IV SAB/Wr 1163/24

IV SAB/Wr 1163/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Pająkiewicz-Kremis
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
*Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1112
art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 14 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, , po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawny w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. K. na bezczynność Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 11 września 2024 r. I. stwierdza, że Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej; IV. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skargą z 4 XI 2024 r. D. K. (dalej "skarżący") zakwestionował bezczynność Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu PGW Wody Polskie (dalej jako "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 11 IX 2024 r. W skardze zażądano: stwierdzenia bezczynności; zobowiązania organu do udostępnienia żądanej informacji w terminie do 14 dni oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący wnioskiem z 11 IX 2024 r. złożonym w formie dokumentu elektronicznego, wniósł do organu o przesłanie: 1) kopii decyzji zezwalającej spółce Skarbu Państwa K. S.A. na zrzut do rzeki O.; 2) informacji, czy podmiot wskazany w punkcie 1 przedkładał wyniki badań oraz skład chemiczny wody/substancji, którą zrzuca do rzeki O. oraz czy wyniki te zawierały zawartość soli? (wnosząc o udostępnienie kopii ww. badań); 3) informacji, czy Wody Polskie kiedykolwiek dokonywały badania wody/substancji, która zrzucana jest do rzeki O., jeszcze przed jej trafieniem do nurtu rzeki, a jeśli tak to wniesiono o udostępnienie kopii dokumentów potwierdzających powyższe; 4) informacji, czy K. S.A. wystąpił z wnioskiem/ami o wyrażenie zgody na zrzut do innych rzek, a jeżeli tak to podanie nazwy tych rzek oraz udostępnienie kopii ewentualnych decyzji wydanych w sprawie/ach; 5) informacji, czy Wójt Gminy Rudna w 2024 r. kierował pismo/a w sprawie budowy zbiornika retencyjnego na terenie Gminy Rudna, a jeśli tak, to wniesiono o udostępnienie kopii tych pism oraz udzielonych w sprawie odpowiedzi. Jako sposób i formę udostępnienia informacji wskazano skrzynkę ePUAP. W ocenie skarżącego fakt, że do chwili sporządzenia skargi (4 XI 2024 r.) organ nie udzielił odpowiedzi przesądza o pozostawaniu w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że po analizie merytorycznej zakresu wniosku, stwierdzono, że stanowi on informację o środowisku i w dniu 3 XII 2024 r. udzielono odpowiedzi w trybie ustawy z dnia 3 X 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112, z późn. zm.) – dalej "UoIŚ", czym dokonano niedopełnionej czynności. Po weryfikacji w rejestrach korespondencji wpływającej do organu faktycznie odnotowano wpływ wniosku skarżącego w dniu 11 IX 2024 r., natomiast brak odpowiedzi w ustawowym terminie uzasadniono omyłkowym oznaczeniem w rejestrze sprawy jako już zakończonej. Wskazano przy tym na dodatkowe zaangażowanie i obciążenie pracowników w związku z wystąpieniem zdarzenia nadzwyczajnego, jakim była powódź z września 2024 r., która objęła swoim zasięgiem teren działania organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej "ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zakresem sądowej kontroli objęte jest zatem także postępowanie organu w zakresie realizacji prawa dostępu do informacji, w tym informacji publicznej.
Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej szczególnego rodzaju, tj. informacji o środowisku.
Jak wynika z art. 8 ust. 1 UoIŚ, władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej. Stosownie zaś do art. 9 ust. 1 pkt. 1 i 3 UoIŚ, udostępnieniu podlegają informacje dotyczące: stanu elementów środowiska (takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami); środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów.
W świetle powyższego kwestie objęte wnioskiem skarżącego niewątpliwie kwalifikować należy jako informacje o środowisku. Dotyczył on bowiem okoliczności mających wpływ na stan elementów środowiska (w szczególność stanu rzeki O.) oraz środków administracyjnych i działań podejmowanych w tym zakresie (decyzje, badania, pisma).
Zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 UoIŚ, władze publiczne udostępniają informację o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku. Termin ten może zostać przedłużony do 2 miesięcy ze względu na stopień skomplikowania sprawy. W tym przypadku przepisy art. 35 § 5 i art. 36 kpa stosuje się odpowiednio.
Organ miał więc 30 dni na udostępnienie informacji, względnie na zawiadomienie o powodach opóźnienia i określenie – nie dłuższego jak 2 miesiące - terminu udostępnienia informacji.
Tymczasem organ nie udzielił skarżącemu żądanej informacji we wskazanym terminie. Ze stanowiska dyrektora wynika, że taki stan rzeczy stanowił wynik omyłkowej adnotacji w systemie oraz przeciążenia pracowników w związku z działaniami koniecznymi z uwagi na zagrożenie powodziowe. Nie kwestionując argumentacji organu stwierdzić trzeba, że przywołane okoliczności mogą mieć wpływ co najwyżej na ocenę stopnia zawinienia organu, jednak nie zwalniają go z obiektywnej odpowiedzialności za bezczynność w rozpoznaniu wniosku. Organ zobligowany jest bowiem tak zorganizować swoją działalność, by prawo strony do rozpoznania jej sprawy (wniosku) w ustawowym terminie nie doznawało uszczerbku.
Z "bezczynnością" organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak m.in. wyrok NSA z 11 III 2015 r., I OSK 934/14 - CBOSA).
Jak wynika z art. 149 § 1 ppsa, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W niniejszym przypadku bezprzedmiotowe jest zobowiązywanie organu do rozpatrzenia wniosku (art. 149 § 1 pkt 1 ppsa), skoro został on już rozpatrzony i pismem z dnia 3 XII 2024 r. udzielono stosownych informacji. Zobowiązywanie organu w takich warunkach do rozpatrzenia wniosku byłoby więc niecelowe i niewykonalne. Tym samym postępowanie sądowe należało umorzyć w części dotyczącej wyznaczenia organowi terminu do załatwienia sprawy (art. 161 § 1 pkt 3 ppsa). Należy przy tym podkreślić, że zakończenie sprawy, przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność lub przewlekłość nie dezaktualizuje kompetencji sądu z art. 149 § 1 pkt 3 ppsa, a więc stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania. Kompetencja ta pozwala na przesądzenie o istnieniu bezczynności lub przewlekłości, nawet wówczas, gdy stan bezczynności lub przewlekłości już ustał (wydano akt, interpretację albo dokonano czynności). Zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, że jeśli z uwagi na wydanie żądanego aktu lub dokonanie czynności, nie jest możliwe zobowiązanie do wydania decyzji, to w tym zakresie postępowanie ze skargi na bezczynność podlega umorzeniu. W zakresie zaś stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, w warunkach wniesienia skargi przed załatwieniem sprawy, skarga powinna zostać merytorycznie rozpoznana, a uwzględnienie skargi polega na wydaniu wyroku opartego na art. 149 § 1 pkt 3 ppsa (zob. wyrok NSA z 18 I 2019 r., II OSK 2401/18 – publ. CBOSA).
Stosownie do art. 149 § 1a ppsa, stwierdzając bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
"Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły lub bezczynny będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Dla uznania, że bezczynność organu miała miejsce z naruszeniem prawa w stopniu rażącym należy wykazać, że odpowiedzialność za nią ponosi organ administracji i że jest ona niemożliwa do zaakceptowania w państwie prawnym. Akcentowany jest ciążący na sądach administracyjnych obowiązek roztropnego kwalifikowania bezczynności czy przewlekłości jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wynikający z konsekwencji (w tym prawnokarnych) takiej kwalifikacji (zob. wyrok NSA z 17 XI 2015 r., II OSK 652/15; wyrok NSA z 8 III 2017 r., I OSK 1925/16 – CBOSA).
W ocenie Sądu okoliczności faktyczne stwierdzone w niniejszej sprawie nie przejawiają cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. Należy zwrócić uwagę, że postępowanie organu nie wykazywało znamion złej woli czy celowego ograniczania prawa jednostki do informacji o sprawach publicznych. Stanowi raczej konsekwencję omyłkowego oznaczenia sprawy w systemie jako zakończonej organizacyjnych oraz mogło wiązać się ze zwiększonym nakładem pracy organu w okresie powodzi.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa, uwzględniając kierunek rozstrzygnięcia i poniesione przez skarżącego celowe koszty w kwocie 100 zł (wpis od skargi).