IV SAB/Wr 133/23

IV SAB/Wr 133/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska
Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
*Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi D.P. na bezczynność Rektora Politechniki Wrocławskiej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 22 lutego 2023 r. I. stwierdza, że Rektor Politechniki Wrocławskiej dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 22 lutego 2023 r., która to bezczynność nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa; II. zobowiązuje Rektora Politechniki Wrocławskiej do rozpoznania punktu 11 wniosku z dnia 22 lutego 2023 r. w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Rektora Politechniki Wrocławskiej do rozpoznania wniosku z dnia 22 lutego 2023 r. w pozostałym zakresie; IV. zasądza od Rektora Politechniki Wrocławskiej na rzecz skarżącego D. P. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Skargą z dnia 17 marca 2023 r. D. P. zarzucił Rektorowi Politechniki Wrocławskiej (dalej: Rektor Politechniki, organ) bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek.
W treści skargi skarżący podniósł, że w dniu 22 lutego 2023 r., wysłał do Rektora Politechniki, za pośrednictwem platformy e-PUAP, wniosek o następującej treści:
1. Czy tutejszy samorząd studencki otrzymał Białą Księgę Pandemii, rozpowszechnianą przez Fundację O.?
2. Jakie kroki zostały podjęte przez samorząd studencki po otrzymaniu Białej Księgi Pandemii? Czy została ona wywieszona publicznie?
3. Czy samorząd studencki otrzymuje finansowe wsparcie z pieniędzy publicznych? W jakiej wysokości? Jakie jest źródło pochodzenia funduszy? Proszę o szczegółową listę podmiotów, firm lub instytucji publicznych.
4. Na co samorząd studencki przeznacza fundusze, o których mowa w punkcie 3? Proszę o podanie imion i nazwisk osób pełniących funkcje publiczne, które w imieniu samorządu studenckiego zarządzały tymi funduszami.
5. Proszę o udostępnienie dokumentów urzędowych, dotyczących punktów 3 i 4.
6. Z którymi firmami i instytucjami publicznymi współpracuje tutejszy samorząd? Proszę o szczegółowy spis.
7. Proszę o podanie imion i nazwisk osób pełniących funkcje publiczne, które w imieniu samorządu studenckiego były lub są nadal zaangażowane w szczepienia przeciwko COVID-19 na terenie uczelni lub wydziału.
8. Czy tutejszy samorząd studencki promował szczepienia przeciwko COVID-19?
9. Czy tutejszy samorząd weryfikował lub zlecał weryfikację żywności, która jest wydawana studentom w Strefie Kultury Studenckiej? Czy weryfikację przeprowadzała zewnętrzna firma lub instytucja publiczna? Proszę o szczegółowy spis tychże firm lub instytucji publicznych.
10. Proszę o podanie imion i nazwisk osób pełniących funkcje publiczne, które w imieniu samorządu studenckiego są upoważnione do weryfikacji żywności wydawanej studentom w Strefie Kultury Studenckiej.
11. Jakie konkretnie działania podjął samorząd studencki w celu ochrony praw i wolności studentów?
Jak następnie argumentował w skardze, Rektor Politechniki nie udostępnił skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej, nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia, ani nie poinformował wnioskodawcy, że nie posiada żądanej przez niego informacji publicznej.
Podnosząc zarzut naruszenia – art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 2, art. 4 ust. 1, art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. nr 902 , dalej: u.d.i.p.) skarżący wniósł o:
- zobowiązanie Rektora Politechniki do rozpatrzenia wniosku z dnia 22 lutego 2023 r. w terminie 14 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy;
- stwierdzenie, że bezczynność Rektora Politechniki miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- zasądzenie od Rektora Politechniki na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Wskazał, że Rektor Politechniki dopełnił ciążącego na nim obowiązku udzielenia informacji publicznej albowiem w dniu 22 marca 2023 r. przesłano skarżącemu za pośrednictwem e-PUAP, odpowiedź na wszystkie zawarte we wniosku z dnia 22 lutego 2023 r. żądania.
Jak następnie wyjaśnił, przekroczenie ustawowego terminu udostępnienia żądanej przez stronę informacji publicznej nie było spowodowane złą wolą organu. W nawiązaniu do powyższego organ argumentował, że wniosek strony został przekazany przez Dział Korespondencji bezpośrednio Samorządowi Studenckiemu (posiadającemu wiedzę w zakresie żądanych przez stronę informacji), który miał przygotować propozycję odpowiedzi na wniosek w terminie wynikającym z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przygotowana przez Samorząd Studencki propozycja odpowiedzi na wniosek wpłynęła do Biura Rektora dopiero w dniu 22 marca 2023 r. Organ w tym samym dniu, a zatem niezwłocznie, udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek za pośrednictwem platformy e-PUAP. Rektor Politechniki zaznaczył, że Samorząd Studencki na żadnym etapie rozpoznania wniosku nie zawiadomił organu o przyczynach przekroczenia 14dniowego terminu, jaki ustawodawca przewidział w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej.
Końcowo Rektor Politechniki odnotował, że wbrew twierdzeniem skarżącego organ ten nie wyraził poglądu, że informacja dotycząca działalności samorządu studenckiego nie jest informacją publiczną.
Z urzędu należy wskazać, że jak wynika z akt sprawy, w dniu 22 marca 2023 r. organ wysłał do strony pismo przewodnie stanowiące odpowiedź na wniosek z dnia 22 lutego 2023 r. wraz z załącznikami. Z treści tego pisma wynika, że organ z zachowaniem kolejności zadanych przez stronę pytań odpowiedział na wniosek z dnia 22 lutego 2023 r. w następujący sposób:
Ad 1. Samorząd Studencki otrzymał Białą Księgę Pandemii.
Ad 2.
Biała Księga nie została wywieszona publicznie. Samorząd Studencki Politechniki Wrocławskiej nie podjął żadnych działań w tej sprawie.
Ad 3. Samorząd Studencki Politechniki Wrocławskiej otrzymuje finansowanie ze środków subwencji przyznanych Politechnice Wrocławskiej przez Ministra Edukacji i Nauki.
Na działalność Samorządu Studenckiego w 2023 roku zostały przyznane fundusze w wysokości 358 108,00 zł (załącznik nr 1).
Ad 4. Samorząd Studencki przeznacza budżet na realizowanie zadań Zarządu Parlamentu Studentów oraz na działalność innych organów Samorządu Studenckiego.
Żadna z osób pełniących funkcje publiczne nie jest odpowiedzialna za zarządzanie funduszami Samorządu Studenckiego.
Oficjalnym dysponentem budżetu Samorządu Studenckiego jest Dział Studencki Politechniki Wrocławskiej.
Osoby zarządzające funduszami Samorządu Studenckiego Politechniki Wrocławskiej w 2023 roku:
K. K. - Przewodniczący Zarządu Parlamentu Studentów Politechniki Wrocławskiej S. Ł. - Wiceprzewodniczący Zarządu Parlamentu Studentów Politechniki Wrocławskiej
J. G. - Członkini Zarządu Parlamentu Studentów Politechniki Wrocławskiej ds. Finansów.
Ad 5. Szczegółowe informacje dotyczące finansowania działalności studentów i doktorantów zawarte są w Porozumieniu w sprawie finansowania działalności studentów i doktorantów w Politechnice Wrocławskiej z dnia 7 kwietnia 2022 r.
( w załączeniu załącznik nr 1 i 2 tj. Prowizorium budżetowe Samorządu Studenckiego Politechniki Wrocławskiej oraz Porozumienie w sprawie finansowania działalności studentów i doktorantów w Politechnice Wrocławskiej.
Ad 6. Informacje dotyczące stałych partnerów Samorządu Studenckiego Politechniki Wrocławskiej są dostępne na stronie głównej Samorządu Studenckiego Politechniki Wrocławskiej (samorzad.pwr.edu.pl). Samorząd Studencki PWr współpracuje z Fundacją M., Parlamentem studentów Rzeczypospolitej Polskiej, Forum uczelni technicznych.
Ad 7. Żadne działania dotyczące szczepienia przeciwko COVID-19 nie były inicjowane i prowadzone przez członków Samorządu Studenckiego w charakterze osób publicznych.
Ad 8. Samorząd Studencki promował szczepienia przeciwko COVID-19.
Ad 9. Samorząd Studencki nie weryfikował i nie zlecał weryfikacji żywności innym podmiotom (zewnętrznym firmom lub instytucjom publicznym), która jest wydawana studentom w Strefie Kultury Studenckiej.
Ad 10. Żadna z osób działających w Samorządzie Studenckim nie brała udziału w weryfikacji żywności wydawanej studentom w Strefie Kultury Studenckiej w charakterze osoby publicznej.
Ad 11. Samorząd Studencki Politechniki Wrocławskiej podejmuje liczne działania prewencyjne zmierzające do zwiększania świadomości w zakresie praw i obowiązków studentów wynikających ze statusu studenta.
Przykładem takiego działania jest np. akcja "Poskrom Paragraf".
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie wymaga odnotowania, że właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 u.d.i.p. stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. u. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
Zgodnie z utrwalonymi poglądami judykatury, na gruncie spraw z zakresu dostępu do informacji publicznej stan bezczynności oznacza sytuację, w której pomimo dysponowania żądaną informacją publiczną, adresat wniosku nie udostępnia jej zgodnie z art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem), bądź też w tym terminie nie informuje wnioskodawcy, że nie posiada wnioskowanej informacji publicznej, względnie, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, albo nie wydaje - na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. – decyzji o odmowie udostępnienie informacji publicznej (por. wyrok NSA z 7 lipca 2016 r., I OSK 39/15, Lex nr 2100722).
O czym również trzeba wspomnieć, dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo tego nie podjął działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi (por. wyrok NSA z 17 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 1236/22).
W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy należy porządkująco stwierdzić, że adresat wniosku strony z dnia 22 lutego 2023 r., tj. Rektor Politechniki niewątpliwie należy do grona podmiotów za art. 4 u.d.i.p. na których ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej. Nie jest również wątpliwe, ani kwestionowane przez organ, że treść żądania wniosku dotyczy informacji publicznej. Bezspornie zatem w sprawie zostały spełnione podmiotowe i przedmiotowe przesłanki do udostępnienia informacji publicznej na wniosek.
W punkcie wyjścia do dalszych rozważań należy przypomnieć, że zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Czego nie kwestionuje Rektor Politechniki w sprawie, wniosek strony zawierający jedenaście pytań o treści przytoczonej w części historycznej rozważań Sądu, wpłynął do tego organu w dniu 22 lutego 2023 r. Liczony, zgodnie z dyspozycją art. 13 ust. 1 u.d.i.p. ustawowy, 14dniowy termin na udostępnienie informacji publicznej, upływał w dniu 8 marca 2023 r. Nie jest również podważane przez organ to, że w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. organ nie odpowiedział na wniosek strony, jak również, że nie skorzystano z możliwości przedłużenia tego terminu na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p.
Niewątpliwie również, na dzień wniesienia przez stronę skargi na bezczynność Rektora Politechniki (17 marca 2023 r.) w udzieleniu odpowiedzi na wniosek z dnia 22 lutego 2023 r. nie doszło do udostępnienia informacji publicznej objętej treścią tego wniosku.
Organ odpowiedział na wniosek strony dopiero w dniu 22 marca 2023 r., przesyłając w tym dniu, za pośrednictwem platformy – e-PUAP, pismo przewodnie (opatrzone tą samą datą) z załącznikami.
Wbrew stanowisku organu przyjętemu w odpowiedzi na skargę, fakt udzielenia stronie odpowiedzi na wniosek jeszcze przed rozpoznaniem skargi na bezczynność nie stanowi przesłanki do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Należy w tym kontekście wyjaśnić, że Sąd kontroluje istnienie stanu bezczynność na dzień wniesienia skargi. Stosując tę cezurę czasową nie ma natomiast wątpliwości, że w dniu wystąpienia ze skargą, strona nie otrzymała żadnej odpowiedzi na złożony wniosek, przy jednoczesnej (niekwestionowanej także przez organ) ocenie, że wywiedziona przez stronę skarga na bezczynność Rektora Politechniki została złożona już po upływie terminu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Z tego względu Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
W ocenie Sądu, fakt, iż organ udzielił stronie odpowiedzi na jej wniosek w piśmie z dnia 22 marca 2023 r. a zatem już po wniesieniu skargi, uzasadniał umorzenie postępowania (jako bezprzedmiotowego) w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku w odniesieniu do obowiązku odpowiedzi na pytania sformułowane w punktach od 1 do 10 wniosku. Odpowiedź jakiej organ udzielił stronie w piśmie z dnia 23 marca 2023 r. na pytanie zadane w punkcie 11 wniosku Sąd uznał natomiast za odpowiedź niepełną i dlatego też w punkcie II sentencji wyroku Sąd zobowiązał organ do rozpoznania punktu 11 wniosku w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy.
W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że organ dopuszcza się bezczynności, jeżeli udziela wnioskodawcy odpowiedzi niepełnej, wymijającej lub nieadekwatnej do zadanego pytania. Z taką sytuacja mamy do czynienia jeśli chodzi o sposób udzielenia przez organ odpowiedzi na pytanie strony zadane w punkcie 11 wniosku. Należy zauważyć, że w punkcie 11 wniosku skarżący sformułował pytanie o to "jakie konkretne działania podjął samorząd studencki w celu ochrony praw i wolności studentów?". Przy tak zredagowanym pytaniu nie może być wątpliwości, że wnioskodawca oczekiwał od organu wskazania konkretnych działań podjętych przez samorząd studencki w celu jak zakreślony w tym pytaniu. Tymczasem, nie można nie dostrzec, że odpowiedź organu na to pytanie cechuje się dużym stopniem ogólnikowości, albowiem jak brzmi treść udzielonej stronie odpowiedzi: Samorząd Studencki Politechniki Wrocławskiej podejmuje liczne działania prewencyjne zmierzające do zwiększania świadomości w zakresie praw i obowiązków studentów wynikających ze statusu studenta. Przykładem takiego działania jest np. akcja "Poskrom Paragraf".
Skoro wnioskodawca pytał o konkretne działania samorządu studenckiego, zaś organ odpowiadając na to pytanie wskazał, że samorząd studencki podejmuje "liczne działania prewencyjne" w przedmiocie zakreślonym treścią pytania nr 11, to nie można mieć wątpliwości, że odpowiedź udzielona stronie nie wyczerpuje istoty pytania sformułowanego w pytaniu nr 11 wniosku. Zasadności argumentacji Sądu nie podważa fakt, że poza zacytowaną wyżej odpowiedzią organu, stronę poinformowano, że przykładem takiego działania jest np. akcja "Poskrom Paragraf". Jak sam organ wskazuje, akcja "Poskrom Paragraf" została wskazana jako jedynie przykładowe działanie samorządu studenckiego w zakresie ochrony praw i obowiązków studenta. Na podstawie treści udzielonej przez organ w piśmie z dnia 22 marca 2023 r. odpowiedzi na pytanie z punktu 11 wniosku należy wnosić, iż jest to przykład jeden z wielu, skoro sam organ powołuje się na "liczne działania prewencyjne zmierzające do zwiększania świadomości w zakresie praw i obowiązków studentów wynikających ze statusu studenta". Tymczasem, sformułowanie treści pytania nr 11 nie pozostawia wątpliwości, że wnioskodawca nie pytał o działania przykładowe. Sformułowanie wniosku "jakie konkretne działania [...]" wskazuje, że intencją pytającego była widza o wszystkich działaniach samorządu studenckiego w przedmiocie zakreślonym w tym pytaniu.
Kierując się przedstawioną argumentacją Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpoznania punkt 11 wniosku z dnia 22 lutego 2023 r., o czym orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.
W punkcie II sentencji wyroku, działając na podstawie 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku strony w pozostałym zakresie.
Sąd, będąc zobligowany normą z art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł o charakterze stwierdzonej bezczynności organu uznając, że orzeczona w sprawie bezczynność o nie ma rażącego naruszenia prawa.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, zgodnie z którym rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się złej woli w działaniu organu, a powody dla których Sąd stwierdził bezczynność organu w sprawie nie mogą stanowić podstawy wywodzenia rażącego naruszenia prawa. Organ jakkolwiek z opóźnieniem to jednak odpowiedział na wniosek strony, natomiast stwierdzona bezczynność w zakresie odpowiedzi na pytanie z punktu 11 wniosku wynikała z braku wyczerpującej odpowiedzi na pytanie strony.
Na marginesie należy dodać, że powołane przez organ w odpowiedzi na skargę przyczyny opóźnienia w udzieleniu odpowiedzi na wniosek nie mogły stanowić usprawiedliwienia organu przed skutecznie zarzuconym mu przez stronę zarzutem bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej. O bezczynności organu świadczy bowiem fakt nieudzielenia stronie informacji publicznej w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., bez względu na przyczyny takiego stanu rzeczy.
O kosztach postępowania Sąd orzekł (w punkcie IV sentencji wyroku) na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę kosztów skalda się kwota 100 zł, jaką uiścił skarżący inicjując postępowanie sądowe w sprawie.