IV SAB/Wr 135/25

IV SAB/Wr 135/25 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
*Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1  pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi M. J. na bezczynność Wójta Gminy Jeżów Sudecki w przedmiocie udzielenia zgody na wyznaczenie za życia miejsca na pochówek na cmentarzu komunalnym postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 9 grudnia 2024 r. M. J. (dalej: skarżący) wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy Jeżów Sudecki (dalej: wójt) w sprawie udzielenia zgody na wyznaczenie za życia miejsca na pochówek na cmentarzu komunalnym. Skarżący podniósł, że ma ukończone 77 lat życia i choruje na przewlekłe choroby oraz przez to, że nie ma pewności na grób po swojej śmierci, zwrócił się do wójta o zajęcie miejsca na cmentarzu w S. w celu posadowienia nagrobka urnowego. Zaznaczając przy tym, że na cmentarzu jest dużo miejsca na pochówek oraz około 30 miejsc już zarezerwowanych. Wójt odmówił wyznaczenia miejsca.
W odpowiedzi na skargę wójt wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie, podnosząc, że sprawa nie należy do kognicji sądu administracyjnego, albowiem brak jest regulacji prawnej umożliwiającej postawienie nagrobka za życia. Stąd też nie ma podstawy do wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia we wspomnianym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:
Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza jej analiza pod kątem dopuszczalności. Sąd zobowiązany jest więc do zbadania, czy w danej sprawie nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.).
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 p.p.s.a.):
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Przedmiotem skargi jest bezczynność wójta wyrażająca się w udzieleniu zgody na wyznaczenie za życia miejsca na pochówek na cmentarzu komunalnym.
Problematyka dotycząca prowadzenia cmentarzy, w tym kwestie pochówku, została uregulowana w ustawie z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2024 r. poz. 576; dalej: ustawa o cmentarzach). Z jej przepisów wynika, że lokalizacja grobu ustalana jest na podstawie umowy dotyczącej "umiejscowienia pochówku" (por. art. 7 ust. 4 ustawy o cmentarzach). Oznacza to, że będące przedmiotem skargi zagadnienie ma charakter cywilnoprawny. Ten aspekt powyższej regulacji potwierdza także orzecznictwo sądów cywilnych - jako przykład można wskazać wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 11 marca 2005 r., I Aca 853/04, zgodnie z którym "Przyjęcie zwłok do przechowania, wybór miejsca przeznaczonego na grób oraz wybudowanie grobu są czynnościami opartymi na cywilnoprawnej umowie pomiędzy zarządem cmentarza a osobami uprawnionymi do pochowania zwłok".
Stąd podniesiona przez skarżącego bezczynność nie odnosi się do żadnego z aktów z zakresu administracji publicznej, tj. nie dotyczy ona bowiem decyzji administracyjnej, postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym czy też innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje bowiem takie akty (czynności), które formułują (nadają) uprawnienia lub ustanawiają obowiązki, ale również akty (czynności), które odbierają, ograniczają uprawnienia lub rozszerzają obowiązki wynikające z powszechnie obowiązującego prawa. Innymi słowy działanie organu administracji publicznej musi mieć charakter władczy. Samo wykonywanie zarządu cmentarzem komunalnym i sposób wykonywania tego zarządu nie wiąże się z wydaniem przez organ administrujący cmentarzem aktu z zakresu administracji publicznej przyznającego indywidualnemu podmiotowi konkretne uprawnienia lub nakładającego konkretne obowiązki. Ponadto Sąd nie znalazł także żadnego przepisu ustaw szczególnych, które przewidywałyby kontrolę tego rodzaju bezczynności przez sąd administracyjny.
W myśl art. 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568), do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy (§ 1). Nie są rozpoznawane w postępowaniu sądowym sprawy cywilne, jeżeli przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów (§ 3).
Dlatego właściwym sądem dla rozstrzygnięcia zaistniałego w sprawie sporu jest sąd cywilny.
Powyższe obligowało Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.