IV SAB/WR 402/23

IV SAB/Wr 402/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka
Gabriel Węgrzyn
Katarzyna Radom /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Sygn. powiązane
II OSK 1504/24 - Wyrok NSA z 2025-01-21
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A.T. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie wniosku A. T. o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.
Jak wynikało z akt sprawy w dniu 13 lutego 2023 r. Skarżący wystąpił o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
Pismem z dnia 24 sierpnia 2023 r. działający w imieniu Strony pełnomocnik złożył ponaglenie w sprawie bezczynności organu.
Pismem z dnia 8 września 2023 r., powołując się na art. 223 w zw. z art. 202 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2023 r., poz. 519 ze zm., dalej ustawa o cudzoziemcach) organ wezwał Stronę do osobistego stawiennictwa. Nadto na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej k.p.a.) wezwał do uzupełnienia wskazanych w piśmie dokumentów.
W dniu 29 sierpnia 2023 r. Skarżący wniósł skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w zakresie procedowania jego wniosku. Zarzucał naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 210 ust. 1 i ust. 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy.
Skarżący wnioskował o stwierdzenie bezczynności i orzeczenia, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku; przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł, zgodnie z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.) oraz zasądzenie na rzecz Strony zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu opisał okoliczności faktyczne sprawy, wskazując na ponaglenia złożone w dniu 24 maja 2023 r. oraz 24 sierpnia 2023 r. zarzucał, że od złożenia wniosku upłynęło już 6 miesięcy a organ nie rozpoczął jego procedowania. Wyjaśnił niedogodności i odczucia Skarżącego związane z opieszałym działaniem organu. Skarżący podkreślał, że nie jest objęty przepisami ustawy z 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 103, dalej ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy). Nie przybył do Polski w związku z działaniami wojennymi. Nadto na dzień składania skargi nie obowiązuje już art. 100c ww. ustawy ograniczający możliwość wniesienia skargi. Nawet jeśli w przyszłości wprowadzono by taką regulację, to na dzień wniesienia skargi przepis taki nie obowiązuje, a przyjęcie innego poglądu narusza konstytucyjne zasady w tym niedziałania prawa wstecz. Niezgodne z konstytucją jest także ograniczanie prawa do zaskarżania bezczynności. W opinii Skarżącego przepis art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie ma zastosowania do spraw innych cudzoziemców niż obywatele Ukrainy i przebywający na terenie Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terenie Ukrainy, co uzasadniał odwołaniem się do tez orzeczeń sądów administracyjnych.
Dalej wskazując na art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wywodził, że pomimo podejmowanych działań od jakiej daty biegnie termin 6 miesięcy na rozpatrzenie wniosku Strony organ nie wydał żądanego zaświadczenia wskazującego na datę początkową biegu ww. terminu. W ocenie Strony wniosek nie zawierał braków i winien być procedowany, a tym samym przekroczono termin na jego rozpoznanie. Do dnia wniesienia skargi organ nie podjął żadnych czynności, czym naruszył art. 12 k.p.a., a brak wezwania do uzupełniania braków formalnych stanowi o bezczynności organu. Nadto Skarżący podkreślał, że przyjęcie retroaktywnego skutku art. 13 ustawy zmieniającej narusza zasadę zaufania do państwa i prawa, co uzasadnił odwołaniem się do tez orzeczeń sądowych. W dalszych wywodach uzasadniał zarzut bezczynności oraz żądania skargi z tym związane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał na wejście w życie ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022, poz. 830 ze zm., dalej ustawa o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). Na mocy tego aktu do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 103, dalej ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy) dodano art. 100c zawieszający bieg terminów na załatwienie przez organ spraw dotyczących cudzoziemców. Na podstawie kolejnych zmian ustawy przedłużono do dnia 4 marca 2024 r. zawieszenie terminu na załatwienie sprawy. Skarga została złożona w dniu 29 sierpnia 2023 r., choć termin na załatwienie tej sprawy nie minął przed dniem 15 kwietnia 2022 r. Organ wskazał także, że na mocy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w okresie zawieszenia biegu terminów na załatwienie sprawy nie stosuje się przepisów o bezczynności i związanych z nimi środków w postaci grzywny i zasądzania sum pieniężnych. Zaznaczył również, że wyłączona jest możliwość wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności. Nadto organ wywodził, że dłuższe terminy rozpoznawania spraw wynikają z lawinowego wpływu wniosków, brak odpowiedniego wzmocnienia obsady kadrowej, co wykluczać powinno stwierdzenie rażącego naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona bowiem Wojewoda Dolnośląski nie dopuścił się bezczynności.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (...) (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Dokonując oceny postępowania organu w zakreślonych granicach trzeba wskazać, że terminy załatwiania spraw regulują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.). W art. 35 k.p.a. ustawodawca wskazał m.in., że sprawy winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a sprawy szczególnie skomplikowane - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Z tego okresu ustawodawca wyłączył terminy przewidziane w przepisach dla dokonania określonych czynności, okresy zawieszenia postępowania, trwania mediacji, opóźnień leżących po stronie wnioskodawcy lub niezależne od organu administracji. Jednocześnie w § 4 ww. normy wskazał, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwienia spraw.
Taką szczególną normę stanowią przepisy art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach, które na moment składnia przez Stronę wniosku o udzielenie zezwolenia stanowiły, że do udzielenia lub cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej stosuje się przepisy art. 202, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 206-210 (art. 223 ustawy o cudzoziemcach). Zgodnie zaś z art. 210 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy (ust. 1) Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a (ust. 2).
W świetle przedstawionych zasad ocena sprawności działania organu musi być dokonywana z uwzględnieniem regulacji obowiązujących w dacie złożenia wniosku i terminach zastrzeżonych na jego rozpoznanie. W tym kontekście słusznie wskazuje organ na regulacje wprowadzone od dnia 15 kwietnia 2022 r. na mocy ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 8 kwietnia 2022r.). Zgodnie z zapisem art. 1 pkt 44 ww. ustawy do zapisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadzono regulację art. 100c.
Zgodnie z jej brzmieniem: W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (ust. 1). Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (ust. 2). W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (ust. 3). Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (ust. 4).
Na mocy kolejnej zmiany ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy – istotnej z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy - ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 185 dalej: ustawa zmieniająca z dnia 13 stycznia 2023 r.) - wprowadzono obowiązującą od dnia 1 stycznia 2023 r. regulację art. 100d, która powtarzając zapisy art. 100c, wydłuża zawieszenie biegu terminów na rozpoznanie ww. spraw do dnia 24 sierpnia 2023 r. (art. 1 pkt 32 ww. ustawy).
Kolejne zmiany ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy: 1) ustawa z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1088, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 14 kwietnia 2023 r.) w art. 12 pkt 5; 2) ustawa z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 232, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 9 lutego 2024 r.) w art. 1 pkt 1 - wydłużyły okres braku biegu i wstrzymania terminu rozpoznania spraw m.in. w zakresie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej odpowiednio do dnia 4 marca 2024 r. i dnia 30 czerwca 2024 r.
Na tej podstawie bieg terminu rozpoznania wniosku Strony, złożonego w dniu 13 lutego 2023 r. nie rozpoczyna się, co trwa do dnia 30 czerwca 2024 r. i uchyla zarzut bezczynności organu. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że Strona – będąca obywatelem Ukrainy, wbrew twierdzeniom pełnomocnika Strony, objęta jest wskazaną regulacją ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, gdyż zgodnie z art. 1 ust. 3 pkt 5 tej ustawy określa ona również szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 42 ww. ustawy wskazano, że jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres ważności tego zezwolenia ulega przedłużeniu z mocy prawa do dnia 31 grudnia 2022r. (ust. 5). Zgodnie zaś z art. 42 ust. 5a ww. ustawy - wprowadzonym w dniu 1 stycznia 2023 r mocą art. 1 pkt 21 lit. c ustawy zmieniającej z dnia 13 stycznia 2023 r. - jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres ważności tego zezwolenia ulega przedłużeniu z mocy prawa do dnia 24 sierpnia 2023 r. Okres ten został przedłużony do dnia 4 marca 2024 r., a następnie do 30 czerwca 2024 r. mocą odpowiednio art. 12 pkt 5 ustawy zmieniającej z dnia 14 kwietnia 2023 r. (wejście w życia w dniu 27 czerwca 2023 r.) i art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej z dnia 9 lutego 2024 r. (wejście w życiu w dniu 22 lutego 2024 r.).
Jak wynika z akt sprawy Strona posiada decyzję z dnia 25 listopada 2021 r udzielającą jej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 25 listopada 2024 r., a zatem objęta jest regulacją ww. zapisów ustawy. Skarżący jest zatem objęty ochroną wynikającą z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ze wszystkimi tego konsekwencjami, także wynikającymi z art. 100d wstrzymującymi. Wstrzymuje on rozpoczęcie biegu terminu na rozpoznanie wniosku o udzielenie Skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Jak bowiem wynika z akt sprawy, Strona wniosek złożyła w dniu 13 lutego 2023 r., w dacie obowiązywania ww. zmienionych (w zakresie terminu rozpoznania spraw przez organ) regulacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
W świetle opisanych okoliczności nie można przyjąć, że organ naruszył terminy rozpoznania sprawy, które w dacie złożenia wniosku nie rozpoczęły biegu. Okoliczność ta skutkuje uznaniem bezzasadności zgłaszanych przez Stronę zarzutów.
Oczywiście, okoliczność zawieszenia i wstrzymania biegu terminów nie zwalnia organu od załatwiania sprawy. Oznacza to tylko, że Strona nie może z ewentualnych opóźnień organu w tym przedmiocie wywodzić konsekwencji prawnych wobec organu.
Końcowo Sąd stwierdza, że był uprawniony do merytorycznego rozpoznania skargi, pomimo zapisów wskazanych w art. 100d ust. 4 ustawy zmieniającej z dnia 13 stycznia 2023 r. Podstawę takiego uprawnienia Sąd wywodzi z art. 45 Konstytucji RP w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP zawierającego zakaz zamykania drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw. Oznacza to konieczność zagwarantowania dostępu do sądu w sprawach, których przedmiotem jest ochrona konstytucyjnych wolności lub praw. W sprawach, które nie dotyczą bezpośrednio ochrony praw konstytucyjnych, prawo do sądu może zostać ograniczone, o ile dopuszczają to klauzule limitacyjne z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zgodnie z ww. zapisem ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W opinii Sądu żadna z tych okoliczności stanowiącej podstawę wyłączenia ochrony prawnej nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
Przytoczone powyżej okoliczności uzasadniają oddalenie skargi, co nastąpiło na podstawie art. 151 p.p.s.a.