IV SAB/Wr 257/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-11-22
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejbezwzględna podstawaorgan wojskowyopinia eksperckadokument wewnętrznyinformacja publicznaprocedura przetargowadecyzja MONskarga na bezczynność

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezczynność Komendanta 4 Regionalnej Bazy Logistycznej w sprawie udostępnienia opinii instytucji eksperckiej dotyczącej wniosku o odstępstwo od wymagań jakościowych, uznając ją za informację publiczną.

Spółka L. S.A. zaskarżyła Komendanta 4 Regionalnej Bazy Logistycznej we Wrocławiu za bezczynność w udostępnieniu opinii instytucji eksperckiej dotyczącej wniosku o odstępstwo od wymagań jakościowych w ramach umowy wojskowej. Sąd uznał, że opinia ta, wydana na podstawie decyzji MON, stanowi informację publiczną, a nie dokument wewnętrzny. W związku z tym stwierdzono bezczynność organu, zobowiązano go do rozpoznania wniosku w części dotyczącej opinii i zasądzono koszty postępowania.

Spółka L. S.A. złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący procedury związanej z wnioskiem o odstępstwo od wymagań jakościowych w ramach umowy nr 175/2022. W szczególności spółka pytała, czy Komendant 4 Regionalnej Bazy Logistycznej wystąpił do instytucji eksperckiej o opinię w tej sprawie oraz czy taka opinia została przedstawiona i czy można ją udostępnić. Organ odpowiedział, że korespondencja z instytucją ekspercką stanowi dokument wewnętrzny i nie podlega udostępnieniu. Spółka wniosła skargę na bezczynność organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za uzasadnioną. Sąd wyjaśnił, że opinia instytucji eksperckiej, wydana na podstawie § 9 pkt 3 decyzji nr 126/MON, jest obowiązkowym elementem procedury i stanowi informację publiczną, a nie dokument wewnętrzny. Wbrew twierdzeniom organu, jej niewiążący charakter dla zamawiającego nie przesądza o jej wewnętrznym charakterze. Sąd stwierdził bezczynność organu w zakresie rozpoznania pytań dotyczących opinii, zobowiązał go do jej rozpoznania w terminie 14 dni i zasądził koszty postępowania od organu na rzecz skarżącej spółki.

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Opinia instytucji eksperckiej, wydana na podstawie § 9 pkt 3 decyzji nr 126/MON, stanowi obowiązkowy element procedury i jest skierowana do innego podmiotu, w związku z czym należy ją uznać za informację publiczną, a nie dokument wewnętrzny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że opinia instytucji eksperckiej, wydana w ramach realizacji obowiązków nałożonych decyzją MON, jest stanowiskiem podejmowanym na podstawie prawa i stanowi ucieleśnienie kompetencji powierzonej instytucji. Nie jest to dokument wewnętrzny, nawet jeśli nie jest wiążący dla zamawiającego, ponieważ jest skierowany do innego podmiotu i stanowi element procedury administracyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (9)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Decyzja nr 126/MON art. 9 § pkt 3

Decyzja nr 126/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 sierpnia 2019 r.

Określa obowiązek instytucji właściwych w zakresie formułowania wymagań jakościowych opiniowania wniosków o zgodę na odstępstwo od określonych w umowie wymagań jakościowych, w przypadku wystąpienia o opinię przez zamawiającego.

Decyzja nr 126/MON art. 10 § pkt 14

Decyzja nr 126/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 sierpnia 2019 r.

Określa obowiązek zamawiającego (4 Regionalnej Bazy Logistycznej) podejmowania decyzji o akceptacji lub odrzuceniu wniosków o zgodę na odstępstwo po uzyskaniu opinii instytucji eksperckiej lub organu logistycznego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 106

Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd odwołał się do art. 106 k.p.a. w kontekście współdziałania organów i opinii, wskazując na podobieństwo sytuacji, gdzie organ współdziałający zajmuje stanowisko, które nie jest wiążące dla organu decydującego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opinia instytucji eksperckiej, wydana na podstawie decyzji MON, stanowi informację publiczną, a nie dokument wewnętrzny. Organ dopuścił się bezczynności, ponieważ nie rozpoznał wniosku w zakresie udostępnienia opinii, błędnie klasyfikując ją jako dokument wewnętrzny.

Odrzucone argumenty

Korespondencja między organem a instytucją ekspercką stanowi dokument wewnętrzny i nie podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Opinia instytucji eksperckiej jest niewiążąca dla zamawiającego i ma charakter pomocniczy.

Godne uwagi sformułowania

Rzeczona opinia jest stanowiskiem instytucji eksperckiej podejmowanym w ramach kompetencji, na podstawie prawa i z tego powodu należy ją uznać za informację publiczną. Opinia ta nie stanowi dokumentu wewnętrznego bo jest skierowana do innego podmiotu i stanowi ucieleśnieniem kompetencji (a zarazem realizacji obowiązku) poruczonej instytucji eksperckiej w ramach uregulowań decyzji nr 126/MON. Niewiążący charakter opinii eksperckiej nie jest tym samym co przypisywany dokumentom wewnętrznym przymiot tego, że 'nie przesądzają one o kierunku działania oraz że maja charakter niewiążący'.

Skład orzekający

Daria Gawlak-Nowakowska

przewodniczący

Marta Pająkiewicz-Kremis

sprawozdawca

Mirosława Rozbicka-Ostrowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że opinie instytucji eksperckich, wydawane w ramach procedur administracyjnych na podstawie przepisów prawa, stanowią informację publiczną i podlegają udostępnieniu, nawet jeśli nie są wiążące dla organu decydującego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego kontekstu zamówień wojskowych i decyzji MON, ale zasada interpretacji dokumentów wewnętrznych vs. informacji publicznej ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście zamówień wojskowych i interpretacji pojęcia 'dokumentu wewnętrznego'. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i zamówieniami publicznymi.

Czy opinia eksperta w wojsku to tajemnica? WSA: Nie, to informacja publiczna!

Lexedit Research — analiza prawna z AI

Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.

Analiza orzecznictwa

Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA

Aktualne przepisy

Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP

Komentarze doktrynalne

Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

IV SAB/Wr 257/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący/
Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/
Mirosława Rozbicka-Ostrowska
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Tezy
Wydana na podstawie § 9 pkt 3 decyzji nr 126/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 sierpnia 2019 r. w sprawie zapewnienia jakości sprzętu wojskowego i usług, których przedmiotem jest sprzęt wojskowy (Dz. U. poz. 159), zmienionej następnie decyzją nr 197/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2021 r. (Dz. U. poz. 280), opinia instytucji eksperckiej, stanowiąc obowiązany element procedury wymagań jakościowych w systemie zapewnienia jakości SPW, nie jest dokumentem wewnętrznym, bowiem jest skierowana do innego podmiotu i stanowi ucieleśnienie kompetencji (a zarazem realizacji obowiązku) poruczonej instytucji eksperckiej w ramach uregulowań przyjętych w decyzji nr 126/MON. Rzeczona opinia jest stanowiskiem instytucji eksperckiej podejmowanym w ramach kompetencji, na podstawie prawa i z tego powodu należy ją uznać za informację publiczną.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi L. S.A. z siedzibą w O. na bezczynność Komendanta 4 Regionalnej Bazy Logistycznej we Wrocławiu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 23 stycznia 2023r. I. stwierdza bezczynność Komendanta 4 Regionalnej Bazy Logistycznej we Wrocławiu w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej z dnia 23 stycznia 2023 r., doprecyzowanego pismem z dnia 16 lutego 2023 r., w części dotyczącej punktu 1 i 2 tegoż wniosku, która to bezczynność nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa; II. zobowiązuje Komendanta 4 Regionalnej Bazy Logistycznej we Wrocławiu do rozpoznania punktu 1 i 2 wniosku, o którym mowa w punkcie I wyroku, w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. zasądza od Komendanta 4 Regionalnej Bazy Logistycznej we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 23 stycznia 2023 r., sprecyzowanym (na wezwanie organu) pismem z dnia 16 lutego 2023 r., L. S.A. z siedzibą w O. zwróciła się do Komendanta 4 Regionalnej Bazy Logistycznej we Wrocławiu o udostępnienie informacji publicznej.
Wniosek ten brzmiał następująco:
1) czy zgodnie z treścią § 10 pkt 14 decyzji nr 126/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 sierpnia 2019 r. w sprawie zapewnienia jakości sprzętu wojskowego i usług, których przedmiotem jest sprzęt wojskowy, zmienionej na mocy decyzji nr 197/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2021, zmieniającej decyzję w sprawie zapewnienia jakości sprzętu wojskowego i usług, których przedmiotem jest sprzęt wojskowy (dalej jako: decyzja 126/MON), 4 Regionalna Baza Logistyczna wystąpiła do instytucji eksperckiej o wydanie opinii w sprawie zgłoszonego pismem z dnia 15 listopada 2022 r. wniosku L. o odstępstwo w zakresie sprzętu, który miał być dostarczony na mocy nr 175/2022 z dnia 1 sierpnia 2022 ?
2) w przypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi na pytanie zawarte w punkcie pierwszym, o udzielenie odpowiedzi, czy instytucja ekspercka, tj. Szef Szefostwa Służby Żywnościowej Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, realizując obowiązek wyrażony w § 9 pkt 3 decyzji nr 126/MON przedstawił 4 Regionalnej Bazie Logistycznej opinię w sprawie zgłoszonego przez L. S.A. wniosku o odstępstwo od określonych w umowie wymagań jakościowych? Jeżeli tak, to L. S.A. wnosi o udostępnienie tej opinii;
3) L. S.A. wnosi o przedstawienie korespondencji prowadzonej pomiędzy zarówno podmiotami prywatnymi (osoby fizyczne i wszelkie podmioty prawa handlowego), jak również publicznymi, w tym m.in. organami administracji publicznej w związku z realizacją umowy nr 175/2022 z dnia 1 sierpnia 2022 r., po jej zawarciu.
Odpowiadając na ten wniosek organ w piśmie z dnia 21 lutego 2023 r. poinformował wnioskodawcę, że korespondencja prowadzona pomiędzy 4 Regionalną Baza Logistyczną a Szefem Szefostwa Służby Żywnościowej Inspektoratu Wsparcia sił Zbrojnych (instytucja ekspercka) jest dokumentacją wewnętrzną, która nie stanowi informacji publicznej. W ramach tej wypowiedzi organ podtrzymał swoje stanowisko jakie wyraził we wcześniejszym piśmie skierowanym do strony (w piśmie z dnia 1 lutego 2022 r.), w którym stwierdził, że: "korespondencja między 4 Regionalną Bazą Logistyczną a Szefem Szefostwa Służby Żywnościowej Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych stanowi dokumenty wewnętrzne zawierające dane służące realizacji zadania publicznego nie przesądzające o kierunkach działania organu a jedynie służące uzgodnieniu stanowisk czy wymianie informacji i poglądów pomiędzy właściwymi organami. [...]".
Odpowiadając na żądanie wyartykułowane w punkcie trzecim wniosku organ poinformował wnioskodawcę, że: "korespondencja między 4 Regionalną Bazą Logistyczną a podmiotami prywatnymi (osoby fizyczne i wszelkie podmioty prawa handlowego), jak również publicznymi, w tym organami administracji publicznej nie była prowadzona."
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca spółka zarzuciła bezczynność 4 Regionalnej Bazy Logistycznej.
W związku z zarzucaną bezczynnością sformułowała zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Zdaniem strony, stanowisko organu w zakresie stwierdzenia, że pytanie numer jeden i dwa wniosku odnoszą się do tzw. dokumentu wewnętrznego jest nieprawidłowe. Kwestionując zasadność tego stanowiska spółka podniosła, że opinia instytucji eksperckiej, dotycząca zgłoszonego wniosku o odstępstwo od wymagań jakościowych określonych w umowie nr 175/2022 z dnia 1 sierpnia 2022 r. zawiera ocenę dokonaną przez organ władzy publicznej, ponieważ ocena ta wyrażona jest w związku z realizacją obowiązków nałożonych na instytucję ekspercką w decyzji nr 126 MON. Istotne jest zatem nie tylko to, że wskazana opinia ekspercka ma charakter oficjalny, zewnętrzny oraz że została wydana w związku z realizacją zadań administracyjnych, ale jej wydanie jest wręcz niezbędne w procesie podejmowania decyzji przez 4 Regionalną Bazę Logistyczną dotyczącej realizacji umowy o zamówienie publiczne. Informacje żądane przez skarżącą spółkę nie mają zatem charakteru poznawczego, czy stricte doradczego (w rozumieniu takim jak w odniesieniu np. do opinii prawnych), lecz stanowią obowiązkowy element procedury przewidzianej przepisami prawa.
Końcowo spółka zwróciła uwagę, że na jej wniosek Komendant 4 Regionalnej Bazy Logistycznej udostępnił spółce opinię 7 Regionalnego Przedstawicielstwa Wojskowego. Wskazała w tym kontekście, że zgodnie z § 10 pkt 14 decyzji 126/MON, zamawiający zobowiązany jest do pozyskania zarówno opinii regionalnego przedstawicielstwa wojskowego, jak i opinii instytucji eksperckiej w procesie podejmowania decyzji o akceptacji lub odrzuceniu wniosku o odstępstwo od wymagań jakościowych określonych w umowie. Zdaniem skarżącej, oba dokumenty mają ten sam status, a zatem nie ma podstaw do tego, aby jeden dokument został udostępniony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej a drugi nie.
Na tej podstawie skarżąca spółka wniosła o:
- zobowiązanie 4 Regionalnej Bazy Logistycznej do załatwienia wniosku z dnia 23 stycznia 2023 r., doprecyzowanego pismem z dnia 16 lutego 2023 r.;
- stwierdzenie, że bezczynność 4 Regionalnej Bazy Logistycznej ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- zasądzenie od 4 Regionalnej Bazy Logistycznej na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Argumentował, że opinia Szefa Szefostwa Służby Żywnościowej Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych stanowi dokument wewnętrzny o charakterze pomocniczym, służący tylko jako podstawa do opracowania stanowiska organu w sprawie wniosku o odstępstwo od wymagań jakościowych określonych w umowie nr 175/2022 z dnia 1 sierpnia 2022 r. i jako taka ma charakter wyłącznie poznawczy, służący jedynie poszerzeniu zakresu wiedzy i informacji posiadanych przez organ. Opinia ta nie narzuca przyszłych działań i zamierzeń organu i nie ma charakteru wiążącego dla organu. Szef Szefostwa Służby Żywnościowej Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych nie jest organem decyzyjnym w sprawie rozpatrywania wniosków o odstępstwa od poszczególnych wymagań jakościowych. Jak wynika bowiem z § 10 ust. 1 pkt 14 decyzji 126/MON, to do obowiązków zamawiającego, tj. 4 Regionalnej Bazy Logistycznej należy podejmowanie decyzji o akceptacji lub odrzuceniu wniosków o zgodę na odstępstwo. Korespondencja z instytucją ekspercką nie ma zatem jakiegokolwiek waloru oficjalności, a nawet jeśli zawiera propozycje dotyczące sposobu załatwienia określonej sprawy publicznej, to mieści się w zakresie swobody niezbędnej dla podjęcia prawidłowej decyzji po rozważeniu wszystkich racji przemawiających za różnorodnymi możliwościami jej załatwienia.
Zdaniem organu, nie sposób uznać, by opinia 7 Rejonowego Przedstawicielstwa Wojskowego (dalej: RPW), która jest jednostką organizacyjną właściwą w zakresie nadzorowania jakości, miała ten sam walor co opinia instytucji eksperckiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.), stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ:
- będąc w posiadaniu żądanej informacji, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.),
- nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie,
- nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., względnie, że adresat wniosku nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się ponadto pogląd, że skargę na bezczynność organu w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej można złożyć nie tylko wobec "milczenia" organu, ale również w sytuacji, w której powstał spór między wnioskodawcą, a adresatem wniosku, co do charakteru żądanej informacji oraz co do zasad i trybu jej udostępnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2223/14, CBOSA). Strona ma prawo kwestionowania bezczynności organu w przypadku, gdy uznaje, że żądane informacje są informacjami publicznymi i powinny być udzielone w trybie wnioskowym na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wówczas Sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną, i czy rzeczywiście wnioskodawca może domagać się jej udostępnienia. (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Poznaniu w wyroku z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt IV SAB/Po 25/13, LEX nr 1317375).
Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 23 stycznia 2023 r., sprecyzowanym pismem z dnia 16 lutego 2023 r., skarżąca spółka zwróciła się do Komendanta 4 Regionalnej Bazy Logistycznej o udostępnienie informacji publicznej, szczegółowo opisanej w punktach od jeden do trzy wniosku. Na etapie skargi strona zarzuca wspomnianemu Komendantowi bezczynność wynikającą z braku udzielenia informacji publicznej, zgodnie z żądaniami wyartykułowanymi w punkcie jeden i dwa wniosku. W sprawie, nie jest kwestionowane, że Komendant 4 Regionalnej Bazy Logistycznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Sporne między stronami jest natomiast to, czy organ ten prawidłowo zastosował przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie udzielonej stronie odpowiedzi na pytanie pierwsze i drugie wniosku. Innymi słowy, czy zasadnie uznał, że wspomniane pytania wniosku odnoszą się do tzw. dokumentów wewnętrznych, nie podlegających udostępnieniu w trybie ustawy dostępowej.
Definicja dokumentu wewnętrznego nie została zdefiniowana w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że dokument wewnętrzny podlega wyłączeniu z szerokiego zakresu przedmiotowego informacji publicznej i nie podlega udostepnieniu w ramach dostępu do informacji publicznej. Jego istotę najpełniej przedstawił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 listopada 2013 r. (sygn. akt P 25/12) objaśniając, że dokumenty wewnętrzne to informacje o charakterze roboczym (zapiski, notatki), które zostały utrwalone w formie tradycyjnej lub elektronicznej i stanowią pewien proces myślowy, proces rozważań, etap wypracowywania finalnej koncepcji, przyjęcia ostatecznego stanowiska przez pojedynczego pracownika lub zespół. W ich przypadku można mówić o pewnym stadium na drodze do wytworzenia informacji publicznej. Służą one wprawdzie realizacji jakiegoś zadania publicznego, ale nie przesądzają o kierunkach działania organu. Dokumenty takie służą wymianie informacji, zgromadzeniu niezbędnych materiałów, uzgadnianiu poglądów i stanowisk.
Tak też pojęcie dokumentu wewnętrznego definiowane jest w orzecznictwie sądowym. Na tle tego zagadnienia Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyrażał pogląd, że dokumenty, które służą gromadzeniu i wymianie informacji oraz uzgadnianiu stanowisk i poglądów, jednak nie są w żadnej mierze wiążące dla organu, ewentualnie, mają jedynie charakter organizacyjny i porządkowy, nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej (przykładowo w wyrokach: z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 666/12; z dnia 15 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 707/10; z dnia 27 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 2130/11; z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 586/14; z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1681/14).
Istotę dokumentu wewnętrznego trafnie ujął NSA w wyroku 8 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7293/21, wyjaśniając, że dokument wewnętrzny jest dokumentem urzędowym, czyli posiada cechy, o których mowa w art. 6 ust. 2 u.d.i.p., ale jest wytworzony tylko na potrzeby działalności podmiotu, który go wytworzył i nie przedstawia jego stanowiska na zewnątrz.
W świetle orzecznictwa sądowego, walor dokumentu wewnętrznego, co do zasady, przypisuje się także opiniom prawnym.
Z punktu widzenia kontrolowanej sprawy, na uwagę zasługuje argumentacja Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiona na kanwie spraw dotyczących opinii prawnych sporządzonych przez radców prawnych lub adwokatów ( zawierających propozycje dotyczące sposobu załatwienia określonej sprawy, w tym sprawy publicznej). Trzeba jednak rozróżnić kwestię opinii sporządzanych przez radcę prawnego lub adwokata od opinii wydawanej przez organ na podstawie przesłanki prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z: 9 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 2967/21; 15 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1130/15; 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 319/16 objaśniał, że opinie prawne sporządzone przez radcę prawnego lub adwokata nie są tożsame z opiniami wydawanymi przez organy, do których odnosi się art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret drugie u.d.ip. Opinia prawna sporządzana przez radcę prawnego lub adwokata jest niewiążącą organ poradą, wskazówką co do potencjalnych kierunków działania, analizą sytuacji prawnej. Natomiast opinia wydawana przez dany organ, do której odnosi się art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret drugie u.d.ip., musi wynikać z przesłanki prawnej, uzasadniającej jej wydanie i musi stanowić pogląd lub stanowisko tego organu w danej sprawie (np. por. art. 106 k.p.a).
W ocenie Sądu, w wyrokowanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją zbliżoną do tej, która jest regulowana treścią art. 106 k.p.a. (oczywiście z zastrzeżeniem różnic). Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 106 k.p.a., jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. W piśmiennictwie dotyczącym art. 106 k.p.a. wskazuje się, że przepis ten ma zastosowanie w takich przypadkach współdziałania, w których wydanie decyzji administracyjnej, a zatem ukształtowanie treści tej decyzji, należy do wyłącznej kompetencji organu administracji publicznej, który w pełni i samodzielnie odpowiada za treść decyzji, zaś organ współdziałający ma ustawową kompetencję do zajęcia stanowiska w sprawie rozstrzyganej przez właściwy organ, przy czym stanowisko to nie jest wiążące prawnie dla organu załatwiającego sprawę w drodze decyzji (por. Małgorzata Jaśkowska, Martyna Wilbrandt-Gotowicz, Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego; opublikowano: LEX/el. 2023).
W wyrokowanej sprawie, punkt jeden i dwa wniosku, jaki skarżąca spółka skierowała do Komendanta 4 Regionalnej Bazy Logistycznej, odnosił się do następujących kwestii:
1) czy zgodnie z treścią § 10 pkt 14 decyzji nr 126/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 sierpnia 2019 r. w sprawie zapewnienia jakości sprzętu wojskowego i usług, których przedmiotem jest sprzęt wojskowy, zmienionej na mocy decyzji nr 197/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2021, zmieniającej decyzję w sprawie zapewnienia jakości sprzętu wojskowego i usług, których przedmiotem jest sprzęt wojskowy (dalej jako: decyzja 126/MON), 4 Regionalna Baza Logistyczna wystąpiła do instytucji eksperckiej o wydanie opinii w sprawie zgłoszonego pismem z dnia 15 listopada 2022 r. wniosku L. o odstępstwo w zakresie sprzętu, który miał być dostarczony na mocy nr 175/2022 z dnia 1 sierpnia 2022 ?
2) czy instytucja ekspercka, tj. Szef Szefostwa Służby Żywnościowej Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, realizując obowiązek wyrażony w § 9 pkt 3 decyzji nr 126/MON przedstawił 4 Regionalnej Bazie Logistycznej opinię w sprawie zgłoszonego przez L. S.A. wniosku o odstępstwo od określonych w umowie wymagań jakościowych? Jeżeli tak, to L. S.A. wnosi o udostępnienie tej opinii.
Dla przejrzystości dalszych rozważań Sądu trzeba odnotować, że § 10 pkt 14 decyzji nr 126/MON Ministra Obrony Narodowej stanowi, że do obowiązków zamawiającego (w tym przypadku chodzi o 4 Regionalną Bazę Logistyczną) w systemie zapewnienia jakości SPW należy podejmowanie decyzji o akceptacji lub odrzuceniu wniosków o zgodę na odstępstwo po uzyskaniu opinii instytucji eksperckiej właściwej w zakresie sprzętu wykorzystywanego w resorcie obrony narodowej lub organu logistycznego właściwego w zakresie sprzętu wykorzystywanego w resorcie obrony narodowej i RPW (rejonowe przedstawicielstwo wojskowe – przypis Sądu), jeżeli były wymagane, z zastrzeżeniem § 12 pkt 6.
Z kolei zgodnie z § 9 pkt 3 decyzji nr 126/MON Ministra Obrony Narodowej, do obowiązków instytucji właściwych w zakresie formułowania wymagań jakościowych (danych uzupełniających) w systemie zapewnienia jakości SPW (przez który to system rozumie się "zasady funkcjonowania sytemu zapewnienia jakości sprzętu wojskowego" – przypis Sądu) należy, w szczególności: opiniowanie wniosków o zgodę na odstępstwo od określonych w umowie wymagań jakościowych, w przypadku wystąpienia o opinię przez zamawiającego.
Jak wynika z akt, w dniu 1 sierpnia 2022 r. pomiędzy Skarbem Państwa – 4 Regionalną Bazą Logistyczną (zamawiający) a L. S.A. (wykonawca) została zawarta umowa nr 175/2022, której przedmiot stanowiła sprzedaż Polowych Modułowych Zestawów Stołówkowych oraz przeprowadzenie szkolenia specjalistycznego. Pismem z dnia 15 listopada 2022 r. L. S.A. wystąpiła o odstępstwo w zakresie sprzętu, który miał być dostarczony na mocy tej umowy. Pytania zawarte we wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczyły udostępnienia informacji w zakresie tego, czy 4 Regionalna Baza Logistyczna wystąpiła do instytucji eksperckiej (w tym przypadku – Szefa Szefostwa służby Żywnościowej Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych) o wydanie opinii na podstawie § 10 pkt 14 decyzji nr 126/MON oraz czy wspomniana instytucja ekspercka, realizując obowiązek z § pkt 3 decyzji nr 126/MON przedstawiła 4 Regionalnej Bazie Logistycznej opinię w sprawie zgłoszonego wniosku o odstępstwo od wymagań jakościowych (jeśli tak, to także o udostępnienie tej umowy).
Na tle zarysowanego opisu sprawy, a także przestawionej wcześniej charakterystyki pojęcia dokumentu wewnętrznego, nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że pytanie pierwsze i drugie wniosku strony odnosiło się właśnie do takiego dokumentu.
Rację ma spółka podnosząc w skardze, że opinia instytucji eksperckiej dotycząca zgłoszonego wniosku o odstępstwo od wymagań jakościowych wydawana jest w związku z realizacją obowiązków nałożonych na instytucję ekspercką w decyzji nr 126/MON (§ 9 pkt 3). Ten obowiązek skorelowany jest z kolei z obowiązkiem zamawiającego (w tym przypadku chodzi o 4 Regionalną Bazę Logistyczną), wystąpienia (w przypadku zgłoszenia wniosku o odstępstwo) do instytucji eksperckiej o wydanie opinii w sprawie tego wniosku. Opinia instytucji eksperckiej, wydawana na podstawie (§ 9 pkt 3 decyzji nr 126/MON) stanowi zatem obowiązkowy element procedury wymagań jakościowych w systemie zapewnienia jakości SPW. Opinia ta nie stanowi dokumentu wewnętrznego bo jest skierowana do innego podmiotu i stanowi ucieleśnieniem kompetencji (a zarazem realizacji obowiązku) poruczonej instytucji eksperckiej w ramach uregulowań decyzji nr 126/MON.
Wbrew stanowisku organu, o wewnętrznym charakterze tej opinii nie może świadczyć to, że jest ona niewiążąca dla zamawiającego (4 Regionalnej Bazy Logistycznej) oraz że to zamawiający podejmuje decyzję o akceptacji lub odrzuceniu wniosków o zgodę na odstępstwo. Niewiążący charakter opinii eksperckiej nie jest tym samym co przypisywany dokumentom wewnętrznym przymiot tego, że "nie przesądzają one o kierunku działania oraz że maja charakter niewiążący". Rzeczona opinia jest stanowiskiem instytucji eksperckiej podejmowanym w ramach kompetencji, na podstawie prawa i z tego powodu należy ją uznać za informację publiczną.
Należy uzupełniająco dostrzec, że kwestia udostępnienia opinii eksperckiej stanowiła jedno z żądań wniosku strony. Skarżąca spółka w złożonym wniosku wnosiła bowiem również o udzielenie informacji, czy 4 Regionalna Baza Logistyczna (zamawiający), w związku z otrzymanym wnioskiem o odstępstwo od wymagań jakościowym, wystąpiła do instytucji eksperckiej o opinię w sprawie tego wniosku (pytanie pierwsze wniosku) oraz czy instytucja ekspercka, realizując obowiązek z § 9 pkt 3 decyzji 126/MON przedstawiła 4 Regionalnej Bazie Logistycznej swoje stanowisko w sprawie tego wniosku (opinię). Pytania pomieszczone we wniosku strony dotyczyły zatem zasadniczo tego, czy w związku ze złożonym wnioskiem o odstępstwo została zachowana obowiązująca w tym przypadku procedura, regulowana treścią decyzji 126/MON.
Organ w ogóle nie odniósł się natomiast do tych kwestii, tj. nie odpowiedział , czy wystąpił do instytucji eksperckiej o wyrażenie opinii w sprawie zgłoszonego wniosku o odstępstwo od wymagań jakościowych oraz czy instytucja ekspercka (w tym przypadku (szef Szefostwa Służby Żywnościowej Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych), realizując swój obowiązek z § 9 pkt 3 decyzji 126/MON przedstawiła 4 Regionalnej Bazie Logistycznej (zamawiającemu) opinię w sprawie zgłoszonego wniosku o odstępstwo. W udzielonej stronie odpowiedzi na wniosek organ ograniczył się jedynie do poinformowania strony, że korespondencja pomiędzy 4 Regionalną Bazą Logistyczną a Szefem Szefostwa Służby Żywnościowej Inspektoratu Wsparcia Sil Zbrojnych (instytucja ekspercka) jest dokumentacją wewnętrzną, która nie stanowi informacji publicznej.
Mając na uwadze przestawioną argumentację, Sąd w punkcie I wyroku, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził bezczynność organu w zakresie rozpoznania punktu pierwszego i drugiego wniosku strony z dnia 23 stycznia 2023 r., sprecyzowanego pismem z dnia 16 lutego 2023 r. oraz na podstawie art 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, że orzeczona bezczynność organu nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Nie stwierdzając podstaw do orzeczenia o kwalifikowanym naruszeniu prawa przez organ Sąd miał na uwadze to, że stwierdzona bezczynność organu wynikała z błędnego przyjęcia, że pytanie pierwsze i drugie wniosku dotyczy dokumentu wewnętrznego, nie podlegającego udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ nie unikał rozpoznania wniosku, a jedynie błędnie przyjął, że żądane w punkcie pierwszym i drugim wniosku informacje nie podlegają udostępnieniu.
W punkcie II wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku strony w zakresie punktu pierwszego i drugiego w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Orzeczenie o kosztach (punkt III wyroku) znajduje swoją podstawę prawną w treści art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.