IV SAB/Wr 289/25

IV SAB/Wr 289/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska
Ewa Kamieniecka /przewodniczący/
Katarzyna Radom /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. A. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie obniżenia opłat z tytułu uczęszczania dziecka do żłobka I. stwierdza, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej o dofinansowanie obniżenia opłat z tytułu uczęszczania dziecka do żłobka, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej, o którym mowa w pkt I sentencji wyroku; III. przyznaje od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 200 zł (słownie: dwieście złotych): IV. oddala dalej idącą skargę; V. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. A. jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o dofinansowanie obniżenia opłat z tytułu uczęszczania dziecka do żłobka.
W skardze wywiedzionej w dniu 10 lutego 2025 r. Skarżąca zarzucała naruszenie art. 35 § 1 - § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 12 § 1 i § 2 k.p.a., poprzez niewydanie informacji o przyznaniu dofinansowania w zakreślonym terminie; art. 64k ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. z 2024 r., poz. 858, dalej ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3), poprzez wezwanie do uzupełnienia braków wniosku, którymi wniosek na dzień wezwania (13 listopada 2024 r.) nie był objęty.
Wnioskowała o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku, tj. wydania informacji o przyznaniu dofinansowania w terminie 7 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego orzeczenia; stwierdzenia bezczynności organu; przyznanie od organu na rzecz Strony, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sumy pieniężnej w wysokości 1.000 zł.
W uzasadnieniu Skarżąca podała, że w dniu 13 września 2024 r. złożyła wniosek o dofinansowanie obniżenia opłaty za pobyt dziecka w przedszkolu wskazując placówkę K. w S., gdyż systemem eZUS nie wyszukiwał oddziału ww. placówki we Wrocławiu. W dniu 3 października Skarżąca ww. systemie eZUS złożyła wniosek o świadczenie aktywnie w żłobku, wówczas system bez problemu wskazał na oddział we Wrocławiu. Skarżąca niezwłocznie uzupełniła wniosek z dnia 13 września 2024 r. wyjaśniając, że wskazała na placówkę a nie jej oddział. Celem potwierdzenia otrzymania przez ZUS ww. uzupełnienia Strona skontaktowała się z infolinią ZUS.
W dniu 13 listopada 2024 r. Skarżąca otrzymała wezwanie do uzupełnienia wniosku z dnia 13 września 2024 r., w którym wskazano, że organ nie może rozpoznać wniosku, gdyż dziecko nie zostało wpisane do rejestru żłobków jako uczęszczające do wskazanego we wniosku żłobka. W odpowiedzi z tej samej daty Strona poinformowała o uzupełnieniu w dniu 3 października 2024 r. wniosku, ponownie wskazując żłobek, do którego uczęszcza dziecko. Nadto wyjaśniała, że wielokrotnie kontaktowała się poprzez infolinię z ZUS, celem uzyskania informacji o terminie rozpoznania jej wniosku, za każdym razem uzyskując informację o procedowaniu wniosku. Poza tym korespondowała z Centrum Kontaktu Klientów ZUS od dnia 22 października 2024 r. do dnia 7 lutego 2025 r. w zakresie "żłobkowe – dopłata za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna".
W dniu 9 grudnia 2024 r. Skarżąca uzyskała informację o przyznaniu od dnia 5 grudnia 2024 r. świadczenia aktywnie w żłobku, nie zaś o dofinansowaniu do żłobka za wrzesień 2024 r. W następstwie dalszych ponagleń Skarżąca w dniu 12 grudnia 2024 r. uzyskała od organu wiadomość, że jej interwencja jest nadal procedowana. Następnie w dniu 24 stycznia 2025 r. poinformowano ją, że świadczenie za listopad, grudzień 2024 r. i styczeń 2025 r. zostało wypłacone, po kolejnych monitach, w dniu 7 lutego 2025 r. Stronę poinformowano, że sprawa jest w trakcie obsługi.
W opinii Strony organ pozostaje bezczynny, termin na rozpoznanie jej wniosku upłynął w dniu 13 listopada 2024 r. Została wezwana przez organ do uzupełnienia braków, które już zostały już wcześniej uzupełnione. Oceniała, że postępowanie w jej sprawie nie jest skomplikowane, a zatem winna być ona załatwiona niezwłocznie. Przepisy rozdziału 8a ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 wskazują jedynie na konieczność weryfikacji przez organ nr PESEL.
Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej Skarżąca zawracała uwagę na poświęcony czas i nakład pracy w związku z nieprawidłowym funkcjonowaniem organu – wielokrotne kontaktowanie się poprzez infolinię, pisanie do Centrum Kontaktu Klientów, pozyskanie zaświadczenia ze żłobka, sporządzanie pism. Podkreślała, że poza absorbowaniem jej czasu, który mogła poświęcić rodzinie sprawa wywołała także nagromadzenie negatywnych emocji. Końcowo informowała, że do dnia sporządzenia skargi nie otrzymała rozstrzygnięcia w sprawie spornego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania. Uzasadniając wniosek opisał okoliczności faktyczne sprawy potwierdzając złożenie wniosku, oświadczenia z dnia 3 października 2024 r., wezwania z dnia 13 listopada 2024 r. oraz oświadczenia Skarżącej z tej samej daty. Wyjaśniał, że wobec niezłożenia wniosku z prawidłowymi danymi oświadczenie z dnia 3 października 2024 r. nie zapisało się w systemie i sprawę skierowano do obsługi ręcznej – pracownik musiał wprowadzić nowy wniosek z poprawnymi danymi placówki, do której uczęszcza dziecko. Po wprowadzeniu do systemu nowego wniosku informacją z dnia 21 lutego 2024 r. Skarżącej przyznano wnioskowane świadczenie, o czym w dniu 24 lutego 2024 r. poinformowano Zainteresowaną.
W dalszych wywodach organ wskazał, że wnioskiem z dnia 3 października 2024 r. Skarżąca wystąpiła o świadczenie aktywnie w żłobku poprawnie wypełniając wniosek, który rozpoznano w trybie "automatycznym" informując o przyznaniu świadczenia w dniu 4 grudnia 2024 r. Organ przekazał na rachunek Strony świadczenia od dnia 1 września 2024r. do dnia 31 stycznia 2025 r. Wniosek Strony z dnia 13 września 2024 r. i dalsze roszczenia zostały zaspokojone oraz są realizowane na bieżąco. W opinii organu nieterminowe prowadzenie postępowania wynikało z błędów Skarżącej. Nadto stwierdzał, że pomimo niezałatwienia sprawy w terminie nie doszło do bezczynności, gdyż podejmował w sprawie działania służące załatwieniu sprawy. Końcowo, odwołując się do orzecznictwa, organ wskazał na konieczność umorzenia postępowania jeśli przed dniem rozpoznania sprawy organ wydał akt lub dokonał czynności.
W replice na stanowisko organu Strona podkreślała, że przepisy rozdziału 8a ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 obowiązywały do dnia 30 września 2024 r. Zostały one uchylone na mocy art. 68 pkt 22 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka- "Aktywny rodzic" (Dz.U. z 2024 r., poz. 858). Na stronie internetowej organu widnieje informacja dotycząca spornych świadczeń (ostatnia modyfikacja datowana na 1 października 2024 r.) stwierdzająca, że od 1 października 2024 r. nie można już złożyć wniosku o dofinansowanie obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, co wykluczało możliwość złożenia takiego wniosku lub jego korekty w dniu 3 października 2024 r. Jedyną drogą było uzupełnienie wniosku, co Skarżąca uczyniła. Z załączonych do pisma wydruków z systemu eZUS wynikało, że oba przesłane przez Skarżącą pisma z dnia 3 października 2024 r. i 13 listopada 2024 r. prawidłowo zapisały się pod wnioskiem z dnia 13 września 2024 r. Potwierdził to pracownik obsługujący infolinię, z którym Strona skontaktowała się w dniu 3 października 2024r. Kierując do Strony w dniu 13 listopada 2024 r. wezwanie organ pominął ww. pismo, co sam przyznaje w odpowiedzi na skargę. Wobec tego wniosek Skarżącej został rozpoznany dopiero w dniu 21 lutego 2025 r. i najprawdopodobniej na skutek wniesionej skargi. Wcześniejsze monity Skarżącej nie odniosły skutku, jedyna czynność jaką podjął organ to wezwanie z dnia 13 listopada 2024 r., które wobec uprzednich wyjaśnień z dnia 3 października 2024 r. Strona oceniała jako bezzasadne. Za bezcelowe Skarżąca uznała przywoływanie w odpowiedzi na skargę sprawy z wniosku o świadczenie aktywny w żłobku, gdyż ono nie było przedmiotem skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, gdyż w sprawie wszczętej wnioskiem Strony z dnia 13 września 2024 r. o dofinansowanie obniżenia opłat z tytułu uczęszczania dziecka do żłobka organ dopuścił się bezczynności, która przybrała formę rażącego naruszenia prawa.
Na wstępie trzeba wskazać, że sprawa ta podlega kognicji Sądu, a to na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.. Zgodnie z tym zapisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.
Skarżąca przedmiotem skargi uczyniła bezczynność w zakresie rozpoznania wniosku złożonego na podstawie art. 64c ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia ww. wniosku). Stosownie do art. 64j ust. 1 i ust. 4 ww. ustawy przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dofinansowania, o którym mowa w art. 64c ust. 1, nie wymaga wydania decyzji (ust. 1). W sprawach odmowy przyznania dofinansowania, o którym mowa w art. 64c ust. 1, uchylenia lub zmiany prawa do dofinansowania, o którym mowa w art. 64c ust. 1, oraz nienależnie pobranego dofinansowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję (ust. 4).
Już zatem z przywołanych zapisów wynika, że postępowanie w sprawie ww. świadczeń prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, co wprost potwierdza art. 64p ust. 1 pkt 2 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do 3 lat stanowiący, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się: przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), przy czym organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie zaś z ust. 2 ww. zapisu do rozpoznania spraw sądowoadministracyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, 1705 i 1860) właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma miejsce zamieszkania rodzic ubiegający się lub otrzymujący dofinansowanie, o którym mowa w art. 64c ust. 1.
Zapisy te zostały uchylone z dniem 1 października 2024 r. na mocy art. 68 pkt 22 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic" (Dz.U. z 2024 r., poz. 858 ze zm., dalej ustawa z dnia 15 maja 2024 r.). Jednocześnie zgodnie z art. 75 ust. 2 ww. ustawy w sprawach dotyczących dofinansowania, o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu dotychczasowym, do którego prawo powstało do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Na tej podstawie wniosek Skarżącej z dnia 13 września 2024 r. o dofinansowanie obniżenia opłaty z tytułu uczęszczania dziecka do żłobka podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 30 września 2024 r., w tym przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, także w zakresie terminów rozpoznania sprawy. Powyższe oznacza również, że podjęte przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygnięcia oraz ich brak (bezczynność) podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Zgodnie z art.149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W razie natomiast nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę - zgodnie z art. 151 p.p.s.a.
W tym miejscu odnotowania wymaga, że warunkiem formalnym skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wcześniejsze wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, o czym stanowi art. 52 § 1 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Jak stanowi art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
W rozpoznawanej sprawie Skarżąca dopełniła obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia poprzedzając wniesienie skargi na bezczynność ponagleniem z dnia 7 lutego 2025 r., co uzasadnia jej merytoryczne rozpoznanie.
Pojęcie bezczynności definiuje art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowiąc, że jest to sytuacja, w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Ten ostatni zapis stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Przy czym stosownie do § 2 ww. przepisu obowiązek ten ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Przepisy ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3 nie przewidują odrębnych regulacji odnoszących się do terminów załatwienia spraw, a zatem zastosowanie znajdą przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W art. 35 k.p.a. ustawodawca uregulował te problematykę stwierdzając m.in., że sprawy winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a sprawy szczególnie skomplikowane - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Z tego okresu wyłączone zostały terminy przewidziane w przepisach dla dokonania określonych czynności, okresy zawieszenia postępowania, trwania mediacji, opóźnień leżący po stronie wnioskodawcy lub niezależne od organu administracji (art. 35 § 5 k.p.a.). Z zapisów tych jednoznacznie wynika, że sprawa winna być rozpoznana w terminie miesiąca, zaś skomplikowana zamknięta po upływie dwóch miesięcy. Istotny jest również zapis art. 12 k.p.a. statuujący zasadę szybkości postępowania organów administracji, mają one działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia.
Powołane przepisy jednoznacznie wskazują zasady prawne, ramy czasowe i procedurę rozpoznawania wniosku strony. Nie ma tu miejsca na jakiekolwiek uznanie, ocena dochowania terminu rozpoznania sprawy, sprawności działania, czy też bezczynności jest uwarunkowana okolicznościami podanymi w powołanych przepisach, z uwzględnieniem art. 35 § 5 k.p.a. Zatem z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Badanie skargi na bezczynność sprowadza się więc do oceny czy w okolicznościach danej sprawy, w zakreślonych ramach czasowych, podjęto czynności dla których postępowanie jest prowadzone. Celem skargi na bezczynność jest zaś doprowadzenie do załatwienia sprawy. Tezy te są utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2936/16; z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt III SAB/Po 41/18 wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).
Z akt analizowanej sprawy wynika, że wniosek Strony, złożony we właściwym trybie i formie, wpłynął do organu w dniu 13 września 2024 r. Zgodnie z art. 65 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Od tej zatem chwili, w tym przypadku od dnia 13 września 2024 r., rozpoczął bieg termin do rozpoznania wniosku Skarżącej. W opinii Sądu czynności związane z procedowaniem żądania Skarżącej nie należały do skomplikowanych, nie wymagały prowadzenia czynności dowodowych, wszelkie istotne informacje były dostępnie organowi na podstawie prowadzonych rejestrów i wniosku Skarżącej. Nie ulega zatem wątpliwości, że wniosek ten winien zostać rozpoznany do dnia 13 października 2024 r. Z akt sprawy wynika zaś, że organ rozpoznał go po upływie pięciu miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, co niewątpliwe dowodzi istnienia bezczynności w rozumieniu powołanych przepisów i wynikających z nich zasad. Jednocześnie wbrew twierdzeniom organu postępowanie nie kwalifikuje się do umorzenia, gdyż zgodnie z utrwalonym w tym względzie poglądem istnienie bezczynności Sąd ocenia na moment wniesienia skargi, czym innym jest zaś kwestia zobowiązania organu do podjęcia określonych czynności. Ten aspekt oceniany jest istotnie na moment wyrokowania, co uzasadniało orzeczenie o umorzeniu postępowania w przedmiocie zobowiązania organu rozpoznania wniosku Strony (por. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19, dostępna w ONSAiWSA z 2020 r. Nr 5, poz. 79 oraz CBOSA).
Trudno przyjąć, że w sprawie wystąpiły okoliczności wyłączające bieg terminu rozpoznania sprawy (art. 35 § 1 k.p.a.). Akta sprawy, argumentacja Strony ale także wyjaśnienia organu dowodzą, że posiadał on wszelkie środki i możliwości rozpoznania sprawy w terminie, czego nie zrealizował. Istotnie w sprawie nie jest negowane, że wniosek Skarżącej nie zawierał prawidłowo określonej placówki, do której miało uczęszczać dziecko, co wg oświadczenia Strony wynikało z błędu systemu teleinformatycznego organu. Okoliczności tej nie zanegował organ, podobnie jak tego, że w dniu 3 października 2024 r. Strona złożyła oświadczenie, w którym podała prawidłową placówkę (oddział), w piśmie tym zaznaczyła także nr pozycji placówki w rejestrze. Wyjaśnienia te wpłynęły jeszcze przed terminie zastrzeżonym na rozpoznanie wniosku umożliwiając organowi właściwe działanie i nadanie biegu sprawie, co jednak nie nastąpiło. W miejsce tego organ wezwał Skarżącą do uzupełnienia wniosku, który jak słusznie wywodzi Strona został uprzednio uzupełniony pismem z dnia 3 października 2024 r. Wyjaśnienia, że czynność korekty wniosku winna nastąpić poprzez jego powtórne złożenie zostały przez Skarżąca skutecznie zanegowane, do czego także nie odniósł się organ, a co ma uzasadnienie w przedstawionych dokumentach i zmianach stanu prawnego. Skarżąca przedstawiła bowiem informację pochodząca od organu wykluczającą możliwość złożenia wniosku o dofinansowanie obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku po dniu 1 października 2024 r. Niezależnie jednak od tego faktu wystarczające było działanie Skarżącej w zakresie złożenia w dniu 3 października 2024r. wyjaśnień, które dotarły do organu, czego ten nie neguje. Wyjaśnienia te Strona złożyła poprzez system teleinformatyczny organu, za którego funkcjonowanie ponosi on wyłączną odpowiedzialność. W tych okolicznościach Sąd stwierdził bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku Strony z dnia 13 września 2024 r., co ma umocowanie w art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Jednocześnie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania ww. wniosku (pkt II sentencji wyroku).
Jednocześnie mając na uwadze zapisy art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Sąd jest obowiązany do oceny czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, że chodzi tu nie o zwyczajne naruszenie norm prawnych, ale takie, które w sposób oczywisty wykracza poza granice prawa i nie ma uzasadnionej przyczyny (por. wyrok i postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15, dostępne w CBOSA). Jest to stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, dostępne w CBOSA). Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15, wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA). Ma ono miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i braku woli do załatwienia sprawy.
W opinii Sądu działanie organu w tej sprawie takie cechy posiadało, gdyż pomimo licznych monitów ze strony Skarżącej organ nie podejmował czynności, do których był obligowany i to pomimo aktywnej postawy Skarżącej. Jak wskazano organ posiadał wszelkie środki i możliwości rozpoznania sprawy w terminie, czego nie zrealizował, mimo tego bezpodstawnie wzywał Stronę do uzupełnia braków wniosku pomimo, że dysponował już wyjaśnieniami Skarżącej w tym zakresie. Istotna przy ocenie tej kwalifikacji jest także postawa Skarżącej, która od dnia złożenia korekty podejmowała działania zmierzające do zaktywizowania organu celem wydania właściwego rozstrzygnięcia, co było możliwe na podstawie posiadanych przez organ dokumentów. Powoływana przez organ okoliczność konieczności wprowadzania ręcznie korekt wniosku nie może obciążać Strony, która dopełniła wszelkich czynności wymaganych prawem, nadto podjęła szereg działań ponaglających organ do załatwienia jej wniosku (kontakt z infolinią oraz Centrum Kontaktów Klientów ZUS). W tych okolicznościach brak reakcji organu na pisma Strony z dnia 3 października 2024 r. i 13 listopada 2024 r. oraz na liczne monity telefoniczne i poprzez właściwe instrumenty umożliwiające komunikację z organem musi zostać oceniony jako brak woli rozpoznania wniosku Strony i to bez istotnej, uzasadnionej przyczyny. Sprawa została załatwiona dopiero po wniesieniu przez Stronę skargi i to na podstawie opisanych, posiadanych już przez organ od dnia 3 października 2024 r. dokumentów. Wobec tego bezczynność organu musi być kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
Przyjęta kwalifikacja stopnia naruszenia prawa, w okolicznościach tej sprawy, uzasadnia zasądzenie sumy pieniężnej, o co Skarżąca wnioskowała. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może orzec ten środek z urzędu lub na wniosek, przy czym zgodnie z art. 134 p.p.s.a. nie jest związany żądaniem skargi. Charakter omawianego uprawnienia, ma bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale także wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu. Mając na uwadze przywołane regulacje i zasady Sąd stwierdza, że w realiach rozpoznawanej sprawy adekwatną będzie suma 200 zł. Jej wysokość jest miarkowana stosownie do okresu bezczynności, stanowiąc dla Strony rodzaj rekompensaty za zawiązane tym niedogodności, na które powołuje się ona w skardze. Sąd wziął pod uwagę także wysokość dochodzonej kwoty oraz fakt, że przed dniem wyrokowania organ podjął wymagane prawem czynności. W tych okolicznościach, w odniesieniu do dalej idących żądań zasadne stało się ich oddalenie, co ma umocowanie w art. 151 p.p.s.a.
Końcowo wskazania wymaga, że na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów.