IV SAB/Wr 289/23

IV SAB/Wr 289/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Radom
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 9, art.  37 § 1 pkt 1, art. 64 § 2, art. 132, art. 133
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 § 1 pkt 1,3 i § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2024 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. P. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odwołania od decyzji wstrzymującej wypłatę świadczenia wychowawczego I. stwierdza, że Zakład Ubezpieczeń Spolecznych dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Zakladu Ubezpieczeń Spolecznych do wydania aktu lub dokonania czynności.
Uzasadnienie
Pismem z 19 VI 2023 r. K. P. (dalej "skarżąca") wniosła skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "organ") w przedmiocie odwołania od decyzji wstrzymującej wypłatę świadczenia wychowawczego. W skardze zażądano stwierdzenia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz załatwienia sprawy w dniu następnym od dnia otrzymania przez organ prawomocnego wyroku.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzją organu z 10 V 2023 r. (010070/680/3664489/2023) wstrzymano skarżącej wypłatę świadczenia wychowawczego na dziecko Y. P. Mimo wniesienia przez skarżącą w dniu 11 V 2023 r. pisma żądającego ponownego rozpatrzenia wniosku (zatytułowane jako "zażalenie") oraz ponaglenia z 16 VI 2023 r., sprawa nie została rozpatrzona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Wyjaśnił, że w jego ocenie skarga jest niedopuszczalna, bowiem ponaglenie wniesiono w formie pisma a nie dokumentu elektronicznego, mimo że w sprawach świadczeń wychowawczych obowiązuje elektroniczna forma komunikacji, zgodnie z art. 13a ust. 7 ustawy z 11 II 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), dalej "uośw". Nadto organ podniósł, że nie pozostawał w bezczynności. Podkreślił, że decyzją z dnia 22 VI 2023 r. orzekł o wznowieniu wypłaty świadczeń z wyrównaniem za miesiąc, od którego zostało wstrzymane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że nie było podstaw do odrzucenia skargi. Wniesienie do organu ponaglenia w formie zwykłego pisma nie może bowiem być traktowane jako czynność nierodząca żadnych skutków prawnych. Jakkolwiek zgodnie z art. 13a ust. 7 uośw, osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze lub osoba pobierająca świadczenie wychowawcze wnosi do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pisma wyłącznie w postaci elektronicznej na swoim profilu informacyjnym, jednak nie oznacza to, że pismo wniesione w formie tradycyjnej pozbawione jest skutków prawnych. Na organie ciążą bowiem obowiązki informacyjne związane m.in. z koniecznością umożliwienia stronie usunięcia braków formalnych pisma, co jednoznacznie wynika z art. 64 § 2 w zw. z art. 9 ustawy z 14 VI 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775, ze zm.) – dalej jako "kpa". Okoliczność zaś, że organ w niniejszej sprawie zaniechał takiego wezwania, nie może stanowić podstawy do uznania, że skarga nie została poprzedzona ponagleniem i należy ją odrzucić jako niedopuszczalną. W konsekwencji Sąd nie uwzględnił wniosku organu o odrzucenie skargi.
Przechodząc do merytorycznej oceny skargi stwierdzić trzeba, że zasługuje ona na uwzględnienie.
"Bezczynność" postępowania administracyjnego zdefiniowana została
w art. 37 § 1 pkt 1 kpa. Wynika z niego, że "bezczynność" wystąpi wówczas, gdy "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1".
W okolicznościach sprawy wystąpiła bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 kpa. Organ nie załatwił bowiem sprawy w ustawowym terminie. Sąd zwraca uwagę, że skarżąca w reakcji na doręczoną jej decyzję organu z 10 V 2023 r. (010070/680/3664489/2023) wstrzymującą wypłatę świadczenia, wniosła w dniu 11 V 2023 r. pismo zatytułowane jako "zażalenie". Był to więc środek odwoławczy od decyzji administracyjnej, wobec którego organ powinien postąpić zgodnie z dyspozycją z art. 133 kpa. Według art. 133 kpa, organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie 7. dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132. W okolicznościach sprawy do chwili wniesienia skargi, tj. do 19 VI 2023 r. , organ nie wydał nowej decyzji na zasadzie art. 132 kpa, jak również nie przekazał sprawy do organu odwoławczego (Prezesa ZUS).
Jak wynika z art. 149 § 1 ppsa, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W niniejszym przypadku bezprzedmiotowe jest zobowiązywanie organu do dokonania w określonym terminie czynności (art. 149 § 1 pkt 1 ppsa), skoro decyzja w sprawie została już wydana. Zobowiązywanie organu w takich warunkach do wydania decyzji byłoby więc niecelowe i niewykonalne. Tym samym postępowanie należało umorzyć w części dotyczącej wyznaczenia organowi terminu do wydania decyzji (art. 161 § 1 pkt 3 ppsa). Należy przy tym podkreślić, że zakończenie postępowania, przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność lub przewlekłość nie dezaktualizuje kompetencji sądu z art. 149 § 1 pkt 3 ppsa, a więc stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania. Kompetencja ta pozwala na przesądzenie o istnieniu bezczynności lub przewlekłości, nawet wówczas, gdy stan bezczynności lub przewlekłości już ustał (wydano akt, interpretację albo dokonano czynności). Zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, że jeśli z uwagi na wydanie żądanego aktu, nie jest możliwe zobowiązanie do wydania decyzji, to w tym zakresie postępowanie ze skargi na bezczynność podlega umorzeniu. W zakresie zaś stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, w warunkach wniesienia skargi przed doręczeniem skarżącemu zaskarżonej decyzji, skarga powinna zostać merytorycznie rozpoznana, a uwzględnienie skargi polega na wydaniu wyroku opartego na art. 149 § 1 pkt 3 ppsa (zob. wyrok NSA z 18 I 2019 r., II OSK 2401/18 – publ. CBOSA).
Jak wynika z art. 149 § 1a ppsa, stwierdzając przewlekłość lub bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy przewlekłość lub bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
"Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z 17 V 2019 r., I OSK 2171/17 - publ. CBOSA).
W kontrolowanej sprawie bezczynność nie miała wyżej określonego charakteru. Organ bowiem już w VI 2023 r. wydał stosowne rozstrzygnięcie, reagując na złożony w V 2023 r. środek odwoławczy. Jakkolwiek organ naruszył 7-dniowy termin określony w art. 133 kpa, jednak nie było to naruszenie na tyle znaczne, by stwierdzić rażące naruszenie prawa.
Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ppsa.