IV SAB/Po 33/25

IV SAB/Po 33/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Wojciech Rowiński
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
659
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie stwierdzenia niepodlegania nieruchomości pod reformę rolną oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W dniu 23 grudnia 2024 r. (data wpływu pisma procesowego z dnia 14 grudnia 2024 r. do siedziby organu) J.S. (dalej również: skarżący; zainteresowany), reprezentowany przez pełnomocnika procesowego (adwokata), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę (dalej: Wojewoda; organ) w sprawie znak [...] [w przedmiocie stwierdzenia niepodlegania nieruchomości pod reformę rolną].
Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zainteresowany wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie, jak również o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także przyznanie od organu połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto wystąpił o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, jak też rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wskutek czego upłynęły terminy załatwienia sprawy, przewidziane w art. 35 § 1-3 k.p.a. Według strony organ podejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działania (jak np. wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania), w efekcie czego postępowanie trwa ponad 7 lat, podczas gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, gdyby organ nie skupił się na umorzeniu postępowania, tylko na sprawnym uzupełnieniu materiału dowodowego w celu wydania merytorycznej decyzji.
Skarżący dodał, że oczekiwanego rezultatu nie przyniosło również ponaglenie z dnia 22 października 2023 r., gdyż organ wyższego stopnia odmówił uznania ponaglenia za uzasadnione.
Przy takiej argumentacji zainteresowany stwierdził, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę jest zasadna.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wyjaśnił, że wniesiona skarga dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę w sprawie o stwierdzenie, że nieruchomość położona na terenie gminy [...], stanowiąca działkę o numerze ewid. [...], na której znajduje się zespół dworsko-parkowy, stanowiąca dawną własność J. R., nie podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu [Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego] z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. nr 3, poz. 13 ze zm.).
Wojewoda przedstawił następujący stan sprawy i przebieg postępowania.
Wnioskiem z dnia 8 grudnia 2017 r. J.S., A. S., A. S. i Z. S. (dalej: wnioskodawcy; zainteresowani), reprezentowani przez ad S., wystąpili do Wojewody z wnioskiem o stwierdzenie, że położony na terenie gminy [...], zespół dworsko-parkowy, stanowiący dawną własność J. R., nie podlegał działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Wobec nieuzupełnienia w terminie braków formalnych wniosku, stanowiących przedmiot wezwania z dnia 4 stycznia 2018 r. nr [...], wniosek ten pozostawiony został bez rozpoznania.
Pismem z dnia 3 kwietnia 2018 r. zainteresowani wystąpili o ponowne rozpoznanie wniosku z dnia 8 grudnia 2017 r.
W zawiadomieniu z dnia 20 kwietnia 2018 r. nr [...] Wojewoda poinformował strony o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie Wojewoda wystąpił do Starostwa Powiatowego w [...], Archiwum Akt Nowych w W., Archiwum Państwowego w K., Archiwum Państwowego w P., Archiwum Państwowego w Ł. , Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa OT w P., Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków i Sądu Rejonowego w K. z prośbą o przesłanie dokumentacji geodezyjnej i archiwalnej dot. funkcjonowania wnioskowanej nieruchomości w dacie jej przejęcia przez Skarb Państwa. W dalszej kolejności Wojewoda podjął szereg innych działań mających na celu ustalenie stanu faktycznego w sprawie, w tym zwrócił się do Wójta Gminy [...] o wskazanie świadków mogących złożyć zeznania na okoliczność funkcjonowania zespołu pałacowo- parkowego w [...].
Mając na uwadze fakt, że analiza zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego wykazała brak podstawy przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa, organ pismem z dnia 27 lutego 2020 r. nr [...] wezwał wnioskodawców do przedłożenia do akt sprawy, w terminie 90 dni od daty otrzymania pisma, dokumentów wskazujących, na jakiej podstawie prawnej wnioskowana nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa, pod rygorem umorzenia postępowania. Jednocześnie Wojewoda wyznaczył termin rozpatrzenia wniosku do końca III kwartału 2020 r.
Do przełomu lat 2019 i 2020 Wojewoda w sprawach reformy rolnej zajmował stanowisko, że jeżeli obszar majątku, którego dotyczył wniosek, przekraczał 100 ha (norma obszarowa decydująca o upaństwowieniu), a z dokumentów nacjonalizacyjnych, stanowiących podstawę ujawnienia Skarbu Państwa w księdze wieczystej, nie wynikała dokładna podstawa nacjonalizacji (litera art. 2 ust. 1 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej), osoba ubiegająca się o wydanie decyzji miała interes prawny we wszczęciu przed organem administracji postępowania w zakresie podstawy należącej do jego kompetencji orzeczniczej (art. 2 ust. 1 li. e dekretu), a co do pozostałych podstaw kompetencja należy do sądów cywilnych. Skoro bowiem ówczesne organy administracji nie sprecyzowały dokładnie przepisu, pod który podlegała upaństwowiona nieruchomość, to spadkobiercy byłego właściciela są zainteresowani w ustaleniu, że do spornego gruntu nie znalazła zastosowanie żadna z tych podstaw, w tym również art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Takie zapatrywanie było wielokrotnie przedmiotem pozytywnej oceny instancyjnej, jak i sądowej. Ostatecznie przewagę zyskało jednak stanowisko odmienne (por. uzasadnienie decyzji Wojewody o umorzeniu postępowania), czego skutkiem było uchylenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi szeregu decyzji Wojewody i umorzenie postępowań.
W odpowiedzi na wezwanie Wojewody, reprezentujący wnioskodawców pełnomocnik w piśmie z dnia 16 marca 2020 r. wskazał, że załączone do wniosku dokumenty potwierdzają fakt przejęcia nieruchomości na podstawie dekretu wykonawczego z dnia 24 sierpnia 1945 r.
W piśmie z dnia 28 kwietnia 2020 r. Wojewoda zakwestionował opinię wnioskodawców, jakoby ze zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego wynikała podstawa przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa i ponownie wezwał wnioskodawców do jej wskazania w terminie 90 dni od dnia otrzymania pisma, pod rygorem umorzenia postępowania.
Zawiadomieniem z dnia 24 listopada 2020 r. Wojewoda na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. poinformował strony o zakończeniu postępowania dowodowego, a także wskazał możliwość zapoznania się z aktami i złożenia dodatkowych wniosków w terminie 21 dni od dnia otrzymania pisma. Wojewoda jednocześnie poinformował, że z żadnego załączonego dotychczas do akt sprawy dokumentu nie wynika, że objęta wnioskiem nieruchomość przejęta została na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W odpowiedzi na zawiadomienie Wojewody, wnioskodawcy w piśmie z dnia 21 grudnia 2020 r. podtrzymali swoje stanowisko, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, iż zespół dworsko-parkowy w [...] przeszedł na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Wnioskodawcy jednocześnie wnieśli o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków.
Pismami z dnia 15 stycznia 2021 r. znak [...] Wojewoda wezwał A. C., K. S. i J. S. do złożenia pisemnych zeznań na okoliczność przejęcia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa.
W zawiadomieniu z dnia 16 lutego 2021 r. Wojewoda poinformował strony o uzupełnieniu materiału dowodowego o zeznania świadków i wyznaczył siedmiodniowy termin na zapoznanie się z nimi przez uczestników postępowania.
W piśmie z dnia 12 lutego 2021 r. pełnomocnik reprezentujący wnioskodawców poinformował o odnalezieniu nowych dowodów w postaci zeznań świadków i innych dokumentów wskazujących podstawę przejęcia nieruchomości.
W piśmie z dnia 30 marca 2021 r. Wojewoda poinformował zainteresowanych, że nadal z żadnego załączonego dotychczas do akt sprawy dokumentu nie wynika, że przedmiotowa nieruchomość przejęta została na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Jednocześnie, wyznaczył wnioskodawcom trzymiesięczny termin do przedłożenia do akt sprawy dowodów stwierdzających podstawę przejęcia nieruchomości pod rygorem umorzenia postępowania.
W piśmie z dnia 10 czerwca 2021 r. pełnomocnik zainteresowanych zwrócił się do Wojewody o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka.
W związku z faktem zamieszkiwania świadka poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej Wojewoda poinformował wnioskodawców o konieczności przeprowadzenia przesłuchania we właściwej placówce dyplomatycznej. Z uwagi na ówczesną sytuację epidemiologiczną przesłuchanie świadka nie doszło do skutku.
W takiej sytuacji Wojewoda decyzją z dnia 5 listopada 2021 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne. Podstawą wydania wskazanego wyżej orzeczenia był brak dowodu stwierdzającego podstawę przejęcia nieruchomości, ze szczególnym wskazaniem, że przeszła ona na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawców od decyzji Wojewody z dnia 5 listopada 2021 r., decyzją z dnia 22 kwietnia 2022 r. nr [...] utrzymał decyzję Wojewody w mocy. Decyzja Ministra nie została przesłana Wojewodzie.
Wyrokiem z dnia 3 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1608/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 kwietnia 2022 r. oraz decyzję Wojewody z dnia 5 listopada 2021 r.
W ocenie Sądu, organy obu instancji nie wyjaśniły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, nie rozważyły i nie oceniły okoliczności wynikających z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.; organy nie odniosły się do osoby właściciela nieruchomości w aspekcie przesłanek z art. 2 ust. 1 lit. b i lit. c dekretu i nie dokonały ustaleń odnośnie nieruchomości przejętej na cele reformy rolnej w aspekcie podstaw z art. 2 ust. 1 lit. d i lit. e dekretu.
Sąd jednocześnie wskazał, że w ponownie przeprowadzonym przez Wojewodę postępowaniu organ weźmie pod uwagę przedstawioną ocenę prawną i wyjaśni na jakiej konkretnie podstawie prawnej, wymienionej w art. 2 ust. 1 dekretu PKWN, przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa.
Przy piśmie z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr [...] Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przesłało Wojewodzie akta przedmiotowej sprawy w celu dalszego prowadzenia postępowania.
W zawiadomieniu z dnia 18 września 2023 r. znak [...] Wojewoda poinformował strony postępowania o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2024 r.
W ramach postępowania wyjaśniającego Wojewoda jednocześnie wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej, Archiwum Akt Nowych [do Archiwum Akt Nowych organ wystąpił w dniu 9 listopada 2023 r.], Urzędu Gminy w [...] i Starosty [...] z prośbą o przeprowadzenie kwerendy archiwalnej w związku z koniecznością ustalenia podstawy przejęcia nieruchomości.
W piśmie z dnia 22 października 2023 r. pełnomocnik wnioskodawców wystąpił z ponagleniem na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę.
Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że Wojewoda nie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie.
W zawiadomieniu z dnia 29 stycznia 2024 r. znak [...] Wojewoda poinformował strony postępowania o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 30 marca 2024 r.
W związku z koniecznością uzyskania odpowiedzi ze strony wskazanych wyżej jednostek administracji państwowej i samorządowej, a także archiwów państwowych w zawiadomieniu z dnia 28 marca 2024 r. [...] Wojewoda poinformował strony postępowania o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2024 r.
W związku z uzyskaniem ze strony Archiwum Akt Nowych dokumentu stanowiącego ewidencję nieruchomości ziemskich powiatu [...] podlegających dekretowi z dnia 6 września 1944 r., Wojewoda w toku analizy przedmiotowego dokumentu i całościowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że w rubryce odnoszącej się do przedmiotowej nieruchomości położonej w [...] wskazana jest litera, na podstawie której nieruchomość została przejęta, wzmiankowany, sporządzony odręcznie zapis wzbudził jednak wątpliwości natury grafologicznej, albowiem zaistniała trudność w rozróżnieniu między literami e oraz c.
W zawiadomieniu z dnia 28 czerwca 2024 r. [...] Wojewoda poinformował strony postępowania o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 30 września 2024 r.
W związku z koniecznością przeprowadzenia pogłębionej analizy dokumentu stanowiącego ewidencję nieruchomości ziemskich powiatu [...] Wojewoda pismem z dnia 24 lipca 2024 r. zwrócił się do Archiwum Akt Nowych z zapytaniem, czy przesłany uprzednio dokument posiada również formę maszynopisu.
Odpowiadając na pismo Wojewody, Archiwum Akt Nowych poinformowało, iż posiada dokument w formie maszynopisu, zważywszy jednak jego zły stan zachowania, zachodzi konieczność przeprowadzenia jego konserwacji. Archiwum jednocześnie wskazało, że w rubryce dot. podstawy przejęcia nieruchomości w [...] wskazana jest litera "e".
Mając na uwadze konieczność uzyskania potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii powyższego dokumentu, w celu weryfikacji uzyskanej z Archiwum informacji, Wojewoda w zawiadomieniu z dnia 28 czerwca 2024 r. [...] poinformował strony postępowania o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2024 r.
Na podstawie informacji uzyskanych drogą telefoniczną ze strony Archiwum Akt Nowych, prace konserwacyjne miały zostać zakończone w styczniu 2025 r.
W zawiadomieniu z dnia 23 grudnia 2024 r. [...] Wojewoda poinformował strony postępowania o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2025 r.
Wobec tak przedstawiających się okoliczności, Wojewoda stwierdził, że ze względu na to, że do dnia dzisiejszego [tj. na dzień sporządzania odpowiedzi na skargę, co miało miejsce w dniu 20 stycznia 2025 r.] przedmiotowy dokument nie został przesłany przez Archiwum - z chwilą otrzymania tego dokumentu organ niezwłocznie go prześle z prośbą o dołączenie do akt sprawy.
W ocenie Wojewody wysunięty w skardze zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie należy uznać za bezzasadny. Według organu, postępowanie administracyjne prowadzone było zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, terminowo, z uwzględnieniem konieczności gruntownego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych. Wyznaczane przez Wojewodę kolejne terminy załatwienia sprawy miały ścisły związek z koniecznością uzyskania odpowiedzi na pisma ze strony właściwych instytucji, w tym z wydłużonym czasem oczekiwania na dokumentację archiwalną ze strony Archiwum Akt Nowych, a także dogłębną analizą zgromadzonej dokumentacji.
W opinii Wojewody, wniesiona skarga odzwierciedla jedynie wolę wnioskodawców jak najszybszego zakończenia postępowania dowodowego i wydania stosownego orzeczenia, nie uwzględnia natomiast realiów postępowania administracyjnego, w którym pewne procesy toczą się w sposób nierzadko niezależny od woli i działania organu prowadzącego.
W tak przedstawionym stanie faktycznym sprawy, Wojewoda stwierdził, że skarga winna zostać oddalona w całości.
Przy piśmie przewodnim z dnia 2 lutego 2025 r. Wojewoda nadesłał otrzymany z Archiwum Akt Nowych Wykaz ewidencyjny nieruchomości ziemskich powiatu [...] woj. [...] (...) z prośbą o dołączenie tego dokumentu do akt sprawy.
Wojewoda wyjaśnił, że z uwagi na to, że z przedstawionego dokumentu wynika, iż nieruchomość przejęta została przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r., organ uznał ten fakt za przesłankę do merytorycznego rozpatrzenia niniejszej sprawy. Wobec tego poinformował, że pismem z dnia 6 lutego 2025 r. wystąpił z zapytaniem ofertowym do biegłych geodetów w sprawie przeprowadzenia prac geodezyjno-kartograficznych polegających na sporządzeniu wstępnego projektu podziału objętej wnioskiem działki nr [...] w taki sposób, aby z całości powierzchni nieruchomości wydzielić podwórze gospodarcze przy założeniu, że budynek stanowiący tzw. oficynę wchodził w skład części rezydencjonalno-parkowej.
Natomiast przy piśmie przewodnim z dnia 28 maja 2025 r. Wojewoda poinformował, że w dniu 28 maja 2025 r. wydał decyzję administracyjną kończąca sprawę w I instancji. W załączeniu Wojewoda przesłał dokumentację składającą się na akta sprawy, powstałą po 6 lutego 2025 r.
Z nadesłanych w dniu 28 maja 2025 r. akt wynika, że w piśmie z dnia 6 lutego 2025 r. znak [...] Wojewoda wystąpił z zapytaniem ofertowym do biegłych geodetów w sprawie przeprowadzenia prac geodezyjno-kartograficznych polegających na sporządzeniu wstępnego projektu podziału objętej wnioskiem działki nr [...] w taki sposób, aby z całości powierzchni nieruchomości wydzielić podwórze gospodarcze przy założeniu, że budynek stanowiący tzw. oficynę wchodził w skład części rezydencjonalno-parkowej. Organ wyznaczył termin składania ofert do 21 lutego 2025 r.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2025 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 84 § 1 k.p.a. powołał biegłego geodetę celem sporządzenia opinii geodezyjnej - wykonania prac geodezyjno-kartograficznych polegających na sporządzeniu wstępnego projektu podziału objętej wnioskiem działki nr [...] w taki sposób, aby z całości powierzchni nieruchomości wydzielić podwórze gospodarcze przy założeniu, że budynek stanowiący tzw. oficynę wchodził w skład części rezydencjonalno-parkowej. Organ wyznaczył biegłemu termin 40 dni na przedłożenie powyższego opracowania w siedzibie organu.
Mając na uwadze konieczność wykonania przez biegłego geodetę zleconych prac geodezyjno-kartograficznych, Wojewoda w zawiadomieniu z dnia 27 marca 2025 r. [w dacie pisma omyłkowo wskazano rok: 2024] znak [...] poinformował strony postępowania o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2025 r.
W piśmie z dnia 5 kwietnia 2025 r. pełnomocnik wnioskodawców wystąpił z wnioskiem o wyznaczenie innego biegłego oraz zmianę zakresu opinii geodezyjnej, motywując to tym, że wskazany we wniosku biegły jest biegłym sądowym, co daje gwarancję, że sporządzona przez niego opinia powinna spełniać wszystkie wymagane prawem kryteria. Ponadto pełnomocnik przestawił merytoryczne powody zmiany zakresu opinii.
W dniu 25 kwietnia 2025 r., przy piśmie przewodnim z dnia 24 kwietnia 2025 r., biegły geodeta przekazał Wojewodzie sporządzony wstępny projekt podziału działki nr [...].
W piśmie z dnia 29 kwietnia 2025 r. znak [...] Wojewoda na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. poinformował strony postępowania o zakończeniu postępowania dowodowego, a także wskazał możliwość zapoznania się z aktami i złożenia dodatkowych wniosków w terminie 2 tygodni od dnia otrzymania zawiadomienia. Wojewoda jednocześnie przesłał stronom w załączaniu kopię mapy ze wstępnym projektem podziału działki nr [...] oraz udzielił odpowiedzi na pismo pełnomocnika wnioskodawców z dnia 5 kwietnia 2025 r.
Następnie decyzją z dnia 28 maja 2025 r. nr [...], wydaną na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. nr 10, poz. 51 ze zm.), Wojewoda, po rozpatrzeniu wniosku J.S., A. S., A. S. i Z. S., Wojewoda orzekł, że: 1. działka ewidencyjna nr [...] położona w obrębie [...], gmina [...], pow. [...], Wojewoda, dla której Sąd Rejonowy w K., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr [...], w części stanowiącej działkę nr [...] określoną na wstępnym projekcie podziału sporządzonym przez geodetę uprawnionego Z. G., stanowiącym załącznik do niniejszej decyzji, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3, poz. 13 ze zm.); 2. działka ewidencyjna nr [...] położona w obrębie [...], gmina [...], pow. [...], Wojewoda, dla której Sąd Rejonowy w K., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr [...], w części stanowiącej działkę nr [...] określoną na wstępnym projekcie podziału sporządzonym przez geodetę uprawnionego Z. G., stanowiącym załącznik do niniejszej decyzji, podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności wskazać należy na to, że Sąd z urzędu, niezależnie od ewentualnych wniosków stron w tym przedmiocie, rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a.
Kontrola przez sądy administracyjne działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów administracji (art. 3 § 1 i 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu w takich sprawach obejmuje także brak efektywnych działań administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Kwestia bezczynności organu w załatwieniu sprawy sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej oraz czy wydanie określonego aktu prawnego nastąpiło w ustawowo określonym terminie. Z kolei w odniesieniu do przewlekłego prowadzenia postępowania ocenia się zasadniczo sprawność podejmowanych czynności.
Poza tym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli postępowania w sprawie o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość obejmująca działkę nr [...], na której posadowiony jest zespół dworsko-parkowy [...], gmina Ż., powiat [...], nie podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że zaskarżona zwłoka organu w załatwieniu sprawy, określona przez pełnomocnika skarżącego jako przewlekłe prowadzenie postępowania, nie miała miejsca.
W myśl art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się m.in. terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).
Według art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Zgodnie zaś z art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Przy tym, jeżeli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 albo przepisach szczególnych, organ prowadzący postępowanie pozostawia ponaglenie bez rozpoznania (art. 37 § 3a zd. pierwsze k.p.a.). Natomiast przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 25 października 2023 r. (data nadania pocztowego) zainteresowani, reprezentowani przez pełnomocnika procesowego, wnieśli "ponaglenie na przewlekłość Wojewody w przedmiotowej sprawie. Ponaglenie to zostało rozpatrzone przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia 19 grudnia 2023 r. znak [...] Skarga z dnia została zatem niewątpliwie wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2b p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a.
W takich warunkach Sąd stwierdził, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona z zachowaniem wymogów formalnych, o których mowa w art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2b p.p.s.a. Skarga była dopuszczalna, co umożliwiało jej merytoryczne rozpoznanie przez sąd administracyjny.
Na dzień wniesienia skargi i rozstrzygania sprawy przez Sąd stan postępowania w sprawie administracyjnej kształtował się tak, jak to zostało przedstawione w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia.
Uwzględniając powyższe okoliczności faktyczne sprawy i stan prawny, wyjaśnić należy, że bezczynność jest stanem związanym z upływem terminu na załatwienie sprawy, który został określony w ustawie albo wyznaczony przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., co wynika z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Natomiast przewlekłe prowadzenie postępowania to stan, w którym wprawdzie organ administracji nie przekroczył terminów określonych we wskazany powyżej sposób, nie ma zatem podstaw do stwierdzenia bezczynności, ale postępowanie jest prowadzone, toczy się, dłużej niż jest to niezbędne dla załatwienia konkretnej sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania ("przewlekłe prowadzenie postępowania" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. oraz art. 149 p.p.s.a.) występuje wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się niezbędną koncentracją w świetle art. 12 k.p.a., względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla załatwienia sprawy. Inaczej mówiąc, przewlekłość oznacza sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ale podejmuje czynności dowodowe lub inne czynności ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 2317/19 oraz wyrok NSA z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 2354/22 i powołane w tym wyroku orzecznictwo – te i wszystkie pozostałe orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszym postępowaniu istotne było rozstrzygnięcie, czy zarzucana w skardze zwłoka organu rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący.
Istotne jest również wskazanie cezury czasowej, mającej znaczenie dla ustalenia okresu, który może podlegać badaniu sądu w ramach wniesionej skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Otóż, o ile nie sposób zaprzeczyć faktowi, że na dzień wniesienia skargi postępowanie trwało ponad 7 lat (wniosek wszczynający postępowanie datowany jest na 8 grudnia 2017 r.; data wpływu do organu: 15 grudnia 2017 r.), to z gruntu nieskuteczna argumentacyjnie okazała się próba motywowania zasadności skargi powyższym faktem
Po pierwsze, niniejsze postępowanie nie służy weryfikowaniu – i zgodnie z uchwałami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 i 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21 nie mogłoby służyć (skarga na bezczynność lub przewlekłość byłaby w tym zakresie niedopuszczalna i podlegałaby odrzuceniu) – postępowania administracyjnego za okres poprzedzający zakończenie sprawy administracyjnej rozstrzygnięciem ostatecznym, które następnie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokiem sądu administracyjnego.
Po drugie, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu składu siedmiu sędziów z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II OSK 3732/18 wyjaśnił, że ocena skuteczności czynności procesowej strony polegającej na wniesieniu ponaglenia w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a., jako warunku skutecznego wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, nie może być więc oderwana od wektora czasu, skoro realizacja uprawnień wynikających z prawa administracyjnego nie może odbywać się z pominięciem determinant czasowych istnienia i realizowania prawa. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił także, że norma prawna limitującą prawo do wniesienia ponaglenia w toku postępowania administracyjnego wynika wprost z językowego odczytania art. 37 k.p.a. Przemawiają za nią także racje systemowe i funkcjonalne. Jako że zasadniczą funkcją analizowanego środka prawnego jest doprowadzenie do zakończenia trwającego postępowania, to koniecznym warunkiem umożliwiającym zaktualizowanie się pozostałych jego funkcji, tj. realizacji prawa do wynagrodzenia szkody (czy to przez uzyskanie rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 37 § 6 pkt 1 k.p.a., czy to przez "otwarcie" drogi sądowej i uzyskanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., oraz mobilizacji organów administracji do sprawnego działania, jest złożenie ponaglenia w wyznaczonych przez ustawodawcę ramach czasowych, to znaczy wtedy, kiedy spełnia ono funkcję podstawową (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 502/19).
Zasadniczym celem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego (podobnie jak skargi na bezczynność organu) jest doprowadzenie do usunięcia stanu przewlekłości (bezczynności), a zatem załatwienia sprawy. Skarga nie może jedynie służyć celowi, jakim jest uzyskanie prejudykatu w postępowaniu odszkodowawczym. W celu dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 417ą § 3 Kodeksu cywilnego za szkodę wyrządzoną przez niewydanie orzeczenia taki prejudykat można uzyskać w innych postępowaniach. Upatrywanie dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, po jego zakończeniu, uzyskaniem wyroku sądu administracyjnego uwzględniającego taką skargę nie znajduje usprawiedliwienia. Wobec tego nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego w konkretnej sprawie w sytuacji, gdy sprawa została załatwiona. Analogiczny pogląd w odniesieniu do bezczynności organu wypowiedział Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19. Zgodnie z tą uchwałą wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania, poprzez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (patrz również: postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. I OSK 438/22).
Wspomnianą cezurę czasową w niniejszej sprawie stanowiły zatem kolejno następujące po sobie zdarzenia: wydanie przez Wojewodę w dniu 5 listopada 2021 r. nr [...] decyzji umarzającej postępowanie w przedmiotowej sprawie, wydanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia 22 kwietnia 2022 r. nr [...] utrzymującej tę decyzję w mocy, a następnie wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnego wyroku z dnia 3 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1608/22, którym zostały uchylone obydwie wydane w tej sprawie decyzje. Należy też podkreślić, że ze względu na treść art. 286 § 2 p.p.s.a. istotne było to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przekazał akta sprawy Ministrowi w dniu 26 lipca 2023 r. (okoliczność wskazana w postanowieniu Ministra z dnia 19 grudnia 2023 r.), który następnie przekazał akta administracyjne Wojewodzie w dniu 31 sierpnia 2023 r. (data prezentaty na piśmie przewodnim z dnia 29 sierpnia 2023 r.).
Dlatego też ocenie podlegać mogło w niniejszej sprawie postępowanie organu po zwrocie akt sprawy, na skutek wydania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1608/22, oczywiście z uwzględnieniem stopnia zaawansowania postępowania wyjaśniającego będącego skutkiem wcześniej podjętych czynności i zgromadzonych materiałów.
Zdaniem Sądu, Wojewoda po zwrocie akt przez Ministra podjął dalsze działania w sprawie bez zbędnej zwłoki.
Sąd wskaże w tym miejscu jedynie na niektóre najistotniejsze okoliczności, jak to, że Wojewoda w dniu 18 września 2023 r. dopełnił obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 36 k.p.a., wskazując spodziewany termin załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2024 r. Jednocześnie wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej, Archiwum Akt Nowych [do Archiwum Akt Nowych organ wystąpił w dniu 9 listopada 2023 r.], Urzędu Gminy w [...] i Starosty [...] z prośbą o przeprowadzenie kwerendy archiwalnej w związku z koniecznością ustalenia podstawy przejęcia nieruchomości. W zawiadomieniu z dnia 29 stycznia 2024 r. organ poinformował strony postępowania o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 30 marca 2024 r. W związku z koniecznością uzyskania odpowiedzi ze strony wskazanych wyżej jednostek administracji publicznej (w dniu 3 listopada 2023 r. do organu wpłynęła jedynie odpowiedź Wójta Gminy [...]), a także archiwów państwowych, Wojewoda w zawiadomieniu z dnia 28 marca 2024 r. poinformował strony postępowania o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2024 r. W związku z uzyskaniem ze strony Archiwum Akt Nowych dokumentu stanowiącego ewidencję nieruchomości ziemskich powiatu [...] podlegających dekretowi z dnia 6 września 1944 r., Wojewoda w wyniku analizy tego dokumentu i całościowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału powziął określone wątpliwości natury faktycznej, istotne w kontekście wytycznych zawartych we wcześniej wskazanym wyroku. W zawiadomieniu z dnia 28 czerwca 2024 r. poinformował strony postępowania o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 30 września 2024 r. W związku z koniecznością przeprowadzenia pogłębionej analizy dokumentu stanowiącego ewidencję nieruchomości ziemskich powiatu [...] Wojewoda pismem z dnia 24 lipca 2024 r. zwrócił się do Archiwum Akt Nowych z zapytaniem, czy przesłany uprzednio dokument posiada również formę maszynopisu. Mając na uwadze treść odpowiedzi Archiwum (zły stan zachowania dokumentu w formie maszynopisu wymagał podjęcia działań konserwacyjnych) i konieczność uzyskania potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii dokumentu, który miał wskazywać podstawę przejęcia nieruchomości w [...], Wojewoda w dniu 28 czerwca 2024 r. [...] poinformował strony o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2024 r. Na podstawie informacji uzyskanych ze strony Archiwum co do przewidywanego terminu zakończenia prac konserwacyjnych nad dokumentem (styczeń 2025 r.), organ w dniu 23 grudnia 2024 r. poinformował strony postępowania o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2025 r. Dokument ten został finalnie przekazany organowi przez Archiwum i dołączony do akt administracyjnych w lutym 2025 r.
Wobec ustalenia na podstawie skompletowanego materiału dowodowego, że nieruchomość przejęta została przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r., organ pismem z dnia 6 lutego 2025 r. wystąpił z zapytaniem ofertowym do biegłych geodetów w sprawie przeprowadzenia prac geodezyjno-kartograficznych polegających na sporządzeniu wstępnego projektu podziału objętej wnioskiem działki nr [...] w taki sposób, aby z całości powierzchni nieruchomości wydzielić podwórze gospodarcze przy założeniu, że budynek stanowiący tzw. oficynę wchodził w skład części rezydencjonalno-parkowej. Organ wyznaczył termin składania ofert do 21 lutego 2025 r. Postanowieniem z dnia 14 marca 2025 r. Wojewoda powołał biegłego geodetę celem wykonania prac geodezyjno-kartograficznych polegających na sporządzeniu wstępnego projektu podziału objętej wnioskiem działki nr [...] i wyznaczył biegłemu termin 40 dni na przedłożenie powyższego opracowania. O powyższym organ zawiadomił strony postępowania w dniu 27 marca 2025 r., wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2025 r. W dniu 25 kwietnia 2025 r., przy piśmie przewodnim z dnia 24 kwietnia 2025 r., biegły geodeta przekazał Wojewodzie sporządzony wstępny projekt podziału działki nr [...]. W dniu 29 kwietnia 2025 r. Wojewoda poinformował strony postępowania o zakończeniu postępowania dowodowego, a także wskazał możliwość zapoznania się z aktami i złożenia dodatkowych wniosków w terminie 2 tygodni od dnia otrzymania zawiadomienia. Wojewoda jednocześnie przesłał stronom w załączaniu kopię mapy ze wstępnym projektem podziału działki nr [...] oraz udzielił odpowiedzi na pismo pełnomocnika wnioskodawców z dnia 5 kwietnia 2025 r. Następnie w dniu 28 maja 2025 r. wydał merytoryczną decyzję w tej sprawie.
Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 k.p.a.).
Należy podkreślić, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej, nie można abstrahować od jej charakteru (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lipca 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 202/13). Rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz z oparciem na następujących kryteriach: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne prowadzenie postępowania dowodowego (co nie zawsze znaczy szybkie), zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 maja 2017 r. sygn. akt II SAB/Gd 25/17).
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1608/22 stwierdził, że organy obu instancji nie wyjaśniły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, nie rozważyły i nie oceniły okoliczności wynikających z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.; organy nie odniosły się do osoby właściciela nieruchomości w aspekcie przesłanek z art. 2 ust. 1 lit. b i lit. c dekretu, jak też nie dokonały ustaleń odnośnie nieruchomości przejętej na cele reformy rolnej w aspekcie podstaw z art. 2 ust. 1 lit. d i lit. e dekretu. W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda był zobowiązany wyjaśnić na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która z wymienionych w art. 2 ust. 1 dekretu podstaw prawnych przejęcia majątku [...] w rzeczywistości miała miejsce. W zależności od poczynionych ustaleń i ocen organ I instancji miał podjąć dalsze czynności wyjaśniające w sprawie lub wydać stosowny do okoliczności sprawy akt.
W ocenie zaś Sądu, analiza chronologii podejmowanych przez Wojewodę w niniejszej sprawie czynności, prowadzi do wniosku, że organ ten nie dopuścił się zarzucanego mu przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie.
Przede wszystkim bowiem, zauważyć należy, że sprawy dotyczące ustalenia, czy nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej niewątpliwie należą do spraw szczególnie skomplikowanych, wymagających przy tym zebrania złożonego, archiwalnego i wielopłaszczyznowego materiału dowodowego.
W niniejszej sprawie postępowanie było prowadzone z właściwą dynamiką, czynności podejmowane były bez zbędnej zwłoki i znajdowały swoje uzasadnienie. Nadto, nie miały przymiotu pozorności i wynikały z przepisów regulujących przebieg postępowania. Wprawdzie zasada sformułowana w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwienia spraw określonych w art. 35 k.p.a., to jednak obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i art. 8 k.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także wzbudzania w prowadzonym postępowaniu zaufania obywateli do organów państwa (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 2354/22).
Wobec powyższego, sformułowany w skardze zarzut dotyczący przewlekłości postępowania okazał się bezzasadny. Organ podejmował czynności procesowe adekwatne do etapu postępowania, których kompleksowa analiza potwierdziła przydatność w swoim całokształcie dla końcowego załatwienia sprawy. Wojewodzie nie można skutecznie zarzucić nienależytej staranności w zorganizowaniu postępowania administracyjnego ani też podejmowania czynności pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Ocena okresu trwania postępowania musiała uwzględniać wszystkie okoliczności danej sprawy, jak też jej złożoność, postępowanie samych stron oraz właściwych organów i instytucji współdziałających z organem prowadzącym postępowanie.
Skoro Wojewoda nie dopuścił się zarzucanej zwłoki w załatwieniu sprawy administracyjnej, brak było podstaw do stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania w tej sprawie. W takiej sytuacji skargę jako niezasadną należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.