IV SAB/Po 82/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę na bezczynność ZUS w sprawie świadczenia "dobry start", ponieważ skarżąca nie wniosła ponaglenia w wymaganej formie elektronicznej.
Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Prezesa ZUS w sprawie świadczenia "dobry start". Sąd administracyjny rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym i postanowił odrzucić skargę. Kluczowym powodem odrzucenia było niespełnienie wymogu formalnego wniesienia ponaglenia. Zgodnie z przepisami, pisma dotyczące świadczenia "dobry start" powinny być składane wyłącznie w formie elektronicznej na profilu informacyjnym ZUS. Skarżąca złożyła ponaglenie w formie papierowej, co zostało uznane za nieskuteczne i skutkowało niedopuszczalnością skargi.
Sprawa dotyczyła skargi N. R. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie świadczenia "dobry start". Skarżąca zarzuciła organowi brak wydania decyzji administracyjnej w sprawie świadczeń wychowawczych i "dobry start" pomimo ponaglenia. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, postanowił odrzucić skargę jako niedopuszczalną. Podstawą odrzucenia było niespełnienie przez skarżącą wymogu wniesienia ponaglenia w przepisanej formie. Zgodnie z § 15 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start", pisma składane do ZUS w sprawach tego świadczenia, w tym ponaglenia, powinny być wnoszone wyłącznie w postaci elektronicznej na profilu informacyjnym wnioskodawcy. Skarżąca złożyła ponaglenie w formie papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego, co zostało uznane przez Sąd za nieskuteczne. W konsekwencji, skarga oparta na nieskutecznym ponagleniu została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd podkreślił, że niedochowanie wymaganej formy wniesienia żądania pociąga za sobą jego bezwzględną bezskuteczność.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, skarga jest niedopuszczalna, jeśli ponaglenie nie zostało wniesione w przepisanej formie elektronicznej.
Uzasadnienie
Przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w tym § 15 ust. 6, wymagają wnoszenia pism dotyczących świadczenia "dobry start" (w tym ponagleń) wyłącznie w formie elektronicznej na profilu informacyjnym ZUS. Niedochowanie tej formy skutkuje bezskutecznością ponaglenia, a w konsekwencji niedopuszczalnością skargi na bezczynność organu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.w.r.s.p.z. art. 187a § 2-2d
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
p.p.s.a. art. 58 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pkt 6 - odrzucenie skargi z powodu niedopuszczalności
rozporządzenie RM art. 15 § 6
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start"
wymóg wnoszenia pism wyłącznie w postaci elektronicznej
Pomocnicze
k.p.a. art. 35
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37 § 3a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 63
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 52 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
konieczność wyczerpania środków zaskarżenia
p.p.s.a. art. 52 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozumienie wyczerpania środków zaskarżenia
p.p.s.a. art. 53 § 2b
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ponaglenie jako warunek dopuszczalności skargi na bezczynność
p.u.s.a. art. 1 § 1-2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozpoznanie w trybie uproszczonym
p.p.s.a. art. 258 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozstrzyganie o kosztach zastępstwa prawnego z urzędu
rozporządzenie RM art. 27 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start"
termin załatwienia sprawy świadczenia "dobry start"
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ponaglenie wniesione w formie papierowej jest nieskuteczne, ponieważ przepisy wymagają formy elektronicznej. Nieskuteczne ponaglenie skutkuje niedopuszczalnością skargi na bezczynność organu.
Odrzucone argumenty
Skarga powinna zostać rozpoznana merytorycznie, mimo wadliwej formy ponaglenia, gdyż organ przyznał się do opóźnienia w postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
niezachowanie wymaganej formy wniesienia żądania pociąga za sobą jego bezwzględną bezskuteczność pisma wyłącznie w postaci elektronicznej na swoim profilu informacyjnym
Skład orzekający
Jacek Rejman
asesor sądowy
Maciej Busz
przewodniczący
Tomasz Grossmann
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wymóg wnoszenia ponagleń i innych pism w sprawach świadczeń rodzinnych (w tym \"dobry start\") w formie elektronicznej, a konsekwencje niedochowania tej formy dla dopuszczalności skargi sądowoadministracyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których przepisy prawa lub rozporządzenia wykonawczego wymagają formy elektronicznej dla pism procesowych lub wniosków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczową kwestię formalną w postępowaniu administracyjnym – znaczenie właściwej formy składania pism, szczególnie w kontekście cyfryzacji usług publicznych. Jest to istotne dla prawników procesowych i obywateli.
“Cyfrowa pułapka: Jak papierowe ponaglenie pogrzebało szansę na świadczenie z ZUS?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SAB/Po 82/23 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Maciej Busz /przewodniczący/
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 35, art. 37 par. 3a, art. 63
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 177
art. 187a ust. 2-2d
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 par. 1 pkt 6, art. 258 par. 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi N. R. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie świadczenia "dobry start" na okres 2022/2023 z wniosku dotyczącego O. R. postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem datowanym na 08 maja "2022 r." [powinno być raczej: "2023 r." – uw. Sądu], wniesionym 10 maja 2023 r. bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, N. R. (dalej jako "Skarżąca") wniosła, cyt.: "skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. Oddział ul. [...], gdyż pomimo ponaglenia (które przedkładam w załączeniu wraz z potwierdzeniem nadania), odebranego przez organ 31.03.2023 r., nie wydał on od grudnia 2022 r., żadnej decyzji administracyjnej w przedmiocie przywrócenia mi świadczeń wychowawczych 500+ na dwoje moich dzieci V. R. i O. R. od dnia 01.06.2022 r. do chwili obecnej, oraz świadczeń Dobry Start 300+ za rozpoczęcie przez nie roku szkolnego [...]. Do chwili obecnej nie rozpatrzono również mojego wniosku o przyznanie świadczeń na nowy okres tj. [...] rok".
Powyższe pismo Skarżącej (dalej: "Skarga"), jako mylnie skierowane bezpośrednio do Sądu, zostało przez Sąd przekazane do ww. Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. przy piśmie z 11 maja 2023 r.
W piśmie przewodnim z 07 czerwca 2023 r. przekazującym do Sądu "zwrotnie" Skargę wraz z odpowiedzią na nią oraz aktami sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "Prezes ZUS" lub "Organ"), reprezentowany przez r. H., wyjaśnił, że Skarżąca wniosła jedną skargę, która dotyczy dwóch rodzajów świadczeń, na jej dwoje dzieci, tj.:
- świadczenia "dobry start":
postępowanie [...] dot. O. R. (dalej jako "Syn"),
postępowanie 365990165 dot. V. R. (dalej jako "Córka");
- świadczenia wychowawczego na okresy [...] oraz [...]:
postępowanie [...] dot. Syna,
postępowanie [...] dot. Córki.
Wobec powyższego, na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu, rozdzielono sprawy objęte Skargą na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ("ZUS") i oznaczono je w następujący sposób:
- sprawa o sygn. akt IV SAB/Po 81/23 – w przedmiocie świadczenia wychowawczego na okres [...] z wniosku dot. Syna;
- sprawa o sygn. akt IV SAB/Po 82/23 – w przedmiocie świadczenia dobry start na okres [...] z wniosku dot. Syna;
- sprawa o sygn. akt IV SAB/Po 138/23 – w przedmiocie świadczenia dobry start na okres [...] z wniosku dot. Córki;
- sprawa o sygn. akt IV SAB/Po 139/23 – w przedmiocie świadczenia wychowawczego na okres [...] z wniosku dot. Córki;
- sprawa o sygn. akt IV SAB/Po 140/23 – w przedmiocie świadczenia wychowawczego na okres [...] z wniosku dot. Syna;
- sprawa o sygn. akt IV SAB/Po 141/23 – w przedmiocie świadczenia wychowawczego na okres [...] z wniosku dot. Córki.
Odpowiadając na skargi w powyższych sprawach w przedmiocie świadczeń dobry start – pismem z 07 czerwca 2023 r. (znak: [...]) – Prezes ZUS, reprezentowany przez ww. pełnomocnika, wniósł o:
- skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym;
- odrzucenie skargi;
- ewentualnie oddalenie skargi.
Jednocześnie organ zaznaczył, że akta administracyjne w sprawie z wniosku N. R. o przyznanie świadczenia "dobry start" prowadzone były w postaci elektronicznej. Jednakże ze względu na brak możliwości technicznych przesłania Sądowi akt w takiej postaci, ZUS przesyła je w sposób przewidziany dla akt prowadzonych w postaci papierowej.
Uzasadniając zaś wnioski zgłoszone w swej odpowiedzi na skargę, Prezes ZUS wyjaśnił m.in., że:
- 25 sierpnia 2022 r. Skarżąca złożyła do ZUS wnioski o świadczenie dobry start na rok szkolny [...] na Córkę i Syna;
- w wyniku automatycznego rozpatrzenia tych wniosków, decyzjami z 18 października 2022 r. Centrum Świadczeń dla Rodzin [Zakładu Ubezpieczeń Społecznych] wydało decyzje o odmowie prawa do świadczenia na dzieci, ponieważ zgodnie z danymi z rejestru Straży Granicznej ("SG") ustalono, że Skarżąca i jej dzieci utracili uprawnienia pobytowe w związku z wyjazdem z Polski w dniu 03 czerwca 2022 r.;
- 27 października 2022 r. Skarżąca złożyła odwołania od ww. decyzji;
- 10 maja 2023 r. Skarżąca złożyła Skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Do Skargi dołączono dokument zatytułowany "Ponaglenie" z 29 marca 2023 r. w formie papierowej.
Dalej autor odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że zgodnie z § 15 ust. 6 rozporządzenia z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "dobry start" osoba ubiegająca się o świadczenie dobry start i osoba pobierająca takie świadczenie doręcza do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pisma wyłącznie w postaci elektronicznej na swoim profilu informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez ZUS. Wobec tego pisma wysłane za pośrednictwem [...] nie zostały uznane za ponaglenie w rozumieniu art. 37 k.p.a. Tym samym skarga winna być odrzucona jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Końcowo pełnomocnik Organu wyjaśnił, że w dniu 01 czerwca 2023 r. do Skarżącej zostały skierowane wezwania, w których została ona poinformowana o utracie uprawnień pobytowych i konieczności wyjaśnienia zaistniałej sytuacji bezpośrednio w jednostce SG oraz że do czasu aktualizacji danych w rejestrze, ZUS nie ma możliwości weryfikacji jej uprawnień do świadczenia. Jednocześnie w dniu 02 czerwca 2023 r. wydano postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie odwołania z 18 października 2022 r. do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego ze Strażą Graniczną. W konkluzji pełnomocnik Organu wskazał, że "[p]o analizie stanu faktycznego sprawy stwierdzamy, że postępowanie w sprawie zostało podjęte z opóźnieniem i było prowadzone niekompleksowo, co skutkowało bezczynnością organu, jednakże nie miała ono charakteru rażącego naruszenia prawa".
W piśmie procesowym z 22 kwietnia 2023 r., zatytułowanym "Stanowisko w sprawie", pełnomocniczka Skarżącej, r.pr. J. W., oświadczyła, że podtrzymuje skargę w całości oraz że wnosi o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów zastępstwa prawnego należnych pełnomocnikowi z tytułu udzielonej Skarżącej z urzędu pomocy prawnej, które to koszty nie zostały uiszczone nawet w części. Wskazała, że niewydajnie od grudnia 2022 r. decyzji administracyjnej w sprawie świadczenia Dobry Start 300+ jest zdecydowanie zbyt długim okresem. Przyznała, że ponaglenie winno być wniesione we właściwej formie, tj. w postaci elektronicznej na profilu informacyjnym, jednak – jak podkreśliła pełnomocniczka Skarżącej – sam Organ w odpowiedzi na skargę przyznał, że postępowanie w sprawie zostało podjęte z opóźnieniem i było prowadzone niekompleksowo, co skutkowało bezczynnością organu.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu z 23 kwietnia 2024 r. sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.), o czym strony zostały powiadomione pismami z 24 kwietnia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga N. R. na bezczynność (Prezesa) ZUS w sprawie świadczenia dobry start na rok szkolny [...] dotyczącego O. R. ("Syna"), podlega odrzuceniu, z uwagi na niedopuszczalność skargi.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej (pkt 8 w zw. z pkt 1).
Jednakże przed przystąpieniem do rozpoznania meritum skargi, sąd administracyjny ma każdorazowo obowiązek zbadania z urzędu, czy jest ona dopuszczalna. Niedopuszczalność skargi powoduje bowiem, że sprawa sądowoadministracyjna inicjowana taką skargą nie może zostać merytorycznie rozpoznana i rozstrzygnięta przez sąd.
Jednym z niezbędnych warunków dopuszczalności skargi jest konieczność wyczerpania przed jej wniesieniem przez skarżącego środków zaskarżenia. Warunek ten przewidziany został w art. 52 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Komplementarny wobec cytowanego przepisu, art. 52 § 2 p.p.s.a. nakazuje uznawać za "wyczerpanie środków zaskarżenia" sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
W zakresie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, regulację powołanych przepisów uzupełnia jeszcze art. 53 § 2b p.p.s.a., który stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z treści cytowanego przepisu jasno wynika, że uprzednie ponaglenie stanowi warunek dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z innych przepisów, wypowiedzi doktryny oraz orzecznictwa sądów administracyjnych wynikają dalsze jeszcze wymagania, jakie – oprócz ww. "uprzedniości" względem skargi (w kwestii sposobu rozumienia tego wymogu por. m.in. postanowienia NSA: z 20.01.2022 r., II OSK 2772/21; z 24.08.2023 r., I OSK 1530/23; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA") – musi spełnić ponaglenie, aby mogło ono zostać uznane za wniesione skutecznie i za otwierające tym samym drogę do skutecznego wniesienia skargi. W szczególności przyjmuje się, że:
- ponaglenie – tak jak każde składane w postępowaniu administracyjnym podanie (żądanie) w rozumieniu art. 63 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.; w skrócie "k.p.a.") – powinno zostać wniesione we właściwej formie. Jak bowiem trafnie zauważa się w doktrynie, "niezachowanie wymaganej formy wniesienia żądania pociąga za sobą jego bezwzględną bezskuteczność, gdyż kodeks nie przewiduje możliwości sanacji podania złożonego w nieprzepisowej formie" (zob. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 277).
Pod rządem przepisów prawa regulujących świadczenie dobry start, wymaganą formę pism składanych w związku z ubieganiem się o takie świadczenie – w tym formę ewentualnych ponagleń w tych sprawach – normuje § 15 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz. U. poz. 1092; dalej jako "rozporządzenie RM"), który stanowi, że: "Osoba ubiegająca się o świadczenie dobry start i osoba pobierająca świadczenie dobry start doręcza do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pisma wyłącznie w postaci elektronicznej na swoim profilu informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych";
- do wniesienia wymaganego ponaglenia powinno dojść w toku postępowania administracyjnego, którego prowadzenie w sposób opieszały kwestionuje się w skardze, a nie po jego zakończeniu (por. postanowienie NSA z 02.09.2020 r., II OSK 3732/18, CBOSA); ani tym bardziej – dodajmy – przed formalnym wszczęciem takiego postępowania;
- ponaglenie powinno być wnoszone w sposób respektujący unormowanie art. 37 § 3a k.p.a., a więc po upływie terminu na załatwienie sprawy przez organ administracji, określonego w art. 35 k.p.a. albo w przepisach szczególnych (por. postanowienie WSA z 17.08.2023 r., IV SAB/Po 89/23, CBOSA).
Szczególny termin załatwienia sprawy świadczenia dobry start normuje art. 27 ust. 1 rozporządzenia RM, w myśl którego: "Ustalenie prawa do świadczenia dobry start oraz wypłata przysługującego świadczenia następuje w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia złożenia wniosku wraz z dokumentami, przy czym w przypadku wniosków o ustalenie prawa do świadczenia dobry start złożonych wraz z dokumentami w lipcu lub sierpniu ustalenie prawa do świadczenia dobry start oraz wypłata przysługującego świadczenia następuje nie później niż do dnia 30 września";
- "[...] skutki ponaglenia dla dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego można rozważać jedynie w kontekście ponaglenia skutecznie wniesionego. Tylko takie ponaglenie daje stronie możliwość wniesienia skargi do sądu. Skarga na bezczynność, która nie została poprzedzona ponagleniem, jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a." (zob. wyrok NSA z 26.01.2021 r., II OSK 2203/20, CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że w tej sprawie – ze skargi N. R. na bezczynność (Prezesa) ZUS w sprawie świadczenia dobry start na rok szkolny [...] dot. O. R. – ww. skarga, choć była poprzedzona ponagleniem, to jednak ponaglenie to nie zostało wniesione skutecznie.
Jest poza sporem, że Skarżąca załączyła do skargi pismo zatytułowane "Ponaglenie", datowane na 29 marca 2023 r. (wraz z pocztowym dowodem nadania przesyłki poleconej w dniu 30 marca 2023 r.), które według jej oświadczenia zostało doręczone do ZUS w dniu 31 marca 2023 r. Pełnomocnik organu faktu tego doręczenia ani nie potwierdził, ani nie zakwestionował. W związku z powyższym Sąd przyjął, że ww. pismo (Ponaglenie), sporządzone w postaci papierowej, rzeczywiście do ZUS wpłynęło. Z jego treści wynika zaś expressis verbis, że Ponaglenie dotyczyło niezałatwienia w ustawowym terminie sprawy – jak to ujęła Skarżąca – "o przywrócenie mi świadczeń wychowawczych 500 + na dwoje moich dzieci V. R. i O. R. od dnia 01.06.2022 r. do chwili obecnej, oraz świadczeń Dobry Start 300 + za rozpoczęcie przez nie roku szkolnego [...]".
Zważywszy jednak na okoliczności prawne i faktyczne, w jakich Ponaglenie zostało złożone, a więc w szczególności na to, że:
- ani przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start", ani zawierająca upoważnienie do wydania tego rozporządzenia ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 177, z późn. zm.; w skrócie "u.w.r.s.p.z."), nie przewidują wszczynania ani prowadzenia postępowania "w sprawie przywrócenia świadczeń dobry start"
oraz że wcześniej (tj. przed wniesieniem Ponaglenia):
- ZUS (Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin), na skutek rozpatrzenia wniosku Skarżącej z 25 sierpnia 2022 r. o ustalenie prawa do świadczenie dobry start na rok szkolny [...] na Córkę, wydał w dniu 18 października 2022 r. decyzję administracyjną odmawiającą przyznania wnioskowanego świadczenia (znak sprawy: [...]; postępowanie: [...]),
- od tej decyzji Skarżąca wniosła, w wymaganej formie, w dniu 27 października 2022 r. odwołanie do Prezesa ZUS,
to należy przyjąć, że zarówno wniesiona Skarga, jak i poprzedzające ją Ponaglenie, w analizowanym tu zakresie dotyczyły w istocie bezczynności Prezesa ZUS w rozpoznaniu odwołania Skarżącej z 27 października 2022 r. od odmownej decyzji ZUS z 18 października 2022 r.
Tak samo, jak się wydaje, treść Skargi w analizowanym tu zakresie została odczytana przez Organ, skoro w odpowiedzi na skargę zawarto m.in. wzmiankę o wydaniu "postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie odwołania z dnia 18.10.2022 r.", a sama odpowiedź została sporządzona w imieniu Prezesa ZUS, który – jak wynika z art. 187a ust. 2d u.w.r.s.p.z. – jest organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. w stosunku do ZUS realizującego prawo do świadczeń, a więc w szczególności jest organem uprawnionym do rozpatrywania odwołań od decyzji wydawanych w pierwszej instancji przez ZUS w sprawach świadczeń dobry start.
Przedstawiona wyżej interpretacja przedmiotu Skargi oraz Ponaglenia w analizowanym tu zakresie, nie zmienia generalnej oceny Sądu, że skarga N. R. na bezczynność (Prezesa) ZUS w sprawie świadczenia dobry start na rok szkolny [...] dotyczącego Syna podlega odrzuceniu, z uwagi na jej niedopuszczalność, wynikającą z faktu niepoprzedzenia tej skargi skutecznie (tu: w przepisanej formie) wniesionym ponagleniem.
Jak to już bowiem wyżej wskazano, zgodnie z § 15 ust. 6 rozporządzenia RM osoba ubiegająca się o świadczenie dobry start i osoba pobierająca świadczenie dobry start doręcza do ZUS pisma wyłącznie w postaci elektronicznej na swoim profilu informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez ZUS.
Wypada w tym miejscu zaznaczyć, że przywołane rozporządzenie RM zostało wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 187a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zgodnie z którym:
"2. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki realizacji programu, o którym mowa w ust. 1 [tj. rządowego programu wsparcia rodzin z dziećmi; tu: programu "Dobry Start" – uw. Sądu], w tym w szczególności sposób i tryb obsługi świadczeń przyznanych na podstawie tego programu oraz składania wniosku i załączników do wniosku o przyznanie tych świadczeń, uwzględniając potrzebę zapewnienia efektywności tego programu.
2a. Rada Ministrów może określić, w przepisach wydanych na podstawie ust. 2, że:
1) realizacja i obsługa świadczeń przyznanych na podstawie programu, o którym mowa w ust. 1, w tym w szczególności:
a) składanie wniosku i załączników do wniosku o przyznanie świadczeń, a także wnoszenie innych pism w sprawie świadczeń,
b) doręczanie decyzji, informacji, postanowień, zawiadomień, wezwań, zaświadczeń i innych pism w sprawie świadczeń
– odbywają się wyłącznie w drodze elektronicznej, za pomocą systemów teleinformatycznych określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 2;
2) decyzje, informacje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia i inne pisma w sprawie świadczeń przyznanych na podstawie programu, o którym mowa w ust. 1, opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym, kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu realizującego świadczenia albo zamieszcza się w nich imię, nazwisko i stanowisko służbowe osoby upoważnionej do ich wydania.
2b. Składanie wniosku i załączników do wniosku o przyznanie świadczeń na podstawie programu, o którym mowa w ust. 1, a także wnoszenie innych pism w sprawie tych świadczeń, doręczanie decyzji, informacji, postanowień, zawiadomień, wezwań, zaświadczeń i innych pism w sprawie świadczeń na podstawie programu, o którym mowa w ust. 1, odbywają się wyłącznie w drodze elektronicznej, jeżeli Rada Ministrów tak postanowi w przepisach wydanych na podstawie ust. 2.
2c. W przypadku gdy Rada Ministrów postanowi, że składanie wniosku i załączników do wniosku o przyznanie świadczeń na podstawie programu, o którym mowa w ust. 1, wnoszenie innych pism w sprawie tych świadczeń lub doręczanie decyzji, informacji, postanowień, zawiadomień, wezwań, zaświadczeń i innych pism w sprawie świadczeń na podstawie programu, o którym mowa w ust. 1, odbywa się wyłącznie w drodze elektronicznej:
1) w zakresie tym przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego nie stosuje się;
2) organ realizujący świadczenia przyznane na podstawie programu, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany do zapewnienia, w swojej siedzibie, oddziale lub innej wyznaczonej jednostce organizacyjnej, dostępu do środków technicznych umożliwiających złożenie wniosku i załączników do wniosku o przyznanie świadczeń na podstawie programu, o którym mowa w ust. 1, wnoszenie innych pism w sprawie tych świadczeń oraz odbiór decyzji, informacji, postanowień, zawiadomień, wezwań, zaświadczeń i innych pism w sprawie tych świadczeń, a także do zapewnienia pomocy przy wnoszeniu i odbiorze tych dokumentów."
Powracając do analizy wcześniej cytowanego § 15 ust. 6 rozporządzenia RM, należy stwierdzić, że – lege non distinguente – statuowany tym przepisem w sprawach o świadczenie dobry start wymóg wnoszenia pism do ZUS wyłącznie w postaci (formie) elektronicznej na swoim profilu informacyjnym dotyczy również ponagleń (zob. postanowienie WSA z 03.04.2024 r., IV SAB/Po 138/23; tak też, na gruncie analogicznych przepisów normujących świadczenie wychowawcze, postanowienie WSA z 22.01.2024 r., II SAB/Gl 182/23; dostępne w CBOSA). Niedochowanie tej formy (postaci) ponaglenia – i wniesienie go np. w postaci tradycyjnej (papierowej) – pociąga za sobą bezskuteczność takiego ponaglenia. To z kolei implikuje niedopuszczalność skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, poprzedzonej takim nieskutecznie wniesionym ponagleniem.
W niniejszej sprawie jest poza sporem, że Ponaglenie, na które N. R. powołała się przy wnoszeniu swej skargi, nie zostało wniesione w postaci (formie) elektronicznej na profilu informacyjnym Skarżącej, lecz w postaci (formie) papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego ([...] S.A.) – a więc w sensie prawnym nie zostało ono wniesione skutecznie (por. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 277).
W konsekwencji wniesiona na podstawie takiego ponaglenia skarga N. R. na bezczynność (Prezesa) ZUS w sprawie świadczenia dobry start na rok szkolny [...] dotyczącego syna Skarżącej musiała zostać uznana przez Sąd za niedopuszczalną, i jako taka podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Z tych względów Sąd, na mocy ww. przepisu, orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.
Końcowo Sąd wyjaśnia, że nie rozpoznał wniosku pełnomocnika Skarżącej o "przyznanie od Skarbu Państwa kosztów zastępstwa prawnego należnych pełnomocnikowi z urzędu", gdyż będzie on przedmiotem odrębnego rozpoznania i rozstrzygnięcia przez referendarza sądowego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI