III OSK 2523/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-12-12
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejodpowiedź na pozewinformacja publicznasprawa publicznasprawa prywatnaNSAWSAbezczynność organupisma procesowe

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę na bezczynność organu w sprawie udostępnienia odpowiedzi na pozwy cywilne, uznając je za niebędące informacją publiczną.

Sprawa dotyczyła skargi M.S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w K. w przedmiocie udostępnienia odpowiedzi na pozwy cywilne. WSA uznał, że są to dokumenty urzędowe stanowiące informację publiczną i zobowiązał organ do ich udostępnienia. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że odpowiedzi na pozwy cywilne nie są informacją publiczną, ponieważ dotyczą spraw prywatnych, a nie spraw publicznych w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał Dyrektora Aresztu Śledczego w K. za bezczynnego w sprawie udostępnienia informacji publicznej w postaci kopii odpowiedzi na pozwy cywilne z lat 2022-2023. Sąd uznał, że dokumenty te, mimo swojego procesowego charakteru, stanowią informację publiczną, ponieważ odzwierciedlają sposób działania organu i sposób prowadzenia przez niego postępowań. Dyrektor Aresztu Śledczego wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając argumentację organu, uchylił zaskarżony wyrok WSA. Sąd podkreślił, że odpowiedzi na pozwy cywilne są pismami procesowymi dotyczącymi indywidualnych sporów, a nie spraw publicznych w rozumieniu ustawy. W związku z tym, organ prawidłowo odmówił ich udostępnienia, a skarga M.S. podlegała oddaleniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odpowiedzi na pozwy cywilne nie stanowią informacji publicznej, ponieważ dotyczą spraw prywatnych, a nie spraw publicznych.

Uzasadnienie

Odpowiedzi na pozwy cywilne są pismami procesowymi dotyczącymi indywidualnych sporów, a nie spraw publicznych. Nie podlegają udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, nawet po anonimizacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 1 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 5 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 61 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.c. art. 9

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

K.p.c. art. 525

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odpowiedzi na pozwy cywilne nie stanowią informacji publicznej, ponieważ dotyczą spraw prywatnych, a nie spraw publicznych. Organ prawidłowo odmówił udostępnienia dokumentów, które nie są informacją publiczną.

Odrzucone argumenty

Odpowiedzi na pozwy cywilne, jako dokumenty urzędowe, stanowią informację publiczną i podlegają udostępnieniu na zasadach ustawy o dostępie do informacji publicznej. Anonimizacja odpowiedzi na pozwy powoduje, że tracą one swój indywidualny charakter i stają się informacją publiczną. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej mają pierwszeństwo przed przepisami Kodeksu postępowania cywilnego w kwestii udostępniania odpowiedzi na pozwy.

Godne uwagi sformułowania

Odpowiedzi na pozwy cywilne, jako pisma procesowe wnoszone w ramach konkretnych postępowań sądowych, z określonym indywidualnie kręgiem stron postępowania, nie stanowią informacji publicznej. Pisma takie mają charakter wyłącznie procesowy i poza procesem sądowym nie funkcjonują. Nie dotycząc zatem spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

Skład orzekający

Arkadiusz Windak

sprawozdawca

Sławomir Wojciechowski

członek

Wojciech Jakimowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że odpowiedzi na pozwy cywilne nie są informacją publiczną, nawet po anonimizacji, i że organ nie jest zobowiązany do ich udostępniania na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie odpowiedzi na pozwy cywilne. Inne dokumenty procesowe mogą być traktowane inaczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego prawa do informacji publicznej, ale rozstrzyga wątpliwości dotyczące konkretnego typu dokumentów – odpowiedzi na pozwy cywilne, co jest istotne dla praktyków prawa i obywateli zainteresowanych dostępem do dokumentów urzędowych.

Czy odpowiedź na pozew cywilny to informacja publiczna? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2523/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Kr 86/24 - Wyrok WSA w Krakowie z 2024-06-05
Skarżony organ
Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 1 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski sędzia del. WSA Arkadiusz Windak (spr.) Protokolant: asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Aresztu Śledczego w K. od wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Kr 86/24 w sprawie ze skargi M.S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 5 lutego 2024 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w całości oraz oddala skargę; 2. zasądza od skarżącego M.S. na rzecz Dyrektora Aresztu Śledczego w K. kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 5 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Kr 86/24, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 5 lutego 2024 r., w pkt I. zobowiązał Dyrektora Aresztu Śledczego w K. do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; w pkt II. stwierdził, że Dyrektor Aresztu Śledczego w K. dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt III. oddalił skargę w pozostałym zakresie; w pkt IV. zasądził od organu na rzecz M.S. kwotę 11,20 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym.
M.S. wnioskiem z 5 lutego 2024 r. zwrócił się o udostępnienie przez Dyrektora Aresztu Śledczego w K. informacji publicznej w postaci "kopii odpowiedzi na pozwy cywilne dotyczące tut. jednostki pen., sporządzone w latach 2022-2023". Wnioskodawca wniósł o przesłanie wskazanej informacji w formie kserokopii dokumentów. Jako podstawę prawną wniosku wskazał art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.), dalej określanej jako "u.d.i.p.".
W odpowiedzi na wniosek organ pismem z 22 lutego 2024 r. poinformował wnioskodawcę, że żądane pisma procesowe sporządzone w konkretnych sprawach cywilnych dotyczących Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w K. - nie stanowią informacji publicznej. Nie posiadają bowiem samodzielnego bytu, a sporządzane są wyłącznie w ramach toczącego się procesu. Odpowiedź na pozew ma charakter wyłącznie procesowy i poza procesem sądowym nie funkcjonuje. Nie jest więc dokumentem dotyczącym spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Organ wskazał, że zgodnie z art. 9 i art. 525 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1550), dalej: K.p.c., w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., udostępnienie odpowiedzi na pozew jest możliwe wyłącznie w trybie uregulowanym w K.p.c.
M.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 5 lutego 2024 r. Zarzucił organowi błędne uznanie, że przedmiotem wniosku nie jest informacja publiczna.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w K. wniósł o jej oddalenie w całości.
W replice z 17 maja 2024 r. na odpowiedź na skargę skarżący podkreślił, że dokument "odpowiedź na pozew" lub inne tego typu są co do zasady "dokumentami urzędowymi". Zdaniem skarżącego, korespondencja organu z innymi organami w trakcie postępowania wytworzona przez organ dotyczy spraw publicznych, ponieważ dzięki zapoznaniu się z nią można ocenić zgodność z przepisami i profesjonalizm prowadzonych czynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględniając skargę w uzasadnieniu wyroku z 5 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Kr 86/24 wskazał m.in., że informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź w jakikolwiek sposób dotyczących go. Są nią przede wszystkim treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych. Odwołując się do wykładni prokonstytucyjnej art. 6 u.d.i.p. Sąd Wojewódzki uznał, że żądane do udostępnienia przez skarżącego odpowiedzi na pozwy cywilne dotyczące "tut. jednostki pen.", sporządzone w latach 2022-2023, należy uznać za wytworzone przez organ dokumenty stanowiące istotną informację o sposobie działania organu reprezentującego Skarb Państwa oraz o treści i formie sporządzanych przez organ pism procesowych i zajmowanych stanowisk. Z tych bowiem dokumentów wynika, jakie czynności zostały dokonane przez właściwy organ, jaki był ich przebieg i co ma szczególne znaczenie dla społecznej kontroli organów władzy publicznej – jakie wnioski wyciągnął właściwy organ z takiej czynności procesowej i jak one się mają do dalszych działań tego organu. Są to zatem informacje o sprawach publicznych dotyczących funkcjonowania władzy publicznej, czyli sposobu prowadzenia przez nią postępowania, podlegają więc udostępnieniu na zasadach określonych u.d.i.p. Powyższej zasadzie nie stoją na przeszkodzie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, które regulują dostęp do akt sądowych sądów cywilnych zebranych w sprawach indywidualnych.
Odnosząc się do argumentacji organu Sąd Wojewódzki wskazał, że odpowiedź na pozew wraz z dokonaniem anonimizacji (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) traci swój indywidualny charakter, a zatem jest informacją publiczną i podlega udostępnieniu. Podsumowując, wniosek skarżącego dotyczył podlegającej udostępnieniu informacji publicznej.
Sąd przyznał rację organowi, że stanowisko orzecznictwa nie jest w tej kwestii jednolite, czego przykładem jest wyrok NSA z 23 lipca 2012 r., sygn. I OSK 896/12. Jednak powyższy pogląd jest zdecydowanie mniejszościowy, a dominuje stanowisko, że dokumenty wytworzone przez organ w postępowaniu, np. protokół zeznań świadka w postępowaniu karnym, odpowiadają definicji dokumentu, o którym mowa w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. ponieważ jest dokumentem urzędowym sporządzonym w przewidzianej dla tej czynności formie i zawiera oświadczenie funkcjonariusza publicznego, który podpisując protokół oświadcza, że czynność została faktycznie dokonana i jaki był jej przebieg (por. wyrok NSA z 7 lutego 2023 r., sygn. III OSK 6634/21). Ponadto, jeżeli we wniosku o udostępnienie informacji publicznej zostaną wskazane konkretne informacje publiczne, zawarte w określonych dokumentach urzędowych znajdujących się w aktach zakończonego postępowania karnego (cywilnego), wówczas informacje takie winny być udostępnione przez podmiot zobowiązany (por. wyroki NSA z: 21 stycznia 2023 r., sygn. III OSK 5939/21, 14 lutego 2013 r. sygn. I OSK 2662/12, 28 kwietnia 2021 r., sygn. III OSK 865/21). Jeżeli wniosek dotyczy udostępnienia informacji (dokumentu) z zakończonego postępowania karnego (cywilnego) – należy uznać, że do ujawnienia tego dokumentu stosuje się przepisy u.d.i.p., a nie k.p.c. czy k.p.k.
W okolicznościach niniejszej sprawy Dyrektor Aresztu Śledczego jakkolwiek wystosował do skarżącego pismo z 22 lutego 2024 r. (po 10 dniach od wpływu wniosku), to jednak nie zrealizował wobec skarżącego obowiązku udostępnienia informacji publicznej żądanej wnioskiem. Do chwili wydania przez Sąd wyroku wniosek nie został zrealizowany, a żądana w tym zakresie informacja publiczna nie została skarżącemu udostępniona. Organ w terminie 14 dni od złożenia wniosku nie tylko nie udzielił informacji, ale nie wszczął też procedury związanej z informacją przetworzoną, ani nie wydał decyzji odmownej. Nie uczynił tego nawet po wniesieniu skargi, do chwili wydania wyroku.
Podsumowując Sąd Wojewódzki stwierdził, że charakter wnioskowanej informacji, jako informacji publicznej, nie budzi wątpliwości. Mając to na uwadze Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zobowiązał Dyrektora Aresztu Śledczego do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oddalił wniosek o przyznanie sumy pieniężnej i zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 11,20 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania – to jest kosztu zakupu dwóch znaczków pocztowych (skarżący był zwolniony od kosztów sądowych, zatem nie uiścił wpisu od skargi).
Dyrektor Aresztu Śledczego w K., działając poprzez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł od wyżej opisanego wyroku skargę kasacyjną. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów
prawa materialnego:
1) przez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy u.d.i.p. polegającą na przyjęciu, że odpowiedzi na pozwy cywilne, jako dokumenty urzędowe zawierające informację publiczną, podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p., podczas gdy są wytwarzane w sprawach indywidualnych, nie publicznych i nie stanowią informacji w sprawie publicznej lecz w sprawie prywatnej, a przez to nie podlegają udostępnieniu na podstawie przepisów u.d.i.p.;
2) przez błędną wykładnię art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. polegającą na przyjęciu, że odpowiedzi na pozwy wraz z dokonaniem anonimizjacji tracą swój indywidualny charakter, a zatem są informacją publiczną i podlegają udostępnieniu, podczas gdy anonimizacja nie powoduje uchylenia charakteru pisma, czyli w wyniku takiego zabiegu nie przestaje być odpowiedzią na pozew i nie staje się informacją publiczną;
3) przez błędną wykładnię art. 1 ust. 2 ustawy u.d.i.p. w związku z art. 9 i art. 525 k.p.c. polegającą na przyjęciu, że odpowiedzi na pozwy cywilne są informacją publiczną i podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p., podczas gdy są dokumentami sporządzanymi w ramach toczącego się postępowania regulowanego przepisami k.p.c., które względem przepisów u.d.i.p. mają charakter szczególny i do czasu zakończenia toczącego się przed sądem postępowania cywilnego odpowiedzi na pozwy mogą podlegać udostępnieniu wyłącznie na podstawie tych szczególnych przepisów k.p.c.
Na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wniósł o:
1) uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie;
2) zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a., zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację zarzutów w niej podniesionych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M.S. uznał argumentację organu za bezzasadną i zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, które wyznaczają jej podstawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.).
Skarżący kasacyjnie organ wśród zarzutów kasacyjnych nie wskazał naruszenia przepisu stanowiącego podstawę prawną wydania przez Sąd Wojewódzki zaskarżonego wyroku, czyli art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Tym niemniej z łącznej analizy zarzutów oraz ich uzasadnienia wynika, że kwestionuje stwierdzenie przez Sąd bezczynności organu wobec żądania M.S. z 5 lutego 2024 r., wynikające z uznania, że przedmiotem wniosku były informacje o charakterze publicznym w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Rozpoznając niniejszą sprawę składowi orzekającemu z urzędu znana jest treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 2959/24, który zapadł w sprawie dot. wniosku M.S. kierowanego do Dyrektora Aresztu Śledczego w innym mieście ale obejmującego żądanie udostępnienia tożsamych informacji, tj. kopii odpowiedzi na pozwy cywilne sporządzone w latach 2022-2023. Przedstawioną w uzasadnieniu ww. wyroku argumentację co do oceny charakteru wnioskowanej informacji należy w pełni podzielić.
Jedyną okolicznością sporną determinującą ocenę zasadności zarzutów skargi kasacyjnej było to, czy żądane we wniosku dokumenty, tj. odpowiedzi na pozwy cywilne dotyczące tego aresztu sporządzone w latach 2022-2023, dotyczą spraw o charakterze publicznym czy spraw o charakterze prywatnym.
Przedmiot informacji publicznej określa art. 61 ust. 1 Konstytucji RP wskazujący czego dotyczy informacja publiczna. Przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji RP wiąże pojęcie "prawa do uzyskiwania informacji" z działalnością podmiotów wskazanych w tym przepisie, a nie wyłącznie z samymi podmiotami, w oderwaniu od wykonywanej przez nie działalności. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP "prawo do uzyskiwania informacji" to prawo do informacji o "działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne", co oznacza, że jest to prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz o działalności osób pełniących funkcje publiczne. Ponadto, prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji "o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa", co oznacza, że jest to prawo do informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego oraz prawo do informacji o działalności innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Z kolei art. 61 ust. 2 Konstytucji RP nie wskazuje czego dotyczy informacja publiczna, lecz określa formy dostępu do niej stanowiąc, że "prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu". Przepis ten odczytywany łącznie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP nie modyfikuje przedmiotu informacji publicznej, a prowadzi do wniosku, że zarówno dostęp do dokumentów, jak i wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów są formami uzyskiwania informacji o działalności podmiotów wskazanych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Rezultaty wykładni językowej, celowościowej i systemowej art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP prowadzą do wniosku, że prawo do informacji publicznej to prawo do informacji o działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, tj. o takiej aktywności tych podmiotów, która ukierunkowana jest na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych, co nie jest tożsame z każdym przejawem aktywności tych organów (por. wyrok NSA z 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 1610/19).
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W przepisach u.d.i.p. nie zdefiniowano pojęcia "sprawy publicznej". Niewątpliwie jednak sprawy publiczne są to sprawy ogółu i pojęcie to koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Nawet szerokie rozumienie informacji publicznej, okoliczność, że pewien dokument został wytworzony przez organ, bądź że jest w jego posiadaniu, nie przesądza, że jest on nośnikiem informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy. Powinien on bowiem dotyczyć "sprawy publicznej".
Ustawowy katalog służący sprecyzowaniu informacji, którą należy traktować jako informację publiczną został zawarty w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Posłużenie się w tym przepisie przez prawodawcę zwrotem "w szczególności" oznacza, że katalog ten ma charakter przykładowy. Tym niemniej jest on pomocny dla sprecyzowania jakiego charakteru informacje należy rozumieć za informacje publiczne. Według art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym:
a) treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności:
- treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć,
- dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających,
- treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu,
b) stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego,
c) treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej,
d) informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że przeciwieństwem sprawy publicznej jest sprawa prywatna, czyli niepubliczna, osobista, indywidualna, dotycząca sfery prywatnej człowieka, w tym również jego interesu prawnego. Skoro ustawodawca przyjmuje, że informacją publiczną jest w szczególności stanowisko organów w sprawie publicznej, to a contrario takiego waloru nie może mieć stanowisko organu w sprawie prywatnej dotyczącej innego podmiotu i naruszenie jego interesu prawnego (wyrok NSA z 22 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK827/15, wyrok z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1601/19).
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem wniosku były pisma procesowe organu – odpowiedzi na pozwy cywilne, czyli pisma zawierające stanowisko organu w odniesieniu do indywidualnych sporów cywilnych dotyczących spraw określonych podmiotów. Pisma takie nie należą do kategorii informacji o sprawach publicznych wymienionych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., a w szczególności nie stanowią "stanowiska w sprawie publicznej", o którym mowa w punkcie 4b tego przepisu. Tej oceny nie zmienia fakt, że organ administracji publicznej sporządza odpowiedzi na pozwy w ramach swoich obowiązków ustawowych.
Odpowiedzi na pozwy, jako pisma procesowe wnoszone w ramach konkretnych postępowań sądowych, z określonym indywidualnie kręgiem stron postępowania, nie stanowią informacji publicznej. Pisma takie mają charakter wyłącznie procesowy i poza procesem sądowym nie funkcjonują. Nie dotycząc zatem spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Za taką informację mógłby zostać uznany jedynie sam fakt złożenia takich pism procesowych, ich ilości czy też przedmiot postępowania i jego wynik.
Zwrócić należy uwagę, że z woli ustawodawcy, udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym m.in. treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu, (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.), czyli nie wszystkich dokumentów - pism procesowych wchodzących w skład akt postępowań administracyjnych oraz sądowych, ale wydanych w oparciu o nie rozstrzygnięć.
Przesądzenie trafności zarzutów skargi kasacyjnej sformułowanych w jej punktach 1 i 2 niecelowym czyni ustosunkowanie się do podniesionego w pkt 3 skargi kasacyjnej zarzut błędnej wykładni art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 9 i art. 525 K.p.c., który został przez autora skargi kasacyjnej postawiony na wypadek nieuwzględnienia zarzutów opisanych w pkt 1 i 2. Skoro przesądzeniu uległa kwestia braku charakteru informacji publicznej pismo procesowych będących odpowiedziami na pozwy w indywidualnych sprawach cywilnych, to oczywistym jest, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p., który dotyczy odmiennych zasad i trybu dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, realizowanych na podstawie przepisów innych ustaw.
Uwzględniając przedstawione rozważania stwierdzić należało, że wydając zaskarżony wyrok Sąd Wojewódzki oparł się na niewłaściwej wykładni przepisów art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 i 2 u.d.i.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec tego, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie zaś wyrok Sądu Wojewódzkiego podlega uchyleniu, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę stwierdzając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona (art. 188 p.p.s.a.).
Odpowiadając na wniosek skarżącego z 5 lutego 2024 r., który wpłynął do organu 12 lutego 2024 r., Dyrektor Aresztu Śledczego przyjmując, że przedmiot żądania nie stanowi informacji publicznej, prawidłowo postąpił informując wnioskodawcę o tym fakcie pismem z 22 lutego 2024 r., z zachowaniem ustawowo określonego terminu 14 dni. Oznacza to, że bezczynność w rozpoznaniu wniosku nie miała miejsca, zatem skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI