IV SAB/Wr 1/25

IV SAB/Wr 1/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów /przewodniczący/
Aneta Brzezińska /sprawozdawca/
Ewa Kamieniecka
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 2 ust. 1, art 10 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na bezczynność Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. z siedzibą we Wrocławiu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 9 września 2024 r. I. stwierdza, że Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. z siedzibą we Wrocławiu dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej z dnia 9 września 2024 r., a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. z siedzibą we Wrocławiu do załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia 9 września 2024 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. zasądza od Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. z siedzibą we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 9 września 2024 r. E. Sp. z.o.o. w G. (dalej: strona skarżąca) zwróciła się do Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. z siedzibą we Wrocławiu (dalej: MPWiK S.A.) za pośrednictwem poczty elektronicznej, powołując się na art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.) o przekazanie kopii:
1) zatwierdzonych, kompletnych wniosków materiałowych dotyczących zatwierdzenia przez zamawiającego materiałów i urządzeń, które mają zostać wbudowane/zamontowane w ramach realizacji inwestycji w zakresie zbiornika hydrozone wraz z osadnikiem i separatorem substancji ropopochodnych;
2) dokumentacji potwierdzającej, że materiały i urządzenia oferowane przez wykonawcę ww. zamówienia publicznego spełniają wymagania dokumentacji projektowej i specyfikacji technicznych.
W treści wniosku strona skarżąca zaznaczyła, że dotyczy on przetargu nieograniczonego na "Wykonanie robót budowlanych polegających na budowie sieci kanalizacji deszczowej w "ul. [...],[...] i [...] i [...] wraz ze zbiornikiem retencyjnym oraz przepompownią wód deszczowych, postępowanie Nr Z74/2055.
Pismem z 24 września 2024 r. MPWiK S.A. wskazało, że żądana informacja nie posiada przymiotu informacji publicznej, gdyż zakres żądanych informacji dotyczy sprawy indywidualnej. Po przywołaniu treści art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. oraz art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawierającego rodzajowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu w trybie u.d.i.p. MPWiK S.A. stwierdziło, że wnioskowane żądanie nie mieści się w tych kryteriach. Dalej, MPWiK S.A. podniosło, że pracownik strony skarżącej (A. K.) wielokrotnie kontaktował się telefonicznie z pracownikami MPWIK S.A. wskazując, że występuje w imieniu i na rzecz swojego pracodawcy, a zatem realizuje wyłącznie cele tego podmiotu, czyli cel prywatny. Dlatego też, wniosek strony skarżącej został zakwalifikowany jako żądanie w sprawie indywidualnej, a nie publicznej. Końcowo, na poparcie ww. stanowiska MPWiK S.A. przywołało szereg orzeczeń sądowych.
W piśmie z 1 października 2024 r. strona skarżąca podtrzymała swój wniosek z 9 września 2024 r., podnosząc (w szczególności), że żądane informacje mają charakter informacji publicznych, gdyż wiążą się ściśle z zamówieniem publicznym. MPWiK S.A. - jako zamawiający w trybie ustawy prawo zamówień publicznych - winno prowadzić inwestycję, wykorzystując w tym celu środki publiczne, zgodnie z zasadami transparentności. MPWiK S.A. winno przestrzegać również dyscypliny finansów publicznych i należytego wydatkowania i gospodarowania środkami publicznymi, które przeznaczono na realizację wskazanego we wniosku przedsięwzięcia. Co więcej, charakter i znaczenie inwestycji w sposób oczywisty przesądza o tym, że sprawa jest objęta zakresem u.d.i.p., gdyż jest nią objęta każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują oraz gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Tym samym, strona skarżąca jest uprawniona do pozyskania wnioskowanych informacji. Strona skarżąca zaakcentowała, że przedmiot inwestycji tj. budowa sieci kanalizacji deszczowej wraz ze zbiornikiem retencyjnym oraz przepompownią wód deszczowych, ma ewidentnie wymiar użyteczności publicznej i obejmuje newralgiczny obszar narzędzi związany z kontrolą sytuacji hydrologicznej i zabezpieczeń z nią związanych. Strona skarżąca podniosła, że jest profesjonalistą w dziedzinie przedmiotu inwestycji, bo jest to obszar którym zajmuje się jego przedsiębiorstwo, co nie oznacza jednak, że nie może uzyskać wnioskowanych informacji, czy też, że sprawa z tego względu traci przymiot publicznej, a staje się sprawą indywidualną. Strona skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniami MPWiK S.A., że sprawa ma charakter prywatny. Podniosła, że MPWiK S.A. nie wykazało również na czym ten interes prywatny miałby polegać. Dlatego też, zdaniem strony skarżącej, twierdzenia te są gołosłowne i nieprawdziwe, zaś orzeczenia przywołane przez MPWiK S.A. dotyczą zupełnie innych stanów faktycznych niż sprawa z jej wniosku.
W odpowiedzi, MPWiK S.A. w piśmie z 16 października 2024 r. odnosząc się do sformułowania, że wnioskodawca jest profesjonalistą (...) podkreśliło, że powyższe dowodzi, że strona skarżąca wbrew temu co twierdzi, posiada wyłącznie interes prywatny w pozyskaniu szczegółowych dokumentów, o których udostępnienie wniosła. Dlatego też, skoro strona skarżąca realizuje wyłącznie swój cel prywatny, a nie publiczny, to nie może domagać się udostępnienia żądanych dokumentów. MPWiK S.A. wskazało, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być nadużywana i wykorzystywana w celu dotarcia do dokumentów, które złożyły inne podmioty z tej samej branży co strona skarżąca. Sytuacja ta prowadziłaby do tego, że jeden podmiot na rynku kosztem drugiego przedsiębiorcy z tej samej branży, przy niewłaściwym wykorzystaniu możliwości jakie daje ustawa, wszedłby w posiadanie szczegółowych informacji, które zostały przedstawione zamawiającemu w ramach zupełnie innego postępowania. Zatem, w ocenie MPWiK S.A., wniosek nie został złożony ze względu na dobro publiczne, czy ochronę interesu publicznego, ale ma służyć stronie skarżącej do osiągnięcia jej celów gospodarczych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 29 listopada 2024 r. na bezczynność MPWiK S.A. strona skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności ww. podmiotu, zobowiązanie go do udostępnienia dokumentów wskazanych we wniosku z 9 września 2024 r. i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:
1) art. 1 ust. 1, art. 6, art. 13 u.d.i.p. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji ich niezastosowanie oraz uznanie, że będące przedmiotem wniosku strony informacje nie mają waloru informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu, podczas gdy zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie w niej wskazanym. Ponadto, z uwagi na charakter podmiotu jakim jest MPWiK S.A., a także przedmiot tych informacji, wnioskowane dokumenty stanowią niewątpliwie przejaw działalności publicznej organu, który jest zobowiązany, zgodnie z u.d.i.p., do udostępnienia informacji objętych wnioskiem, czego w sposób nieuprawniony zaniechał;
2) art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wnioskowane
informacje nie są składane w interesie publicznym, tylko w sprawie indywidualnej i w interesie prywatnym skarżącej, podczas gdy wnioskowane informacje są składane w interesie publicznym już choćby przez wzgląd na ich przedmiot oraz charakter podmiotu tj. MPWiK S.A., do którego strona skarżąca skierowała wniosek. Okoliczność, że strona jest profesjonalistą w dziedzinie przedmiotu inwestycji, bo jest to obszar, którym zajmuje się jej przedsiębiorstwo, nie ma żadnego znaczenia i nie powinna stanowić podstawy do zaniechania udostępnienia informacji publicznej przez organ, gdyż wnioskowane informacje mają charakter informacji publicznej, a przytoczona przez MPWiK S.A. argumentacja i utrzymywana przez organ narracja w sprawie są wyłącznie ukierunkowane na podważenie intencji skarżącej oraz mają na celu jedynie usprawiedliwienie pasywności organu, a co potwierdza jego bezczynność w sprawie i tym samym zasadność skargi.
W odpowiedzi na skargę MPWiK S.A. rozszerzając dotychczasową argumentację wskazało (w szczególności), że strona skarżąca jest jednym z wiodących i funkcjonujących na rynku producentem zbiorników retencyjnych. Zajmuje się też produkcją i sprzedażą specjalistycznych urządzeń wykorzystywanych do inżynierii lądowej i wodnej. W ramach prowadzonego przez MPWiK S.A. postępowania przetargowego strona skarżąca kontaktowała się z wykonawcą i składała mu oferty na swoje usługi i urządzenia. Wykonawca przystępując do przetargu ogłoszonego przez MPWiK S.A. poszukiwał odpowiedniego przedsiębiorcy, od którego mógłby nabyć urządzenia za cenę mieszczącą się w cenie przewidzianej dla realizacji inwestycji budowalnej, a także posiadające odpowiednie parametry, wymagane certyfikaty jakości oraz spełniające pozostałe oczekiwania MPWiK S.A. jako zamawiającego. Strona skarżąca choć przedłożyła wykonawcy tej inwestycji swoją ofertę, to jednak wykonawca ten wybrał zupełnie innego producenta urządzeń, które mają zostać zamontowane w prowadzonej inwestycji budowalnej. MPWiK S.A. podkreśliło, że stanowisko wykonawcy w zakresie wyboru konkretnego producenta było jego indywidualną decyzją, na którą nie miał wpływu zamawiający. Zamawiający został jedynie poinformowany przez wykonawcę o dokonanym przez niego wyborze przedsiębiorcy, który będzie dostarczał urządzenia, które będą montowane w ramach realizacji inwestycji. To wykonawca ponosi zatem przed MPWiK S.A. jako zamawiającym odpowiedzialność za wybór odpowiedniego producenta, jak również za jakość i terminowość realizacji inwestycji.
Dalej MPWiK S.A. podniosło, że niezależnie od powyższego, w ramach prowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, z organem wielokrotnie kontaktowali się pracownicy strony skarżącej, którzy chcieli pozyskać szczegółowe informacje na temat tego, dlaczego ich firma nie została wybrana przez wykonawcę i jakie rozwiązania technologiczne i jakościowe zaproponował konkurencyjny dla nich przedsiębiorca dostarczający swoje materiały w ramach realizacji zamówienia publicznego. Składali również wnioski o udostępnienie informacji publicznej w tym zakresie. Dlatego też, zdaniem strony skarżącej, żądane informacje nie posiadają przymiotu informacji publicznej, gdyż wniosek został złożony przez stronę skarżącej w jej sprawie indywidualnej. Ostatecznie MPWiK S.A. zakwalifikowało zachowanie strony skarżącej jako nadużycie prawa w dostępie do informacji publicznej, gdyż strona ta chcąc uzyskać informacje jakie konkurencyjna dla niej firma zaproponowała warunki dla realizacji zadania publicznego, próbowała dotrzeć do tych informacji korzystając z regulacji wynikających z u.d.i.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola – o której mowa powyżej – obejmuje m. in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej – Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1u.d.i.p.). Przepisy u.d.i.p. nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Niemniej jednak w przypadku ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy organ zobowiązany jest do wydania decyzji odmownej i wyjaśnienia przyczyn odmowy udostępnienia informacji. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna rezygnuje z przysługującego jej prawa (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.). Odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.)
Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest zatem załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie udzielił żądanej informacji publicznej albo prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu.
Jak wynika z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że MPWiK S.A. jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej w trybie u.d.i.p. W myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są bowiem władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym podmioty reprezentujące Skarb Państwa (art. 4 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.), jak również podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego (art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.). Założycielem MPWiK S.A. jest Gmina Wrocław (§ 3 Statutu Spółki – uchwała nr 4/2023 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia MPWiK S.A. we Wrocławiu z 9 lutego 2023 r., dostępnego na stronie www.mpwik.wroc.pl). Spółka powstała w wyniku przekształcenia Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. (§ 1 pkt 3 ww. Statutu). Podstawowym celem działalności Spółki jest realizowanie zdań własnych Gminy Wrocław z zakresu wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymywania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów. (§ 8 pkt 1 ww. Statutu). Spółka prowadzi działalność również na podstawie uchwalanych przez radę gminy wieloletnich planów rozwoju i modernizacji urządzeń kanalizacyjnych będących w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w rozumieniu ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Z art. 5 ust. 1 i ust. 1a tej ustawy, określającego obowiązki przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego wynika, że ma ono obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. Przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne jest również obowiązane do prowadzenia regularnej wewnętrznej kontroli jakości wody.
MPWiK S.A. rozpoznając wniosek strony skarżącej z 9 września 2024 r. – jako podmiot zobowiązany – w piśmie informującym z 24 września 2024 r., wskazało natomiast, że żądana informacja "nie posiada przymiotu informacji publicznej", gdyż zakres żądnych informacji dotyczy wyłącznie sprawy indywidualnej. Dopiero w kolejnym piśmie z 16 października 2024 r. MPWiK S.A. rozszerzyło swoją argumentację podnosząc, że strona skarżąca jako profesjonalista w dziedzinie przedmiotu inwestycji posiada wyłącznie interes prywatny w pozyskaniu dokumentów o których udostępnienie wnosiła oraz podkreśliło, że ustawa nie może być nadużywana i wykorzystywana np. w celu dotarcia do dokumentów, które złożyły inne podmioty z tej samej branży co wnioskodawca w ramach prowadzonego w spółce postępowania. Ostatecznie, aczkolwiek dopiero na etapie odpowiedzi na skargę, MPWiK S.A. doprecyzowało, że strona skarżąca nadużywa prawa do informacji publicznej i wówczas też dopiero podało rozszerzoną i szczegółową argumentację w tym zakresie (str. 10-11 odpowiedzi). Zdaniem Sądu, takiego postępowania MPWiK S.A., nie sposób zakwalifikować jako prawidłowego załatwienia wniosku strony skarżącej w trybie u.d.i.p.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca przybliżył w art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Ustawodawca określając pojęcie informacji publicznej odwołał się do kategorii sprawy publicznej. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów w jakikolwiek sposób dotyczących organu, bez względu na to, co jest ich przedmiotem. Pojęcie dokumentu należy przy tym rozumieć w szerokim znaczeniu tego słowa, przyjętym w prawie do informacji publicznej oraz ugruntowanym stanowisku zarówno doktryny jak też i judykatury. Na potrzeby konstytucyjnego prawa do informacji publicznej za "dokument w ogólności" należy uznać każdą informację o działalności władzy publicznej lub o sprawach publicznych, wysłowioną i zobiektyzowaną na jakimś nośniku i najczęściej przybierającą postać pisemną. W najszerszym rozumieniu dokumentem będzie każdy nośnik danych, który może przybrać m.in. formę papierową, elektroniczną lub cyfrową (zob. W. Sokolewicz, L. Garlicki, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2005, t. IV, s. 35).
Podkreślenia przy tym wymaga, że art. 6 u.d.i.p. wymienia poszczególne rodzaje informacji, przy czym użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności" wskazuje bezpośrednio, że katalog ten nie ma charakteru zamkniętego, a stanowi jedynie przykładowe wyliczenie, co prowadzi do wniosku, że – co do zasady – wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.i.d.p., stanowi informację publiczną (zob. np. T. R. Aleksandrowicz, Komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznej, Wyd. LexisNexis, 2002 r., str. 136 i nast.; M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej, Toruń 2002, str. 25 i nast.).
Z treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej wyraźnie wynika, że w istocie odnosił się on do realizacji przetargu nieograniczonego na "Wykonanie robót budowlanych polegających na budowie sieci kanalizacji deszczowej w "ul. [...], [...] i [...] wraz ze zbiornikiem retencyjnym oraz przepompownią wód deszczowych, postępowanie Nr Z74/2055". W realizację ww. inwestycji celu publicznego zaangażowane zostały środki publiczne. Zgodnie zaś z art. 33 ust. 1 ustawy o finansach publicznych gospodarka środkami publicznymi jest jawna. Również stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. Prawa zamówień publicznych (Dz.U z 2024 r. 1320, dalej: p.z.p.) postępowanie o udzielenie zamówienia jest jawne. Natomiast w myśl art. 18 ust. 2 p.z.p. zamawiający może ograniczyć dostęp do informacji związanych z postępowaniem o udzielenie zamówienia tylko w przypadkach określonych w ustawie. Przyjąć zatem należy, że informacje o gospodarowaniu środkami publicznymi stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., dostępną w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Żądane przez stronę skarżącą informacje dotyczą majątku publicznego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.d.i.p.). Niewątpliwie dotyczą gospodarowania mieniem publicznym oraz stanowią informację o działalności podmiotu publicznego, w tym o sposobie realizacji przez niego zadań publicznych oraz dotyczą sfery faktów. Takie stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA, który w wyroku z 13 marca 2024 r. o sygn. akt III OSK 475/23, CBOSA, podkreślił, że "(...) w sytuacji gdy dane te dotyczą wydatkowania publicznych pieniędzy to w zasadzie w każdym przypadku i tylko już z tego względu podpadają pod pojęcie informacji publicznej. Skoro żądane w sprawie informacje dotyczą realizacji kontraktu dotyczącego budowy drogi publicznej (w rozpatrywanej sprawie: dotyczącego budowy sieci kanalizacji deszczowej wraz ze zbiornikiem retencyjnym oraz przepompownią wód deszczowych) finansowanego ze środków publicznych, to można postawić tezę, że wszystkie informacje z tym kontraktem związane i do niego się odnoszące stanowią informację publiczną, nie tylko sam kontrakt i aneksy, ale również - wszelka dokumentacja - mająca związek z jego wykonaniem bez względu na to, że pochodzi od podmiotów prywatnych lub jest do nich skierowana. Przedmiotem informacji publicznej w wielu przypadkach jest właśnie kontrola przepływu środków publicznych do podmiotów prywatnych oparta na różnego rodzaju umowach".
Trudno też zgodzić się z twierdzeniem MPWiK S.A. zawartym w odpowiedzi na wniosek z 24 września 2024 r., iż wnioskowana informacja "traci przymiot publicznej", gdyż wniosek dotyczy indywidualnej sprawy i został złożony w interesie prywatnym, a nie w interesie publicznym. Po pierwsze podnieść należy, że strona skarżąca formułując wniosek nie podała przyczyny, dla której wystąpiła z żądaniem udostępnienia informacji publicznej, do czego nie jest zresztą zobowiązana na kanwie u.d.i.p. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 2 ust. 2 u.d.i.p. podmiot zobowiązany rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie jest upoważniony do badania interesu prawnego, ani nawet faktycznego wnioskodawcy. A po wtóre, podkreślić należy, że dla odkodowania treści pojęcia informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. nie ma znaczenia ocena charakteru interesu w uzyskaniu informacji publicznej przez wnioskodawcę, ani cel i motywy, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania jej udostępnienia. Jeżeli konkretna informacja ma charakter informacji publicznej, to nie może być tej cechy pozbawiona wówczas, gdy jej udostępnienie, zdaniem podmiotu zobowiązanego, mogłoby służyć celowi prywatnemu (wyroki NSA z: 16 lipca 2024 r., III OSK 2702/23, 17 września 2024 r., III OSK 2547/22, 23 października 2024 r., III OSK 319/23, 22 listopada 2024 r., III OSK 942/24). Jedynie udostępnienie informacji publicznej przetworzonej uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że jej uzyskanie jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (wyrok NSA z 11 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 325/24, CBOSA). Tym samym nie sposób przyjąć, na co słusznie zwróciła uwagę strona skarżąca, że "cel prywatny" stanowi przesłankę ograniczającą dostęp do informacji publicznej, a tym bardziej, że powoduje utratę jej publicznego charakteru. Nie wynika to w szczególności ani z treści art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p określających zakres przedmiotowy pojęcia informacja publiczna, ani tym bardziej z treści art. 2 u.d.i.p. definiującego podmiot uprawniony do otrzymania informacji publicznej. Odmowa zastosowania wymienionych przepisów wyłącznie w oparciu o ustalenie, że zamiarem wnioskodawcy jest ich wykorzystanie w celu prywatnym, byłaby odmową ich stosowania w oparciu o nieznane kryterium ustawowe.
Wreszcie, odnosząc się do argumentacji MPWiK S.A. wyartykułowanej nawet nie w samej odpowiedzi na wniosek, lecz dopiero w treści pisma z 16 października 2024 r., rozszerzonej w odpowiedzi na skargę w zakresie "nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej przez stronę skarżącą będącą profesjonalistą w dziedzinie przedmiotu realizowanej inwestycji" wskazać należy, za Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyrok z 24 stycznia 2025 r. sygn. akt III OSK 3344/23, CBOSA), że mechanizm nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej pozostaje w bezpośrednim związku z celami i motywami, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji publicznej, a cele te i motywy mają charakter subiektywny i mogą mieć znaczenie przy ocenie sposobu czynienia użytku przez wnioskodawcę z przysługującego mu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej. Istotną przeszkodą w diagnozowaniu nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej może być zatem nieznajomość tych właśnie motywów, jakimi kieruje się podmiot domagający się udzielenia mu informacji publicznej. Jest rzeczą oczywistą, że brak jakichkolwiek podstaw domagania się od takiego podmiotu wyjaśniania powodów, dla których chce on skorzystać z przysługującego mu publicznego prawa podmiotowego, o czym przesądził ustawodawca we ww. art. 2 ust. 2 u.d.i.p. Skoro zatem dla stwierdzenia nadużycia tego prawa niezbędne jest ustalenie pozorowania realizacji wartości leżących u jego podstaw, to konieczne jest poznanie rzeczywistego celu wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie konkretnej informacji publicznej. Ustaleń w tym zakresie można dokonywać w oparciu o ocenę okoliczności faktycznych danej sprawy, w tym treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Pomocne może być stanowisko żądającego prezentowane w innych pismach kierowanych do podmiotu zobowiązanego. Znaczenie może mieć okoliczność ponawiania wniosków o udzielenie informacji publicznych już udostępnionych wnioskodawcy albo ogólnodostępnych (wyrok NSA z 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12). Wszystkie te okoliczności powinny być jednak przez podmiot zobowiązany wskazane i ocenione z podaniem konkretnej argumentacji dlaczego stanowią one podstawę dla przyjęcia przez organ, że podmiot korzystający z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej nadużywa tego prawa. Podkreślenia jednak wymaga, że gwarancji przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i przedstawienia powodów kwalifikacji określonego zachowania jako nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej nie daje – tak jak to miało miejsce w sprawie – forma zwykłego pisma informującego o nieudzieleniu informacji. Tym bardziej, że szersza argumentacja w tym zakresie została tak naprawdę przywołana przez podmiot zobowiązany dopiero na etapie odpowiedzi na skargę. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane staje się stanowisko, zgodnie z którym odmowa udostępnienia informacji publicznej w sytuacji nadużywania przez wnioskodawcę publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej powinna następować poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (wyroki NSA z: 12 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2604/23, 26 marca 2024 r., III OSK 1586/22; 22 marca 2024 r., III OSK 320/22; 20 marca 2024 r., III OSK 711/23; 20 lutego 2024 r., III OSK 2916/22; 17 października 2023 r., III OSK 2285/22; 29 września 2023 r., III OSK 5517/21; 24 marca 2023 r., III OSK 7440/21, CBOSA). Tym samym uznać należy, że – w opisanej powyżej sytuacji – niezbędnym jest zastosowanie formy decyzji administracyjnej (a nie pisma informującego), która zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 i § 2 k.p.a. powinna zawierać uzasadnienia faktyczne i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z tych wszystkich powodów, wystosowanie przez MPWiK S.A. do strony skarżącej odmownego (informującego) pisma z 24 września 2024 r. (z argumentacją zawartą w kolejnym piśmie z 24 października 2024 r., a następnie rozszerzoną w odpowiedzi na skargę) – w okolicznościach rozpoznawanej sprawy – nie może zostać uznane za prawidłową formę załatwienia wniosku w trybie u.d.i.p. Podmiot ten – zważywszy na uregulowania u.d.i.p. – winien bowiem (w terminie 14 dni) albo w formie czynności materialno – technicznej udostępnić wnioskowaną informację publiczną, albo w formie decyzji (art. 16 u.d.i.p.) odmówić jej udzielenia (czy to z powołaniem się na art. 5 u.d.i.p., czy to z powołaniem się na nadużycie prawa do informacji publicznej). Podkreślenia przy tym wymaga, że na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe dokonanie oceny słuszności twierdzeń MPWiK S.A. co do nadużywania przez stronę skarżącą prawa dostępu do informacji publicznej, bowiem umożliwi to dopiero analiza uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej w tym zakresie decyzji administracyjnej.
W związku z powyższym Sąd uznał, że MPWiK S.A. dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej z 9 września 2024 r. i bezczynność ta nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt I sentencji wyroku). O rażącym naruszeniu prawa mówimy przede wszystkim, jeżeli bezczynność jest wynikiem lekceważącego traktowania przez organ swoich obowiązków. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, gdyż nierozpoznanie wniosku przez MPWiK S.A. w prawidłowej formie wynikającej z u.d.i.p. nie nastąpiło z powodu złej woli tego podmiotu, lecz z błędnej interpretacji przepisów tej ustawy. Dlatego też Sąd zobowiązał MPWiK S.A. do załatwienia wniosku skarżącej w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt II sentencji wyroku).
O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt III sentencji wyroku (wpis od skargi - 100 zł).