IV SAB/Wa 219/17

IV SAB/Wa 219/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alina Balicka /sprawozdawca/
Anna Falkiewicz-Kluj
Tomasz Wykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OZ 1883/17 - Postanowienie NSA z 2018-01-10
Skarżony organ
Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku
Stwierdzono, iż przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 149 par. 1, par. 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.) Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2017 r. sprawy ze skargi M. B., E. K. i G. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia I. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2015 r. w zakresie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] listopada 1961 r. nr [...] o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość o powierzchni 3724 m2, zapisaną w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. tom IV, karta 130 oznaczoną katastralnie jako część parceli nr [...], położoną w G. przy ul. C., II. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa przewlekle prowadził postępowanie w zakresie o którym mowa w pkt I wyroku, III. stwierdza, że przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa solidarnie na rzecz skarżących M. B., E. K. i G. C. kwotę 1591 (tysiąc pięćset dziewięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dnia [...] czerwca 2017 roku M. B., E. K. i G. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Ministra Infrastruktury i Budownictwa skargę na przewlekłe prowadzenie przez w/w Ministra postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].11.1961r. nr [...] o odszkodowaniu za wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].08.1961r. nr [...] na rzecz Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] - Inspektorat Oświaty nieruchomości o pow. 3724 m2 zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] tom VI, karta 130, oznaczonej katastralnie część parceli nr 9/90, położonej w [...] przy ul. [...] (znak sprawy: [...]).
Skarżący domagali się w niej:
1) zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do wydania w terminie 14 dni decyzji administracyjnej, rozstrzygającej sprawę o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...].11.1961 r. nr [...] o odszkodowaniu za wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].08.1961 r. nr [...] na rzecz Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] - Inspektorat Oświaty nieruchomość o pow. 3724 m2 zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] tom VI, karta 130, oznaczona katastralnie część parceli nr 9/90, położoną w [...] przy ul. [...] co do istoty;
2) stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania;
3) stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
4) zasądzenia od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu [...] lipca 2015 r. skarżący złożyli wniosek z dnia [...] lipca 2015 r., o wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej, że orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].08.1961 r. oraz z dnia [...].11.1961 r. nr [...] zostały wydane z naruszeniem prawa.
Wobec upływu terminu na załatwienie sprawy, przewidzianego wart. 35 § 3 k.p.a. oraz niewypełnienia przez Organ obowiązku podania przyczyn zwłoki i wskazania nowego terminu, przewidzianego wart. 36 § 1 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r.), pismem z dnia 18 grudnia 2015 r. pełnomocnik Wnioskodawców zwrócił się do Organu o niezwłoczne przekazanie informacji o nadanym sprawie numerze oraz stanie rozpoznania sprawy. Organ nie udzielił na pismo pełnomocnika Wnioskodawców z dnia 18 grudnia 2015 r. jakiejkolwiek odpowiedzi.
Z powyższego względu w piśmie z dnia 19 kwietnia 2016 r. pełnomocnik wnioskodawców wezwał Organ do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na bezczynności w rozpoznaniu ww. wniosku.
Następnie, pismem z dnia 3 czerwca 2016 r. (NK: 81843/16) Organ określił przewidywany termin rozstrzygnięcia niniejszej sprawy do dnia 30.11.2016 r. Powołano się przy tym na okoliczność, iż liczba spraw rewindykacyjnych, prowadzonych w Wydziale do Spraw Rewindykacji Mienia, wynosi około 500.
Pismem z dnia 16 listopada 2016 r. (NK: 171200/16) Organ zakreślił stronom niniejszego postępowania dwudziestojednodniowy termin na zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz złożenie ewentualnych wyjaśnień i dokumentów. Jednocześnie Organ stwierdził, iż nie będzie możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym wart. 35 k.p.a. ze względu na konieczność ustalenia pełnego kręgu spadkobierców byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Organ wyznaczył kolejny, odległy termin przewidywanego terminu rozstrzygnięcia sprawy do dnia 31.05.2017 r. - ponownie powołując się na okoliczność prowadzenia w Wydziale do Spraw Rewindykacji Mienia około 500 spraw rewindykacyjnych.
Skarżący wskazali, że w ich ocenie całkowicie nieuzasadnione jest stanowisko Organu, jakoby w niniejszej sprawie istniała konieczność ustalenia pełnego kręgu spadkobierców byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Okoliczność, iż wyłącznymi spadkobiercami J. B. są aktualnie wnioskodawcy, została bowiem wykazana przedłożonymi przez nich prawomocnymi postanowieniami o stwierdzeniu nabyciu spadku. Nie zachodzi zatem potrzeba prowadzenia dalszego postępowania dowodowego.
Zwrócenie się zatem przez Organ:
• pismem z dnia 16.11.2016 r. (NK: 171016/16) do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] o "pilne odszukanie i nadesłanie odpisów zupełnych" aktu urodzenia M. B., aktu zgonu M. B. oraz aktu małżeństwa M. B. i J. B.;
• pismem z dnia 16.11.2016 r. (NK: 171039/16) do Archiwum Państwowego w [...] oraz Archiwum Państwowego w [...] - Oddziału w [...] o "pilne odszukanie i nadesłanie uwierzytelnionych kopii zupełnej treści ww. aktów urodzenia"
- było bezzasadne, albowiem znajomość treści ww. aktów stanu cywilnego nie jest potrzebna do wydania rozstrzygnięcia. Przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów w żaden sposób nie przyczyni się zatem do wyjaśnienia sprawy, której dotyczy niniejsza skarga.
Przeprowadzenie dowodu z ww. akt stanu cywilnego spowodowałoby dodatkowe opóźnienie postępowania, ponieważ konieczne byłoby wówczas wyznaczenie stronom, na zasadzie art. 10 § 1 k.p.a., terminu na wypowiedzenie się również i co do tych dowodów.
W ocenie Skarżących w sprawie nie zachodziły i nie zachodzą jakiekolwiek okoliczności, które uzasadniałyby obecnie dalsze prowadzenie postępowania po upływie, wyznaczonego przez Organ terminu 21 dni na zapoznanie się przez strony z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Trzeba wyraźnie podkreślić, iż takiej okoliczności nie może również stanowić liczba spraw rewindykacyjnych, prowadzonych w Wydziale do Spraw Rewindykacji Mienia. Wręcz przeciwnie - wyznaczenie przez Organ kolejnego terminu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przy utrzymującej się liczbie prowadzonych spraw (około 500), rozpoznawanych przecież -jak stwierdzono w ww. piśmie z dnia 16 listopada 2016 r. (NK: 171200/16) "wg kolejności" - podkreśla jedynie fakt przewlekłego prowadzenia postępowania przez Organ.
W związku z powyższym, w dniu 24 listopada 2016 r. Skarżący skierowali do Organu, na zasadzie art. 37 § 1 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem l czerwca 2017 r.), wezwanie do usunięcia prawa, polegającego na przewlekłym prowadzeniu postępowania, poprzez załatwienie sprawy w terminie miesiąca od dnia otrzymania wezwania. Organ nie udzielił na powyższe wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi.
Podkreślono, że organ do dnia dzisiejszego (pomimo upływu prawie dwóch lat od wniesienia podania) nie rozstrzygnął sprawy, a zatem nie dotrzymał również wyznaczonego przezeń wydłużonego terminu (do dnia 31 maja 2017 r.). Organ nie wskazał też Skarżącym nowego terminu załatwienia sprawy ani nie zawiadomił Skarżących o podjęciu przezeń jakiejkolwiek nowej czynności w postępowaniu dowodowym, wobec czego w niniejszej sprawie utrzymuje się stan przewlekłości w prowadzeniu postępowania.
Minister Infrastruktury i Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wskazał, że orzeczeniem z dnia [...].11.1961 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzekło o przyznaniu odszkodowaniu za część nieruchomości o pow. 3724 m2 (z ogólnej pow. 5106 m2) zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] tom VI, karta 130, oznaczonej katastralnie jako część parceli nr 9/90, położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej własność J. B. wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].08.1961 r. nr [...] na rzecz Skarbu Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...].
Pismem z dnia [...].07.2015 r. (data wpływu: [...].07.2015 r.) M. B., E. K. oraz G. C. reprezentowani przez adw. Ł. L. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...].11.1961 r. nr [...].
Pismem z dnia [...].06.2017 r., otrzymanym przez organ w dniu [...].06.2017 r., wnioskodawcy złożyli skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa postępowania w sprawie rozpatrzenia ww. wniosku z 20.07.2015 r.
W ocenie organu zarzuty skargi są bezzasadne, albowiem organ nie prowadził postępowania w sposób przewlekły. Podkreślono, że pismami z dnia [...].06.2016 r. nr [...] celem uzyskania uwierzytelnionych kopii akt archiwalnych dotyczących ww. orzeczenia z dnia [...].11.1961 r., wystąpiono do:
- Archiwum Państwowego w [...],
- Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...],
- [...] Urzędu Wojewódzkiego,
- Urzędu Miasta [...].
Odrębnym pismem z dnia [...].06.2016 r. nr [...] wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie odpisu aktu małżeństwa J. B. i M. B..
Jednocześnie pismami z dnia [...].06.2016 r. nr [...] celem uzyskania uwierzytelnionych kopii dokumentów stanowiących podstawę wpisu o treści "wdrożono postępowanie upadłościowe do majątku kupca J. B.. Wpisano dnia 9.07.1931 ." w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości zwrócono się do:
- Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...],
- Sądu Rejonowego w [...].
Odrębnym pismem z dnia [...].06.2016 r. wystąpiono do Archiwum Akt Nowych o nadesłanie uwierzytelnionych kopii akt archiwalnych dotyczących zezwolenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 07.06.1957 r. nr I [...].
Pismem z dnia [...].08.2016 r. nr [...] mając na uwadze treść pisma Archiwum Państwowego w [...] z dnia [...].06.2016 r. nr [...] wystąpiono do Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie uwierzytelnionych kopii całości akt archiwalnych dotyczących ww. orzeczenia z dnia [...].11.1961 r.
Odrębnym pismem z dnia [...].08.2016 r. nr [...] wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...] o wypożyczenia akt postępowań spadkowych kluczowych do ustalenia stron postępowania znak [...]:
- sprawy o sygn. I Ns 163/90,
- sprawy o sygn. I Ns 275/90.
Następnie pismem z dnia [...].10.2016 r. nr [...] ponownie wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...] o wypożyczenia akt postępowań spadkowych kluczowych do ustalenia stron postępowania znak [...]:
- sprawy o sygn. I Ns 163/90,
- sprawy o sygn. I Ns 275/90.
Pismami z dnia [...].11.2016 r. nr [...] celem uzyskania uwierzytelnionych kopii aktów urodzenia M. B., zgonu M. B., małżeństwa M. B. i J. B. wystąpiono do:
- Archiwum Państwowego w [...],
- Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...],
- Urzędu Stanu Cywilnego w [...].
W toku postępowania strony były zawiadamiane o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy - pismami z dnia [..].06.2016 r. nr [...] oraz z [...].11.2016 r. nr [...].
Obecnie zaś trwa przygotowywanie rozstrzygnięcia w sprawie, które zostanie przesłane do Sądu niezwłocznie po jego wydaniu.
Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zaistniały trudności z ustaleniem, czy w postępowaniu wywłaszczeniowo - odszkodowawczym toczącym się przed Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr [...] brała udział żona i spadkobierczyni zmarłego J. B. – M. B.. Okoliczność ta ma zaś kluczowe znaczenie dla oceny legalności ww. decyzji z dnia [...].11.1961 r. nr [...]. Ze zgromadzonych w toku postępowania akt archiwalnych wynika, iż organ wywłaszczeniowo - odszkodowawczy kierował wszelkie pisma w tym orzeczenie z dnia [...].11.1961 r. nr [...] podlegające nadzorowi w niniejszym postępowaniu do B. B. - żony i spadkobierczyni J. B. - właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Natomiast z odpisu postanowienia spadkowego z dnia 04.07.1990 r. sygn. I Ns 275/90 nadesłanego przez wnioskodawców wynika, iż żona J. B. nosiła imię M..
Tym samym Minister Infrastruktury i Budownictwa obowiązany był do ustalenia, czy w rzeczywistość orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].11.1961 r. nr [...], mimo iż w jego rozdzielniku wskazano imię B. skierowane zostało do M. B.. W tym celu organ nadzorczy podjął szereg czynności mających wyjaśnić ww kwestię, co niewątpliwie wpłynęło na wydłużenie postępowania.
W wyniku podjętych czynności zebrano obszerny materiał dowodowy w postaci:
- odpisu zupełnego aktu zgonu M. B. z 22.11.2016 r.,
- uwierzytelnionej kopii aktu małżeństwa M. B. i J. B. z dnia 31.01.1921 r.,
- postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 04.07.1990 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po M. B.,
- odpisu skróconego aktu urodzenia H. B. z 19.03.1990 r.,
- odpisu skróconego aktu zgonu J. B. z 19.03.1990 r.,
na podstawie którego ustalono, iż w rzeczywistości orzeczenie z dnia [...].11.1961 r. nr [...] zaadresowane zostało do M. B. (która posługiwała się również imieniem "B.").
W powyższej kwestii pełnomocnik wnioskodawców postępowania nadzorczego nie podjął współpracy z organem, przyczyniając się do opóźnienia wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Ponadto, jak wskazał organ, sprawy rewindykacyjne mają charakter długotrwały, co wiąże się z trudnościami w ustaleniu stanu faktycznego na dzień wydania orzeczenia oraz ze zgromadzeniem całości akt archiwalnych postępowania zakończonego orzeczeniem wywłaszczeniowym po kilkudziesięciu latach od jego zakończenia. Należy również wskazać, że nie każda podejmowana przez organ czynność jest widoczna dla stron postępowania. Takie czynności jak analiza akt sprawy, badanie treści ksiąg wieczystych, ewidencji gruntów, poszukiwania w aktach innych spraw w celu odnalezienia dokumentacji dotyczącej przedmiotowego wywłaszczenia, są czasochłonne i nie sposób je pomijać przy rozważaniu zasadności skargi na bezczynność.
W przedmiotowej sprawie wydanie rozstrzygnięcia uległo przesunięciu także ze względu na zmiany organizacyjne w urzędzie, tj. wydzielenie Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa ze struktury organizacyjnej Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju oraz Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji.
W dniu [...] lipca 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa wydał decyzję nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].11.1961r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej również "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania m.in. w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. (wydanie decyzji administracyjnej). Sprawa, której przedmiotem jest skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może być rozpoznana w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.).
Dalej wskazać należy, że stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W tym miejscu warto przypomnieć, że ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6 poz. 18), wprowadzono do ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi instytucję przewlekłości postępowania administracyjnego. Nie dokonano jednak wyjaśnienia tego pojęcia i lukę w tym zakresie wypełniło piśmiennictwo i orzecznictwo. Przyjmuje się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] R. Hauser i M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 77, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2015 r., II FSK 3097/12, wskazane orzeczenie oraz orzeczenia wskazane poniżej dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy przewlekłości postępowania obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 stycznia 2016 r., I OSK 2341/15).
Dodać należy, że przed nowelą z 2010 r. przewlekłość postępowania traktowana była jako jeden z przejawów bezczynności (niezałatwienia sprawy w terminie). Z kolei na przyszłość rekomenduje się, aby przez przewlekłość postępowania rozumieć taką sytuację, w której postępowanie jest lub było prowadzone dłużej niż to konieczne (por. W. Gurba, Bezczynność i przewlekłość postępowania. Milczące załatwienie spraw, [w:] Reforma prawa o postępowaniu administracyjnym. Raport zespołu eksperckiego, Warszawa, czerwiec 2016, s.115-116, http://www.nsa.gov.pl/raport-ekspercki-kpa.php).
Reasumując powyższe rozważania przyjąć należy, że przewlekłe prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce także w sytuacji, gdy organ nie podejmuje działań mimo, że nie istnieją przeszkody do prowadzenia postępowania i rozpatrzenia wniosku strony. Niepodejmowanie przez organ działań prowadzi w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola sądu zmierzać ma zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.
Dla porządku należy wskazać, że zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a.") organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Termin do załatwienia spraw określa art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Z kolei w myśl art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Niemniej jednak nawet jeżeli dojdzie do przekroczenia terminów załatwienia sprawy, to nie każde takie zdarzenie oznacza, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest każdorazowe poddanie ocenie okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i faktycznym), a także postawy stron (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2015 r., II SAB/Wa 700/15).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał za zasadną skargę M. B., E. K. i G. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku z 20 lipca 2015 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].11.1961r. nr [...] o odszkodowaniu za wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].08.1961r. nr [...] na rzecz Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] - Inspektorat Oświaty nieruchomości o pow. 3724 m2 zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] tom VI, karta 130, oznaczonej katastralnie część parceli nr 9/90, położonej w [...] przy ul. [...].
W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że skarżący spełnili warunek określony w art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez wyczerpanie przez skarżącego środków zaskarżenia w toku administracyjnego postępowania. Zgodnie z powołanym przepisem skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem, a przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W niniejszej sprawie takim środkiem było wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, określone w art. 37 § 1 k.p.a.
Dalej, w oparciu o przedłożone przez Ministra akta sprawy Sąd ustalił, że w dniu 24 lipca 2015 r. wpłynął do organu wniosek skarżących z dnia 20 lipca 2015 r. o stwierdzenie nieważności m. in. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].11.1961r. nr [...]. Skarżący do wniosku dołączyli szereg dokumentów, tj. kopie orzeczenia o wywłaszczeniu, oraz postanowienia o nabyciu spadku po J. B., M. B., J. B., I. C. i H. B.. Wnioskodawczy wskazali także w jakim Archiwum znajduje się kompletna dokumentacja sprawy.
Faktem jest, że przez okres ponad 10 miesięcy organ nie podjął żadnej czynności w sprawie. Nie informując nawet stron o powodach zaistniałej bezczynności. Nie odpowiedział nawet na pismo pełnomocnika stron z 18 grudnia 2015 r. w którym domagał się on wskazania na jakim etapie jest rozpoznanie sprawy. Pierwsze czynności w sprawie organ podjął dopiero w czerwcu 2016 r. Zwrócił się wówczas pisemnie do właściwych Archiwów, Sądów o nadesłanie stosownych dokumentów. Poinformował także strony o planowanym terminie rozpoznania sprawy wskazując na datę 30 listopada 2016r. Kolejne czynności organ podjął w dniu 2 sierpnia 2016 r. zwracając się o wypożyczenie przez Sady akt postępowań spadkowych oraz 16 listopada 2016 r. zwracając się do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] oraz Archiwum w [...] i [...] w celu ustalenia danych M. B. i wyjaśnienia kwestii występowania w postępowaniu wywłaszczeniowym osoby o imieniu B. B..
W dniu 16 listopada 2016 r. Minister poinformował także strony, o przesunięciu terminu rozpoznania sprawy wskazując dzień 31 maja 2017r.
Minister Infrastruktury i Budownictwa, rozpoznał wniosek skarżących z dnia 20 lipca 2015 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].11.1961r. nr [...] wydając decyzję [...] lipca 2017 r.
Przedstawiony przebieg postępowania świadczy – w ocenie Sądu - o bierności organu i nadmiernie długim wyczekiwaniu z rozpoczęciem czynności procesowych, po wpłynięciu wniosku wszczynającego postępowanie do organu. Niewątpliwie powyższe świadczy, że postępowanie administracyjne było prowadzone przez organ z naruszeniem zasady szybkości i ekonomiki postępowania wynikającej z art. 12 § 1 k.p.a. i zasady zaufania obywatela do organu wyrażonej w art. 8 k.p.a. Zdaniem Sądu, po wpłynięciu wniosku do organu, okoliczności faktyczne nie usprawiedliwiały niepodejmowania przez organ przez okres ponad 10 miesięcy żadnych czynności w sprawie. W konsekwencji uprawnione jest stwierdzenie, że postępowanie w tym czasie było prowadzone przewlekle.
W ocenie Sądu, przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Czynności procesowe podjęte po okresie bierności, świadczą, że organ prowadził postępowanie mając określoną koncepcję i starał się wyjaśnić wątpliwości związane z imieniem żony J. B., co miało wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Natomiast Sąd w składzie orzekającym stanął na stanowisku, że takie okoliczności jak reorganizacja pracy urzędu i braki kadrowe, nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania dłużej niż jest to konieczne. Wskazują jednak, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie było działaniem zawinionym czy celowym. Tym samym nie sposób przyjąć, aby w okolicznościach niniejszej sprawy, naruszenie przepisów postępowania w zakresie terminowego załatwienia wniosku z 20 lipca 2015 r. miało charakter kwalifikowany.
W świetle powyższego, wobec wydania decyzji w sprawie, Sąd w punkcie pierwszym wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Z powodów wskazanych wcześniej, w oparciu o przepisy art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd w punkcie drugim wyroku stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast w oparciu o przepisy art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd w punkcie trzecim wyroku stwierdził, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
O kosztach postepowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.