IV SAB/Wr 1101/25

IV SAB/Wr 1101/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-12-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska
Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący/
Katarzyna Radom /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
*Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 13
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi M. O. na bezczynność Wójta Gminy Lubań w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 25 sierpnia 2025 r. I. stwierdza bezczynność Wójta Gminy Lubań w zakresie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 25 sierpnia 2025 r. II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy Lubań do rozpoznania wniosku, o którym mowa w pkt I sentencji wyroku; IV. zasądza od Wójta Gminy Lubań na rzecz M. O. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. O. jest bezczynność Wójta Gminy Lubań
w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 25 sierpnia 2025 r.
Jak wynikało z akt sprawy pismem z dnia 25 sierpnia 2025 r., (w tym samym dniu wpłynęło do organu), Skarżący wystąpił z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. We wniosku sformułował następujące pytania: 1) Czy na terenie gminy planowane jest utworzenie miejsc zakwaterowania dla imigrantów lub uchodźców w ramach mechanizmu relokacji?; 2) Czy gmina bierze udział lub planuje udział w jakichkolwiek programach rządowych, samorządowych lub unijnych, które dotyczą integracji lub wsparcia dla imigrantów/uchodźców?; 3) Czy gmina przewiduje wprowadzenie dla imigrantów lub uchodźców jakichkolwiek zniżek, ulg czy szczególnych ułatwień w dostępie do usług publicznych (np. komunikacji, kultury, opieki)?. Wnosił o przesłanie odpowiedzi w formie elektronicznej na adres e-mail, z którego został wysłany.
Pismem z dnia 9 września 2025 r. Skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego) złożył skargę na bezczynność organu w zakresie odpowiedzi na przedmiotowy wniosek. W skardze wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do udzielenia odpowiedzi na wniosek oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu opisał okoliczności faktyczne, powołując się na art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.) wskazał na terminy ustawowe rozpoznania wniosków, które w tej sprawie naruszono. W dacie złożenia skargi upłynęło 15 dni, a sprawa nie została załatwiona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, względnie o oddalenie skargi oraz orzeczenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że odpowiedział na wniosek Skarżącego w dniu 17 września 2025 r., a zwłoka w udzieleniu odpowiedzi wynikała z przyczyn organizacyjnych organu (okres urlopowy oraz absencje pracownicze).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z zakresem kognicji wskazanym w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez nie nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Z bezczynnością organu administracji na tle ustawy o dostępie do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt I OSK 1467/18; z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1238/16, orzeczenia dostępne w: Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Nieudzielenie informacji publicznej oraz niepowiadomienie, w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p., o powodach opóźnienia i terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, oznacza bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia (I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska [w:] I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, art. 13 oraz powołane tam orzecznictwo: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1209/04, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2005r., sygn. akt IV SAB/Wr 57/05, orzeczenia dostępne w CBOSA). Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. W pojęciu bezczynności mieści się także sytuacja, w której adresat wniosku milczy, także wówczas gdy takiej informacji nie posiada lub też, gdy nie stanowi ona informacji publicznej, wówczas to, co wynika z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, winien powiadomić o tym fakcie wnioskującego w zwykłym pismem. Celem skargi na bezczynność jest bowiem zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony.
Z przywołanych stwierdzeń wynika, że w sprawie dotyczącej bezczynności organu należy ocenić, czy istniał obowiązek tego organu do rozpoznania wniosku strony w zakreślonym terminie oraz czy organ wywiązał się ze swojej powinności. Na tle zagadnienia dotyczącego informacji publicznej badanie to dotyczy ustalenia, czy podmiot będący adresatem wniosku strony jest ustawo zobowiązany do objętych wnioskiem działań, po drugie czy treść wniosku odnosi się do informacji publicznej i wreszcie, czy, czy zachowanie organu, tak co do formy, treści i terminu wypełnia wymogi stawiane przez ustawę o dostępie do informacji publicznej.
W sprawie nie ma sporu, że adresat wniosku jest podmiotem obowiązanym do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jako organ władzy publicznej.
W świetle następczych, po skardze, czynności organu, nie budzi zastrzeżeń, że uznano, że wniosek Strony odnosi się do informacji publicznej. Pogląd ten należy ocenić jako słuszny. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa stanowi informację publiczną. W szczególności jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty nie będące organami administracji publicznej, w tym treść dokumentów używanych przy realizacji przewidzianych prawem zadań niezależnie od tego, od kogo pochodzą. Zatem o zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Bez znaczenia przy tym jest, w jaki sposób dokumenty znalazły się w posiadaniu danego organu. Ważne jest jedynie to, by dokumenty takie służyły realizowaniu zadań publicznych i odnosiły się do niego bezpośrednio. Jeżeli zadania danego podmiotu mają na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli i są istotne z punktu widzenia celów państwa, to nie można odmówić im przymiotu zadań publicznych. (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1558/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2007r., sygn akt IV SA/Po 652/07 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).
Rozszerzenie tej definicji zawiera art. 6 u.d.i.p. zawierając katalog informacji, które należy kwalifikować jako informację publiczną, która co do zasady podlega udostępnieniu. Nie jest to katalog zamknięty, gdyż wszelkie informacje spełniające cechy wskazanej już definicji winny być traktowane jako informacja publiczna. Istotne jest także, że informacja publiczna odnosi się do określonych faktów, obiektywnie istniejącym stanie rzeczy. Nie mieszczą się w tym pojęciu opinie czy oceny, wniosek o udzielenie informacji nie może też zmierzać do inicjowania działań. W trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest też możliwe domaganie się od organu wytłumaczenia podjętych działań czy zaniechań, a tym bardziej wyjaśnienie motywów działania innych organów (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2024r., sygn. akt II SAB/Ol 37/24, dostępne w CBOSA). W pojęciu informacji publicznej nie będą się mieściły o zamierzeniach jeśli nie zostały one utrwalone w jakiejkolwiek formie. Zatem pytania dotyczące ewentualnych planów, czy zmierzeń przybiorą cechy informacji, jeśli mają umocowanie w dokumentach lub innych utrwalonych nośnikach. Odnosząc się do treści pytań Skarżącego, to zasadniczo dotyczą one realizacji polityki migracyjnej i związanych z tym zadań organów samorządu terytorialnego, a zatem działań, o których mowa art. 6 ust. 1 pkt 3 i pkt 5 lit. c, a więc co do zasady podlegają udostępnieniu.
Stosownie do art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba stwierdzić, że organ popadł w bezczynność, co oceniane jest na moment wniesienia skargi. Z niespornych w sprawie okoliczności faktycznych wynika, że wniosek Strony o udostępnienie informacji publicznej złożony w dniu 25 sierpnia 2025 r. nie został zrealizowany w terminie wskazanym w powołanym przepisie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Organ nie skorzystał z uprawnień przewidzianych w art. 13 ust. 2 ww. ustawy. Wniosek Skarżącego rozpoznano ale już po upływie ustawowego terminu, tj. w dniu 17 września 2025 r.
Jak wskazano na wstępie brak reakcji organu w wyznaczonym terminie powoduje, że popada on w bezczynność. Potwierdza to jednolite w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych. Nieudzielenie informacji publicznej oraz niepowiadomienie, w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p., o powodach opóźnienia i terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, oznacza bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia. Również fakt, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej nie wpływa na ocenę bezczynności, w takim bowiem przypadku adresat wniosku nie może milczeć, lecz obowiązany jest w ustawowo zakreślonym terminie poinformować stronę odrębnym pismem, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Zaniechanie tej czynności powoduje, że organ jest bezczynny, podobnie jak niewywiązanie się z obowiązku udostępnienia informacji publicznej w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 2983/23, dost. CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie zobowiązany do tego organ odpowiedział na wniosek Skarżącego 9 dni po terminie, a zatem dopuścił się bezczynności, co obligowało Sąd do stwierdzenia tego faktu na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).
Mając na uwadze fakt, że w dniu 17 września 2025 r. organ odpowiedział na wniosek konieczne stało się umorzenie postępowania w tym zakresie, co ma umocowanie w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).
Jednocześnie zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W świetle tego zapisu Sąd winien ocenić, czy zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, zgodnie z którym rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się złej woli w działaniu organu. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił przyczyny zwłoki oraz odpowiedział na wniosek co wyklucza rażące naruszenie prawa.
Końcowo odnotowania wymaga, co akcentowano już na wstępie rozważań Sądu, że dla oceny bezczynności nie ma znaczenia, z jakich powodów organ popadł w zwłokę, ta może być oceniana jedynie w zakresie kwalifikacji naruszenia prawa.
O kosztach orzeczono w pkt IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zważywszy na okoliczność, że Skarżący był zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, na koszty składał się wpis w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi (480 zł).