IV SAB/Wr 400/23

IV SAB/Wr 400/23 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-07-17
Data wpływu
2023-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
III OZ 500/24 - Postanowienie NSA z 2024-12-04
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
*Utrzymano w mocy postanowienie - art. 260 par. 1 ustawy - P.p.s.a.
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 260 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprzeciwu radcy prawnego R.B. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SAB/Wr 400/23 odmawiającego przyznania radcy prawnemu R.B. wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 400/23 w sprawie ze skargi P.P. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 11 sierpnia 2024 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 400/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę P.P. (dalej również: skarżący) na bezczynność Prokuratora Rejonowego w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 11 sierpnia 2024 r. (dalej: wyrok Sądu z dnia 24 stycznia 2024 r.)
Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 8 lutego 2024 r., a w dniu 26 lutego 2024 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Postanowieniem z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt IV SPP/Wr 26/24, referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
Okręgowa Izba Radców Prawnych we W. wyznaczyła radcę prawnego R. B. (dalej również: pełnomocnik skarżącego, pełnomocnik) pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego, o czym pełnomocnik został powiadomiony w dniu 22 marca 2024 r.
W dniu 20 maja 2024 r. (data stempla pocztowego) ustanowiony w sprawie pełnomocnik złożył w Sądzie opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 24 stycznia 2024 r., w której wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Wraz z w/w opinią pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia w/w opinii.
Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 400/23 (dalej: postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r.), Sąd odrzucił, na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), wniosek skarżącego (za którego działał pełnomocnik) o przywrócenie terminu do wniesienia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 24 stycznia 2024 r.
Odpis postanowienia Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r. wraz z jego uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 3 lipca 2024 r.
Pismem z dnia 11 lipca 2024 r., nadanym w tym samym dniu w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r.
Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 400/23 (dalej: postanowienie Sądu z dnia 1 sierpnia 2024 r.), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił ww. zażalenie z uwagi na okoliczność wniesienia go po upływie terminu określonego w art. 194 § 2 p.p.s.a.
Postanowienie Sądu z dnia 1 sierpnia 2024 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 19 sierpnia 2024 r.
W dniu 24 sierpnia 2024 r. (data stempla pocztowego), skarżący, poprzez pełnomocnika skarżącego, złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona złożyła zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r.
Postanowieniem z dnia 5 września 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 400/23 (dalej: postanowienie Sądu z dnia 5 września 2024 r.), Sąd odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r.
Na postanowienie Sądu z dnia 5 września 2024 r. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, działający poprzez pełnomocnika skarżącego.
W dniu 16 października 2024 r. skarżący wypowiedział pełnomocnictwo pełnomocnikowi.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 grudnia 2024 r., sygn. akt III OZ 500/24 (dalej: postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2024 r.) uchylił kwestionowane zażaleniem postanowienie Sądu z dnia 5 września 2024 r. NSA orzekł, że rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r., Sąd I instancji powinien rozpoznać ten wniosek merytorycznie, tj. odnieść się do przyczyn uchybienia terminu i przywrócić go albo odmówić jego przywrócenia.
Kierując się wykładnią prawa dokonaną w w/w postanowieniu NSA z dnia 4 grudnia 2024 r., tutejszy Sąd postanowieniem z dnia 10 lutego 2025 r., sygn. akt IV SAB/Wr 400/23 (dalej: postanowienie Sądu z dnia 10 lutego 2025 r.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r. Uzasadniając przedmiotowe postanowienie Sąd podkreślił, podzielając utrwalony w przywołanym orzecznictwie pogląd, że przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieuwaga, co najmniej lekkie niedbalstwo czy też nieznajomość prawa. Wobec tego Sąd nie uznał, jako okoliczności uprawdopodobniających brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r., wskazywanych, we wniosku o przywrócenie terminu, przez pełnomocnika jego dolegliwości związanych z powikłaniami będącymi skutkiem przebytego zabiegu [...], które miały nasilić się u pełnomocnika skarżącego w okresie między 1 a 12 lipca 2024 r. Identycznie Sąd potraktował powoływaną przez pełnomocnika skarżącego okoliczność zmęczenia pełnomocnika skarżącego całodniową pracą w dniu 3 lipca 2024 r. (tj. w dniu doręczenia mu postanowienia Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r.), co również stanowiło przyczynę, jak wskazywał pełnomocnik skarżącego, błędnego obliczenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 26 czerwca 2024 r. Sąd zwrócił uwagę, że mimo podnoszonych dolegliwości, pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, iż był niezdolny do pracy w okresie, w którym biegł termin do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r., tj. między 3 a 10 lipca 2024 r. W związku z tym, jako czynny zawodowo i profesjonalny pełnomocnik, powinien mieć pełną wiedzę i świadomość w przedmiocie terminów dokonywania czynności procesowych, skutków ich niedochowania oraz środków prawnych przysługujących w przypadku uchybienia terminom w prowadzonych przez siebie sprawach. Podkreślono, że na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną pomocą prawną.
Postanowienie Sądu z dnia 10 lutego 2025 r. zostało doręczone skarżącemu oraz występującemu w sprawie organowi, tj. Prokuratorowi Rejonowemu w G., w dniu 14 lutego 2025 r. W ustawowym terminie skarżący ani organ nie wnieśli zażalenia na to postanowienie.
Z kolei postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2025 r. sygn. akt IV SAB/Wr 400/23 (dalej: postanowienie Sądu z dnia 7 kwietnia 2025 r.) Sąd odrzucił wniesione przez pełnomocnika skarżącego zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r. W treści wydanego postanowienia Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, iż postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 3 lipca 2024 r., zatem termin do wniesienia zażalenia upłynął z dniem 10 lipca 2024 r., który to dzień wypadał w środę i nie był dniem wolnym od pracy. Tymczasem zażalenie zostało złożone, poprzez nadanie go w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, w dniu 11 lipca 2024 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia przewidzianego w art. 194 § 2 p.p.s.a. Z kolei podjęta przez pełnomocnika skarżącego, działającego w imieniu skarżącego, próba uzyskania przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r., zainicjowana wnioskiem o przywrócenie terminu złożonym w dniu 26 sierpnia 2024 r., okazała się nieskuteczna z uwagi na wydanie przez Sąd w dniu 10 lutego 2025 r. postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r. Żadna z występujących w sprawie stron nie wniosła w ustawowym terminie zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 10 lutego 2025 r. Wobec powyższego, wniesione przez pełnomocnika skarżącego, z uchybieniem ustawowego terminu, zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r. podlegało odrzuceniu.
Na postanowienie Sądu z dnia 7 kwietnia 2025 r. żadna ze stron nie wniosła środka odwoławczego.
Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SAB/Wr 400/23 (dalej: postanowienie referendarza sądowego z dnia 4 czerwca 2025 r.), referendarz sądowy odmówił przyznania radcy prawnemu R.B. wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu poprzez sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 24 stycznia 2024 r. Referendarz sądowy, powołując się na orzecznictwo i stanowisko doktryny, orzekł, że pełnomocnik z urzędu powinien otrzymać wynagrodzenie wyłącznie za te czynności procesowe, które zostały wykonane skutecznie, rzetelnie i profesjonalnie oraz zapewniły stronie realizację prawa do sądu. Sporządzona przez radcę prawnego R.B. opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie wywołała jednak zamierzonych skutków prawnych, albowiem została ona wniesiona z przekroczeniem ustawowego terminu, a wniosek o jego przywrócenie ostatecznie nie został uwzględniony. W konsekwencji należało przyjąć, że nie doszło do udzielenia skarżącemu rzeczywistej i skutecznej pomocy prawnej, za którą należałoby przyznać pełnomocnikowi z urzędu stosowne wynagrodzenie.
Sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 czerwca 2025 r. wywiodła radca prawny R.B. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie m.in. art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz art. 64 ust. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 oraz art. 92 Konstytucji RP poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie doszło do udzielenia skarżącemu rzeczywistej i skutecznej pomocy prawnej. Wnosząca sprzeciw podnosiła, że złożenie w sądzie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej po terminie określonym w art. 177 § 4 p.p.s.a. nie uzasadnia odmowy przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu. Wskazała po raz kolejny, że w sytuacji zdrowotnej jakiej się znalazła, nie była w stanie wywiązać się z obowiązków zawodowych nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m.in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.
Zgodnie z art. 260 § p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).
Przeprowadzając na tej podstawie kontrolę zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego, Sąd nie stwierdził podstaw do jego zmiany.
Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2014 r. poz. 764). Powołane rozporządzenie przewiduje możliwość przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej
Zgodnie z art. 177 § 3 p.p.s.a., w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.
Z art. 177 § 4 p.p.s.a. zd. pierwsze wynika natomiast, że jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 p.p.s.a. nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony.
Skuteczność złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wymaga dochowania przez pełnomocnika terminu. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Złożenie w związku z tym opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej po upływie terminu wyznaczonego w art. 177 § 4 p.p.s.a. powoduje, że bezzasadnym staje się roszczenie o wypłatę wynagrodzenia za jej sporządzenie. W tych okolicznościach wniesienie przedmiotowej opinii jest bezskuteczne.
Istotne jest bowiem to, że przywołany art. 250 § 1 p.p.s.a. nie nakłada na sąd czy też referendarza obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r, sygn. akt I OZ 768/13), gdyż - co też wynika z ugruntowanego stanowiska judykatury - ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenie przysługuje jedynie za pomoc prawną rzeczywiście (faktycznie) udzieloną (por. np. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 199/04; postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07; postanowienie NSA z dnia 23 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 209/12). Sam charakter wypłacanego świadczenia na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika, tj. opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych, obliguje do szczególnego badania tego, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I FZ 321/14).
Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego o zasadności odmowy radcy prawnemu R.B. przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Została ona bowiem złożona po upływie 28 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wyznaczeniu radcy prawnego R.B. pełnomocnikiem skarżącego, a zatem z istotnym uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 177 § 4 p.p.s.a. Miało to swój wyraz w postanowieniu Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r. mocą którego Sąd odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowej opinii. Również, co należy podkreślić, podjęta przez radcę prawnego R.B., działającą w imieniu skarżącego, próba uzyskania przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r., zainicjowana wnioskiem o przywrócenie terminu złożonym w dniu 26 sierpnia 2024 r., okazała się nieskuteczna z uwagi na wydanie przez Sąd w dniu 10 lutego 2025 r. postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r. W związku z powyższym zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2024 r., jako wniesione po terminie, zostało odrzucone mocą postanowienia Sądu z dnia 7 kwietnia 2025 r.
Dlatego Sąd ocenił, że stanowisko referendarza sądowego w postanowieniu objętym rozpoznawanym sprzeciwem nie narusza prawa.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 4 czerwca 2025 r., o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.