IV SAB/Wr 322/23

IV SAB/Wr 322/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk
Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący/
Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Sygn. powiązane
II OSK 1341/24 - Wyrok NSA z 2025-01-10
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 167
art. 100 c i art. 100d
Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojny na terytorium tego państwa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2024 r. sprawy ze skargi O. Z. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi O. Z. (dalej: Strona, Skarżący) jest bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: organ) w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 26 września 2022 r. Skarżący wystąpił o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.
Pismem z dnia 12 października 2022 r. organ poinformował Stronę, że wszczęte na jej wniosek postępowanie administracyjne w sprawie zostanie zakończone w terminie 6 miesięcy, który to termin biegnie od wskazanych w piśmie zdarzeń. Poinformował również, że w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminu na załatwienie sprawy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawierzeniu na ten okres. Wezwał również Stronę do nadesłania szeregu dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej takich jak: 1) potwierdzenie posiadania przez Stronę aktualnego ubezpieczenia zdrowotnego; 2) zaświadczenie dokumentujące historię odprowadzanych składek na ubezpieczenia społeczne; 3) oświadczenie o liczbie osób pozostających ze Stroną we wspólnym gospodarstwie domowym; 4) potwierdzenie posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodu; 5) dowody na legalny i nieprzerwany co najmniej 5-letni pobyt na terytorium R. bezpośrednio przed złożeniem wniosku; 6) zaświadczenie z urzędu skarbowego o niezaleganiu z zapłatą podatków; 7) pisemne oświadczenia dotyczącego podróży i pobytów Strony poza terytorium R. w okresie 5 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku; 8) potwierdzenie znajomości języka polskiego - w terminie 30 dni, o ile ww. dokumenty nie zostały już dostarczone do organu.
Pismem z dnia 27 grudnia 2022 r. (data wpływu do organu: 2 stycznia 2023 r.) pełnomocnik Skarżącego uzupełnił wymienione wyżej braki wniosku nadsyłając żądane przez organ dokumenty i oświadczenia.
W dniu 26 czerwca 2023 r. do organu wpłynęło ponaglenie Strony.
Pismem z dnia 14 lipca 2023 r. organ, powołując się na art. 223 w zw. z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2023 r., poz. 519 ze zm., dalej: ustawa o cudzoziemcach), wystąpił do wskazanych w piśmie służb o przekazanie informacji czy pobyt Skarżącego na terenie kraju stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Następnie, pismem z dnia 19 lipca 2023 r. organ zawiadomił Stronę o pozostawieniu jej ponaglenia bez rozpoznania informując, że na podstawie art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 103 ze zm., dalej: ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy) bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu.
Skarżący w dniu 7 lipca 2023 r. (data wpływu do organu: 11 lipca 2023 r.), działając przez profesjonalnego pełnomocnika, za pośrednictwem organu złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie dotyczącej złożonego w dniu 26 września 2022 r. wniosku. Skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie bezczynności organu; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiocie złożonego przez Skarżącego wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 4) przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w wysokości 7 000 zł oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odwołał się do zapisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 kwietnia 2022 r. wstrzymujących rozpoczęcie biegu terminów i zawieszających bieg rozpoczętych terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców. Organ wyjaśnił, że w okresie od dnia 15 kwietnia 2022 r. nie stosuje się przepisów o bezczynności organu, w tym czasie organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się do niego sum pieniężnych za niewydanie rozstrzygnięć w terminach. Zaniechania organu w tym okresie nie mogą być podstawą wywodzenia środków prawnych w zakresie bezczynności czy przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Przywołane okoliczności prawne uchylają zasadność zarzutów i wniosków skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (...) (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Dokonując zatem oceny postępowania organu w niniejszej sprawie w kontekście sprawności procedowania w sprawie wszczętej wnioskiem Skarżącego trzeba wskazać, że terminy załatwiania spraw regulują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.). W art. 35 k.p.a. ustawodawca wskazał m.in., że sprawy winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a sprawy szczególnie skomplikowane - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Z tego okresu ustawodawca wyłączył terminy przewidziane w przepisach dla dokonania określonych czynności, okresy zawieszenia postępowania, trwania mediacji, opóźnień leżących po stronie wnioskodawcy lub niezależne od organu administracji. Jednocześnie w § 4 ww. normy wskazał, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwienia spraw.
Taką szczególną normę stanowią przepisy art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach, które na moment składnia przez Stronę wniosku o udzielenie zezwolenia stanowiły, że do udzielenia lub cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej stosuje się przepisy art. 202, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 206-210 (art. 223 ustawy o cudzoziemcach). Zgodnie zaś z art. 210 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy (ust. 1) Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a (ust. 2).
W świetle przedstawionych zasad ocena sprawności działania organu musi być dokonywana z uwzględnieniem regulacji obowiązujących w dacie złożenia wniosku i terminach zastrzeżonych na jego rozpoznanie. W tym kontekście słusznie wskazuje organ na regulacje wprowadzone od dnia 15 kwietnia 2022 r. na mocy ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 8 kwietnia 2022 r.). Zgodnie z zapisem art. 1 pkt 44 ww. ustawy do zapisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadzono regulację art. 100c. Zgodnie z jej brzmieniem w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (ust. 1). Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (ust. 2). W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (ust. 3). Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (ust. 4).
Na mocy kolejnej zmiany ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy - ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 185 dalej: ustawa zmieniająca z dnia 13 stycznia 2023 r.) - wprowadzono obowiązującą od dnia 1 stycznia 2023 r. regulację art. 100d, która powtarzając zapisy art. 100c, który wydłuża zawieszenie biegu terminów na rozpoznanie ww. spraw do dnia 24 sierpnia 2023 r. (art. 1 pkt 32 ww. ustawy).
Kolejne zmiany ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy: 1) ustawa z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1088, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 14 kwietnia 2023 r.) w art. 12 pkt 5, 2) ustawa z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 232, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 9 lutego 2024 r.) w art. 1 pkt 1, - wydłużyły okres braku biegu i wstrzymania terminu rozpoznania spraw m.in. w zakresie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej odpowiednio do dnia 4 marca 2024 r. i 30 czerwca 2024 r.
Na tej podstawie bieg terminu rozpoznania wniosku Strony, złożonego w dniu 26 września 2022 r., od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. nie rozpoczyna się, co uchyla zarzut bezczynności organu. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że Strona, wbrew twierdzeniom pełnomocnika Strony, objęta jest wskazaną regulacją ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, gdyż zgodnie z art. 1 ust. 3 pkt 5 tej ustawy określa ona również szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 42 ww. ustawy wskazano, że jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres ważności tego zezwolenia ulega przedłużeniu z mocy prawa do dnia 31 grudnia 2022r. (ust. 5). Zgodnie zaś z art. 42 ust. 5a ww. ustawy - wprowadzonym w dniu 1 stycznia 2023 r mocą art. 1 pkt 21 lit. c ustawy zmieniającej z dnia 13 stycznia 2023 r. - jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres ważności tego zezwolenia ulega przedłużeniu z mocy prawa do dnia 24 sierpnia 2023 r. Okres ten został przedłużony do dnia 4 marca 2024 r., a następnie do 30 czerwca 2024 r. mocą odpowiednio art. 12 pkt 5 ustawy zmieniającej z dnia 14 kwietnia 2023 r. (wejście w życia w dniu 27 czerwca 2023 r.) i art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej z dnia 9 lutego 2024 r. (wejście w życiu w dniu 22 lutego 2024 r.).
Jak wynika z akt sprawy Strona posiada decyzję z dnia 15 grudnia 2021 r. nr SOC-LPI.6151.1.14348.2018.ND udzielającą jej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 9 listopada 2024 r., a zatem objęta jest regulacją ww. zapisów ustawy.
Skarżący jest zatem objęty ochroną wynikającą z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ze wszystkimi tego konsekwencjami, także wynikającymi z art. 100c i art. 100d wstrzymującymi rozpoczęcie biegu terminu i zawieszającymi terminy rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Jak bowiem wynika z akt sprawy, Strona wniosek złożyła w dniu 26 września 2022 r., w dacie obowiązywania ww. zmienionych (w zakresie terminu rozpoznania spraw przez organ) regulacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zaś termin na rozpoznanie jej wniosku nie upłynął w dniu wejścia w życie regulacji ustawy zmieniającej z dnia 8 kwietnia 2022 r. (tj. w dniu 15 kwietnia 2022 r.), ustawy zmieniającej z dnia 13 stycznia 2023 r. (tj. w dniu 1 stycznia 2023 r.) i ustawy zmieniającej z dnia 14 kwietnia 2023 r. (tj. w dniu 27 czerwca 2023 r.).
Ponadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono stanowisko, że art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy mają zastosowanie nie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, w tym zwłaszcza opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną, ale także do wszystkich innych cudzoziemców. W powołanych przepisach mówi się bowiem o "cudzoziemcu", a nie "obywatelu Ukrainy". Lege non distinguente, przepisy te dotyczą każdego cudzoziemca, czyli osoby, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Trzeba też wskazać na szeroki zakres spraw, których dotyczą przepisy art. 100c i 100d ustawy pomocowej. Znaczna część tych spraw nie ma jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną (np. zezwolenia na pobyt stały, nie wspominając już o postępowaniach dotyczących cofnięcia posiadanych już zezwoleń). Ponadto należy wskazać, że powołane przepisy zawierają szereg rozwiązań w sposób istotny ograniczających prawa cudzoziemców, w tym ich prawa do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Na gruncie interpretacji tych przepisów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd wskazujący na brak powodów do racjonalnego uzasadnienia tezy, że ustawa pomocowa wprowadza rozwiązania pogarszające sytuację prawną wyłącznie tej grupy cudzoziemców (wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22).
W świetle opisanych okoliczności nie można przyjąć, że organ naruszył terminy rozpoznania sprawy, ich bieg bowiem w odniesieniu do Strony nie rozpoczyna się od dnia 15 kwietnia 2022 r. i w dacie złożenia skargi oraz w dacie orzekania stan ten nie ustał. Okoliczność ta skutkuje uznaniem bezzasadności zgłaszanych przez Stronę zarzutów i oddaleniem jej skargi, co ma umocowanie w art. 151 p.p.s.a. Oczywiście, okoliczność zawieszenia i wstrzymania biegu terminów nie zwalnia organu od załatwiania sprawy. Oznacza to tylko, że strona nie może z ewentualnych opóźnień organu w tym przedmiocie wywodzić konsekwencji prawnych wobec organu.
Końcowo Sąd stwierdza, że był uprawniony do merytorycznego rozpoznania skargi, pomimo zapisów wskazanych w art. 100c ust. 4 ustawy zmieniającej z dnia 8 kwietnia 2022 r. oraz 100d ust. 4 ustawy zmieniającej z 13 stycznia 2023 r. Podstawę takiego uprawnienia Sąd wywodzi z art. 45 Konstytucji RP w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP zawierającego zakaz zamykania drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw. Oznacza to konieczność zagwarantowania dostępu do sądu w sprawach, których przedmiotem jest ochrona konstytucyjnych wolności lub praw. W sprawach, które nie dotyczą bezpośrednio ochrony praw konstytucyjnych, prawo do sądu może zostać ograniczone, o ile dopuszczają to klauzule limitacyjne z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zgodnie z ww. zapisem ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
W opinii Sądu żadna z tych okoliczności stanowiącej podstawę wyłączenia ochrony prawnej nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
Przytoczone powyżej okoliczności uzasadniają oddalenie skargi, co nastąpiło na podstawie art. 151 p.p.s.a.