IV SAB/Wr 46/24

IV SAB/Wr 46/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska
Gabriel Węgrzyn
Katarzyna Radom /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K. L. na bezczynność Dyrektora Gminnego Przedszkola Publicznego w Olszynie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 13 grudnia 2023 r. I. stwierdza bezczynność Dyrektora Gminnego Przedszkola Publicznego w Olszynie w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 13 grudnia 2023 r. orzekając, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Dyrektora Gminnego Przedszkola Publicznego w Olszynie do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; III. zasądza od Dyrektora Gminnego Przedszkola Publicznego w Olszynie na rzecz K. L. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi złożonej w dniu 8 stycznia 2024 r. przez K. L. jest bezczynność Dyrektora Gminnego Przedszkola Publicznego w O. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 13 grudnia 2023 r.
W skardze Strona zarzucała naruszenie art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegających udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji. Zarzucała także naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej. u.d.i.p.), w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący wnioskował o stwierdzenie bezczynności organu, zobowiązanie do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyjaśniał, że w dniu 13 grudnia 2023 r. za pośrednictwem platformy ePUAP złożył wniosek o udostępnienie informacji o w zakresie: listy płac pracowników za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2023 r.; wymiaru godzin czasu pracy, zajmowanego stanowiska i stażu każdego pracownika od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2023 r.
Zaznaczał, że w dniu 2 stycznia 2024 r. złożył ponaglenie w tej sprawie wyznaczając termin do dnia "5 stycznia 2023 r." i nie uzyskał informacji zwrotnej. Termin na udostępnienie informacji upłynął zgodnie z art. 13 u.d.i.p. po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo tego organ nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, co czyni skargę uzasadnioną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając sformułowany wniosek wyjaśnił, że nie udzielił Skarżącemu informacji publicznej, gdyż nie posiada dostępu do platformy ePUAP. Wskazał, że poprzedni dyrektor placówki nie przekazał uprawnień do korzystania ze skrzynki elektronicznej ze względu na wygaśniecie profilu zaufanego. W dniu 21 listopada 2023 r. obecny dyrektor złożył wniosek o uruchomienie funkcjonalności skrzynki na platformie usług elektronicznych, w związku z czym w dniach od 13 grudnia do 8 stycznia organ nie mógł odczytać żadnych wiadomości nadesłanych przez ePUAP. Nadmienił, że Skarżący nie złożył wniosku w inny sposób, np. przez sekretariat czy drogą email. Nadto wskazał, że Skarżący nie udowodnił, że taki wniosek w ogóle złożył, nie przedstawił dowodu wysłania i doręczenia wniosku. Zatem do dnia złożenia skargi wniosek nie został doręczony, co czyni skargę bezzasadną.
W dniu 26 lutego 2024 r. Skarżący przedłożył do akt sprawy wniosek z dnia 13 grudnia 2023 r. o wskazanej w skardze treści kierowany do organu wraz z dowodem jego przedłożenia organowi (UPP).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, gdyż organ nie rozpoznał wniosku Strony, co skutkuje stwierdzeniem bezczynności.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez nie nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem z bezczynnością organu na tle ustawy o dostępie do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt I OSK 1467/18; z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1238/16, orzeczenia dostępne w: Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Celem skargi na bezczynność jest zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony.
Przywołane uwagi nakreślają pole oceny działania organu na tle zarzutu bezczynności. Obejmuje ono ustalenie, czy istniało wynikające z przepisów prawa zobowiązanie adresata wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wymaga to oceny, czy wskazany we wniosku podmiot jest ustawo zobowiązany podjęcia działań oraz czy treść wniosku odnosi się do informacji publicznej, wreszcie ustalenia, czy zachowanie organu, tak co do formy, treści i terminu wypełnia wymogi stawiane przez ustawę o dostępie do informacji publicznej.
Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy nie jest sporne, że Dyrektor Gminnego Przedszkola Publicznego w O. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Podstawę wnioskowania stanowi art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.
Kolejny element wymagający oceny to ustalenie charakteru żądanych przez Stronę informacji. Obejmują one wniosek o udostępnienie: listy płac pracowników za okres od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2023 r.; wymiaru godzin czasu pracy, zajmowane stanowisko i staż każdego pracownika od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2023 r.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej w art. 1 ust. 1 stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. Niewątpliwe zatem pojęcie informacji publicznej jest przez ustawę określane niezwykle szeroko. Świadczy o tym nie tylko sposób redakcji art. 1 ust. 1 u.d.i.p., obszerność regulacji art. 6 u.d.i.p., ale także zapis art. 6 ust. 1 wskazujący na rozszerzenie katalogu ustawowego, poprzez użycie sformułowania "w szczególności". Takie rozumienie zakresu przedmiotowego ustawy ma umocowanie w art. 61 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (ust.1). Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 13/16; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02 - dostępne w CBOSA).
Odnosząc się do żądania Skarżącego w zakresie udostępnienia listy płac pracowników organu, to zasadniczo informacja o wynagrodzeniach pracowników organów samorządowych, w tym jednostek organizacyjnych samorządu terytorialnego, ma walor informacji publicznej. Choć nie wszystkie elementy tego wynagrodzenia winny podlegać ujawnieniu, a to z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p. informacją publiczną jest informacja o majątku publicznym, w tym o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, pochodzącym z zadysponowania m.in. majątkiem samorządu, co ma również potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2020r. sygn. akt II SA/Gd 557/19 oraz z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 555/19 orzeczenia dostępne w CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie wyrażany jest pogląd, iż wydatkowanie środków publicznych przeznaczonych na wynagrodzenia pracowników w podmiotach państwowych i samorządowych jest jawne. Zasada jawności publicznej gospodarki finansowej stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do informacji o działalności organów władzy publicznej, a także osób pełniących funkcje publiczne, wyrażonej w art. 61 ust. 1 Konstytucji R.P. Informacja o wysokości wynagrodzeń poszczególnych pracowników, finansowanych ze środków publicznych, w tym również dodatkowych nagród, stanowi informację publiczną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1577/19, z dnia 14 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 578/19, z dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 240/19, z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 3451/18, dostępne w CBOSA).
Z poczynionych rozważań wynika, że co do zasady informacje dotyczące wynagrodzenia pracowników samorządowych jednostek organizacyjnych podlegają ujawnieniu. Inną rzeczą jest, że Skarżący domagał się udostępnienia listy płac (podkreślenie Sądu), a nie informacji po wypłaconych wynagrodzeniach. W tych okolicznościach należy rozważyć, czy taki dokument podlegałby udostępnieniu w trybie ustawy dostępowej. Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Zatem tylko dokument o takim charakterze podlegałby udostępnieniu. Odnosząc się do żądania Strony zawartego we wniosku z dnia 13 grudnia 2023 r. trzeba stwierdzić, że w świetle obowiązujących w tym względzie regulacji prawnych nie sposób na tym etapie ocenić, czy listy płac stanowią dokument urzędowy.
Zasady sporządzania dokumentacji pracowniczej określa rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 grudnia 2018 r. w sprawie dokumentacji pracowniczej (Dz.U. z 2018 r., poz. 2369 ze zm., dalej rozporządzenie) w § 6 pkt 3 tego aktu przewidziano, że pracodawca prowadzi oddzielnie dla każdego pracownika dokumentację w sprawach związanych ze stosunkiem pracy obejmującą: kartę (listę) wypłaconego wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą oraz wniosek pracownika o wypłatę wynagrodzenia do rąk własnych (art. 86 § 3 Kodeksu pracy). Jednocześnie zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2023 r., poz. 120 ze zm., dalej ustawa o rachunkowości), przepisy ustawy o rachunkowości, zwanej dalej "ustawą", stosuje się, z zastrzeżeniem ust. 3, do mających siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: gmin, powiatów, województw i ich związków, a także: a) państwowych, gminnych, powiatowych i wojewódzkich jednostek budżetowych, b) gminnych, powiatowych i wojewódzkich zakładów budżetowych, c) (uchylona). Zgodnie z art. 20 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy do ksiąg rachunkowych okresu sprawozdawczego należy wprowadzić, w postaci zapisu, każde zdarzenie, które nastąpiło w tym okresie sprawozdawczym (ust. 1). Podstawą zapisów w księgach rachunkowych są dowody księgowe stwierdzające dokonanie operacji gospodarczej, zwane dalej "dowodami źródłowymi" (ust. 2).
Niewątpliwie organ jest obligowany do prowadzenia ksiąg rachunkowych i dokumentowania w nich wypłaty wynagrodzenia pracownikom. Podstawą księgowania tych zdarzeń są dowody księgowe, jednym z nich może być zbiorcza lista płac. Przy czym nie jest to dokument obowiązkowy. Jeśli jednak jest on sporządzany, to zasadniczo winien być podpisany przez kierownika jednostki. Zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm., dalej ustawa o finansach publicznych), kierownik jednostki sektora finansów publicznych, zwany dalej "kierownikiem jednostki", jest odpowiedzialny za całość gospodarki finansowej tej jednostki, z zastrzeżeniem ust. 5 (ust. 1). Kierownik jednostki może powierzyć określone obowiązki w zakresie gospodarki finansowej pracownikom jednostki. Przyjęcie obowiązków przez te osoby powinno być potwierdzone dokumentem w formie odrębnego imiennego upoważnienia albo wskazania w regulaminie organizacyjnym tej jednostki (ust. 2). Minister właściwy do spraw zagranicznych może, w drodze zarządzenia, powierzyć określone obowiązki w zakresie gospodarki finansowej jednostki podległej temu ministrowi, mającej siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, kierownikowi innej jednostki podległej temu ministrowi. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio (ust. 3). Kierownik jednostki, któremu powierzono zgodnie z ust. 3 określone obowiązki w zakresie gospodarki finansowej innej jednostki, jest odpowiedzialny za gospodarkę finansową tej jednostki w zakresie powierzonych obowiązków (ust. 4). Kierownik jednostki obsługującej, o której mowa w art. 10b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 i 572), art. 6b ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1526 oraz z 2023 r. poz. 572) albo art. 8d ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2094 oraz z 2023 r. poz. 572), jest odpowiedzialny za gospodarkę finansową oraz rachunkowość i sprawozdawczość jednostki obsługiwanej, o której mowa w art. 10a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, art. 6a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym albo art. 8c pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa w zakresie obowiązków powierzonych uchwałą, o której mowa w art. 10b ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, art. 6b ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym i art. 8d ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa albo porozumieniem, o którym mowa w art. 10b ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym i art. 8d ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio (ust. 5).
Z zapisów tych wynika, że w jednostkach publicznych mogą być sporządzane listy płac i mogą być opatrzone podpisem kierownika takiej jednostki. Wówczas mają charakter dokumentów urzędowych w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej i ich treść co do zasady winna podlegać ujawnieniu.
Jednakże nie wszystkie ujęte w tym dokumencie dane winny podlegać ujawnieniu. Zastrzeżenie to wynika z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. stanowiącego, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
Listy płac poza wskazaniem wynagrodzenia zawierają także informację o elementach składowych tego wynagrodzenia, takich jak wysokość składek na ubezpieczenie społeczne, zasiłków chorobowych, itd. W takiej sytuacji nie wszystkie elementy wynagrodzenia będą podlegały udostępnieniu, jeśli bowiem wynagrodzenie zawiera składniki niezwiązane z pełnieniem funkcji przez daną osobę, a dotyczące jej sytuacji osobistej, wówczas zasadne jest ich wyłączenie na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Bezwzględne wyłączenie dotyczy także wszelkich danych wrażliwych (np. PESEL). Wyłączenie odnosi się do danych osobowych osób, które podlegają ochronie. Zgodnie ze wskazanymi przepisami ochrona danych osobowych (imienia i nazwiska) może dotyczyć wyłącznie osób, które nie pełnią funkcji publicznych, niemających związku z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, chyba, że osoby te zrezygnują z przysługującego im prawa. Zatem w opisanych okolicznościach dane te winny zostać zanonimizowane, a jeśli zabieg ten nie jest możliwy konieczne jest wydanie decyzji w zakresie odmowy udostępnienia żądanych danych (art. 16 u.d.i.p.).
Odnosząc się do pozostałych informacji żądanych przez Stronę – wymiaru godzin pracy, zajmowanego stanowiska i stażu pracy każdego pracownika trzeba wskazać, że dwie pierwsze informacje winny podlegać udostępnieniu. Wniosek ten wynika z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i pkt 3 u.d.i.p. stanowiących, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o organizacji oraz zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1. Nie jest sporne, że wykaz stanowisk wraz z wymiarem godzin pracy na tym stanowisku mieści się we wskazanym zakresie. Jeśli zaś chodzi o staż pracy pracownika na danym stanowisku, to charakter tej informacji zależy od tego, czy obowiązujące przepisy dotyczące wykonywania określonego zawodu i na danym stanowisku wymagają określonego doświadczenia. Odnosi się to np. do pełnienia funkcji dyrektora przedszkola publicznego (por. § 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, publicznej szkole podstawowej, publicznej szkole ponadpodstawowej oraz publicznej placówce (Dz.U. z 2023 r., poz. 2578). Zasadniczo zatem będą odnosiły się do osób pełniących funkcje publiczne.
Zgodnie z art. 13 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy (ust.1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Z akt sprawy wynika, że pomimo obowiązków wynikających z powołanych zapisów organ nie rozpoznał wniosku Strony. Do dnia wniesienia skargi Strona nie doczekała się jakiejkolwiek reakcji organu. Powyższe obligowało Sąd do stwierdzenia bezczynności, gdyż w nakreślonym ustawowo terminie organ nie podjął czynności wymaganych prawem. Powyższe miało umocowanie w treści art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W treści składanych w toku postępowania pism organ wskazał, że powodem braku działania względem wniosku Strony był brak dostępu do platformy ePUAP. Okoliczność ta nie może stanowić żadnego usprawiedliwienia. Zgodnie z art. 16 ust. 1a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2023 r. poz. 57) podmiot publiczny obowiązany jest udostępnić elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnić jej obsługę. Podmiotami publicznymi w rozumieniu ww. ustawy są podmioty wymienione w art. 2 ust. 1, m.in. jednostki budżetowe, a zatem także przedszkola. Zaniedbanie wskazanego obowiązku obciąża wyłącznie organ i nie może stanowić uzasadnienia stanu bezczynności.
A wobec jej stwierdzenia, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ rozpoznania wniosku Strony w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku (pkt II sentencji wyroku).
Jednocześnie z dalszych zapisów art. 149 p.p.s.a. wynika, że sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, zgodnie z którym rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, dostępne w CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe". Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; a także wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13; z dnia 11 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15, dostępne w CBOSA).
W opinii Sądu okoliczności, które legły u podstaw zwłoki organu w rozpoznaniu wniosku Strony kwalifikują się jako działania rażąco naruszające prawo. Jak wskazano powinnością organu było zapewnienie możliwości składnia pism poprzez ePUAP, czego nie zrealizowano. Przy czym jak wynika z akt nie jest to sytuacja nagła związana ze zmianą na stanowisku dyrektora, gdyż osoba obecnie sprawująca tę funkcję została powołana w sierpniu 2022 r. Wniosek Strony został zaś złożony w dniu 13 grudnia 2023 r. Poza tym pomimo wiedzy o złożonym wniosku do dnia rozpoznania skargi organ nie podjął żadnych działań mających na celu jego rozpoznanie. Wskazywanie zaś w odpowiedzi na skargę, że Strona nie złożyła wniosku w inny sposób nie może znaleźć jakiejkolwiek aprobaty. Forma w jakiej wnioskodawca występuje do organu jest wyłącznie wyborem wnioskującego i w tym względzie ustawa nie przewiduje żadnych ograniczeń.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł o bezczynności organu administracji i zobowiązał go do rozpoznania wniosku Strony z dnia 2 marca 2021 r. Nadto uznał, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ, kierując się wykładnią przepisów dokonają przez Sąd, będzie zobowiązany do rozpoznania wniosku Strony w zakreślonym terminie i podjęcia prawem przewidzianych działań. Obejmują one, w zależności od przeprowadzonej kwalifikacji albo czynność materialno-techniczną w postaci udostępnienia informacji publiczne (po ewentualnym uprzednim zaanonimizowaniu wskazanych przez Sąd treści, które nie stanowią informacji publicznej) albo decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej podlegającej wyłączeniu na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. albo poinformowanie wnioskodawcy zwykłym pismem, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej.