II SAB/Go 116/24

II SAB/Go 116/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Kamila Karwatowicz
Krzysztof Dziedzic /przewodniczący/
Michał Ruszyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6337 Zatrudnianie cudzoziemców
658
Hasła tematyczne
Zatrudnienie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 35 § 3, art. 37 § 1 pkt 1, pkt 2, art. 61 § 3, § 3a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 2, art. 120, art. 149 § 1 pkt 3, § 1a, art. 151, art. 161 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi G Spółki z o.o. na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody w przedmiocie wydania zezwolenia na pracę I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku skarżącej G Spółki z o.o. z dnia [...] r. o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie oddala skargę, IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej G Spółki z o.o. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2024 r. G Spółka z o.o. zwróciła się do Wojewody o wydanie zezwolenia typu B na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, S.N.-B.. W dniach 23 sierpnia 2024 r. oraz 5 września 2024 r. Spółka złożyła korekty wniosku.
Dnia 18 września 2024 r. ww. Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie wydania zezwolenia na pracę dla cudzoziemca S.N.-B., zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej k.p.a.) oraz rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym i wnosząc o: 1) zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi; 2) przyznanie od organu na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 3) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 4) zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości.
W uzasadnieniu skargi spółka podniosła m.in., iż w niniejszej sprawie wniosek o zezwolenie na pracę cudzoziemca wpłynął do organu w dniu 19 sierpnia 2024 r. Co prawda wniosek nie zawierał wszystkich dokumentów koniecznych do wydania rozstrzygnięcia jednak wszczęcie postępowania następuje także w przypadku złożenia wniosku niekompletnego.
Skarżąca wskazała, że stosownie do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, którą zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
W skardze zakwestionowana została zarówno bezczynność organu jak i przewlekłość postępowania. W takiej sytuacji dopuszczalność objęcia jedną skargą obu form opieszałości organu inicjuje jedną sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub podjęcia czynności. Przedmiot postępowania w sprawie ze skargi zarówno na bezczynność, jak i przewlekłość organu stanowi ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności.
W toku postępowania organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił stron o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Zaistniała więc bezczynność organu administracji publicznej, gdyż mimo istnienia ustawowego obowiązku w ustawowym terminie nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Wystąpiła także przewlekłość postępowania, gdyż podejmowane przez organ czynności procesowe miały charakter czynności pozornych, nieistotnych dla załatwienia sprawy. Tym samym organ nie dochował należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie w sposób zgodny z prawem.
Biorąc pod uwagę, że przyczyny przewlekłości i bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu oraz że termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony i uwzględniając również uchybienia organu należy przyjąć, że miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zarówno stopień zaniedbań ze strony organu, naruszenie terminów, sposób zachowania strony, jak i okoliczności materialnoprawne przemawiają za uznaniem, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Przekroczenie ustawowego i maksymalnego zarazem terminu załatwienia sprawy przez organ jest znaczne i niezaprzeczalne, a przy tym pozbawione racjonalnego uzasadnienia za które nie można uznać powtarzanych od 2014 r. twierdzeń organu o brakach kadrowych. Podnoszone przez organ trudności kadrowe nie oznaczają przyczyn "niezależnych od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a., są to bowiem okoliczności pozostające wewnątrz aparatu administracyjnego.
Sytuacja, w której strona czeka tak długo jak w rozpoznawanej sprawie na rozstrzygnięcie, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Skarżący również w wyniku bezczynności organu ponosi realne straty w postaci braku możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Przyznanie sumy pieniężnej jest swoistym zadośćuczynieniem za bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zastosowanie środka w postaci przyznania sumy pieniężnej na rzecz strony skarżącej ustawodawca pozostawił uznaniu sądu administracyjnego, a podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie sąd powinien brać pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy dotyczące stanu bezczynności.
W odpowiedzi na skargę datowanej na [...] października 2024 r. Wojewoda wniósł o jej oddalenie w całości. Organ wyjaśnił, iż wniosek o wydanie zezwolenia na pracę typ B dla obywatela [...], S.N.-B. został złożony w dniu 19 sierpnia 2024 r. przez pełnomocnika strony, za pośrednictwem systemu elektronicznego [...]. Do wniosku nie zostało dołączone poprawne pełnomocnictwo. Dnia 16 października 2024 r. wezwano pełnomocnika, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, o przedłożenie w terminie 7 dni pełnomocnictwa podpisanego zgodnie ze sposobem reprezentacji pracodawcy. Do daty sporządzenia odpowiedzi na skargę strona nie przedstawiła wymaganego dokumentu, co uniemożliwia wydanie wnioskowanego zezwolenia. Organ nie otrzymał dotąd zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji.
Skarga w ocenie organu jest niezasadna, ponieważ zezwolenie na pracę na dzień sporządzenia odpowiedzi nie mogło zostać wydane ze względu na nie uzupełnienie przez stronę braków formalnych wniosku. Zezwolenie na pracę cudzoziemca nie zostało wydane w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jednakże nie jest to wynikiem celowego działania organu, a wynika przede wszystkim z nieustająco od 2014 r. rosnącej liczby wniosków o wydanie tego rodzaju zezwoleń. Opisując szczegółowo swoją sytuację kadrową oraz liczbę rozpoznawanych spraw organ wyjaśnił, że termin realizacji poprawnie złożonego wniosku to ok. 3 miesiące.
W niniejszej sprawie postępowanie trwa od 19 sierpnia 2024 r. Nie może zostać zakończone z powodu braków formalnych wniosku, o czym strona została poinformowana. Profesjonalny pełnomocnik, który zna sytuację, składając wnioski także w imieniu innych podmiotów, i któremu zależy na sprawności postępowania, winien wiedzieć jakie dokumenty umożliwią szybkie zakończenie postępowania, zwłaszcza że reprezentował wiele firm w kilkuset sprawach składanych zarówno w Urzędzie Wojewódzkim jak i w całej Polsce, zatem znane są mu przepisy i procedury związane z uzyskaniem zezwoleń. W związku z faktem, iż nie można zakończyć postępowania, gdyż organ oczekuje na odpowiedź strony na wezwanie, Wojewoda nie pozostaje już w bezczynności, co czyni postępowanie przed sądem bezprzedmiotowym. Natomiast czynności tych nie dokonano wcześniej z uwagi na wielość bieżących spraw administracyjnych. W przypadku ewentualnego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego Wojewoda wniósł o zastosowanie obowiązującej stawki minimalnej.
W piśmie z dnia [...] grudnia 2024 r., Wojewoda wyjaśnił, iż postępowanie wszczęte w niniejszej sprawie na wniosek Spółki zakończył, wydając w dniu [...] listopada 2024 r. zezwolenie na pracę typ B dla S.N.-B.. W dniu 7 stycznia 2025 r., na wezwanie Sądu z dnia 2 stycznia 2025 r., organ przesłał pismo, do którego dołączył kopię ww. zezwolenia (nr [...]) na pracę wraz z wydrukiem weryfikującym podpis i urzędowym potwierdzeniem doręczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a.
W kwestii warunku dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w rozumieniu art. 53 § 2b p.p.s.a. (tzn. uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu) wskazać należy, iż w myśl art. 10a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2024 r., poz. 475 ze zm.) przepisów art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 i 803) nie stosuje się w sprawach: 1) dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o których mowa w art. 8a; 2) wydania zezwolenia na pracę, o którym mowa w art. 88a-88m; 3) wydania zezwolenia na pracę sezonową, o którym mowa w art. 88n-88y; 4) wpisu oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, o którym mowa w art. 88z-88za.
Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).
W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Ponadto w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zasada szybkości postępowania nie pozostaje przy tym w kolizji z zasadą legalizmu, gdyż obie te zasady powinny być realizowane w równym stopniu (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., II GSK 916/15, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).
Bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić w wyniku ustalenia, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności. Mogą one mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa – art. 37 § 6 pkt 1 k.p.a. (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021).
Z kolei przewlekłość postępowania zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. jako stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Ma ona miejsc wówczas, gdy organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W przeciwieństwie do bezczynności, która jest stwierdzana na podstawie kryterium obiektywnego i sprawdzalnego, jakim jest termin załatwienia sprawy, przewlekłość postępowania stwierdza się według kryterium ocennego, czy organ publicznej prowadzi postępowanie w czasie niezbędnym do załatwienia sprawy. Ze względu na obowiązujące w postępowaniu administracyjnym terminy załatwiania spraw administracyjnych (kodeksowe i określone w przepisach szczególnych) przewlekłości postępowania nie należy utożsamiać z niezałatwieniem sprawy w terminie, to bowiem wyczerpuje znamiona bezczynności. Jeżeli zatem organ administracji publicznej naruszy obowiązujący w danym postępowaniu termin załatwienia sprawy, to w takim przypadku będzie to bezczynność, nawet gdyby przyczyną przekroczenia terminu było opieszałe prowadzenie postępowania administracyjnego. Bezczynność konsumuje zatem przewlekłość (M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex el. 2024).
W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z przedłożonych akt, chronologia zdarzeń przedstawiała się następująco. Skarżąca Spółka wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2024 r. zwróciła się do Wojewody o wydanie zezwolenia typu B na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, S.N.-B., przy czym w dniach 23 sierpnia oraz 5 września 2024 r. Spółka złożyła korekty wniosku. Dnia 18 września 2024 r. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę stanowiącą przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie. Dnia 16 października 2024 r. organ wezwał pełnomocnika strony, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, o przedłożenie w terminie 7 dni pełnomocnictwa podpisanego zgodnie ze sposobem reprezentacji pracodawcy. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] Wojewoda wydał zezwolenie na pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dla S.N.-B., przy czym decyzję tę strona odebrała w dniu 12 listopada 2024 r.
W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest przy tym podstaw do uznania jej za szczególnie skomplikowaną.
Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, datę wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną reguluje natomiast art. 61 § 3a k.p.a. W sprawie niniejszej za dzień wszczęcia uznać należy dzień 19 sierpnia 2024 r.
W przypadku, gdy wniosek zawiera braki, organ winien wezwać do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania – art. 64 § 2 k.p.a., a dniem wszczęcia postępowania pozostanie dzień złożenia wniosku do organu, nie zaś dzień uzupełnienia braków na żądanie organu (por. wyrok WSA w Łodzi z 28 lipca 2021 r., III SAB/Łd 3/21, M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021; podobnie wyroki WSA w Olsztynie z 24 września 2008 r., II SAB/Ol 24/08, WSA w Warszawie z 10 lutego 2021 r., VII SA/Wa 1885/20, CBOSA).
Zagadnienie momentu wszczęcia postępowania w przypadku postępowań inicjowanych wnioskami było już przedmiotem pogłębionej analizy, której wyraz dał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 września 2013 r., sygn. I OPS 2/13. Skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2-3a k.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania. Braki formalne podania mają istotny wpływ na dalsze prowadzenie postępowania, jednakże nie można uznać, że niekompletny wniosek nie powoduje zawisłości sprawy przed organem administracji publicznej.
W kontekście powyższych rozważań stwierdzić należy, iż skoro momentem wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia podania organowi, to w rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 19 sierpnia 2024 r. i od tej daty na organie ciążył już obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym podjęcia czynności służących wezwaniu do uzupełnienia ewentualnych braków formalnych tego wniosku.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż odmienna interpretacja przywołanych przepisów prawa, dopuszczająca niczym nieskrępowane decydowanie przez organ I instancji o faktycznym początku biegu terminu załatwienia sprawy poprzez brak wzywania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku, byłaby nie do pogodzenia z wynikającym ze wstępu do Konstytucji RP nakazem zapewniania działaniu instytucji publicznych rzetelności i sprawności oraz pośrednio godziłaby również w konstytucyjne prawo do zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP), umożliwiając organowi I instancji swobodne "odsuwanie" w czasie momentu wydania przez ten organ decyzji załatwiającej sprawę (por. wyrok WSA w Łodzi z 21 grudnia 2022 r., III SAB/Łd 129/22, CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie wpływ w dniu 19 sierpnia 2024 r. wniosku strony skarżącej nałożył na organ obowiązek weryfikacji tego wniosku i ustalenia, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane, w szczególności takie, których obowiązek przedłożenia wynika z przepisów prawa. Weryfikacja ta powinna nastąpić niezwłocznie i wówczas organ powinien wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia w czasie, który nie spowoduje popadania w zwłokę w załatwieniu sprawy. Tymczasem jak wynika z przedstawionych Sądowi akt sprawy, organ podjął czynności zmierzające do jej załatwienia w dniu 16 października 2024 r., dopiero po wniesieniu przez stronę skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ nie dotrzymał zatem terminu jej załatwienia, naruszając tym zasady określone w art. 12 § 1 k.p.a. Innymi słowy, organ nie dotrzymując wynikającego z art. 35 § 3 k.p.a. miesięcznego terminu załatwienia sprawy oraz nie zachowując przy tym obowiązku poinformowania strony o tym fakcie, dopuścił do zaistnienia bezczynności w okresie od 19 sierpnia 2024 r. do 15 października 2024 r., gdyż w okresie tym nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Po tej dacie czynności były już podejmowane przez organ bez zwłoki skutkującej bezczynnością czy przewlekłością w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a., prowadząc do wydania w dniu [...] listopada 2024 r. decyzji kończącej postępowanie w I instancji.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela przy tym pogląd wyrażany w orzecznictwie, w myśl którego braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej (por. m.in. wyrok NSA z 25 lipca 2019 r., II OSK 1233/19, CBOSA).
Przy ocenie niniejszej sprawy należy mieć na uwadze fakt ustania – w wyniku wydania przywołanej wyżej decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 2024 r. – zarzucanej w skardze bezczynności, co nastąpiło po wniesieniu skargi. Rozpoznając skargę w tym przedmiocie sąd orzeka biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w dacie wydania orzeczenia. Jeżeli po zainicjowaniu postępowania sądowego, przed dniem orzekania, bezczynność ta ustała, nawet jeśli miało to miejsce z przekroczeniem ustawowych terminów, wówczas organ nie pozostaje już w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi w tym zakresie. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed datą orzekania zostało już podjęte. W takiej sytuacji zachodzi podstawa do umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), z którą to sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Skoro bowiem decyzja została wydana po wniesieniu skargi, a przed dniem orzekania przez sąd w przedmiocie bezczynności, brak było podstaw do formułowania rozstrzygnięcia zobowiązującego organ do załatwienia sprawy. Postępowanie w zakresie bezczynności (zobowiązania Wojewody do załatwienia sprawy) podlegało zatem umorzeniu, o czym orzeczono w pkt I wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie podstaw do stwierdzenia przewlekłości zarzucanej w skardze. Jak już wcześniej bowiem wskazano, stwierdzony stan bezczynności konsumuje przewlekłość postępowania. Ponadto wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowej w sprawach dotyczących bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania pozostaje stan sprawy w dacie orzekania przez sąd administracyjny, w aspekcie sprawności, szybkości procedowania przez organ, celem załatwienia sprawy wymaganym prawem aktem lub czynnością. W sprawach ze skarg na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania to każdorazowo sąd administracyjny jest zobowiązany ad casum – a więc stosownie do danego przypadku – ustalić istnienie okoliczności faktycznych, uzasadniających kwalifikowanie zachowania (działania) organu w danej sprawie, jako bezczynności albo przewlekłości oraz dokonać oceny ich charakteru (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2017 r., II GSK 3113/15, CBOSA) – co Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uczynił i co zostało wyżej opisane.
Podjęcie przez organ działania po wniesieniu skargi nie zwalnia jednak sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Stwierdzony w opisywanej sprawie stan bezczynności nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Określenie to oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wnioskodawcy, jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Innymi słowy, rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, w niniejszej sprawie nie zachodził przypadek oczywistego lekceważenia strony skarżącej bądź złej woli organu, które można byłoby rozpatrywać jako wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, jak również celowego działania czy uporczywego zaniechania. Zwłoka w załatwieniu sprawy nie nosiła cech lekceważącego traktowania przez Wojewodę swoich ustawowych obowiązków. Pomimo zaistniałej bezczynności obowiązki te zostały zrealizowane, przy czym zwłoka ta wynikała ze znanej Sądowi z urzędu trudnej sytuacji kadrowej organu oraz ze znacznej ilości rozpoznawanych spraw (co jak wyżej wskazano, nie wpływa na ocenę wystąpienia stanu bezczynności, ale może być wzięte pod uwagę przy ocenie ewentualnego zaistnienia przesłanek rażącego naruszenia prawa). W tej sytuacji nie było podstaw do przyjęcia, aby bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono również o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie, obejmującym żądanie przyznania stronie skarżącej od organu sumy pieniężnej, jak również wymierzenia organowi grzywny, o których mowa w art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).
Na marginesie stwierdzić należy, iż w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 100c ani art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2024 r., poz. 167 ze zm.), ponieważ regulacje te nie odnoszą się do postępowań prowadzonych na podstawie art. 88a i nast. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Zawarte w pkt IV sentencji rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535 ze zm.), a także § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na zasądzoną od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł składa się równowartość uiszczonego wpisu od skargi (100 zł), wynagrodzenia pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym (480 zł) oraz opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa (17) zł. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się podstaw do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, o co wniesiono w skardze, gdyż nie uzasadniał tego nakład pracy pełnomocnika poniesiony w niniejszej sprawie.