryteriów określonych w tym przepisie.
Zatem w realiach rozpoznawanej sprawy, w ramach skargi bezczynność, możliwie i konieczne jest zbadanie, czy zawiadomienie o pozostawieniu wniosku Strony bez rozpoznania podjęte na podstawie art. 24 u.ś.r., wobec nieuzupełnienia braków formalnych, miało uzasadnienie. Oraz – w zależności od wyniku uprzedniej oceny - czy organ administracji dopuścił się bezczynności.
Wcześniej jednak odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie Skarżąca wyczerpała środki zaskarżenia w toku postępowania administracyjnego, czyniąc zadość cyt. regulacji zawartej w art. 53 § 2b p.p.s.a., tj. skarga została wniesiona po uprzednim złożeniu ponaglenia, które skierowane zostało do właściwego organu.
Przechodząc do oceny okoliczności rozpoznawanej sprawy i istnienia bezczynności organu odnotowania wymaga, że niespornie wniosek Skarżącej nie zawierał wymaganych prawem treści, tj. dokładnego jej adresu. Ten element wniosku stanowi punkt odniesienia do oceny właściwości miejscowej organu w danej sprawie a zatem rację miał organ wzywając Skarżącą do uzupełnienia tego braku. Strona takiej potrzeby z resztą nie neguje, swoje zarzuty zgłasza w zakresie pominięcia faktu, że przed wyekspediowaniem do niej pisma zawierającego informację o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania uzupełniła wskazane braki.
Oceniając te zdarzenia trzeba stwierdzić, że istotnie w sprawie nie budzi wątpliwości, wynika to z analizy nadesłanych Sądowi dokumentów, że taki brak został uzupełniony dzień przed wysłaniem do Skarżącej zawiadomienia z dnia 11 kwietnia 2023 r., co miało miejsce w dniu 12 kwietnia 2023 r. Pismem z dnia 11 kwietnia 2023r., doręczonym organowi w tej samej dacie, Skarżąca uzupełniła wniosek poprzez wskazanie adresu zamieszkania (właściwej ulicy). W opinii Sądu okoliczność ta uzasadnia zarzuty Skarżącej co do bezpodstawnego pozostawienia jej wniosku bez rozpoznania. Pogląd ten należy wyprowadzić z analizy zapisu art. 24a ust. 1 u.ś.r., w szczególności zaś zdania drugiego wskazującego, że "niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia". Rygor zawarty w tym przepisie odnosi się wyłącznie do nieusunięci braków pisma, a nie do ich usunięcia z uchybieniem terminu. Zatem w sytuacji, gdy strona usunęła brak formalny po terminie określonym w tym przepisie, lecz przed wysłaniem przez organ administracji publicznej pisma informującego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania stosowanie powołanego przepisu nie jest dozwolone (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r. sygn. akt II GSK 337/10, dostępny w CBOSA).
I jakkolwiek powołane orzeczenie odnosi się bezpośrednio do regulacji art. 64 § 2 k.p.a., zawierającej odmienny sposób ukształtowania terminu na uzupełnienie braków, to w opinii Sądu fakt ten – wobec brzmienia zdania drugiego omawianej regulacji art. 24a u.ś.r. – nie może wpływać na odmienne jej interpretowanie. W zapisie tym, podobnie jak w art. 64 § 2 k.p.a., ustawodawca wspomnianego rygoru nie odnosi do terminu ale do braku uzupełnienia wymogów formalnych. Sąd nie podziela zatem stanowiska organu, że termin, o którym jest mowa w art. 24 u.ś.r., jest terminem ustawowym (zawitym), a jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej, co prowadzi do pozostawienia podania bez rozpoznania. Taki wniosek nie wynika z powołanego przepisu jak i innych regulacji prawnych. Nadto odmienna wykładnia wskazanego przepisu godziłaby w zasady postępowania, tj. zasadę zaufania do organów administracji (art. 8 k.p.a.), zasadę informowania (art. 9 k.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.).
Podzielić zatem trzeba pogląd wyrażany w orzecznictwie, że celem wezwania do usunięcia braku formalnego pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia jest wymuszenie na stronie, by ta usunęła przeszkodę uniemożliwiającą rozpoznanie sprawy. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania jest sankcją za brak wymaganego od strony działania. Jeśli strona nałożony na nią obowiązek wykonała, nawet jeśli nastąpiło to z opóźnieniem, ale przed wystosowaniem do niej informacji o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, to brak jest podstaw do stosowania takiej sankcji. Wniosek należy bowiem uznać za złożony co najmniej w dacie uzupełnienia jego braków formalnych. Za zbędne uznać należy działanie organu administracji, który zamiast zastosować najprostsze środki załatwienia sprawy, to jest rozpoznać wniosek, który nie ma braków formalnych, poprzedzałby to załatwienie dodatkowymi czynnościami w postaci wystosowania zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania oraz konieczności ponowienia przez stronę już uzupełnionego wniosku. W efekcie po dokonaniu tych czynności organ administracji rozpoznawałby identyczny wniosek. Takiego postępowania nie można uznać za realizację przez organy administracji wymogu posłużenia się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego 14 września 2018 r., sygn. akt II OSK 1914/18 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 lipca 2021 r. sygn. akt III SAB/Wr 857/21, oba orzeczenia dostępne w CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że Skarżąca przed wysłaniem do niej pisma informującego o pozostawieniu jej wniosku z dnia 26 lutego 2023 r. bez rozpoznania uzupełniła wniosek o żądaną informację, tj. wskazanie nazwy ulicy przy której zamieszkuje. W odpowiedzi na skargę i piśmie organu przekazującym ponaglenie wg właściwości wywodzono, że uzupełnienie braków było nieprawidłowe, gdyż Skarżąca podała nazwę "ul. [...]" a takiej w P. nie ma. Argumentacja organu nie wytrzymuje krytyki i może być uznana za przejaw nadmiernego formalizmu. Po pierwsze rację ma Skarżąca, że świadczyć to może wyłącznie o oczywistej omyłce pisarskiej, zwłaszcza, gdy na terminie Gminy, co przyznaje sam organ, nie ma ulicy o takiej nazwie, zaś Skarżąca podała nazwę miejscowości i gminy – P. Po drugie okoliczność ta wynika z treści pierwotnie złożonego wniosku, tj. z dnia 26 lutego 2023r. W dokumencie tym Skarżąca podała, w miejscu przeznaczonym na wskazanie adresu organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, następujące dane adresowe: Gmina P., [...]-[...] P., "ulica [...]", nr domu [...], numer mieszkania [...]. Z akt sprawy wynika, że stanowią one wskazanie jej adresu, nie zaś adresu organu prowadzącego postępowanie, gdyż ten to: "ul. [...]", [...]-[...] P.
Wywodzenie z tej omyłki braków formalnych wniosku narusza wskazane w rozważaniach Sądu zasady zaufania do organów administracji oraz zasadę prawdy obiektywnej, wskazać bowiem trzeba, że z pozyskanych przez organ informacji z danych PESEL wynikał wskazany adres w P. przy "ul. [...]". Inne oczywiście były dane adresowe Skarżącej, ale podanie tego adresu w odniesieniu do Skarżącej winno usunąć jakiekolwiek wątpliwości co do prawidłowego oznaczenia nazwy ulicy podanej w uzupełnieniu wniosku.
A skoro Skarżąca uzupełniła braki formalne wniosku zgodnie z wezwaniem organu, jakkolwiek z uchybieniem terminu lecz jeszcze przed formalnym pozostawieniem jej wniosku bez rozpatrzenia, uznać trzeba, że organ pozostaje w bezczynności, gdyż w stanie faktycznym sprawy winien był przystąpić do rozpoznania wniosku i merytorycznego załatwienia sprawy. Ustalenie to legło u podstaw stwierdzenia bezczynności organu, co ma umocowanie w art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie zatem z zapisem § 1 pkt 1 ww. regulacji konieczne stało się zobowiązanie organu do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem Skarżącej z dnia 26 lutego 2023 r., w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, co orzeczono w pkt II sentencji wyroku.
Jednocześnie mając na uwadze zapisy art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Sąd jest obowiązany do oceny, czy stwierdzona bezczynność postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, że chodzi tu nie o zwyczajne naruszenie norm prawnych, ale takie, które w sposób oczywisty wykracza poza granice prawa i nie ma uzasadnionej przyczyny (por. wyrok i postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15 wszystkie orzeczenia dostępne w: CBOSA). W opinii Sądu działania organu wynikały z błędnej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, ta zaś okoliczność nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa. Powoływana następczo argumentacja o braku właściwego uzupełnienia braków formalnych pojawia się już po doręczeniu Stronie zawiadomienia o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania.
Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. nie uznał, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa orzekając o tym w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s. (pkt III sentencji wyroku).