IV SAB/Po 3/24

IV SAB/Po 3/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Monika Świerczak
Symbol z opisem
6480
658
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano do podjęcia czynności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi W. P. na bezczynność Dyrektora Zarządu Transportu Miejskiego w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Zarządu Transportu Miejskiego w P. do załatwienia wniosku z dnia [...] czerwca 2023 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w odniesieniu do pkt 2 i 3 wniosku; 2. zobowiązuje organ do załatwienia wniosku z dnia 9 listopada 2023 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; 3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie opisanym w pkt 1 i 2 wyroku; 4. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 5. oddala skargę w pozostałym zakresie; 6. zasądza od Dyrektora Zarządu Transportu Miejskiego w P. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Sygn. akt IV SAB/Po [...]
UZASADNIENIE
W piśmie z dnia 16 czerwca 2023 r., wniesionym drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy ePUAP, W. P. (dalej również: wnioskodawca; skarżący; strona) wystąpił do Zarządu Transportu Miejskiego w P. (dalej również: ZTM w P.; organ) o udostępnienie następujących informacji publicznych:
1. informacji dotyczącej linii autobusowych nr [...] od września 2022 r. do końca maja 2023 r. z uwzględnieniem:
- liczby odwołanych kursów w dni robocze ze szczególnym uwzględnieniem: a) braku obsady (brak możliwości przydzielenia kierowcy do brygady), b) awarii taboru uniemożliwiającej wyjazd pojazdu na trasę bądź ukończenie kursu,
- punktualności kursowania w dni robocze w godzinach od 7.00 do 18.00;
2. informacji dotyczącej liczby przeprowadzonych badań napełnień pasażerskich w autobusach nr [...] od września 2022 r. do końca maja 2023 r. oraz ich wyników i wniosków;
3. informacji dotyczącej przeprowadzonych badań, które stanowią podstawę do przedstawionych dnia 31 maja 2023 r. propozycji zmian układu linii autobusowych na północy P.([...]).
Jednocześnie wskazał sposób i formę udostępnienia informacji publicznej poprzez wysyłkę na wskazany adres e-mail.
W piśmie z dnia 30 czerwca 2023 r. znak [...] Dyrektor Zarządu Transportu Miejskiego w P (dalej: Dyrektor ZTM w P.), przesłanym zgodnie w wnioskiem na adres e-mail wnioskodawcy, poinformował o niedysponowaniu informacjami określonymi w pkt 1 wniosku, ze wskazaniem Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w P. (dalej: MPK w P.) jako posiadającego informacje w tym zakresie. Jednocześnie przekazano skarżącemu opracowanie pt. "Optymalizacja układu autobusowego na [...]". W piśmie z dnia 30 czerwca 2023 r. znak [...] Dyrektor Zarządu Transportu Miejskiego w P (dalej: Dyrektor ZTM w P.), przesłanym zgodnie w wnioskiem na adres e-mail wnioskodawcy, poinformował o niedysponowaniu informacjami określonymi w pkt 1 wniosku, ze wskazaniem Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w P. (dalej: MPK w P.) jako posiadającego informacje w tym zakresie. Jednocześnie przekazano skarżącemu opracowanie pt. "Optymalizacja układu autobusowego na [...]" stanowiące odpowiedź na pkt 3 przedmiotowego wniosku. Ponadto powiadomiono stronę o przedłużeniu terminu udostępnienia informacji w pozostałym zakresie wniosku – tj. w zakresie pkt 2 – do 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku, zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.), wskazując na konieczność przeprowadzenia dodatkowej analizy posiadanych informacji.
W piśmie z dnia 30 czerwca 2023 r. znak [...] Dyrektor Zarządu Transportu Miejskiego w P (dalej: Dyrektor ZTM w P.), przesłanym zgodnie w wnioskiem na adres e-mail wnioskodawcy, poinformował o niedysponowaniu informacjami określonymi w pkt 1 wniosku, ze wskazaniem Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w P. (dalej: MPK w P.) jako posiadającego informacje w tym zakresie. Jednocześnie przekazano skarżącemu opracowanie pt. "Optymalizacja układu autobusowego na [...]" stanowiące odpowiedź na pkt 3 przedmiotowego wniosku. Ponadto powiadomiono stronę o przedłużeniu terminu udostępnienia informacji "w pozostałym zakresie wniosku" do 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku, zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.), wskazując na konieczność przeprowadzenia dodatkowej analizy posiadanych informacji.
Skarżący w dniu 9 listopada 2023 r. za pośrednictwem platformy ePUAP skierował do ZTM w P. ponaglenie w nawiązaniu do otrzymanego pisma znak [...] i wniósł o udostępnienie następujących informacji publicznych:
1. informacji dotyczącej liczby przeprowadzonych badań napełnień pasażerskich w autobusach nr [...] od września 2022 r. do końca października 2023 r. oraz ich wyników i wniosków;
2. informacji dotyczącej przeprowadzonych badań, które stanowią podstawę do przedstawionych dnia 27 października 2023 r. propozycji zmian układu linii autobusowych na północy P. ([...]).
Skarżący wskazał ten sam sposób i formę udostępnienia informacji publicznej, jak poprzednio.
Dyrektor ZTM w P. w piśmie z dnia 5 stycznia 2024 r. znak [...], przesłanym zgodnie w wnioskiem na adres e-mail wnioskodawcy, uściślił, że przesłane za pismem z dnia 30 czerwca 2023 r. opracowanie stanowi odpowiedź na wniosek w zakresie jego pkt 3. Ponadto wyjaśnił, z jakich powodów nie dysponuje również informacjami określonymi w pkt 2 wniosku z dnia 16 czerwca 2023 r. i w załączeniu przesłał zestawienie szacowanej liczby pasażerów w poszczególnych miesiącach 2022 i 2023 roku wraz z uśrednionymi danymi na poszczególne kursy. W tym zakresie ZTM w P. podał, że nie gromadzi danych dotyczących napełnień pojazdów komunikacji miejskiej na bieżąco w odniesieniu do wszystkich linii i wszystkich pojazdów, co oznacza, że ZTM nie prowadzi ciągłych kompleksowych badań ani analiz w tym zakresie napełnieni. Badania napełnień poszczególnych pojazdów również nie były podstawą do opracowania propozycji zawartych w "Optymalizacji układu autobusowego na [...]". Pierwotnie planowane zmiany funkcjonowania transportu autobusowego w północnej części P. oparte były m.in. na danych dotyczących szacowanej liczby pasażerów i średniej liczby pasażerów agregowanej na poszczególnych liniach oraz wiedzę i doświadczenie specjalistów ZTM. Dane te szacowane są z globalnych danych o liczbie pasażerów na całej sieci komunikacyjnej organizowanej przez ZTM, określonych na podstawie sprzedaży biletów, a następnie rozdzielone na poszczególne linie według udziału operacji Check-In (przy wejściu pasażerów do pojazdu), wykonywanych za pomocą tPortmonetki na tych liniach. Średnia liczba pasażerów wynika z podzielenia uzyskanej szacowanej całkowitej liczby pasażerów w danym miesiącu, przez ilość kursów na danej linii.
Jednocześnie poinformowano wnioskodawcę, że opracowanie "Optymalizacji układu autobusowego na [...]" zostało w czerwcu i lipcu 2023 r. skierowane do opiniowania przez kilkanaście Rad Osiedli, które w zdecydowanej większości zgłosiły uwagi do planu zmian; ZTM przeanalizował propozycje i uwagi Rad Osiedli, a ich uzasadnioną i wzajemnie niewykluczającą się część uwzględnił w kolejnym, zmodyfikowanym planie nowego układu linii autobusowych.
W dniu 22 grudnia 2023 r. W. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu za pomocą platformy ePUAP skargę na bezczynność Dyrektora ZTM w P. w zakresie rozpatrzenia wniosków z dnia 16 czerwca 2023 r. i 9 listopada 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, zarzucając organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Podnosząc zarzut bezczynności, skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie ZTM w P. do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2)O stwierdzenie, że bezczynność organu – Dyrektora ZTM w P. nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] zł i 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego wszelkich kosztów postępowania.
W uzasadnieniu, odnosząc się do pkt 1 pisma Dyrektora ZTM w P. z dnia 30 czerwca 2023 r. znak [...], informacyjnie poddał, że wystąpił z nowym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej do MPK [w P.] sp. z o.o.; wniosek skarżącego z punktu widzenia przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej był w pełni zasadny i w piśmie znak [...] MPK [w P.] sp. z o.o. udzieliło informacji publicznej, o którą wnosił skarżący.
Skarżący podniósł, że po upływie ustawowego terminu wskazanego w piśmie znak [...] z dnia 30 czerwca 2023 r. skarżący, w nawiązaniu do tego pisma, w dniu 9 listopada 2023 r. wystąpił do Dyrektora ZTM w P. z ponagleniem i wnioskiem o udostępnienie dalszych informacji, lecz pomimo upływu określonego w art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. terminu oraz podania nowego terminu wskazanego w piśmie z dnia 30 czerwca 2023 r. Dyrektor ZTM w P. nie udzielił skarżącemu informacji żądanej we wniosku z dnia 16 czerwca 2023 r. oraz 9 listopada 2023 r. Podniósł, że nie otrzymał również żadnej informacji od organu, która wskazywałaby na powody opóźnienia oraz termin, w jakim nastąpi udostępnienie przedmiotowej informacji. W konkluzji stwierdził, że skoro organ nie podjął żadnych działań w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego, tj. nie została udostępniona żądana informacja, jak również nie wydano decyzji odmownej w zakresie udostępnienia takiej informacji, to oczywiste jest, że organ dopuścił się rażącego naruszenia wskazanych w petitum skargi przepisów oraz bezczynności w tym zakresie. Strona dodała, że informacje wskazane we wniosku mają istotną doniosłość dla umożliwienia społecznej kontroli i zbadania zasadności działań podejmowanych przez ZTM w P..
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ZTM w P. wniósł o umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość bądź oddalenie skargi w całości.
W uzasadnieniu, w ramach przedstawienia stanu sprawy organ wyjaśnił, że w piśmie z dnia 5 stycznia 2024 r. wyjaśnił skarżącemu z jakich powodów nie dysponuje informacjami określonymi w pkt 2 wniosku z dnia 16 czerwca 2023 r. oraz uściślił, że przesłane za pismem z dnia 30 czerwca 2023 r. opracowanie stanowi odpowiedź na wniosek w zakresie pkt 3, a ponadto zarysował przebieg opracowywania i opiniowania planowanych zmian w układzie linii autobusowych oraz przekazał dostępne dane dotyczące ilości pasażerów za 2022 r i 2023 r. Wobec tego stwierdził, że tym samym podmiot zobowiązany zrealizował żądania wniosku, choć nie dokonał uzupełnienia informacji w terminie, o którym poinformował wnioskodawcę w piśmie z dnia 30 czerwca 2023 r.
Ponadto wyjaśnił, że w toku planowania zmian w transporcie autobusowym ZTM w P. wielokrotnie publicznie informował o podstawach i uzasadnieniu zmian oraz planowanym i modyfikowanym układzie linii autobusowych. Informacje te były publikowane na stronie internetowej ZTM: 31 maja 2023 r., 18 lipca 2023 r., 27 października 2023 r. i 21 grudnia 2023 r. Dodał, że ZTM w P. przekazał piętnastu Radom Osiedli projekty planowanych zmian, a po zgłoszeniu uwag i propozycji korekt, cześć z nich uzasadnionych interesem ogółu pasażerów oraz mieszczących się w możliwościach finansowych uwzględnił w zmodyfikowanym planie układu linii autobusowych.
Zdaniem organu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut bezczynności w świetle powtarzającego się informowania o przebiegu opracowania zmian w ogólnodostępnej domenie publicznej, na którą również skarżący powołuje się w pismach z dnia 16 czerwca 2023 r. oraz 9 listopada 2023 r.
Ponadto organ zwrócił uwagę na fakt, że skarżący w piśmie z dnia 9 listopada 2023 r. ponaglił podmiot zobowiązany, jednak wnosił o udostępnienie danych dotyczących innego okresu oraz odnoszących się do zmodyfikowanego planu układu komunikacyjnego opublikowanego 27 października 2023 r., a nie jak w pierwotnym wniosku z dnia 16 czerwca 2023 r. - do planu zmian opublikowanego 31 maja 2023 r. W ocenie organu, biorąc pod uwagę kilkumiesięczny proces informowania o założeniach i szczegółach planowanych zmian oraz ich opiniowaniu, przy jednoczesnym przekazaniu skarżącemu opracowania pt. "Optymalizacji układu autobusowego na [...]" nie można uznać, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie organu, w świetle inicjowanej i prowadzonej przez ZTM w P. wymiany argumentacji oraz informowania organów przedstawicielskich mieszkańców - Rad Osiedli i ogółu mieszkańców P. na stronie internetowej ZTM, nie znajduje również potwierdzenia w stanie faktycznym stanowisko skarżącego dotyczące doniosłości dla umożliwienia społecznej kontroli i zbadania zasadności działań podejmowanych przez podmiot zobowiązany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: p.p.s.a.
W niniejszej sprawie, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na uwadze przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, która wespół z art. 61 Konstytucji kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania (art. 1 - art.2 u.d.i.p.). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznawania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. Zakres kontroli sądu w sprawach na bezczynność organu w załatwieniu sprawy sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej oraz czy wydanie określonego aktu prawnego nastąpiło w ustawowo określonym terminie. W myśl art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (z wyjątkiem, o którym mowa w art. 16 ust. 2 u.d.i.p.), wobec czego przed wniesieniem skargi nie ma obowiązku wyczerpania trybu przewidzianego w art. 53 § 2b p.p.s.a., a zatem w takich sprawach nie zachodzi konieczność wniesienia ponaglenia, o którym mowa w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.). Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt I OSK 1917/18 i 21 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 4287/18 - dostępne w Internecie: http:orzeczenia.nsa.gov.pl).
Idąc dalej, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten określa granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot, wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Poza tym sąd wyrokuje na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Tutejszy Sąd rozstrzygnął zatem sprawę na podstawie akt sprawy, biorąc pod uwagę okoliczności, które wynikają z dokumentów składających się na materiał procesowy sprawy.
Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności skargi, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902) informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, jak o tym stanowi. Z kolei rodzaje informacji, które ustawa w ramach katalogu otwartego uznaje w szczególności za informację publiczną, określone zostały w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest zatem każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. orzecznictwo przywołane w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 14 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Ol 147/21, dostępnym jw.).
Informacją publiczną jest w świetle przepisów art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 (por. wyrok NSA w dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 123/06, dostępny w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Udostępnianiu podlega informacja publiczna (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym m.in. o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a), o ich organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i c) oraz zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (art. 6 ust. 1 pkt 3), a także majątku publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 5), gdyż zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p. informacją publiczną jest informacja o majątku, którym dysponują podmioty, o których mowa w art. 4 ust. 1, natomiast z art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. wynika, że informacja o majątku publicznym obejmuje m.in. majątek jednostek samorządu terytorialnego oraz majątek osób prawnych samorządu terytorialnego (lit. c), a także majątek pochodzący z zadysponowania majątkiem m.in. jednostek samorządu terytorialnego (lit. d).
Organami władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. są też organy samorządu terytorialnego, a więc i organy gminy. Pojęciem tym objęte są również jednostki organizacyjne takich organów, jeżeli nie są osobami prawnymi, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 i 4 u.d.i.p. Takim podmiotem jest jednostka organizacyjna Miasta P. działająca w formie jednostki budżetowej pod nazwą Zarząd Transportu Miejskiego w P., wobec czego dyrektor tej jednostki jest obowiązany do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym działalność tej jednostki, a to poprzez udostępnienie informacji publicznej - jeżeli wniosek takich wiadomości dotyczy. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Przypomnieć należy, że we wniosku z dnia 16 czerwca 2023 r. i 9 listopada 2023 r. skarżący wystąpił do Dyrektora ZTM w P. o udostępnienie informacji związanych z funkcjonowaniem ZTM w P. i wykonywaniem zadań publicznych w zakresie organizacji transportu zbiorowego w P. (ze wskazaniem konkretnych linii autobusowych i układu komunikacyjnego). W związku z tym, w ocenie Sądu, wskazane przez stronę skarżącą we wniosku z dnia 16 czerwca 2023 r., rozszerzonym w kolejnym piśmie z dnia 9 listopada 2023 r., informacje i dokumenty stanowią informację publiczną, skoro żądane informacje wiążą bezpośrednio się z funkcjonowaniem i działalnością organu w znaczeniu funkcjonalnym, w ramach zadań publicznych wynikających z powołanych wyżej przepisów. Nie ma zresztą co do tego sporu pomiędzy stronami postępowania.
W tym miejscu należy jeszcze wskazać na to, że ZTM w P. jako jednostka budżetowa Miasta P. – co wynika wprost z § 1 statutu ZTM w P. stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Rady Miasta P. z dnia 24 czerwca 2008 r. w sprawie utworzenia Zarządu Transportu Miejskiego w P. oraz upoważnienia dyrektora ZTM do wydawania decyzji z zakresu administracji publicznej (zmienionej następnie uchwałą nr [...] Rady Miasta P. z dnia 5 grudnia 2017 r.) – w imieniu Miasta P. realizuje zadania organizatora publicznego transportu zbiorowego w rozumieniu ustawy o publicznym transporcie zbiorowym (§ 3), a przedmiotem działania ZTM są sprawy z zakresu realizacji zadań organizatora publicznego transportu zbiorowego (§ 4).
Idąc dalej, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli zaś informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Co do zasady, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnymi z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonymi we wniosku (art. 14 ust. 1).
Pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej oznacza w praktyce niepodjęcie stosownych czynności w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. Bezczynność polega zatem zasadniczo na nieudostępnieniu informacji (zaniechaniu rozpatrzenia wniosku), względnie na niewydaniu decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1), jak też na niepoinformowaniu wnioskodawcy, że organ nie dysponuje żądaną informacją lub też, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Z kolei w stosunku do informacji, która ze względu na swój charakter jest informacją publiczną i może być udostępniona, stan bezczynności ustaje w sytuacji, gdy organ udostępni żądaną informację w zakresie i w formie określonej we wniosku przez podmiot zainteresowany jej uzyskaniem.
Zdaniem Sądu, na dzień wniesienia skargi Dyrektor ZTM w P. nie udzielił pełnej odpowiedzi co do informacji publicznej w zakresie wynikającym z wniosku z dnia 16 czerwca 2023 r. i 9 listopada 2023 r. Sąd wyjaśnia, że dla przejrzystości i spójności rozważań nie powtarza w tym miejscu treści przedmiotowych wniosków i odpowiedzi organu na te wnioski, gdyż zostały one szczegółowo przedstawione w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia. Z treści skargi i odpowiedzi na skargę wynika też, że strony postępowania nie mają wątpliwości co do treści tych pism i zgłoszonych żądań. W terminie ustawowym załatwił sprawę w odniesieniu do pkt 1 wniosku z dnia 16 czerwca 2023 r., wskazując w piśmie z dnia 30 czerwca 2023 r., że informacji takiej nie posiada i odsyłając wnioskodawcę do MPK w P. sp. z o.o. Jak przy tym wyjaśnił to sam skarżący, na skutek złożenia wniosku do MPK w P. otrzymał w tym zakresie odpowiednią informację publiczną. Ze skargi wynika zatem, że strona organowi bezczynności w tym zakresie, tj. w odniesieniu do załatwienia żądania stanowiącego pkt 1 wniosku z dnia 16 czerwca 2023 r., nie zarzuca, a nawet gdyby zarzucał, to skarga musiałaby w tym zakresie podlegać oddaleniu.
Co do załatwienia pkt 2 i 3 wniosku z dnia 16 czerwca 2023 r., w kontekście odpowiedzi organu z dnia 30 czerwca 2023 r. i 5 stycznia 2024 r. należy zauważyć, że o załatwieniu wniosku w tym zakresie można mówić dopiero od dnia 5 stycznia 2024 r. Wtedy też organ w uzupełnieniu wcześniejszej informacji z dnia 30 czerwca 2023 r. wyjaśnił, że przesłane za pismem z dnia 30 czerwca 2023 r. opracowanie stanowi odpowiedź na wniosek w zakresie jego pkt 3. Ponadto przedstawił skarżącemu to, z jakich powodów nie dysponuje również informacjami określonymi w pkt 2 wniosku i w załączeniu przesłał zestawienie szacowanej liczby pasażerów w poszczególnych miesiącach 2022 i 2023 roku wraz z uśrednionymi danymi na poszczególne kursy. Wobec tego należało uznać, że w tym też zakresie Dyrektor ZTM w P. załatwił sprawę dopiero z dniem 5 stycznia 2024 r. Stanowiło to oczywiste przekroczenie terminów, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., skoro organ powinien był załatwić sprawę najdalej do 30 sierpnia 2023 r. Sam organ zresztą zajął podobne stanowisko w odpowiedzi na skargę. Oznaczało to popadnięcie w stan bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej.
Pełne załatwienie sprawy w odniesieniu do wniosku z dnia 16 czerwca 2023 r. nastąpiło już po wpływie skargi do organu (co miało miejsce 22 grudnia 2023 r.), a przed wyrokowaniem w niniejszej sprawie. Z powyższych powodów Sąd w punkcie 1 sentencji wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia 16 czerwca 2023 r. co do żądania określonego w pkt 2 i 3. Skoro bowiem przed datą wyrokowania w sprawie organ udzielił skarżącym informacji żądanej w punkcie 1 wniosku, to postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do rozpoznania (załatwienia) wniosku w tej części stało się bezprzedmiotowe, zatem podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08 - ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63; orzeczenie dostępne jw.). Nie zwalniało to jednak sądu od obowiązku zbadania i orzeczenia, czy w sprawie zaistniała bezczynność organu, a jeżeli tak, to czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O tym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia.
Z kolei w odniesieniu do żądań określonych w piśmie z dnia 9 listopada 2023 r., stanowiących rozszerzenie żądań w stosunku do pierwotnego wniosku poprzez wskazanie informacji rodzajowo zbieżnej, jednak za zwiększony okres - do października 2023 r. (pkt 1), jak i innego opracowania z późniejszej daty - 27 października 2023 r. (pkt 2), organ w ogóle nie wypowiedział się w piśmie z dnia 5 stycznia 2023 r. Na dzień rozstrzygania sprawy przez Sąd brak też było informacji, że organ załatwił sprawę w przedmiotowym zakresie. Organ nie podjął też w tym względzie skutecznej obrony w odpowiedzi na skargę. Wobec tego Sąd stwierdził po stronie organu bezczynność w załatwieniu żądań wniosku z dnia 9 listopada 2023 r. i w pkt 2 sentencji zobowiązał organ do załatwienia wniosku z dnia 9 listopada 2023 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku. Termin ten koresponduje z rozwiązaniami ustawy o dostępie do informacji publicznej i pozwala na prawidłową reakcję na żądanie strony.
Oceniając charakter stwierdzonej w pkt 3 sentencji wyroku bezczynności, Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie nie miało rażącego charakteru (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy takiego opóźnienia w podejmowanych czynnościach, które pozbawione jest jakiegokolwiek racjonalnej przyczyny. W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach pozbawione są w sposób oczywisty jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyroki NSA z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 3374/18 oraz 7 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2311/17 –dostępne jw.). Z "rażące naruszenie prawa", w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., należy uznać jedynie taki stan, o którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12, dostępny jw.). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także uwarunkowania danego rodzaju spraw (materialnoprawne okoliczności sprawy) i czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie wystarcza samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie takie musi być znaczne i niezaprzeczalne oraz w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, a także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Po 19/15 - orzeczenia dostępne jw.). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.
W przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy, która przy tym nie trwała rażąco długo, Sąd nie dopatrzył się znamion złej woli po stronie organu czy też rażącego zlekceważenia zasad postępowania administracyjnego. Sąd wziął pod uwagę argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę, w której organ wiarygodnie wskazał okoliczności dotyczące kwestii objętych żądaniami strony, jak i domniemane przyczyny opóźnienia załatwienia sprawy. Również rozszerzenie wniosku w piśmie z dnia 9 listopada 2023 r. mogło do pewnego stopnia utrudniać załatwienie wniosku z tym zakresie. Nie świadczyło to wprawdzie o braku zawinienia organu w zwłoce w załatwieniu sprawy, a zatem nie uwalniało od zarzutu bezczynności, jednakże istotnie wpływało na ocenę, czy w związku ze stwierdzoną bezczynnością po stronie organu doszło do rażącego naruszenia prawa. Sąd miał też na uwadze, że niezwłocznie po wniesieniu skargi do organu podjął on działania w celu udostępnienia żądanej informacji w zakresie wniosku z dnia 16 czerwca 2023 r., jakkolwiek udzielona stronie odpowiedź z dnia 5 stycznia 2024 r. nie obejmowała całości informacji, których domagała się strona skarżąca – dotyczy żądań sformułowanych w piśmie z dnia 9 listopada 2023 r.
Podsumowując tą część rozważań, Sąd stwierdza, że w związku z przypisaną organowi bezczynnością w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie doszukał się po stronie organu znamion rażącego naruszania prawa, o czym też na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł w punkcie 4 wyroku. Z tych samych przyczyn Sąd również uznał, że brak jest podstaw do zastosowania z urzędu (strona takiego żądania nie zgłosiła) środka prawnego w postaci grzywny, jak również uwzględnienia żądania strony w zakresie przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., co jest dyskrecjonalnym uprawnieniem sądu. Poza tym skarżący nie umotywował swojego żądania w zakresie wysokości sumy pieniężnej (2000 zł). W związku z tym Sąd w pkt 5 sentencji skargę w tym zakresie oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 6 wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd wziął pod uwagę żądanie strony, wynik sprawy i wysokość uiszczonego wpisu od skargi (100 zł)