IV SAB/Wr 1182/25
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy, ale uznał, że nie nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa, umorzył postępowanie w części dotyczącej zobowiązania organu do rozpoznania wniosku i oddalił dalej idącą skargę, zasądzając jednocześnie koszty postępowania.
Skarga dotyczyła przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości, ponieważ decyzja została wydana po upływie ustawowych terminów, zwłaszcza po zniesieniu zawieszenia biegu terminów wynikającego z art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Jednakże, sąd uznał, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę przekonanie organu o spoczywaniu terminów oraz brak celowego działania na szkodę strony. Postępowanie w części dotyczącej zobowiązania organu do rozpoznania wniosku umorzono, a dalej idącą skargę oddalono, zasądzając koszty od organu.
Przedmiotem skargi złożonej przez M. S. było przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne. Sąd administracyjny, analizując sprawę, odniósł się do przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczących skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania oraz do przepisów ustawy o cudzoziemcach i ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy zawieszenie biegu terminów postępowań wynikające z art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nadal obowiązuje. Sąd, opierając się na orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał, że kolejne przedłużanie obowiązywania tego przepisu po 30 czerwca 2024 r. jest niezgodne z Konstytucją RP, w szczególności z prawem do sądu. W związku z tym, terminy do rozpoznania wniosku skarżącego biegły od daty jego złożenia. Sąd ustalił, że organ wydał decyzję po upływie ustawowych terminów, co stanowiło przewlekłe prowadzenie postępowania. Niemniej jednak, sąd nie uznał tej przewlekłości za rażące naruszenie prawa, wskazując, że organ działał w przekonaniu o spoczywaniu terminów na podstawie przepisów szczególnych i nie wykazywał lekceważenia strony. Postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku umorzono z uwagi na wydanie decyzji kończącej sprawę, a dalej idącą skargę oddalono. Zasądzono również koszty postępowania od organu na rzecz skarżącego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce, jednak nie z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ dopuścił się przewlekłości, ponieważ decyzja została wydana po upływie ustawowych terminów, zwłaszcza po zniesieniu zawieszenia biegu terminów wynikającego z art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Jednakże, sąd uznał, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę przekonanie organu o spoczywaniu terminów na podstawie przepisów szczególnych i brak celowego działania na szkodę strony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_przewlekłość_ale_nie_rażącą
Przepisy (27)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.p.o.u. art. 100d § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.o.p.o.u. art. 100d § ust. 1-4
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 12 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 64 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.c. art. 112a § ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 100d § ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 106 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 106 § ust. 2a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 106 § ust. 2b
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 105 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 109 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Dz.U. 2024 poz. 769 art. 1 § pkt 3
Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji. Niezgodność przedłużania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy z Konstytucją RP po 30 czerwca 2024 r.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu o spoczywaniu terminów na podstawie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy jako podstawa do odmowy stwierdzenia przewlekłości.
Godne uwagi sformułowania
Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko 'szczególne', dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Należy odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. [...] w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw [...] jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne.
Skład orzekający
Katarzyna Radom
przewodniczący sprawozdawca
Aneta Brzezińska
członek
Ewa Kamieniecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o zawieszeniu biegu terminów w sprawach cudzoziemców w kontekście prawa do sądu i konstytucyjnych zasad państwa prawa. Ocena rażącego naruszenia prawa w przypadku przewlekłości postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej nowelizacjami, a także konkretnego okresu po 30 czerwca 2024 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego - prawa do sądu i jego ograniczeń w sytuacjach nadzwyczajnych, a także praktycznych aspektów postępowania administracyjnego w sprawach cudzoziemców. Wykładnia przepisów przez NSA ma istotne znaczenie dla obywateli i organów.
“Sąd: Przedłużanie przepisów blokujących dostęp do sądu jest niekonstytucyjne. Koniec z zawieszaniem terminów w sprawach cudzoziemców?”
Sektor
administracyjne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
IV SAB/Wr 1182/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2026-02-12 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-10-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Aneta Brzezińska Ewa Kamieniecka Katarzyna Radom /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 659 Hasła tematyczne Cudzoziemcy Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 149 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie wniosku skarżącego o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy uznając, że nie miało ono miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do rozpoznania wniosku skarżącego o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy ; III. oddala dalej idącą skargę; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Przedmiotem skargi M. S. jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Jak wynikało z akt sprawy 7 stycznia 2025 r. Skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Pismem z tego samego dnia organ poinformował Skarżącego o treści art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2024 r., poz. 769 ze zm., dalej: ustawa o cudzoziemcach) oraz o art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2024 r., poz. 167 ze zm., dalej: ustawa z dnia 12 marca 2022 r.). Ponadto wezwał Skarżącego do uzupełnienia dokumentacji wskazanej w piśmie w terminie 30 dni. W dniu 11 lipca 2025 r. Skarżący złożył ponaglenie, a pismem z 20 sierpnia 2025 r. uzupełnił żądaną dokumentację. W dniu 6 października 2025 r. organ wydał decyzję udzielającą Stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Uprzednio, tj. 23 września 2025 r. Strona złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego. Zarzucała naruszenie art. 35 § 3, art. 12 § 1 w zw. z art. 61 § 1 i art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez prowadzenie postępowania dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy. Wnioskowała o stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania, uznania, że nastąpiło z to z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązania organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), domagała się przyznania od organu sumy pieniężnej w wysokości 4.000 zł oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrolą sądu administracyjnego objęta jest także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy jest postępowaniem administracyjnym, w którym obowiązuje zasada szybkości postępowania wskazana w art. 12 § 1 k.p.a.. Jeśli zaś chodzi o terminy rozpoznania spraw z tego zakresu to regulacja art. 35 § 4 k.p.a. odsyła do przepisów szczególnych, tj. ustawy o cudzoziemcach. Stosownie do brzmienia art. 112a ust. 1 ww. ustawy decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Dalsze jednostki redakcyjne wskazują, że termin ten liczony jest od wskazanych tam zdarzeń, tj. biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Dalej wyjaśnić trzeba, że w obowiązującym stanie prawnym, przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej definiowane jest w treści art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy bez żadnej uzasadnionej przyczyny czynności podejmowane są w długich odstępach czasu i to bez uzasadnienia, gdy ich przeprowadzenie jest zbędne a jedynie wydłuża prowadzenie postępowania. Przy ocenie tej okoliczności należy wziąć pod uwagę charakter sprawy, jej złożoność wymagającą zebrania licznych dowodów oraz postawę strony w prowadzonym postępowaniu. Tezy te mają uzasadnienie w orzecznictwie sądów administracyjnych por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu z dnia 3 lutego 2016 r. sygn. akt II SAB/Wr 69/15; z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt II SAB/Wr 7/16; w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 57/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Dostrzec także należy, że zgodnie z obecnym brzmieniem art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. w okresie do dnia 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Uprzednia nowelizacja ustawy z dnia 12 marca 2022 r. zawarta w art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, przedłużyła działanie art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. do 30 września 2025r. Istotną kwestią jest więc okres, w którym krajowy prawodawca wyłączył prawo badania przez sądy administracyjne stanu zaniechań wojewodów w prowadzeniu postępowań wymienionych w tym przepisie. Należy podkreślić, że w utrwalonym i jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że obowiązywanie kolejnych nowelizacji nie może naruszać zasady proporcjonalności i efektywności. Zwraca się bowiem uwagę na jedynie epizodyczny (czasowy) charakter tych regulacji, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Tym samym czasowe ograniczenie prawa do sądu uznawane jest za uzasadnione sytuacją kryzysową. Sytuacja ta jednak ewoluuje. W konsekwencji każdorazowo należy dokonywać wykładni powyższych przepisów właśnie przez pryzmat tych wyjątkowych okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegał w niektórych orzeczeniach, że konieczne jest, aby sformułowane wyżej oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości dokonanej w zaskarżonym wyroku (por. np. wyroki NSA: z 18 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 926/24; z 21 stycznia 2025 r., sygn. akt 1123/24; z 20 lutego 2025 r. sygn. akt II OSK 2212/24 i II OSK 2146/24; z 27 lutego 2025 r. sygn. akt II OSK 2470/24; z 9 kwietnia 2025 r. sygn. akt II OSK 1188/24, dostępne w CBOSA). Sygnalizowano zatem wprost, że ewentualna istotna zmiana tych okoliczności może doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia przesłanki niezbędności wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. Nie ulega wszak wątpliwości, iż rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy okoliczności te trwają. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi zaś, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności (zamiast wielu zob. np. wyrok TK z 22 września 2005 r., Kp 1/05, OTK-A 2005/8/93). W realiach rozpoznawanej sprawy "istotną zmianą okoliczności" będzie również stan, w którym zwiększona liczba wniosków (w porównaniu z wpływem sprzed wybuchu wojny w Ukrainie) stała się normą w dłuższym – obecnie ponad trzyletnim – okresie i nie może być już uznawana za sytuację nadzwyczajną. Z danych udostępnionych przez Szefa Urzędu jednoznacznie wynika, że (w porównaniu z latami wcześniejszymi) w roku 2022 nastąpił znaczny wzrost liczby wniosków pobytowych, jakie wpłynęły do wojewodów, co bez wątpienia należy wiązać z wybuchem wojny w Ukrainie. Natomiast w kolejnych latach (2023-2024) wpływ ten kształtował się na zbliżonym poziomie (zob.https://www.gov.pl/web/udsc/miesieczny-raport-z-dzialalnosci-urzedu oraz https://www.gov.pl/web/udsc/zestawienia-roczne). W orzecznictwie NSA wyraża się pogląd, że ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należy uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r.). Tym bardziej, że chodzi w tym przypadku o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter. Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne", dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Takie rozwiązanie należy zaś ocenić krytycznie nie tylko przez pryzmat art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, lecz również z punktu widzenia konstytucyjnej zasady pewności prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z orzecznictwem NSA, nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. po dniu 30 czerwca 2024 r. W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw należy odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że taka właśnie sytuacja – oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej – miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1-4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. w brzmieniu nadanym kolejną nowelizacją w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1-4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. w brzmieniu nadanym nowelizacją jest nie do pogodzenia z w/w konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Wobec powyższego należało stwierdzić, że niezgodność art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po dniu 30 czerwca 2024 r. (wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2923/24, dostępny w CBOSA ). Tym samym, oceny bezczynności w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r., należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r. Jak wynika z materiału aktowego wniosek Skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu 7 stycznia 2025 r., a zatem po dniu 30 czerwca 2024 r. Zatem w rozpoznawanej sprawie organ nie może skutecznie powoływać się na art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r., i wskazane na wstępie rozważań terminy na rozpoznanie sprawy biegły od dnia złożenia przez Stronę wniosku pobytowego. Zgodnie z art. 112a ustawy o cudzoziemcach termin na rozpoznanie wniosku wynosi 60 dni i jest liczony od zdarzeń wskazanych w ust. 2 pkt 1 -3 ww. ustawy. W rozpoznawanej sprawie Skarżący złożył wniosek, który wymagał uzupełnienia o dokumenty wskazane w piśmie z 7 stycznia 2025 r. Podstawą wezwania był w art. 106 ust. 2a i ust. 2b ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z ich brzmieniem jeżeli do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie zostały dołączone dokumenty, o których mowa w ust. 2, wojewoda wzywa cudzoziemca do ich przedłożenia w terminie nie krótszym niż 14 dni. Określając termin, wojewoda ocenia czas niezbędny do uzyskania przez cudzoziemca określonego dokumentu (ust. 2a). Wezwanie, o którym mowa w ust. 2a, może nastąpić jednocześnie z wezwaniem do osobistego stawiennictwa na podstawie art. 105 ust. 2, wezwaniem do złożenia odcisków linii papilarnych lub wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym przypadku termin wyznaczony przez wojewodę na podstawie ust. 2a nie może być krótszy od najdłuższego z terminów określonych w tych wezwaniach (ust. 2b). Jednocześnie art. 106 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, do którego odwołuje się art. 106 ust. 2a stanowi, że składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, cudzoziemiec przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do wniosku dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Zatem, zgodnie z powoływanymi przepisami, 60 dniowy termin na rozpoznanie sprawy w tej sprawie biegł od dnia uzupełnienia dokumentów, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Jak wynika z akt sprawy opisane wezwanie z 7 stycznia 2025 r. organ doręczył Skarżącemu w tej samej dacie, co oznacza, że termin na uzupełnienie braków upływał bezskutecznie z dniem 7 kwietnia 2025 r. Akta sprawy dowodzą, że 6 lutego 2025 r. organ otrzymał informacje od służb, o których mowa w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W dniu 6 października 2025 r. organ wydał decyzję zgodną z wnioskiem Strony, która 25 sierpnia 2025 r. uzupełniła żądane dokumenty. Z zestawienia dat wynika, że organ uchybił terminom wskazanym w powołanych przepisach, wydając decyzję po upływie 6 miesięcy liczonego od terminu wynikającego z ustawy. W świetle zaistniałych okoliczności należy stwierdzić, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpoznaniu złożonego przez Stronę wniosku, o czym, orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd uznał zarazem, że przewlekłe prowadzenie postępowanie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi bowiem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 197/19, dostępny w CBOSA). Postawę Wojewody musiałaby cechować długotrwała i niezrozumiała bierność. Tymczasem organ pozostawał w przekonaniu, że treść przepisów polskiego prawa wprowadzała spoczywanie terminów do załatwienia spraw cudzoziemców. Wojewoda jest przy tym organem administracji publicznej i w myśl art. 6 k.p.a. zobowiązany jest do działania na podstawie i w graniach prawa. Organ respektował więc przywołane przepisy ustawy szczególnej (ustawy z dnia 12 marca 2022 r.), co wprawdzie nie uwalniało go od zarzutu pozostawania w zwłoce w załatwieniu sprawy, jednakże powodowało, że nie można w tym zakresie przypisywać organowi lekceważenia prawa w stosunku do strony skarżącej, czy też działania na jej szkodę. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz Strony sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przywołany przepis ma charakter uznaniowy. Sąd stoi na stanowisku, że nieuznanie, iż organ administracji publicznej dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania o charakterze rażącym, nie uzasadnia zastosowania tak drastycznych środków dyscyplinujących. Suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a jest – podobnie jak grzywna – środkiem dyscyplinująco-represyjnym o charakterze dodatkowym, który powinien być stosowany z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić go należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, co stanowi zaprzeczenie zasady demokratycznego państwa prawnego, a jednocześnie nadal pozostaje obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (zob. np. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 127/20, dostępny w CBOSA). Skoro przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter uznaniowy, Sąd na gruncie okoliczności niniejszej sprawy stwierdził brak podstaw do jego zastosowania i przyznania Stronie od organu sumy pieniężnej, uznając że stwierdzenie bezczynności oraz zobowiązanie organu do załatwienia sprawy dostatecznie realizuje funkcję dyscyplinującą wobec organu i w tym zakresie skargę oddalił (pkt III sentencji wyroku). Wobec wydania w dniu 6 października 2025 r. decyzji kończącej postępowanie zbędne stało się orzekanie w przedmiocie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku Strony, co uzasadniało umorzenie postępowania w tym zakresie i ma umocowanie w art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). O kosztach orzeczono w pkt V sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę