IV SAB/WR 373/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2022-10-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
cudzoziemcyzezwolenie na pobytpobyt czasowyprzewlekłość postępowaniabezczynność organukodeks postępowania administracyjnegoprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiWojewodasąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał Wojewodę do załatwienia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy w terminie 60 dni, stwierdzając rażące naruszenie prawa przez przewlekłe prowadzenie postępowania i przyznając skarżącemu 1000 zł zadośćuczynienia.

Skarżący V. Y. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, który wpłynął w październiku 2020 r. Sąd stwierdził rażące naruszenie prawa przez organ, który przez wiele miesięcy nie podejmował skutecznych działań. W konsekwencji, Wojewoda został zobowiązany do załatwienia wniosku w terminie 60 dni, a skarżący otrzymał 1000 zł zadośćuczynienia.

Sprawa dotyczyła skargi V. Y. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek wpłynął do organu w październiku 2020 r., a następnie w kwietniu 2021 r. Skarżący wielokrotnie ponaglał organ, który podejmował działania z dużymi opóźnieniami. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając rażące naruszenie prawa przez przewlekłe prowadzenie postępowania. Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia wniosku w terminie 60 dni od otrzymania prawomocnego wyroku i przyznał skarżącemu 1000 zł zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd podkreślił, że opóźnienia organu były znaczące i nieuzasadnione, a nowelizacje przepisów nie mogły zniwelować faktu zaistniałej przewlekłości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przewlekłe prowadzenie postępowania może być podstawą do uwzględnienia skargi, nawet jeśli nowelizacja przepisów wprowadziła nowe terminy, ponieważ ocena musi uwzględniać całokształt porządku prawnego i zasady konstytucyjne, a opóźnienia organu miały miejsce przed wejściem w życie nowych regulacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nowelizacje przepisów nie mogą niwelować faktu zaistniałej przewlekłości postępowania, która miała miejsce przed ich wejściem w życie. Ocena sprawności działania organów musi być dokonywana z uwzględnieniem regulacji obowiązujących w dacie złożenia wniosku, a stwierdzona zwłoka organu była znacząca i nieuzasadniona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

nowelizacja art. 112a

Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

nowelizacja art. 13 § 1

Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

nowelizacja art. 13 § 3

Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

Pomocnicze

k.p.a. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

nowelizacja art. 100c § 1

Ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy, co stanowi naruszenie zasad i terminów określonych w k.p.a. Nowelizacje przepisów nie mogą niwelować faktu zaistniałej przewlekłości postępowania, która miała miejsce przed ich wejściem w życie. Opóźnienia organu były znaczące, nieuzasadnione i nie wynikały z działań skarżącego.

Odrzucone argumenty

Organ wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że nowe przepisy powinny mieć zastosowanie i potencjalnie zniwelować zarzut przewlekłości.

Godne uwagi sformułowania

Ocena sprawności działania organów administracji musi być dokonywana z uwzględnieniem regulacji obowiązujących w dacie złożenia wniosku. W tej sytuacji brak jest jakichkolwiek wątpliwości, że organ rozpatrując sprawę strony dopuścił się przewlekłości, a oceny tej nie może zmienić fakt wniesienia skargi po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Przyznanie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu.

Skład orzekający

Tomasz Świetlikowski

przewodniczący

Marta Pająkiewicz-Kremis

członek

Ewa Kamieniecka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przyznania zadośćuczynienia za przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, interpretacja przepisów przejściowych dotyczących nowelizacji ustawy o cudzoziemcach, ocena rażącego naruszenia prawa przez organ administracji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacjami przepisów o cudzoziemcach i przewlekłością postępowania. Ocena rażącego naruszenia prawa i przyznanie zadośćuczynienia zależy od indywidualnych okoliczności sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne reagują na bezczynność organów i jak chronią prawa obywateli w obliczu biurokratycznych opóźnień, co jest istotne dla wielu osób starających się o zezwolenia pobytowe.

Sąd ukarał Wojewodę za zwlekanie z decyzją ws. pobytu. Cudzoziemiec dostanie 1000 zł zadośćuczynienia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SAB/Wr 373/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka /sprawozdawca/
Marta Pająkiewicz-Kremis
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Zobowiązano organ do wydania aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 12 par. 1, art. 35 par. 1, art. 36 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi V. Y. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy I. zobowiązuje Wojewodę D. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 8 października 2020 r. w terminie 60 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. z wniosku skarżącego, a przewlekłość ta ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1.000 (tysiąc) złotych; IV. oddala dalej idącą skargę; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 8 października 2020 r. wpłynął do Wojewody D. plik dokumentów, złożony przez V. Y. (zaświadczenie o nauce w szkole, plan zajęć szkolnych, powiadomienie o nadaniu PESEL, ksero stron paszportu, zgłoszenie do ZUS, umowa najmu lokalu mieszkalnego, potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej).
W dniu 29 marca 2021 r. organ skierował do strony pismo o doprecyzowanie żądania w związku ze złożonymi dokumentami.
W dniu 12 kwietnia 2021 r. wpłynął do Wojewody D. wniosek V. Y. z dnia 8 kwietnia 2021 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, podając jako cel pobytu naukę w szkole.
Następnie w dniu 17 czerwca 2021 r. strona pismem z dnia 15 czerwca 2021 r. wniosła o udzielenie informacji, na jakim etapie jest jego sprawa.
W dniu 30 sierpnia 2021 r. strona pismem z dnia 24 sierpnia 2021 r. wniosła ponaglenia na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania.
W dniu 15 września 2021 r. organ skierował zapytanie do organów Policji, ABW i Straży Granicznej, wezwał stronę do osobistego stawiennictwa w organie celem złożenia odcisków linii papilarnych w dniu 15 października 2021 r. wraz z dokumentem podróży, do wypełnienia wniosku na aktualnym formularzu i uzupełnienia wniosku oraz przesłał ponaglenie do organu wyższego stopnia.
W dniu 22 września 2021 r. wnioskodawca załącznik numer 1 do wniosku, wypełniony przez pracodawcę.
W dniu 15 października 2021 r. wnioskodawca stawił się osobiście w organie zgodnie z wezwaniem i przedłożył korektę wniosku, wskazując jako cel pobytu – wykonywanie pracy.
W dniu 16 listopada 2021 r. wpłynęło do organu postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 25 października 2021 r., uznające ponaglenie za nieuzasadnione.
W dniu 9 marca 2022 r. wpłynęła do organu skarga strony z dnia 7 marca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a. i wniósł o:
- zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy,
- orzeczenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.,
- zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący wyjaśnił, że brak karty pobytu uniemożliwia podjęcie pracy lub zmianę stanowiska pracy, powoduje straty finansowe, utrudnia podróże, zaciągnięcie kredytu w banku, załatwianie spraw urzędowych oraz powoduje niepewność, stres i brak stabilizacji.
W dniu 10 marca 2022 r. organ wezwał stronę do sprecyzowania celu pobytu (nauka czy praca) i do dostarczenia wymienionych w wezwaniu dokumentów stosownie do celu pobytu.
W odpowiedzi na skargę z dnia 14 marca 2022 r. Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Należy zauważyć, że z dniem 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91; dalej: nowelizacja). Na mocy art. 1 pkt 13 nowelizacji dodano art. 112a do ustawy o cudzoziemcach. W ust. 1 ww. artykułu przewidziano, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Przy czym w myśl art. 112a ust. 2 nowelizacji termin ten biegnie dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wymienionych w tym przepisie. W art. 13 nowelizacji przewidziano przepisy intertemporalne. I tak w myśl art. 13 ust. 1 nowelizacji wskazano, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Stosownie zaś do art. 13 ust. 3 nowelizacji, jeżeli terminy załatwienia spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Rozstrzygając sprawę należy mieć również na uwadze wejście w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c ust. 1 - 4, dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Stosownie do art. 100c ust. 1 pkt 1 w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Zatem kluczową kwestią jest ocena wpływu omówionych nowelizacji na sytuację prawną skarżącego w niniejszej sprawie, uwzględniając fakt, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona w dniu 9 marca 2022 r., czyli po wejściu w życie nowelizacji z dnia 17 grudnia 2021 r.
Z treści wskazanych norm nowelizacji z dnia 17 grudnia 2021 r. należy wyprowadzić wniosek, że do spraw wszczętych a niezakończonych będą miały zastosowanie nowe regulacje prawne, odnoszące się m.in. do terminów wydania decyzji. Analiza regulacji wskazanej w art. 112a ustawy o cudzoziemcach pozwala na wyprowadzenie wniosku, że termin na wydanie decyzji rozpocznie swój bieg od uzupełnienia braków formalnych wniosku (złożenia kompletnego wniosku). Ustawodawca nie tylko zdecydował się na bezpośrednie stosowanie nowych przepisów ustawy do postępowań będących w toku, ale nowe regulacje odnosi do zdarzeń, które miały miejsce przed jej wprowadzeniem. Fakt ten w opinii Sądu nie może jednak wpłynąć na ocenę istnienia bezczynności czy przewlekłości w danej sprawie.
Niezależnie bowiem od faktu "przywrócenia" nowelizacją terminu na wydanie decyzji w sprawie, nie może umknąć ocenie Sądu to, iż w sprawie z wniosku wniesionego do organu przez stronę w dniu 12 kwietnia 2021 r. organ właściwy do załatwienia sprawy wszczętej tym wnioskiem popadł w zwłokę na wiele miesięcy przed wejściem w życie przepisów nowelizujących ustawę o cudzoziemcach. W ocenie Sądu w tej sytuacji brak jest jakichkolwiek wątpliwości, że organ rozpatrując sprawę strony dopuścił się przewlekłości, a oceny tej nie może zmienić fakt wniesienia skargi po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej. Odmienny pogląd, oparty wyłącznie na wprowadzonej nowelizacji, pomijałby całokształt porządku prawnego i naruszał zasady konstytucyjne.
Adresatem nowych przepisów jest niewątpliwe organ administracji, jednakże skutki tych działań (ich braku) dotyczą stron postępowania, ich prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Zatem ocena sprawności działania organów administracji musi być dokonywana z uwzględnieniem regulacji obowiązujących w dacie złożenia wniosku.
Zabieg ustawodawcy podjęty w przepisach przejściowych, "odnawiający" niejako początek biegu terminu do wydania decyzji (art. 13 ust. 2 ustawy zmieniającej), w realiach toczonego sporu mógłby jedynie wpływać na orzeczenie w przedmiocie zobowiązania organu do załatwienia sprawy. Przy czym w opinii Sądu fakt zaistnienia bezczynności (przewlekłości) powoduje, że terminy rozpoznania sprawy już minęły, zaś zobowiązanie wynikające z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. winno być jedynie skorelowane z trybem działania organów administracji.
Odnosząc się natomiast do nowelizacji z dnia 8 kwietnia 2022 r. Sąd uznał, że wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 583 ze zm.) zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku zmian w art. 112a ustawy o cudzoziemcach (art. 17 nowelizacji), przepisy tej nowelizacji nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą D. w tej sprawie, a w konsekwencji w kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny.
W orzecznictwie przyjmuje się, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (vide: wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 oraz o sygn. akt II SAB/Wr 7/16, i sygn. III SAB/Wr 5/17, CBOSA).
Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Przedmiotem skargi strony jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w załatwieniu wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który wpłynął do organu w dniu 12 kwietnia 2021 r., a wcześniej w dniu 8 października 2020 r. skarżący złożył do organu plik dokumentów.
W ocenie Sądu - w realiach rozpoznawanej sprawy - mamy do czynienia z tak rozumianym przewlekłym prowadzeniem postępowania. Mianowicie, z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że skierowany do Wojewody wniosek skarżącego, który wpłynął w dniu 12 kwietnia 2021 r. nie został załatwiony w przewidzianym przez prawo terminie, nawet przyjmując termin wydłużony dwumiesięczny - art. 35 § 3 k.p.a. Analiza ta potwierdza, że po otrzymaniu pliku dokumentów w dniu 8 października 2020 r. organ dopiero po upływie ponad 5 miesięcy zwrócił się do strony o doprecyzowanie żądania i podania celu złożenia dokumentów. Następnie po otrzymaniu wniosku w dniu 12 kwietnia 2021 r. organ dopiero po wniesieniu przez skarżącego pisma ponaglającego i ponaglenia po upływie kolejnych ponad 5 miesięcy wystosował zapytanie do innych organów oraz wystąpił z wezwaniem do strony do osobistego stawiennictwa i złożenia wniosku na aktualnym formularzu. Natomiast po złożeniu skargi do WSA, po upływie kolejnych blisko 6 miesięcy wystosował wezwanie do strony o podanie celu pobytu i dostarczenie stosownych do celu pobytu dokumentów.
Powyższe dowodzi, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy okazała się uzasadniona. Wojewoda przewlekle prowadził postępowanie. Zdaniem Sądu - opisany w skardze i wynikający z akt administracyjnych sprawy - sposób postępowania organu w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego jest nie do zaakceptowania. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której organ administracji nie podejmuje żadnej czynności w sprawie przez ponad 5 miesięcy i dopiero po tak odległym terminie występuje z wezwaniem do strony o sprecyzowanie żądania, następną czynność (pismo do innych organów i wezwanie do strony) podejmuje po upływie kolejnych ponad 5 miesięcy, a po upływie kolejnych blisko 6 miesięcy podejmuje kolejną czynność w sprawie – wezwanie do podania celu pobytu i dostarczenia stosownych dokumentów.
Powyższe stanowi, że - w prowadzonym w sprawie postępowaniu - zaistniało oczywiste przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, stanowiące naruszenie zasad i terminów określonych w art. 8, art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a.
W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, co orzeczono w pkt II sentencji wyroku (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
Z uwagi na fakt, że organ nie wydał w sprawie decyzji ani innego rozstrzygnięcia (brak takiej informacji w aktach sprawy), Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego, który wpłynął w dniu 8 października 2020 r. w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Należy podkreślić, że Sąd nie zobowiązuje do wydania konkretnego rodzaju aktu administracyjnego w sprawie, ale do załatwienia wniosku strony.
Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu (a więc niewydanie przez tak długi okres aktu), Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd zauważa przy tym, co trzeba podkreślić, że stwierdzone przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ wynikało wyłącznie z postawy (zaniechań) organu oraz że do zaistniałej sytuacji w żaden sposób nie przyczynił się skarżący.
W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Na tle redakcji art. 149 § 2 p.p.s.a. trzeba zauważyć, że fakt przewlekłego prowadzenia postępowania, nawet w stopniu rażącym, sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej kwestii fakultatywne jedynie działanie sądu - bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie - oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka należy całkowicie do oceny sądu, a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Bez wątpienia przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej winno być zatem zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2018 r. II SAB/Wr 40/17). W orzecznictwie sformułowano pogląd, że przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyroki WSA - w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r. IV SAB/Wa 294/16 oraz w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2019 r. III SAB/Gl 72/19). Kompensacyjna funkcja środka, o którym mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., w postaci przyznania skarżącemu sumy pieniężnej od organu, czyli zrekompensowanie uszczerbku wynikającego z nieterminowego działania organu, w kontekście brzmienia powołanego przepisu pozwala sądowi na pełną dyskrecjonalność w tej sferze.
W skardze strona wskazała ogólnie na uniemożliwienie podjęcia pracy lub zmiany stanowiska pracy, straty finansowe, utrudnienia w podróżowaniu, zaciąganiu kredytu w banku, załatwianiu spraw urzędowych oraz powodowanie niepewności, stresu i brak stabilizacji.
Mając na uwadze niepewność co do dalszego pobytu skarżącego na terenie RP, zdaniem Sądu, należy uznać za zasadne przyznanie stronie skarżącej przez Sąd sumy pieniężnej w wysokości 1.000 zł (pkt III sentencji wyroku). Kwotę powyższą Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia postulatu zdyscyplinowania organu administracji publicznej, doznanej przez stronę krzywdy oraz długości okresu przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Dalej idącą skargę Sąd oddalił.
Na podstawie art. 200 p.p.s.a. w punkcie V wyroku zasądzono od organu na rzecz skarżącego, zwrot kosztów postępowania (wpis sądowy w kwocie 100 zł).
Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt I - V sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI