IV SAB/PO 39/25

IV SAB/Po 39/25 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. S. na bezczynność P. sp. z o.o. z siedzibą w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Ł. S. (dalej również: skarżący) w dniu 8 stycznia 2025 r. przesłał za pośrednictwem "zwykłej" poczty elektronicznej wiadomość e-mail do P. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: P. sp. z o.o.; spółka P. ).
W załączniku do tej wiadomości (k. 106 akt sąd.) przesłał plik w formacie pdf, stanowiący odwzorowanie skargi z dnia 8 stycznia 2025 r. na bezczynność Prezesa P. sp. z o.o. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w zakresie wniosku z dnia 9 grudnia 2024 r. W treści pisma z dnia 8 stycznia 2025 r. (załącznika do wiadomości e-mail z dnia 8 stycznia 2025 r.) skarżący podniósł, że w dniu 20 grudnia 2024 r. została mu udostępniona informacja w postaci załącznika nr 2 do skargi, jednak w terminie organ nie przekazał mu informacji, o której udostępnienie wystąpił we wniosku z dnia 9 grudnia 2024 r. (k. 110 akt sąd.).
W sprawie wywołanej wnioskiem skarżącego z dnia 9 grudnia 2024 r. P. sp. z o.o. decyzją nr [...] z dnia 20 grudnia 2024 r. znak [...] odmówiła Ł. S. udostępnia "informacji w zakresie objętym pytaniem przesłanym do Spółki w korespondencji mailowej z dnia: 1. 9 grudnia 2024 roku, godz. 10:08" (k. 75).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
W myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli podlega ona odrzuceniu z innych powodów aniżeli wymienione w pkt 1-5.
Zgodnie zaś z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Według art. 54 § 1a p.p.s.a. skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio.
Sąd wyjaśnia, że przepis art. 49a, dodany nowelą z dnia 10 kwietnia 2019 r., określa sposób potwierdzenia przez sąd wniesienia pisma w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej, którą jest dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Z kolei na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Poza tym zauważyć jeszcze trzeba, że z przepisów art. 54 § 1a i art. 49a p.p.s.a. wynika, że skargę drogą elektroniczną można wnieść za pośrednictwem organu tylko wówczas, jeśli dany podmiot jest zobowiązany do posiadania elektronicznej skrzynki podawczej (patrz: postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt III OZ 35/22, dostępne w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu została wniesiona w dniu 14 stycznia 2025 r. w formie elektronicznej, poprzez jej przesłanie na adres "zwykłej" poczty elektronicznej organu, z pominięciem elektronicznej skrzynki podawczej organu.
Należy wskazać, że skarżący miał możliwość skutecznego wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego, zgodnie z art. 54 § 1a p.p.s.a, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, do elektronicznej skrzynki podawczej organu [w znaczeniu funkcjonalnym - tu: P. sp. z o.o.]. Podmiot ten widnieje w portalu ePUAP (https://epuap.gov.pl). W tym zakresie prawo skarżącego do wnoszenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu administracyjnego nie było ograniczone ani wyłączone.
Natomiast skierowanie skargi do sądu administracyjnego w formie wiadomości e-mail – załącznik do tej wiadomości nie był pismem z podpisem elektronicznym, a jedynie tzw. skanem (odwzorowaniem) dokumentu w formacie pdf – wysłanej do odbiorcy na adres "zwykłej" poczty e-mail, która nie jest elektroniczną skrzynką podawczą, nie może być uznane za skuteczne wniesienie skargi "w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu" (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 1018/21, dostępne jw.).
Konsekwentne stanowisko w tej kwestii zajmuje Naczelny Sąd Administracyjny, a przedstawił je m.in. w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4856/21 (dostępnym jw.). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela je całości i przyjmuje za własne, wskazując, że elektroniczna skrzynka podawcza organu, to "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego", co wynika z art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2024 r., poz. 307) - dalej: u.inf.
Zgodnie z art. 16 ust. 1a tej ustawy, podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2024 r., poz. 1513 ze zm.) przez adres elektroniczny rozumie się oznaczenie systemu teleinformatycznego umożliwiające porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej.
Dodać również należy, że zgodnie z przepisami przejściowymi zawartymi w art. 147 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1045 ze zm.) aktualnie doręczanie korespondencji na elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego.
Elektroniczna skrzynka podawcza, wymagająca spełnienia standardów określonych i opublikowanych na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, nie jest zatem tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym, czy "urzędową skrzynką mailową", a funkcjonalność elektronicznej skrzynki podawczej zasadniczo wiąże się z dostarczaniem dokumentów do tzw. podmiotu publicznego.
Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 180), minister właściwy do spraw informatyzacji umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych na ePUAP (skrót nazwy Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej - system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet w rozumieniu art. 3 pkt 13 u.inf.). Natomiast utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na ePUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą ePUAP do pomiotów, o których mowa w ust. 1, i doręczeń realizowanych przez te podmioty (§ 8 ust. 2).
Doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego (§ 8 ust. 3). Należy też podkreślić, że w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zatem pismo (podanie, wniosek, skarga) zostało przesłane drogą elektroniczną do podmiotu publicznego, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie poświadczenia przedłożenia pozwala przyjąć przez nadawcę, że dokument ten wpłynął do urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt II FZ 483/19, dostępny jw.).
Standardów takich nie musi spełniać "zwykła" skrzynka mailowa. Poczta elektroniczna (adres e-mail) stanowi bez wątpienia środek komunikacji elektronicznej i jest objęta definicją w art. 3 pkt 4 u.inf., nie jest jednak tożsama z pojęciem elektronicznej skrzynki podawczej, która stanowi "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej" i służy "do przekazywania dokumentu elektronicznego". Pojęcie elektronicznej skrzynki podawczej nie jest więc tożsame z adresem e-mail, choćby ten drugi był nawet dostępny w przestrzeni publicznej.
Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie skarga została wniesiona bezskutecznie, ponieważ nie została wniesiona za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu, tylko na adres e-mail organu, czyli przez zwykłą skrzynkę poczty elektronicznej.
Poza tym, tak sama wiadomość e-mail, jak i załącznik do niej nie były opatrzone podpisem elektronicznym. Tymczasem, w świetle uchwały NSA z dnia 6 grudnia 2021 r. sygn. I FPS 2/21 (dostępnej jw.), zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (por. postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2023 r. sygn. akt III OSK 3734/21, dostępne jw.).
Co więcej, skarga w niniejszej sprawie i tak podlegałaby odrzuceniu bez jej merytorycznego rozpoznania, nawet gdyby została skutecznie wniesiona.
Jak zauważa się w orzecznictwie opartym na interpretacji uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 i 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21 (orzeczenia dostępne jw.), skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego podlega odrzuceniu, jeżeli została wniesiona po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas gdy decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna (art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 oraz art. 104 § 1 k.p.a.) - por. np. postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1575/22. Stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przestaje w sensie prawnym istnieć wówczas, gdy organ administracji załatwi sprawę (zakończy postępowanie) we właściwej formie, chociażby nawet uczynił to po wymaganym terminie. Na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902) - dalej: u.d.i.p. nie można zatem mówić o bezczynności organu, gdy organ ten, uwzględniając wniosek, udostępni uprzednio informację publiczną w formie czynności materialno-technicznej (patrz: postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 7055/21). To samo należy odnieść do sytuacji, w której organ wyda decyzję na podstawie art. 16 u.d.i.p.
W sprawie wywołanej wnioskiem skarżącego z dnia 9 grudnia 2024 r. P. sp. z o.o. decyzją nr [...] z dnia 20 grudnia 2024 r. znak [...] odmówiła udostępnienia informacji w zakresie objętym wnioskiem z dnia 9 grudnia 2024 r. W konsekwencji, skarga i z tego powodu podlegałaby odrzuceniu, nawet gdyby uznać skuteczność jej wniesienia - do czego jednakże nie było żadnych podstaw.
W niniejszej sprawie należało uznać, że skoro skarga nie została skutecznie wniesiona, to była niedopuszczalna, a tym samym zachodziły podstawy do jej odrzucenia.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.