III SAB/Wr 1531/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, uznając ją za rażące naruszenie prawa, i przyznał skarżącemu zadośćuczynienie.
Skarżący złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, jednak Wojewoda Dolnośląski pozostawał bezczynny przez ponad dwa miesiące, podejmując pierwszą czynność dopiero po złożeniu ponaglenia. Sąd uznał bezczynność za rażące naruszenie prawa, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do załatwienia sprawy, przyznał skarżącemu 500 zł zadośćuczynienia oraz zasądził koszty postępowania.
Skarżący złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w czerwcu 2022 r. Mimo upływu ponad dwóch miesięcy i złożenia ponaglenia, Wojewoda Dolnośląski podjął jedynie pierwszą czynność polegającą na zwróceniu się do służb o informacje. Sąd uznał, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, naruszając zasady szybkości i terminowości postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że nawet w przypadku specyficznych przepisów dotyczących cudzoziemców, organ jest zobowiązany do działania bez zbędnej zwłoki. Wobec faktu, że sprawa została ostatecznie załatwiona decyzją Wojewody po wniesieniu skargi, sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do załatwienia sprawy. Przyznał skarżącemu 500 zł zadośćuczynienia za doznaną krzywdę związaną z długotrwałym oczekiwaniem, uznając żądanie wyższej kwoty za wygórowane. Sąd oddalił również żądanie wymierzenia organowi grzywny, a zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, bezczynność organu w tej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ nie podjął pierwszej czynności weryfikacyjnej wniosku przez ponad dwa miesiące, co jest sprzeczne z zasadą szybkości postępowania i obowiązkiem działania bez zbędnej zwłoki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo specyficznych przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw cudzoziemców, organ administracji jest zobowiązany do niezwłocznej weryfikacji wniosku i podjęcia czynności zgodnie z ogólnymi zasadami k.p.a., w tym zasadą szybkości postępowania. Długotrwałe oczekiwanie na pierwszą czynność organu, bez uzasadnienia, stanowi rażące naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
umorzono
Przepisy (33)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.c. art. 112a § ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 112a § ust. 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 1-3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.c. art. 106 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 106 § ust. 2a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.z.u.p.o.u. art. 100c
Ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium państwa oraz niektórych innych ustaw
u.z.u.p.o.u. art. 100d
Ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium państwa oraz niektórych innych ustaw
u.z.u.o.c. art. 1 pkt 13
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw
u.p.o.u. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.p.o.u. art. 100c § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.p.o.u. art. 100d § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.p.o.u. art. 100c § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Konst. RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ dopuścił się bezczynności w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie podjął pierwszej czynności weryfikacyjnej wniosku przez ponad dwa miesiące od jego złożenia. Przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie wstrzymują biegu terminów dla wniosków składanych przez obywateli innych państw.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że wniosek nie mógł być rozpatrzony z uwagi na art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który zawieszał bieg terminów. Dalsza część skargi dotycząca wymierzenia grzywny i zobowiązania do załatwienia sprawy została oddalona/umorzona.
Godne uwagi sformułowania
bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa organ dopuścił się bezczynności niezwłocznie powinny być załatwione sprawy zasada szybkości postępowania niezwłoczna weryfikacja wniosku nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej nadmiernie długie postępowanie powoduje szkodę moralną nie zostali oni zwolnieni z obowiązku uzyskania zezwolenia na pobyt
Skład orzekający
Andrzej Nikiforów
sprawozdawca
Aneta Brzezińska
członek
Barbara Ciołek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia bezczynności organu w sprawach cudzoziemców, stosowanie przepisów o pomocy obywatelom Ukrainy, możliwość przyznania zadośćuczynienia za bezczynność."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i prawnego, w tym specyfiki wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę oraz interpretacji przepisów o pomocy obywatelom Ukrainy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne reagują na długotrwałą bezczynność urzędów w sprawach dotyczących pobytu cudzoziemców i przyznają zadośćuczynienie. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem migracyjnym i administracyjnym.
“Cudzoziemiec czekał miesiącami na decyzję ws. pobytu. Sąd przyznał mu zadośćuczynienie za bezczynność urzędu!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SAB/Wr 1531/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2023-07-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Andrzej Nikiforów /sprawozdawca/ Aneta Brzezińska Barbara Ciołek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 658 Hasła tematyczne Cudzoziemcy Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku *Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 149 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) Asesor WSA Aneta Brzezińska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 6 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi: S. O. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych; V. dalej idącą skargę oddala; VI. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie S. O. (dalej: strona, strona skarżąca) pismem z 29 listopada 2022 r. (data wpływu do organu – 6 grudnia 2022 r.) wniósł skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) w związku ze sprawą z jego wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, który złożył 13 czerwca 2022 r. Strona skarżąca zażądała: stwierdzenia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczenia organowi 14 – dniowego terminu do załatwienia sprawy, przyznania sumy pieniężnej (odszkodowania) w kwocie 3000 zł, wymierzenia organowi grzywny i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując min., że w dniu 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium państwa oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z dodanym do tej ustawy art. 100c, w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw przez wojewodów dotyczących cudzoziemców nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Decyzją z 28 lutego 2023 r. Wojewoda załatwił wniosek strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Pojęcie bezczynności zawarte jest w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022, poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) normującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z ww. przepisem stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Można zatem przyjąć, że z bezczynnością organu mamy do czynienia zarówno wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwienia sprawy – co do zasady - bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z powołanym przepisem niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. Z kolei o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Wskazać również należy, że 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91; dalej: ustawa nowelizująca). Na jej mocy ustawodawca wprowadził nowe terminy załatwienia sprawy – odmienne od tych wynikających z przepisów k.p.a. Przepis art. 1 pkt 13 ustawy nowelizującej dodał do ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm.) art. 112a ust. 1 gdzie przewidziano, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Przy czym w myśl art. 112a ust. 2 znowelizowanej ustawy o cudzoziemcach termin ten biegnie dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę; termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. A zatem na mocy wspomnianej ustawy nowelizującej ustawodawca nie tylko wprowadził nowe terminy załatwienia sprawy lecz również terminy te odniósł do wskazanych w przepisie zdarzeń. Jednocześnie ustawodawca nie wprowadził wyjątku od regulacji kodeksowej, że wszczęcie postępowania administracyjnego następuje z dniem doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę został złożony po wejściu w życie ustawy nowelizującej. Stąd oceny bezczynności organu należało dokonać z uwzględnieniem przepisów w brzmieniu nadanym omawianą nowelizacją. Sąd zauważa przy tym, że art. 112a ustawy o cudzoziemcach nie określa, w jakim terminie, organ powinien wezwać stronę skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz przedłożenia dokumentów niezbędnych do prawidłowego załatwienia sprawy. Nie oznacza to jednak, że organ w tym zakresie nie jest związany żadnym terminem. Zauważyć należy, że art. 112a ustawy o cudzoziemcach nie wyłącza zastosowania ogólnych regulacji kodeksowych, w tym wyrażonej w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. zasady szybkości postępowania, jak również wynikającego z art. 35 § 1 k.p.a. obowiązku organu załatwiania spraw przez organ administracji publicznej bez zbędnej zwłoki, mającej w istocie walor ogólnej zasady postępowania i w tym sensie powiązanym z obowiązkiem niezwłocznego załatwienia sprawy (art. 35 § 2 k.p.a.). Niezmienione pozostały zasady, że organy administracji publicznej powinny działać efektywnie, tj. sprawnie, szybko, skutecznie, biorąc pod uwagę ekonomiczność podejmowanych działań. Działania administracji powinny być nacechowane aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. W ocenie Sądu złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę obligowało zatem organ do jego niezwłocznej weryfikacji, ustalenia, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane i jakie dokumenty w danym postępowaniu są niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy i stosownie do okoliczności podjęcia odpowiednich czynności (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z 7 grudnia 2022 r., SAB/Wr 845/22, wyrok WSA w Łodzi z 21 grudnia 2022 r., III SAB/Łd 129/22). Podkreślić należy, że weryfikacja ta powinna nastąpić niezwłocznie, a więc bez nieuzasadnionego odwlekania tej czynności (por. Anna Golęba, (w:) Knysiak-Molczyk Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex/el. 2015). W konsekwencji pomimo wyznaczenia przez art. 112a ustawy o cudzoziemcach szczególnego terminu rozpoznania sprawy, który biegnie od daty złożenia formalnie poprawnego wniosku organ administracji nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 16 lutego 2023 r., IV SAB/Wr 1018/22). Mając na uwadze naświetlony wyżej stan prawny sprawy Sąd winien przeanalizować przebieg postępowania przed organem. Wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę został złożony 13 czerwca 2022 r. W tym samym dniu, pismem z 13 czerwca 2022 r. Wojewoda zawiadomił stronę skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego. Pismem z 20 sierpnia 2022 r. strona skarżąca złożyła ponaglenie (ponowione pismem z 1 października 2022 r.). Pismem z 1 września 2022 r. Wojewoda zwrócił się do odpowiednich Służb z prośbą o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt strony na terytorium RP stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W dniu 6 grudnia 2022 r. wpłynęła do organu rozpoznawana skarga na bezczynność organu. W sprawie na dzień wniesienia skargi jedyną czynnością jaką podjął organ poza zawiadomieniem strony skarżącej o wszczęciu postępowania, było zwrócenie się do odpowiednich Służb w celu uzyskania informacji o stronie skarżącej. Czynność tą Wojewoda podjął po upływie ponad 2 miesięcy od złożenia wniosku, już po złożeniu ponaglenia. Na dzień wniesienia skargi sprawa z wniosku strony skarżącej nie została załatwiona. Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika ponadto, że organ przez cały powyższy okres nie dopatrzył się braków formalnych wniosku, ani też potrzeby uzupełnienia przedłożonych dokumentów. W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), naruszając w sposób niedopuszczalny zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. (punkt I sentencji wyroku). Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd zauważa przy tym, co trzeba podkreślić, że stwierdzona bezczynność wynikała z postawy (zaniechań) organu i że do zaistniałej sytuacji nie przyczyniła się strona skarżąca. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na podjęcie pierwszej czynności formalnej a dalej rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Wobec wydania względem strony – już po wniesieniu skargi – decyzji bezprzedmiotowe stało się orzekanie w przedmiocie zobowiązania organu administracji do załatwienia sprawy. W rezultacie Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w tym zakresie (pkt III sentencji wyroku). Na wniosek strony skarżącej, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną w kwocie 500 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Stwierdził, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych sprawy oraz standardu postępowania organu administracji pozostającego w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak zasadą demokratycznego państwa prawa i prawem do dobrej administracji. Podkreślić należy, że tak długotrwałe oczekiwanie na rozpoznanie wniosku w sposób istotny może ograniczać sposób funkcjonowania, planowania i swobodę działania wnioskodawcy, któremu prawo zapewnia terminowe rozpoznanie sprawy. Takie działanie przede wszystkim narusza prawo do godności wyrażone w art. 30 Konstytucji RP. Sąd przyznając stronie sumę pieniężną o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a stwierdził, że jakkolwiek ustawodawca w rozwiązaniach przyjętych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zdecydował się na wprowadzenie zasady obligatoryjnego zasądzania sumy pieniężnej w przypadku uwzględnienia skargi, to jednak nie może budzić wątpliwości, że negatywne odczucia strony związane z bezczynnością organu lub przewlekłym prowadzeniem postępowania są szczególnie dotkliwe w sytuacji, gdy bezczynność lub przewlekłość przybiera postać kwalifikowaną. Pogląd ten koreluje z orzecznictwem ETPC, według którego po pierwsze istnieje silne domniemanie, iż nadmiernie długie postępowanie powoduje szkodę moralną i domniemanie to może być obalone tylko przy należytym uzasadnieniu takiego stanowiska przez sąd krajowy, a po drugie konieczne jest zapewnienie stronie z tego tytułu słusznej rekompensaty (zob. wyrok NSA z 11 lipca 2019 r., I OSK 442/18). Jednocześnie należy nadmienić, że żądanie zasądzenia wyższej sumy pieniężnej uznano za zbyt wygórowane. Sąd uznał, że przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej będzie wystarczające do osiągnięcia celu skargi którym jest – m.in. - zdyscyplinowania organu na przyszłość (por. wyrok NSA z 16 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1163/16). Wobec powyższego, skargę w zakresie wymierzenia grzywny organowi, Sąd oddalił (pkt V sentencji). O kosztach postępowania (pkt VI sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty postępowania złożyła się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi. Końcowo należy zasygnalizować, że Sąd nie znalazł w sprawie podstaw do zastosowania przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 583 ze zm.) – dalej jako "ustawa pomocowa", w tym art. 100c i art. 100d. Sąd zwraca uwagę, że ustawa pomocowa określa zarówno cel zawartych w niej unormowań jak i podmiotowy zakres jej zastosowania. Z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy pomocowej wynika, że określa ona szczególne zasady zalegalizowania pobytu "obywateli Ukrainy", którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z "najbliższą rodziną" z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także "nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy", o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Unormowana w art. 100c ust. 1 pkt 1 i w art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy pomocowej instytucja wstrzymania biegu "terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi" zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, siłą rzeczy dotyczyć może wyłącznie spraw udzielenia zezwolenia osobom, wymienionym w art. 1 (a więc zasadniczo obywatelom Ukrainy). Ustawa pomocowa udziela bowiem ex lege szczególnych uprawnień dotyczących m.in. legalnego pobytu oraz prawa do wykonywania pracy cudzoziemcom określonym w art. 1 (zasadniczo obywatelom Ukrainy), wyłączając tym samym konieczność wydawania w ich sprawach powołanych wyżej zezwoleń. Natomiast stosowanie uregulowanej w art. 100c ust. 1 ustawy pomocowej instytucji wstrzymania biegu terminów do spraw zezwoleń dotyczących wszystkich innych cudzoziemców, stałoby w sprzeczności z wymaganiami wykładni systemowej i funkcjonalnej. Nie zostali oni bowiem zwolnieni z obowiązku uzyskania zezwolenia na pobyt stały ani czasowy, tak więc nie sposób stwierdzić, jakie ratio legis miałoby w tym przypadku przemawiać za zwolnieniem organów z obowiązku terminowego rozpatrywania ich wniosków (wyrok WSA we Wrocławiu z 14 marca 2023 r., II SAB/Wr 1411/22). W kontrolowanej sprawie z akt administracyjnych wynika, że skarżący nie jest obywatelem Ukrainy ale T. Na terytorium Polski skarżący przybył w celu wykonywania pracy, a nie po 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi. Nie ma więc podstaw do uznania, że w sprawie nastąpiło wstrzymanie terminów załatwienia sprawy w trybie art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej. Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI