IV SAB/Po 58/09

IV SAB/Po 58/09 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2010-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Ewa Kręcichwost-Durchowska
Izabela Kucznerowicz
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ
Komisja Orzekająca
Treść wyniku
Zobowiązano do wydania aktu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant Sekr. sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2010 r. sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów UAM w Poznaniu w przedmiocie wznowienia postępowania dyscyplinarnego 1. nakazuje Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu wydanie aktu w terminie 14 (słownie: czternastu) dni od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na rzecz A. P. kwotę ...) (słownie:(...)) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/I.Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/E.Kręcichwost-Durchowska
Uzasadnienie
Orzeczeniem z dnia [...] marca 2009 r. sygn. akt [...] (dalej orzeczenie z [...] marca 2009 r.) Komisja Dyscyplinarna dla Studentów Uniwersytetu [...] na podstawie art. 211 ust. 1, art. 212 pkt 3 i art. 219 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 164/05/1365 ze zm. dalej Prawo o szkolnictwie wyższym bądź pszw ) i § 24 ust. 1 pkt 1, i § 25 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz. U. 236/06/1707, dalej rozporządzenie z 6 grudnia 2006 r.) orzekła o ukaraniu A. P. studentki III roku studiów niestacjonarnych zaocznych na kierunku [...], uznając Ją winną popełnienia zarzucanego czynu polegającego na tym, że w ciągu roku akademickiego 2007/2008 wielokrotnie zakłóciła spokój i obraziła na terenie uczelni i poza nią dra hab. R. Z., naruszając swoim zachowaniem obowiązek postępowania zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów oraz obowiązek przestrzegania dobrych obyczajów wspólnoty akademickiej i za ten czyn wymierzyła obwinionej karę nagany z ostrzeżeniem (k. 138-139 akt dyscyplinarnych).
Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. A. P. odwołała się od decyzji z [...] marca 2009 r. i wniosła o wydanie orzeczenia uniewinniającego oraz o stwierdzenie nieważności zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 156 § "2 i 6" kpa ponieważ wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisów prawa (k. 147-155 akt dyscyplinarnych).
Orzeczeniem z dnia [...] maja 2009 r. sygn. akt [...] (dalej orzeczenie z [...] maja 2009 r.) Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów [...] (dalej Odwoławcza Komisja) na podstawie art. 438 kpk i § 31 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz. U. 236/06/1707) utrzymała w mocy orzeczenie [...] marca 2009 r. (k. 175-177 akt dyscyplinarnych).
Orzeczenie to stało się prawomocne w dniu jego wydania.
Pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. A. P. wniosła o wznowienie postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 217 pkt 6 ppkt 1 i 3, i art. 223 pszw w związku z art. 542 § 3 kpk w związku z art. 439 § 1 pkt 2 kpk. Wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do Działu Nauczania Uniwersytetu [...] dnia [...] czerwca 2009 r. (prezentata - k. 194-211 akt dyscyplinarnych).
Pismem z dnia 01 września 2009 r. (omyłkowo nazwanym "zażaleniem na podstawie art. 37 § 1" kpa) A. P. wniosła skargę na bezczynność Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej [...] wskazując, że mimo upływu dwu miesięcy nie otrzymała żadnej odpowiedzi na złożony przez Nią wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. Zarzuciła, że zarówno orzeczenie I, jak i II instancji, zapadło z rażącym naruszeniem przepisów kpk i rozporządzenia z 06 grudnia 2006 r. (k. 2-3 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Uniwersytetu [...] radca prawny M. S-K. (dalej Pełnomocnik) wniosła o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa z uwagi, że decyzja komisji dyscyplinarnej w zakresie wznowienia postępowania dyscyplinarnego lub odmowy jego wznowienia nie podlega przepisom kpa i tym samym brak jest podstaw do złożenia skargi na bezczynność organu we wskazanym zakresie; ewentualnie o oddalenie skargi wskazując, że mając na względzie kwestię terminu wniosku Skarżącej o wznowienie postępowania należało wyjaśnić, że z uwagi na bardzo obszerne pismo Skarżącej i wielość podnoszonych zarzutów, sprawa należy do szczególnie zawiłych, i wymaga wnikliwej analizy akt postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko Studentce (II tomy), i zasięgnięcia konsultacji prawnej przez Komisję. Wniosek został złożony w rozpoczynającym się okresie urlopowym, w którym trudno zebrać członków Komisji. Dodatkowo komisje rozpoznają inne sprawy dyscyplinarne studentów. Wobec powyższego termin rozpoznania wniosku musiał ulec wydłużeniu z przyczyn obiektywnych i uzasadnionych, a Komisja w żadnej mierze nie dopuściła się nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Wskazano, że Komisja dyscyplinarna właściwa do rozpoznania wniosku dołoży należytych starań, by orzeczenie wydane zostało w najbliższym możliwym terminie (k. 4-8 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się być zasadną.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych( Dz. U. 153/02/1269, zm. 169/05/1417, dalej: usa), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art. 1 § 1 usa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W szczególności kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a (art. 3 § 2 ppsa).
Tryb postępowania w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów określony został w przepisach art. 211-225 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Z przepisów tych wynika m. in., że od orzeczenia komisji dyscyplinarnej stronom przysługuje odwołanie. Odwołanie wnosi się do odwoławczej komisji dyscyplinarnej. w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia (art. 220 ust. 1 i 2 pszw). Do postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w sprawach studentów, z wyjątkiem postępowania przed sądem koleżeńskim, w sprawach nieuregulowanych w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 06 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, z wyłączeniem art. 82 (art. 223 pszw). W doktrynie trafnie wskazuje się, że regulacja postępowania dyscyplinarnego zawarta w Prawie o szkolnictwie wyższym i w rozporządzeniu z 6 grudnia 2006 r., jest dalece niedoskonała a nadto dotknięta jest zamętem terminologicznym, rodzącym szereg wątpliwości terminologicznych (J. Paśnik "Nowe regulacje odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli akademickich i studentów – uwagi krytyczne" w: "Administracja" 4/07 s. 7 i n. – zwłaszcza s. 26,27). Skoro ustawodawca w art. 223 pszw w sprawach nieuregulowanych w ustawie nakazał stosować odpowiednio przepisy kpk (z wyłączeniem art. 82), to uczynił tak wyłącznie do postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego wobec studentów 9 z wyjątkiem postępowania przed sądem koleżeńskim). Dotyczy to zatem wyłącznie postępowania prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego i postępowania przed komisją (I i II instancji) i wiąże się z represyjnym charakterem tego postępowania, w którym standardy prawa do obrony, domniemania niewinności, muszą być szczególnie wysokie.
W pozostałym zakresie – nie dotyczącym wprost postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego – a dotyczącym decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów, stosuje się odpowiednio przepisy kpa ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 98/00/1071 ze zm.) oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego (art. 207 ust. 1 pszw). Wyjątek stanowi tutaj prawomocne orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej, na które służy skarga do sądu administracyjnego na podstawie lex specialis (art. 221 pszw). Skoro więc Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 217 ust. 7 pszw zakończonego prawomocnym orzeczeniem Odwoławczej Komisji z 22 maja 2009 r. a Komisja ta nie załatwiła sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 i 2 kpa), to jedynym narzędziem pozwalającym Skarżącej na skuteczne zwalczanie bezczynności była skarga do sądu administracyjnego (art. 8 ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP; odpowiednio – wyrok WSA w Gdańsku z 24.9.2009 r., III SA/Gd 313/09). Skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ppsa a orzeczenie komisji dyscyplinarnej odpowiada decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 ppsa) i w związku z tym nie musiała być poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2007 r. I SAB/Wa 20/07 Lex 347781). Mając na uwadze powyższe, nie zachodziły przesłanki do odrzucenia skargi na bezczynność Odwoławczej Komisji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa). Właściwość Sądu Administracyjnego wynika z art. 207 ust. 1 w zw. z art. 221 pszw – racjonalny prawodawca pragnął bowiem, by student w takiej sytuacji korzystał ze swego prawa do sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W świetle akt sprawy nie sposób odmówić racji Skarżącej, że Odwoławcza Komisja pozostaje w bezczynności, skoro od dnia otrzymania wniosku Skarżącej o wznowienie postępowania dyscyplinarnego tj. od dnia [...] czerwca 2009 r. do dnia wydania wyroku tj. do dnia [...] lutego 2010 r., Odwoławcza Komisja nie podjęła żadnych kroków by rozstrzygnąć o wniosku o wznowienie postępowania. Dopiero w odpowiedzi na skargę Pełnomocnik udzielił informacji, dlaczego Odwoławcza Komisja pozostawała w zwłoce i nie rozpatrzyła do tej pory wniosku Skarżącej o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. Pełnomocnik wskazał m.in., że ów wniosek złożono w rozpoczynającym się okresie urlopowym, w którym trudno zebrać członków Komisji i w związku z tym termin rozpoznania wniosku musiał ulec wydłużeniu. Sądowi znany jest z urzędu termin rozpoczęcia roku akademickiego, który przypada 01 października i w związku z tym, po rozpoczęciu roku akademickiego, Odwoławcza Komisja winna była niezwłocznie przystąpić do rozpoznania wniosku, czego jednak nie uczyniła. Natomiast w piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r. Przewodniczący Odwoławczej Komisji poinformował Skarżącą, że Odwoławcza Komisja w obecnym składzie została powołana dopiero po zakończeniu uniwersyteckiej procedury wyborczej jednego z członków, co było konieczne dla zachowania wymogów prawnych i formalnych jej ważności i nastąpiło to pismem wyznaczającym skład orzekający Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Komisja natychmiast przystąpiła do rozpoznania wniosku o wznowienie z dnia [...] czerwca 2009 r. Okres przed i poświąteczny, w którym przyszło pracować Komisji, nie sprzyja zajmowaniu się sprawą Skarżącej w zakresie czasowym, jaki Komisja pragnęłaby jej poświecić, dlatego musi on ulec stosownemu wydłużeniu (k. 52-54 akt sądowych). Organ nie wskazał jednak w jakim terminie miałoby nastąpić załatwienie sprawy.
Ustawodawca wprowadził zasadę załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 i 2 kpa; Z. Janowicz "Kpa-komentarz" W. Pr. PWN 1999 s.154). W przypadku sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego załatwienie sprawy winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwu miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa).
Wobec trwającej 7 miesięcy bezczynności Odwoławczej Komisji w rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania, koniecznym było zobowiązanie Komisji do wydania aktu. w terminie 14 dni na podstawie art. 149 ppsa. Termin czternastodniowy wynika z długotrwałego oczekiwania przez Skarżącą na rozstrzygnięcie wniosku o wznowienie postępowania. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.
/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ M. Dybowski Za nieobecnego
Sędziego WSA
Izabelę Kucznerowicz
/-/ M. Dybowski
jh