II SAB/Rz 96/23

II SAB/Rz 96/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-11-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 § 1 pkt 3, § 1a zd. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza bezczynność Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w rozpoznaniu wniosku skarżącego J. M. z dnia 4 października 2022 r. w zakresie podania liczby spraw dotyczących skarg na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej lub w przedmiocie decyzji o odmowie udostępnienia lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej, a które wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w lipcu 2022 r. i zostały wniesione poprzez system EPUAP; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na rzecz skarżącego J. M. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 4 października 2022 r. J.M. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o udzielenie informacji o liczbie skarg:
- na bezczynność organów w zakresie udostępnienia informacji publicznej oraz
- na decyzje organów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej w przedmiocie odmowy lub umorzenia postępowania,
które wpłynęły do tego sądu w lipcu 2022 r. Dodatkowo zwrócił się o wskazanie liczby tych spraw, które zostały wniesione drogą elektroniczną (ePUAP).
W odpowiedzi na ww. wniosek, pismem z dnia 12 października 2022 r., znak: Prez. Inf.0121.34.2022 Przewodniczący Wydziału Informacji Sądowej WSA w Lublinie poinformował, że w lipcu 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęło:
a) 5 skarg na bezczynność organów w zakresie udostępnienia informacji publicznej,
b) 2 skargi na decyzje organów w przedmiocie odmowy lub umorzenia postępowania.
Jednocześnie poinformowano wnioskodawcę, że sąd nie dysponuje zestawieniem danych, z których wynikałoby ile skarg wpływa do sądu drogą elektroniczną (poprzez platformę ePUAP), bowiem nie jest możliwe wygenerowanie takich danych za pomocą działających w sądzie programów informatycznych przeznaczonych do obsługi sekretariatów. Wskazano przy tym, że jeżeli udzielone wyżej informacje nie będą wystarczające w kontekście pytań zawartych we wniosku, ewentualne uzyskanie bardziej szczegółowych informacji co do liczby spraw wniesionych drogą elektroniczną (poprzez platformę ePUAP), może nastąpić na wyraźne żądanie zawarte w odrębnym wniosku z zastrzeżeniem, że dane takie stanowią żądanie udzielenia informacji publicznej przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm. – dalej "u.d.i.p."). Zaznaczono również, że w takiej sytuacji - według ww. przepisu - prawo uzyskania informacji publicznej przetworzonej przysługuje w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dlatego w przypadku żądania tego rodzaju bardziej szczegółowych informacji publicznych, w ewentualnym nowym wniosku, skarżący będzie zobowiązany do wskazania okoliczności świadczących o istnieniu szczególnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem żądanej informacji publicznej przetworzonej.
Przedmiotowe pismo, wysłane w formie elektronicznej (ePUAP), zostało doręczone stronie w dniu 13 października 2022 r.
W dniu 4 grudnia 2022 r. J.M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Prezesa tego Sądu polegającą na nieudzieleniu skarżącemu żądanej informacji publicznej, czym naruszono art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 u.d.i.p.
Skarżący zwrócił się o zobowiązanie organu do rozpoznania drugiej części jego wniosku z 4 października 2022 r. odnośne podania liczby spraw dotyczących skarg na bezczynność w udostępnianiu informacji publicznej lub w przedmiocie decyzji o odmowie udostępnienia lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej, a które wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w lipcu 2022 r. i zostały wniesione poprzez system ePUAP oraz o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący wystąpił o wyłączenie sędziów WSA w Lublinie od rozpoznania sprawy.
Skarżący stwierdził, że odpowiedź na drugą część wniosku nie stanowi jego załatwienia zgodnie z przepisami u.d.i.p. Nawet jeśli sprawdzenie akt 7 spraw odnośnie sposobu przekazania skargi do WSA w Lublinie, zdaniem Przewodniczącego WIS, stanowi przetworzenie informacji, to u.d.i.p. przewiduje inny sposób postępowania. Mianowicie organ będący adresatem wniosku winien szczegółowo uzasadnić uznanie informacji za przetworzoną. Konsekwencją tego winno być wezwanie wnioskodawcy w terminie wynikającym z u.d.i.p. (niezwłocznie, nie później niż 14 dni od wniosku) do wykazania szczególnego interesu publicznego z jednoczesnym wskazaniem konsekwencji braku przedstawienia argumentu potwierdzających ten interes, jaką jest wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji. W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżący nie został wezwany do wykazania szczególnego interesu publicznego w ramach rozpatrywania wniosku z 4 października 2022 r., a jedynie poinformowano go o możliwości złożenia odrębnego wniosku. Już samo to powoduje wystąpienie bezczynności po stronie organu. W terminie wynikającym z u.d.i.p. organ nie wydał żadnej decyzji w przedmiotowej sprawie. Druga część jego wniosku nie została prawidłowo załatwiona, a Prezes WSA w Lublinie pozostaje w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę Prezes WSA w Lublinie zawnioskował o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wyjaśnił, że po dokonaniu analizy treści skargi oraz ponownej analizy, w kontekście zarzutów skargi, części wniosku z dnia 4 października 2022 r. objętej zarzutem bezczynności, uznał skargę za zasadną i korzystając z uprawnienia autokontronego przewidzianego w art. 54 § 3 P.p.s.a., z zachowaniem określonego w tym przepisie terminu, pismem z dnia 8 grudnia 2022 r. znak: [....] udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej informując, że spośród skarg na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oraz na decyzje organów w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub w przedmiocie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej, które wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w lipcu 2022 r., jedna skarga została złożona drogą elektroniczną.
W ocenie organu wraz z udzieleniem skarżącemu, w ramach uprawnienia autokontrolnego, żądanej informacji publicznej, bezspornie ustała bezczynność zarzucona Prezesowi WSA w Lublinie. Oznacza to, że utracił swój byt przedmiot skargi w postaci aktualnie istniejącego stanu bezczynności. Okoliczność ta czyni postępowanie sądowe, zainicjowane przekazywaną skargą, bezprzedmiotowym wrozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Powołując się na uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 7 marca 2022 r., II OPS 1/21 (opubl. ONSAiWSA 2022/3/34), organ wyjaśnił, że "skorzystanie (...) przez organ administracji z uprawnienia autokontrolnego w ramach wniesionej skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wyłącza dopuszczalność rozpatrywania tej skargi przez sąd administracyjny". Jako, że cele skargi na bezczynność i skargi na przewlekłość postępowania są w istocie tożsame w świetle art. 149 P.p.s.a. (zasadniczym celem obu takich skarg jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności, natomiast tylko celem wtórnym jest uzyskanie prejudykatu w procesie odszkodowawczym - tak NSA w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 opubl. ONSAiWSA 2020/6/79), powyższy wniosek należało podzielić na kanwie sprawy dotyczącej bezczynności.
Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2023 r., sygn. III OW 117/23 NSA wyznaczył WSA w Rzeszowie do rozpoznania sprawy.
Pismem z dnia 1 października 2023 r. skarżący w związku udostępnieniem po wniesieniu skargi przez Prezesa WSA w Lublinie wnioskowanej informacji, zmodyfikował p.1 petitum skargi i w miejsce dotychczasowego brzmienia zawnioskował o stwierdzenie bezczynności na moment przekazania skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 4 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, w tym na bezczynność w dokonywaniu czynności materialno – technicznych z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień wynikających z przepisów prawa.
W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wskazuje, że nie znalazł podstaw do przekazania, na podstawie art. 122 P.p.s.a., sprawy do rozpoznania na rozprawie. W niniejszej sprawie brak było ograniczeń, związanych z orzekaniem w trybie uproszczonym, uniemożliwiających rozpoznanie skargi. Sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy, a dla jej rozstrzygnięcia udział stron nie był niezbędny.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność w udzieleniu informacji publicznej w zakresie wniosku z 4 października 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. W kontrolowanej sprawie nie było kwestionowane, że organ jest zobowiązany do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej, oraz iż żądanie takiej informacji dotyczy. Nadto żądaną informację organ po wniesieniu skargi do Sądu udzielił.
Przechodząc do kwestii związanych z pojęciem bezczynności na gruncie u.d.i.p. należy wskazać, iż omawiana ustawa wymienia trzy formy załatwienia (zakończenia) sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. A mianowicie organ, do którego wniesiono wniosek winien alternatywnie: udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10), odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1), umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1). Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami powołanej ustawy polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno – technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem.
W rozpoznawanej sprawie skarżony organ do chwili wniesienia skargi nie rozpoznał w całości wniosku o udzielenie informacji publicznej, a zatem nie ulegało wątpliwości, iż pozostawał w tym zakresie w bezczynności. Jednocześnie jak wynika z odpowiedzi na skargę, czego skarżący nie kwestionował, po wniesieniu skargi organ udzielił odpowiedzi zawierającej żądane dane.
Stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, badając istnienie bezczynności na dzień wniesienia skargi, co oznacza, że udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego jako bezprzedmiotowego (art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność podmiotu w jej udostępnieniu powoduje, że zbędne jest zobowiązanie podmiotu do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej. W takiej sytuacji Sąd jedynie stwierdza na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., że podmiot/organ dopuścił się bezczynności i w oparciu o art. 149 § 1a P.p.s.a. rozstrzyga o charakterze tej bezczynności (vide B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018 r, s 368)". Sąd w całości stanowisko to podziela. Załatwienie sprawy przez podmiot zobowiązany w sprawie, w której złożono skargę na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, wyłącza możliwość zobowiązania tego podmiotu do dokonania tej czynności, ze względu na faktyczne załatwienie sprawy w dniu orzekania. Jednakże, jeżeli na dzień wniesienia skargi – jak w niniejszej sprawie - podmiot ten pozostawał w bezczynności, sąd obowiązany jest uwzględnić skargę i stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt. 3 P.p.s.a.) (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 30 maja 2023 r., sygn. III OSK 4096/21).
Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku.
Udostępnienie informacji publicznej, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie zwalnia sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek ten wynika z art. 149 § 1a zd. 2 P.p.s.a. Stwierdzając (w pkt II wyroku), że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, Sąd wziął pod uwagę, że organ w terminie udzielił odpowiedzi na część pytań zawartych we wniosku skarżącego z dnia 4 października 2022 r. o udzielenie informacji publicznej. Na taką ocenę wpływ miała również ta okoliczność, że przyczyną opóźnienia w udzieleniu żądanej informacji w pozostałej części, było przekonanie organu o jej przetworzonym charakterze.
Żadną miarą nie można przypisać skarżonemu organowi celowego braku chęci załatwienia sprawy czy też lekceważenia strony.
O zwrocie kosztów sądowych na rzecz strony skarżącej w wysokości uiszczonego wpisu od skargi tj. 100 zł, orzeczono w punkcie III wyroku na podstawie 201 § 1 w zw. z art. 200 P.p.s.a.
Końcowo, odnosząc się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, w ocenie Sądu zaistniała w niniejszej sprawie sytuacja procesowa zbliżona jest do instytucji autokontroli uregulowanej w 54 § 3 P.p.s.a., Jednakże – jak wyżej wyjaśniono, nie może prowadzić to do uznania, z punktu widzenia postępowania o bezczynność organu, że skarga stała się bezprzedmiotowa. Rzecz w tym ponadto, że organ nie uwzględnił całego żądania skarżącego, gdyż w piśmie z dnia 8 grudnia 2022 r. nie był on władny i z resztą nie zawarł stwierdzenia, wymaganego w/w przepisem, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie, co nie pozwala uznać, że organ dokonał skutecznej autokontroli.