IV SAB/PO 89/23

IV SAB/Po 89/23 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-08-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Przewlekłość postępowania
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 52 § 1 i 2, art. 53 § 2b, art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 37 § 3a, art. 63 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 519
art. 210, art. 223
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
Tezy
Warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a. jest uprzednie wniesienie ponaglenia w sposób respektujący unormowanie art. 37 § 3a k.p.a., a więc po upływie terminu na załatwienie sprawy przez organ administracji, określonego w art. 35 k.p.a. albo przepisach szczególnych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi małoletniej M. T., w imieniu której działa przedstawiciel ustawowy O. T. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych).
Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym 15 listopada 2022 r. małoletnia M. T. (dalej też jako "Cudzoziemka" lub "Skarżąca"), reprezentowana przez matkę O. T., wystąpiła do Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą" lub "Organem") o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.
Zawiadomieniem z 15 listopada 2022 r. (znak sprawy: [...]) Wojewoda poinformował Cudzoziemkę o wszczęciu na jej wniosek postępowania administracyjnego dotyczącego zezwolenia na pobyt.
W dniu 21 lutego 2023 r. Cudzoziemka, zastępowana przez adw. P. L.-M., wniosła ponaglenie w tej sprawie, ponieważ - jak stwierdziła - Organ jest opieszały (działa w sposób przewlekły).
Pismem z 27 lutego 2023 r. Wojewoda poinformował, że zgodnie z art. 37a § 3a k.p.a. ww. ponaglenie pozostawia się bez rozpoznania, gdyż zostało ono wniesione przed upływem terminu do załatwienia sprawy, ze względu na zawieszenie biegu terminów dotyczących udzielania zezwolenia na pobyt do 24 sierpnia 2023 r., stosownie do art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583, z późn. zm.; w skrócie "u.p.o.U").
W dniu 01 czerwca 2023 r. małoletnia M. T., reprezentowana przez matkę O. T., zastępowana przez adw. P. L.-M., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania w przedmiotowej sprawie, wnosząc o to, aby Sąd:
1) na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Organ do wydania decyzji w sprawie w ciągu dwóch tygodni od dnia otrzymania akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem,
2) na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że Organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania,
3) na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznał od Organu na rzecz Skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,
4) na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym,
5) zasądził od Organu na rzecz Skarżącej koszty postępowania.
Nadto Skarżąca zawnioskowała, aby Sąd na podstawie:
- art. 8 ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, oraz art. 91 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - nie stosował art. 100d u.p.o.U., albowiem przepis ustawy krajowej odbiera Skarżącej prawo do sądu (w tym prawo do odszkodowania), które jest normą konstytucyjną i normą prawa międzynarodowego, i prawo to nie może zostać ograniczone ani odebrane postanowieniem ustawy,
- art. 8 ust. 2 oraz art. 47 oraz art. 91 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 8 ust. 2 ww. Konwencji - nie stosował art. 100d u.p.o.U., albowiem przepis ustawy krajowej odbiera Skarżącej prawo do bycia wolnym od ingerencji władzy publicznej w prawo Skarżącej do poszanowania życia rodzinnego i prywatnego, które jest normą konstytucyjną i normą prawa międzynarodowego, i prawo to nie może zostać ograniczone ani odebrane postanowieniem ustawy.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu, z uwagi na jej niedopuszczalność, wywołaną przedwczesnym - a przez to nieskutecznym - wystąpieniem do Organu z ponagleniem.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej (pkt 8 w zw. z pkt 1).
Jednakże przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania złożonej skargi, sąd administracyjny ma obowiązek zbadania z urzędu, czy jest ona dopuszczalna. Niedopuszczalność skargi powoduje bowiem, że sprawa nie może być rozpoznana w postępowaniu sądowoadministracyjnym i rozstrzygnięta wyrokiem.
Jednym z niezbędnych warunków dopuszczalności przyjęcia sprawy ze skargi do rozpoznania przez sąd administracyjny jest konieczność wyczerpania przed jej wniesieniem środków zaskarżenia. Warunek ten przewidziany został w art. 52 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Komplementarny wobec art. 52 § 1 p.p.s.a. przepis art. 52 § 2 p.p.s.a. nakazuje uznawać za wyczerpanie środków zaskarżenia sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W zakresie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, powołane przepisy uzupełnia jeszcze art. 53 § 2b p.p.s.a., stanowiąc, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Konsekwencją zakwalifikowania przez ustawę procesową ponaglenia jako środka zaskarżenia musi być uznanie, że skuteczność dopełnienia tej czynności procesowej podlega ocenie dokonywanej przez pryzmat przepisów prawa regulujących tę instytucję. Uprawnienie procesowe istnieje bowiem zawsze w kształcie nadanym mu przez przepisy prawa i musi być realizowane w określonych warunkach procesowych. Zastosowanie danego środka zaskarżenia (środka prawnego) nie może być rozważane poza formami postępowania, gdyż byłoby to zasadniczo sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, która tylko z czynnościami dokonanymi w prawem przewidzianym trybie łączy zaistnienie określonych skutków prawnych (zob. postanowienie NSA z 02.09.2020 r., II OSK 3732/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA").
Instytucja ponaglenia została uregulowana w p.p.s.a. jedynie szczątkowo – w przywołanych wyżej przepisach art. 52 § 2 i art. 53 § 2b. Natomiast trzon tej regulacji znajduje się w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.; w skrócie "k.p.a."), a przede wszystkim w jej art. 37.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że w sensie formalnym ponaglenie jest "podaniem" w rozumieniu k.p.a. Oznacza to, że aby mogło zostać uznane za skutecznie wniesione, powinno spełniać ogólne wymagania formalne ustanowione dla podań w art. 63 k.p.a. Ponadto - zgodnie art. 63 § 2 in fine k.p.a. - powinno ono "czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych" dla ponagleń.
Bez wątpienia takim szczególnym wymogiem ustanowionym dla ponaglenia jest wskazana w art. 37 § 2 k.p.a. konieczność zawarcia w nim uzasadnienia. W konsekwencji uzasadnienie stanowi dodatkowy składnik podania-ponaglenia, którego ewentualny brak - jako brak podania o charakterze formalnym (por. Z.R. Kmiecik, Oświadczenia procesowe stron w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Lublin 2008, s. 99) - podlega uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 k.p.a., pod rygorem pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania (por. P. Kobylski, Instytucja ponaglenia w postępowaniu administracyjnym, Radom 2021, s. 106). Zastosowanie tego rygoru znamionuje sytuację, w której podanie (tu: ponaglenie) z przyczyn formalnych (tu: wskutek nieuzupełnienia braków) nie może wywołać zamierzonego skutku prawnego (por. P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2013, uw. 13 do art. 64).
W ocenie Sądu w niniejszym składzie, kolejny wymóg formalny, warunkujący skuteczne wniesienie ponaglenia, został wprowadzony przez ustawodawcę w art. 37 § 3a k.p.a., dodanym z dniem 10 listopada 2022 r. przez art. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. poz. 2185; dalej jako "ustawa zmieniająca z 07.10.2022 r."). W myśl tego przepisu: "Jeżeli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 albo przepisach szczególnych, organ prowadzący postępowanie pozostawia ponaglenie bez rozpoznania. Przepisów § 4-8 nie stosuje się." Zastrzeżony w tym przepisie rygor, w postaci pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania - znamionujący sytuacje, w których, jak to już wyżej wskazano, dane podanie nie wywiera skutków procesowych, jakie ustawa normalnie wiąże z jego skutecznym wniesieniem - prowadzi do wniosku, że ponaglenie przedwczesne w świetle art. 37 § 3a k.p.a., nie może zostać uznane za wniesione skutecznie.
Powyższa konstatacja ma istotne znaczenie dla oceny dopuszczalności wniesienia skargi poprzedzonej takim (przedwczesnym) ponagleniem.
Wprawdzie w art. 53 § 2b p.p.s.a. nie zastrzeżono wyraźnie, że wymagane jest wniesienie ponaglenia "skutecznie", ale taki warunek zdaje się być w nim milcząco przyjęty (już jako dający się wyprowadzić z przywołanej wyżej zasady demokratycznego państwa prawnego, która, powtórzmy, tylko z czynnościami dokonanymi w prawem przewidzianym trybie łączy zaistnienie określonych skutków prawnych).
Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym expressis verbis stwierdza się, że [podkr. Sądu w nin. składzie]: "skutki ponaglenia dla dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego można rozważać jedynie w kontekście ponaglenia s k u t e c z n i e wniesionego. Tylko takie ponaglenie daje stronie możliwość wniesienia skargi do sądu" (zob. wyrok NSA z 26.01.2021 r., II OSK 2203/20, CBOSA).
Ubocznie wypada zauważyć, że w analizowanym art. 53 § 2b p.p.s.a. nie zastrzeżono expressis verbis również np. tego, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a. jest wniesienie ponaglenia "w toku postępowania", którego opieszałe prowadzenie kwestionuje się w skardze - co wszakże nie stanęło na przeszkodzie wyinterpretowaniu przez judykaturę obowiązywania takiego warunku w drodze wykładni językowej, systemowej oraz funkcjonalnej, z szerokim odwołaniem się do przepisów art. 37 k.p.a. (por. postanowienie NSA z 02.09.2020 r., II OSK 3732/18, CBOSA).
Wszystko to prowadzi do wniosku, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a. jest uprzednie wniesienie ponaglenia w sposób respektujący unormowanie art. 37 § 3a k.p.a., a więc po upływie terminu na załatwienie sprawy przez organ administracji, określonego w art. 35 k.p.a. albo przepisach szczególnych. Ponaglenie złożone przed upływem ww. terminu - jako przedwczesne, i z tego powodu podlegające pozostawieniu bez rozpoznania - nie wywiera skutku procesowego w postaci wyczerpania środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji skarga wniesiona po takim ponagleniu podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 20.01.2022 r., II OSK 2772/21, CBOSA).
W ocenie Sądu w niniejszym składzie, zasadność przedstawionej wyżej interpretacji art. 53 § 2b p.p.s.a., opartej na wykładni językowej oraz systemowej tego przepisu dokonywanej w powiązaniu z unormowaniami art. 37 § 3a k.p.a. oraz art. 52 § 1 p.p.s.a., znajduje potwierdzenie w wykładni celowościowej, odwołującej się do ratio legis ustanowienia wymogu (uprzedniego) wniesienia ponaglenia warunkiem dopuszczalności skargi na opieszałość organu do sądu administracyjnego, a także do ratio regulacji szczegółowej zawartej w art. 37 § 3a k.p.a.
Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, "ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji" (zob. postanowienie NSA z 20.01.2022 r., II OSK 2772/21, CBOSA).
Z kolei cel wprowadzenia regulacji art. 37 § 3a k.p.a. został objaśniony w uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej z 07.10.2022 r., w którym czytamy in extenso, że: "Projekt modyfikuje kształt kodeksowej regulacji instytucji ponaglenia. Na mocy dodawanego w art. 37 k.p.a. § 3a organ prowadzący postępowanie będzie pozostawiał bez rozpoznania ponaglenie wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 tej ustawy albo w przepisach szczególnych. W praktyce, w przypadku ponagleń wnoszonych przed upływem terminu przewidzianego na rozpatrzenie sprawy, właściwe organy nie stwierdzają bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Takie sprawy niepotrzebnie angażują natomiast organy administracji publicznej. Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany przekazać ponaglenie organowi wyższego stopnia, wraz z niezbędnymi odpisami akt sprawy, a także ustosunkować się do niego. Z kolei największe zaangażowanie czasowe występuje po stronie organu rozpatrującego ponaglenie. Ponaglenie wnoszone przed terminem przewidzianym na rozpatrzenie sprawy jest działaniem, które nie służy ani obywatelom, ani organom administracji. Warto przy tym wskazać, że zdarzają się przypadki, w których strona wnosi ponaglenie razem z wnioskiem o wydanie danej decyzji albo kilka dni po złożeniu wniosku. Ponadto ponaglenia wnoszone przez niektórych wnioskodawców, dotyczące masowo prowadzonych spraw (np. dotyczące wydania zezwoleń na pracę dla cudzoziemców), powodują poważne zakłócenia w pracy urzędów i utrudniają załatwianie innych spraw tego samego rodzaju. Projektowane rozwiązanie nie wpływa na prawo strony do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania do sądu administracyjnego, ponieważ nie ulega zmianie brzmienie art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (druk nr 2479 Sejmu RP IX kadencji).
Podejmując i rozwijając myśl zawartą w cytowanym uzasadnieniu do projektu ustawy wprowadzającej regulację art. 37 § 3a k.p.a., wypada zauważyć, że w praktyce zdarzają się przypadki, gdy skarga na opieszałość organu wnoszona jest w tym samym dniu, co ponaglenie (część orzecznictwa taką praktykę wyraźnie akceptuje - por. np. wyrok NSA z 21.01.2020 r., II OSK 2497/19, CBOSA), albo w dniu następnym (dniach następnych). Trzymając się zatem przykładu z ww. uzasadnienia, jeśli strona wnosi ponaglenie razem z wnioskiem o wydanie danej decyzji albo kilka dni po złożeniu wniosku, to praktycznie w tym samym czasie może wnieść też skargę do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. To z kolei oznacza - zwłaszcza w sprawach w których przepis szczególny określa dłuższe od ogólnych terminy ich załatwienia przez organ (np. 3- albo 6-miesięczne) - że sąd z dużym prawdopodobieństwem będzie miał możliwość rozpoznać skargę przed upływem terminu przewidzianego na rozpatrzenie sprawy przez organ. W takich zaś przypadkach sądy - podobnie, jak organy administracji - zwykle nie stwierdzają bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W konsekwencji takie sprawy niepotrzebnie angażują nie tylko organy administracji, ale i sądy administracyjne wraz z ich całym aparatem urzędniczym.
Ponadto wypada zauważyć, że dopuszczenie możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na podstawie ponaglenia złożonego przedwcześnie, tj. przed upływem terminów wskazanych w art. 37 § 3a k.p.a., nie pozwoliłoby osiągnąć w pełni celów tej regulacji, jako że nie wyeliminowałoby (ani nawet nie ograniczyło w stopniu istotnym) praktyki składania takich (przedwczesnych) ponagleń. Wprawdzie zaangażowanie organów byłoby w takich przypadkach mniejsze - bo ograniczałoby się do konieczności wystosowania do strony informacji o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania - ale jednak nadal miało by miejsce, i to obiektywnie niepotrzebnie.
Na zakończenie tych uwag wypada jeszcze podkreślić, że przyjęta przez Sąd w niniejszym składzie interpretacja art. 53 § 2b p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 3a k.p.a. oraz art. 52 § 1 p.p.s.a. nie narusza konstytucyjnego prawa strony do sądu. To bowiem sąd administracyjny nadal samodzielnie weryfikuje dopuszczalność skargi, a w szczególności we własnym zakresie ocenia, czy zaistniały przesłanki do pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania na podstawie art. 37 § 3a k.p.a. Stanowisko organu administracji w tej mierze nie wiąże sądu - zgodnie z wypracowaną w orzecznictwie i utrwaloną już na gruncie instytucji ponaglenia zasadą, że fakt i sposób ewentualnego rozpoznania bądź nierozpoznania ponaglenia (tu odpowiednio: ewentualnego pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania) przez właściwy organ administracji nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi przez sąd.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 223 w zw. z art. 210 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, z późn. zm.; w skrócie "u.c.") decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy.
Jest to niewątpliwie "termin określony w przepisach szczególnych", o jakim mowa w art. 37 § 3a k.p.a.
Skoro zaś Cudzoziemka złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w dniu 15 listopada 2022 r., to 6-miesięczny termin określony w art. 223 w zw. z art. 210 u.c. ekspirował dopiero z dniem 15 maja 2023 r.
Zatem wniesione przez nią w dniu 21 lutego 2023 r. ponaglenie było ponagleniem ewidentnie przedwczesnym (i to o blisko 3 miesiące), które w świetle regulacji art. 37 § 3a k.p.a. nie mogło odnieść zamierzonego skutku w postaci "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów skarga małoletniej M. T. podlegała odrzuceniu (pkt 1 sentencji postanowienia), na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jako niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu tego przepisu.
O zwrocie na rzecz Skarżącej uiszczonego wpisu, w wysokości 100 zł (pkt 2 sentencji postanowienia), Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.