IV SAB/Wr 190/23

IV SAB/Wr 190/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk
Ewa Kamieniecka /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Radom
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 12, art. 35 par. 3, art. 36 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2024 r. ze skargi M. S. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego (dotyczy okresu zasiłkowego 2022/2023) I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia wniosku skarżącej; II. stwierdza bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w załatwieniu wniosku skarżącej, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
W dniu 26 sierpnia 2022 r. M. S. złożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Międzylesiu wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na córkę A. S. na okres 2022/2023. Wnioskodawczyni wskazała, że ojciec dziecka zatrudniony jest na terenie C.
Wniosek został przesłany przez OPS i wpłynął do Wojewody Dolnośląskiego w dniu 6 września 2022 r.
Pismem z dnia 21 listopada 2022 r. organ wezwał wnioskodawczynię do dostarczenia brakujących dokumentów, dotyczących dochodów osiąganych przez wnioskodawczynię.
W dniu 5 grudnia 2022 r. wpłynęły do organu dokumenty złożone przez wnioskodawczynię.
W dniu 27 marca 2023 r. wpłynęła do Wojewody Dolnośląskiego skarga wnioskodawczyni do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres 2022/2023. Strona zarzuciła naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwiania spraw i wniosła o:
- wydanie decyzji o ustaleniu prawa do zasiłku rodzinnego na okres 2020/2021,
- zobowiązanie organu do załatwienia wniosku strony w terminie 7 dni od daty doręczenia skargi.
Decyzją z dnia 28 marca 2023 r. nr ZP-KŚ.7060.1.2430/14.ZR.004128.2023NH Wojewoda Dolnośląski odmówił wnioskodawczyni przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko na okres od 1 listopada 2022 r. do 31 lipca 2023 r. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Jednocześnie poinformowano, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku rodzinnego za okres od 1 sierpnia 2023 r. do 31 października 2023 r. zostanie wydane po dostarczeniu dokumentu potwierdzającego sytuację zawodową wnioskodawczyni we wskazanym okresie.
W odpowiedzi na skargę z dnia 25 kwietnia 2023 r. Wojewoda Dolnośląski wniósł o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że długi czas oczekiwania na załatwienie sprawy nie jest wynikiem bezczynności, opieszałości czy lekceważącego podejścia do obowiązków, ale jest skutkiem bardzo dużej ilości wniosków, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach, odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania, przy jednoczesnym braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Organ od 2021 r. wprowadził program naprawczy, a zwłaszcza zwiększył obsadę kadrową. Ponadto organowi został przekazany wniosek niekompletny. Opóźnienie nie ma więc charakteru rażącego naruszenia prawa. Organ niezwłocznie po otrzymaniu skargi podjął kroki niezbędne do pozytywnego załatwienia sprawy i zakończył toczące się postępowanie. Rozstrzygnięcie w sprawie nie spowodowało przysporzenia po stronie skarżącej ze względu na niespełnienie przesłanki ustawowej, tj. przekroczenie kryterium dochodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiuje pojęcia "bezczynność". Jednakże, zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy - w ustalonym przepisami terminie - organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.
Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Ponadto, zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
Zwrócić należy uwagę, że organy administracji publicznej zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. mają wprawdzie obowiązek działać wnikliwie i szybko, ale są również zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Do stwierdzenia bezczynności nie jest więc wystarczające samo tylko przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu - w realiach rozpoznawanej sprawy - mamy do czynienia z tak rozumianą bezczynnością organu. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że jedyne czynności (oprócz oczywiście analizy materiału dowodowego sprawy) wykonane w sprawie przez organ to było wystosowanie wezwania do strony z dnia 21 listopada 2022 r. do dostarczenia dokumentów oraz wydanie decyzji w dniu 28 marca 2023 r. o odmowie przyznania wnioskodawczyni zasiłku rodzinnego na córkę z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.
Jak wynika z akt sprawy, wydanie decyzji nastąpiło po otrzymaniu skargi strony, która wpłynęła do organu w dniu 27 marca 2023 r. Organ zareagował więc w sposób właściwy dopiero po otrzymaniu skargi do WSA wniesionej przez stronę. Skoro wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego wpłynął do organu w dniu 6 września 2022 r., to strona oczekiwała na załatwienie sprawy 6 miesięcy.
W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji wydaje decyzję o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego po takim czasie, po upływie 6 miesięcy od wpływu wniosku do organu. Decyzja została wydana dopiero po interwencji strony i złożeniu skargi do WSA.
Powyższe dowodzi, że skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącej o przyznanie zasiłku rodzinnego okazała się uzasadniona. Zdaniem Sądu - opisany w skardze i wynikający z akt administracyjnych sprawy - sposób postępowania organu w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej jest nie do zaakceptowania. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której organ administracji nie załatwił wniosku przez okres 6 miesięcy i dopiero po tym terminie wydaje wnioskowaną decyzję.
Powyższe stanowi, że wystąpiła oczywista bezczynność organu, stanowiąca naruszenie zasad i terminów określonych w art. 8, art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a.
W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt II sentencji wyroku.
Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania oraz obiektywne problemy kadrowe organu, Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
W rozpatrywanej sprawie, organ dysponując dostarczonym i uzupełnionym przez stronę materiałem dowodowym, wprawdzie przez okres 6 miesięcy nie wydał żadnej decyzji i nie zawiadomił strony o przyczynach opóźnienia i terminie załatwienia sprawy, to jednak przekroczenie terminu spowodowane było znacznym napływem wniosków do organu oraz problemami kadrowymi organu.
Z uwagi na fakt, że organ wydał w sprawie w dniu 28 marca 2023 r. decyzję, Sąd nie zobowiązywał Wojewody do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej i umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia wniosku strony (pkt I sentencji wyroku).
Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. - orzekł jak w pkt I - II sentencji wyroku.