IV SAB/PO 194/25

IV SAB/Po 194/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Wojciech Rowiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Asesor sąd. WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 28 września 2025 roku A. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Inspektor Sanitarny (dalej również: organ lub PPIS) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Z akt administracyjnych sprawy wynikał następujący stan faktyczny:
W dniu 29 sierpnia 2025 r. do Inspektor Sanitarny wpłynął wniosek A. P. (dalej: skarżąca) o udostępnienie informacji publicznej, o następującej treści:
"W odniesieniu do działań i kontroli PPIS wnoszę o informacje:
1) Czy i w jaki sposób PPIS kontroluje zgłaszanie niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP) przez lekarzy. Ile przypadków zaniechania zgłoszenia miało miejsce?
2) Proszę także o wyjaśnienie, czy PPIS zgłasza uchybienia lekarz)' do Izby Lekarskiej, a jeśli tak - ile zgłoszeń dokonano w ciągu ostatnich 5 lat?
3) Zwracam się również z pytaniem, skąd PPIS pozyskuje informacje o braku szczepień i jakie instytucje przekazały takie dane w bieżącym roku?
4) Proszę też o wskazanie, czy PPIS zbiera dane nieszczepionych dzieci wraz z numerem PESEL i na jakiej podstawie prawnej?
W zakresie podstaw prawnych i procedur wnoszę o informacje:
1) Na jakiej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uznanych za uchylające się od szczepień?
2) Czy przymuszanie do szczepień nie narusza art. 47 Konstytucji RP?
3) Czy WHO zaleca stosowanie przymusu szczepień, a jeśli tak - w jakie j formie?.
4) Proszę także o informację, czy PPIS konsultuje się z prawnikiem w sprawach egzekucji obowiązku szczepień? Ile takich konsultacji miało miejsce?
W odniesieniu do statystyk wnoszę o:
1) statystyki szczepień dzieci i dorosłych z ostatnich 5 lat na obszarze działania PPIS?
2) informację, ile osób do 19. roku życia zmarło w ciągu 4 tygodni od szczepienia w ostatnich 5 iatacn?
3) Ile było ciężkich NOP-ów (rodzaje i liczba) w tym okresie?
4) Ile NOP-ów w ostatnich 5 latach odnotowano z podziałem na szczepionki?
5) Ile zgłoszeń NOP zostało zmienionych przez PPIS i z jakiego powodu?
6) Ile grzywien nałożono na lekarzy za brak zgłoszeń NOP w ciągu ostatnich 5 lat?
7) Ile zgłoszeń uchybień dokonano do Izby Lekarskiej w ciągu ostatnich 5 lat?
W zakresie szczepionek wnoszę o:
1) udostępnienie badań bezpieczeństwa szczepionek zgodnych ze "złotym standardem" (z zastosowaniem obojętnego placebo), które mają zostać podane mojemu dziecku, lub wskazanie instytucji, która taką dokumentację posiada - osobno dla każdej szczepionki oraz całego schematu szczepień,
2) udostępnienie charakterystyk produktów leczniczych przewidzianych do zastosowania,
3) udostępnienie szczepionek pojedynczych, szczepionek niezawierających związków glinu i rtęci, zanieczyszczeń fizycznych i biologicznych, a także szczepionek etycznych (tj. nieprodukowanych w oparciu o linie komórkowe z aborcji i niezawierających ludzkiego DNA)."
PPIS, w wykonaniu obowiązku udzielenia informacji publicznej, w piśmie z dnia 5 września 2025 roku (doręczonym skarżącej w dniu 15 września 2025 r.), wskazał, że:
w zakresie jego części dotyczącej "działań i kontroli PPIS":
- w odniesieniu do pkt. 1 - zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi1, tutejszy organ sprawuje nadzór epidemiologiczny nad niepożądanymi odczynami poszczepiennymi (NOP) oraz prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych. W kwestii pytania (pisownia oryginalna) "w jaki sposób PPIS kontroluje zgłaszanie niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP) przez lekarzy", informuję, że ocena zgłaszalności NOP jest jednym z elementów kontroli punktów szczepień prowadzonych przez upoważnionych pracowników tutejszego organu. W przypadku powzięcia informacji o braku dopełnienia przez lekarza lub felczera obowiązku zgłoszenia NOP, zgodnie z art. 52 pkt 3 cyt. wyżej podstawy prawnej na takiego lekarza lub felczera może zostać nałożona grzywna w drodze mandatu karnego. W odniesieniu natomiast do pytania "ile przypadków zaniechania zgłoszenia miało miejsce", informuję, że w roku bieżącym nie odnotowano takiego przypadku;
- w odniesieniu do pkt. 2 - pytanie (pisownia oryginalna) "czy PPIS zgłasza uchybienia lekarzy do Izby Lekarskiej" jest mało precyzyjne i konkretne, niemniej jednak informuję, że w przypadku zidentyfikowania "uchybienia lekarzy" stosowne zgłoszenie może zostać skierowane do właściwej izby lekarskiej. W odniesieniu do pytania "ile zgłoszeń dokonano w ciągu ostatnich 5 lat" - wyjaśniam, że organ "w ciągu ostatnich 5 lat" nie dokonywał tego typu zgłoszeń;
- w odniesieniu do pkt. 3 - informacje o "braku szczepień" organ uzyskuje od lekarzy sprawujących profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobami małoletnimi. W odniesieniu natomiast do pytania "Jakie instytucje przekazały takie dane w bieżącym roku", informuję, że "Raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych" w bieżącym roku (wg stanu na 1 września 2025 r.), zgodnie z art. 17 ust. 9b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi1, przekazały następujące podmioty lecznicze: NZOZ[...] (ul. [...], [...]); Przychodnia [...] (ul. [...], [...]); Centrum Medyczne [...] (ul. [...], [...]); Poradnia Medyczna [...] (ul. [...], [...]); C. (ul. [...], [...]) oraz kilkadziesiąt innych podmiotów leczniczych wskazanych szczegółowo w piśmie PPIS;
- w odniesieniu do pkt. 4 - zgodnie z art. 17 ust. 9c pkt 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi1, raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych zawiera dane osoby małoletniej, tj.: imię i nazwisko, datę urodzenia oraz numer PESEL, a w przypadku jego braku - rodzaj i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość, adres miejsca zamieszkania, rodzaj i liczbę niewykonanych obowiązkowych szczepień ochronnych wraz ze wskazaniem przyczyn niewykonania tych szczepień - o ile są znane;
w zakresie jego części dotyczącej "podstaw prawnych i procedur":
- w odniesieniu do pkt. 1 - podstawą prawną "tworzenia listy osób uznanych za uchylające się od szczepień" jest art. 17 ust. 9b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie z ww. przypisem, lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią przekazuje państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, imienny wykaz: (1) osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia oraz (2) osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią, o której mowa w pkt 1, o ile jest to możliwe do ustalenia - zwany "raportem o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych";
w zakresie jego części dotyczącej "statystyk":
- w odniesieniu do pkt. 1 - pytanie dotyczące "statystyk szczepień dzieci i dorosłych" jest mało precyzyjne i konkretne, niemniej jednak informuję, że organ dysponuje danymi dotyczącymi stanu uodpornienia dzieci i młodzieży do ukończenia 19. roku życia, gromadzonymi na potrzeby nadzoru epidemiologicznego. Obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi we wskazanym okresie objęto łącznie (wg "Rocznego sprawozdania ze szczepień ochronnych" MZ-54 za lata 2020-2024), odpowiednio: w roku 2020 – 200 361 osób, w roku 2021 – 202 942 osoby, w roku 2022 – 205 531 osób, w roku 2023 – 206 769 osób, w roku 2024 – 206 744 osoby. Sumaryczna liczba dzieci, u których w całości albo w części obowiązek szczepień ochronnych nie został zrealizowany wynosiła natomiast, odpowiednio: w roku 2020 – 3 298 osób, w roku 2021 – 4 077 osób, w roku 2022 – 4 356 osób, w roku 2023 – 4 822 osoby, natomiast w roku 2024 – 4 681 osób;
- w odniesieniu do pkt. 2 - organ nie dysponuje żądaną informacją;
- w odniesieniu do pkt. 3 - w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym przez tutejszy organ, w ciągu ostatnich 5 lat zarejestrowano następującą liczbę ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP): 2020 - 1 NOP (NOP po szczepieniu preparatem M-M-RVAXPRO); 2021 - 23 NOP (NOP po szczepieniu preparatami: Comirnaty - 13 zgłoszeń, Vaxzevria - 5 zgłoszeń, Vaccine Janssen - 3 zgłoszenia, Bexsero - 1 zgłoszenie oraz RotaTep - 1 zgłoszenie); 2022 - 9 NOP (NOP po szczepieniu preparatami: Comirnaty - 6 zgłoszeń, FSME-IMMUN i lnfanrix hexa - 1 zgłoszenie, Varilrix i Tetraxim - 1 zgłoszenie oraz Varilrix - 1 zgłoszenie); 2023 - 1 NOP (NOP po szczepieniu preparatem RotaTeq); 2024 - 3 NOP (NOP po szczepieniu preparatami: M-M-RVAXPRO - 1 zgłoszenie, Bexsero -1 zgłoszenie oraz lnfanrix DTPa - 1 zgłoszenie). Zgłoszone NOP spełniały kryteria odczynu poszczepiennego ciężkiego ustalone na potrzeby nadzoru epidemiologicznego w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania, tj. zagrażały życiu i mogły wymagać hospitalizacji lub prowadzić do trwałego ubytku sprawności fizycznej lub umysłowej;
- w odniesieniu do pkt. 4 - w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym przez tutejszy organ, wg rodzaju preparatu szczepionkowego, w ciągu ostatnich 5 lat zarejestrowano odpowiednio: rok 2020: Act-HIB - 19 NOP, Avaxim - 0 NOP, BCG - 10 NOP, Bexsero - 15 NOP, Boostrix - 2 NOP, Clodivac - 0 NOP, DTP - 11 NOP, Engerix - 0 NOP, Euvax B - 4 NOP, FSME-IMMUN - 2 NOP, Havrix Adults - 0 NOP, Hexacima - 7 NOP, !movax Polio - 17 NOP, lnfanrix DTPa - 7 NOP, lnfanrix Hexa - 20 NOP, lnfanrix IPV - 14 NOP, lnfanrix IPV-Hib - 7 NOP, M-M-RVAXPRO - 46 NOP, Neisvac-C - 0 NOP, Nimenrix - 0 NOP, Pentaxim - 7 NOP, Prevenar 13 - 19 NOP, Priorix - 4 NOP, Rabipur - 0 NOP, Rotarix - 7 NOP, Rotateq - 2 NOP, SSI - 0 NOP, Stamaril - 0 NOP, Synflorix - 37 NOP, Tetraxim - 2 NOP, TT - 0 NOP, TYPHIM Vi - 0 NOP, Varilrix - 12 NOP, Varivax - 1 NOP, Vaxigrip - 3 NOP...; organ dalej wymienił analogicznie zgłoszenia NOP dla pozostałych lat;
- w odniesieniu do pkt. 5 - zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania, zgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego sporządza i przesyła właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu lekarz lub felczer, natomiast zgodnie z § 6 cyt. podstawy prawnej w przypadku stwierdzenia oczywistej omyłki w zgłoszeniu właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny dokonuje korekty tego zgłoszenia. Rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych i kryteria ich rozpoznawania na potrzeby nadzoru epidemiologicznego określone zostały w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia;
- w odniesieniu do pkt. 6 - w ciągu ostatnich 5 lat tutejszy organ nie nałożył żadnej grzywny na lekarzy lub felczerów za niedopełnienie ustawowego obowiązku zgłoszenia NOP;
- w odniesieniu do pkt. 7 - "ile zgłoszeń uchybień dokonano do Izby Lekarskiej w ciągu ostatnich 5 lat" - wyjaśniam, że organ "w ciągu ostatnich 5 lat" nie dokonywał tego typu zgłoszeń;
W zakresie jego części dotyczącej "szczepionek" (pkt. 1-3; str. 2 wniosku) – informacje żądane w pkt. 1 i 3 nie mają charakteru informacji publicznej. W kwestii "udostępnienia charakterystyk produktów leczniczych" (pkt 2) wyjaśniam, że wszelkie dane o produktach leczniczych (w tym również o dopuszczonych do obrotu szczepionkach) dostępne są w ogólnodostępnym Rejestrze Produktów Leczniczych (organ nie posiada "charakterystyk produktów leczniczych" innych niż te, które są publicznie dostępne);
W zakresie pozostałej części wniosku (str. 2, część następująca po pkt. 3), tj.:
- wniosku o (pisownia oryginalna) "przeprowadzenie badań wykluczających przeciw skazania do podania szczepionek, takie jak alergie na składniki, niedoborów odporności (wrodzonych i nabytych), zgodnych z informacjami zawartymi w ulotkach producentów" oraz pytań Jak długo utrzymuje się odporność po podaniu poszczególnych szczepionek (osobno dla każdej)" i "kto ustala listę przeciwskazań do szczepień w Polsce i kto za to odpowiada" - żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznej;
- wniosku o "udzielenie informacji dotyczących zdarzenia medycznego po szczepieniu MMR Vax Pro, które wykonano w dniu 07.05.2015 r. w Przychodni [...] (...)" i dalej - "proszę o informację, czy zdarzenie to zostało zgłoszone do PPIS i wpisane do rejestru NOP, a jeżeli tak - pod jakim numerem i jak zakwalifikowano jego ciężkość oraz czy odnotowano konieczność hospitalizacji"- żądane informacje również nie mają charakteru informacji publicznej (dotyczą sprawy indywidualnej). Dodatkowo zwracam uwagę, że zgodnie z przepisem § 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania2 dane zgromadzone w rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych przechowywane są przez 10 lat od dnia zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego. Odnosząc się do pytania "jakie działania podejmuje PPIS w przypadku braku zgłoszenia przez placówkę medyczną", informuję że - jak wskazano już na str. 1 niniejszej odpowiedzi - w przypadku powzięcia informacji o braku dopełnienia przez lekarza lub felczera obowiązku zgłoszenia NOP, zgodnie z art. 52 pkt 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi na takiego lekarza lub felczera może zostać nałożona grzywna w drodze mandatu karnego. W odniesieniu natomiast do kwestii "czy fakt przebycia takiego zdarzenia jest brany pod uwagę przy kwalifikacji dziecka do dalszych szczepień", informuję, że pytanie dotyczy wiedzy i praktyki lekarskiej - wykracza więc poza zakres kompetencji tutejszego organu. Kwalifikacja dziecka do szczepienia ma zawsze ściśle zindywidualizowany charakter i zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi1 jest obowiązkiem lekarza. Niemniej jednak wyjaśniam, że zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, NOP po szczepieniu nie przesądza o przerwaniu cyklu szczepienia lub rezygnacji z kolejnych dawek szczepionki, a jego wystąpienie może być spowodowane wieloma czynnikami - nie tylko działaniem samej szczepionki (a więc indywidualną reakcją organizmu szczepionego na działanie szczepionki), ale również błędem szczepienia albo współwystępowaniem objawów lub chorób przypadkowo związanych ze szczepieniem;
- wniosku "Jak można ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu po NOP oraz ile odszkodowań wypłacono w Polsce w związku z NOP-ami" - informuję, że dysponentem Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych jest Rzecznik Praw Pacjenta. Wobec powyższego wszelkie pytania w tym zakresie należy kierować bezpośrednio do Biura Rzecznika Praw Pacjenta (ul. Młynarska 46, 01-171 Warszawa).
Kolejno, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi niepełną i niezgodną z prawem odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do udzielenia pełnej odpowiedzi na pytania wskazane w jej wniosku z dnia 25 sierpnia 2025 r., a także stwierdzenie, że odpowiedź organu udzielona w piśmie z dnia 5 września 2025 r. była niepełna i niezgodna z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżąca wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania na jej rzecz.
Skarżąca w uzasadnieniu skargi przywołała także pytania, które – jej zdaniem – zostały zawarte w przedmiotowym wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 25 sierpnia 2025 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wskazał, że ustosunkował się do każdego pytania zadanego przez skarżącą oraz udzielił odpowiedzi w granicach posiadanych kompetencji i wiedzy odnośnie poruszanych zagadnień. Organ nadmienił, że co istotne, większość z nich nie dotyczyła uprawnień organu określonych w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416) i wykraczała poza zakres pojęcia informacji publicznej. Fakt, iż otrzymane odpowiedzi nie były zgodne z oczekiwaniami skarżącej, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że odpowiedź ta była "niepełna i niezgodna z prawem", a więc z przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
PPIS nadmienił też, że pytania przytoczone przez skarżącą w uzasadnieniu skargi nie są tożsame z wnioskiem, który wpłynął do organu 29 sierpnia 2025 r. Tym samym całkowicie nieuzasadnione jest zarzucanie organowi nieudzielenia odpowiedzi na pytania, które nie zostały zawarte we wniosku złożonym przez skarżącą pismem z dnia 25 sierpnia 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga była niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a kontrola działalności administracji publicznej przez ww. sądy obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p .p.s.a.
W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" (bierności) podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu. Wówczas sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną i czy rzeczywiście wnioskodawca mógł skutecznie domagać się jej udostępnienia. Należy w tym miejscu od razu podkreślić, że aby można było uznać, iż nie zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej (także takiej, której organ nie posiada), podmiot zobowiązany do jej udzielenia w formie uregulowanej ustawą o dostępie do informacji publicznej powinien wypowiedzieć się w tym przedmiocie. Tylko w takim przypadku uwolni się od zarzutu bezczynności w sprawie. Identycznie powinien postąpić w sytuacji, gdy posiada żądane informacje, lecz z uwagi na ograniczenia dostępu nie może ich udostępnić (zob. wyrok NSA z 17.04.2013 r., I OSK 3109/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
W myśl art. 21 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej – czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. – ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto do skarg na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29.04.2011 r., I FSK 249/10; wyrok WSA z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11, CBOSA).
Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną. Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 149 § 1 p.p.s.a, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że przedmiotem skargi uczyniono bezczynność Inspektor Sanitarny w zakresie udostępnienia skarżącej informacji – mających, zdaniem skarżącej, status informacji publicznych – określonych we wniosku z 25 sierpnia 2025 r.
Wobec tego należy wyjść od stwierdzenia, że w aktualnym stanie prawnym pojęcie "bezczynności" – w odróżnieniu od drugiego z wyszczególnionych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. przejawów opieszałości organu administracji, w postaci "przewlekłego prowadzenia postępowania" – ogranicza się tylko do sytuacji niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, albo innego aktu, względnie niepodjęcia czynności. Chodzi w tym przypadku o niedochowanie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a., względnie przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się, więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie. Potwierdza to definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do art. 37 § 1 k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1". Dochowanie, zatem przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego przedłużanie w sposób określony w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.
Przedmiotem sprawy jest w niniejszym postępowaniu udzielenie informacji publicznej. Dla rozstrzygnięcia tej sprawy istotną jest więc kwestia, czy żądane informacje stanowią informację publiczną oraz czy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jest podmiotem zobowiązanym do udzielania takich informacji. Ponadto należy ustalić, czy działania organu nastąpiły w formie zgodnej z treścią wniosku o udzielenie informacji publicznej, a jeżeli nie, to czy takie odstępstwo znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym sprawy. Przy czym wskazać należy, że złożenie wniosku przez osobę wykonującą prawo do informacji nie nakłada na podmiot zobowiązany obowiązku "automatycznego" udostępnienia informacji, gdyż w pierwszej kolejności powinien on zbadać, czy przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej znajdują zastosowanie w danej sytuacji i jeżeli tak to winien ocenić, czy nie zachodzą przesłanki ograniczające dostępność informacji, o jakich mowa w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Katalog podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej został określony w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., z tym dodatkowym zastrzeżeniem, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: (1) organy władzy publicznej; (2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; (3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; (4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; (5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że Inspektor Sanitarny – mający, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416, ze zm., dalej "u.P.I.S."), status organu rządowej administracji zespolonej w powiecie – jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a więc podmiotem zobowiązanym do udostępniania posiadanych informacji publicznych.
Rozważając z kolei przedmiotowy aspekt sprawy – zawierający się w pytaniu, czy żądana informacja stanowi informację publiczną – należy wyjść od stwierdzenia, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji). Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji). Aktem prawnym regulującym tę problematykę jest ustawa o dostępie do informacji publicznej, która normuje podstawowe zasady oraz tryby udostępniania tego rodzaju informacji. Jednocześnie ustawa ta wprowadziła swoistą definicję legalną "informacji publicznej", wskazaną w treści z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., która jest "każda informacja o sprawach publicznych". Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu. W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
W tym miejscu należy wskazać, że z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. wprost bowiem wynika, iż obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W razie niedysponowania żądaną informacją publiczną, po stronie adresata wniosku nie powstaje zatem również obowiązek wydania decyzji przewidzianej w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bowiem, że wskazanie, iż podmiot, do którego skierowano żądanie udzielenia informacji publicznej, informacji tej nie posiada, nie stanowi odmowy jej udzielenia. W takiej sytuacji adresat wniosku – tak jak i w przypadku żądania informacji niebędącej informacją publiczną – zobowiązany jest jedynie powiadomić pisemnie wnioskodawcę o tym fakcie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 września 2002 r., sygn. akt II SAB 289/02 i z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1644/09; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r., II SAB/Wa 103/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 5 listopada 2008 r., SAB/Ke 42/08; dostępne w CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się w swoim wniosku udzielenia informacji w zakresie szczegółowo przedstawionym we wstępnej części niniejszego uzasadnienia. Wniosek wpłynął do organu w dniu 29 sierpnia 2025 r. (k. 2 akt adm.). Organ w ustawowym terminie 14 dni, tj. w dniu 8 września 2025 r. (data nadania przesyłki), udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania zawarte we wniosku (k. 8 akt adm.) – udostępniając żądane informacje lub informując, że nimi nie dysponuje bądź nie stanowią one informacji publicznej.
W ocenie Sądu, mając na względzie wcześniejsze uwagi, organ prawidłowo i w możliwie pełny sposób oraz w ustawowym terminie wywiązał się z obowiązku udostępnienia posiadanej informacji publicznej. Udzielił możliwie wyczerpujących wyjaśnień i nie pozostawił żadnego z pytań bez odpowiedzi. Nawet, jeżeli któreś z pytań nie dotyczyło informacji publicznej, skutkiem czego organ nie był zobowiązany do udostępnienia takich informacji, to udzielił wnioskodawczyni wyczerpującej odpowiedzi zgodnie z posiadanym stanem wiedzy i w zakresie dysponowania taką informacją, a także w zakresie swoich kompetencji.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wskazuje, że nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. zagadnienia z zakresu wiedzy medycznej, farmakologii, jakości i skuteczności leków i szczepień, ochrony zdrowia oraz metod postępowania leczniczego (por. np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Sz 211/22; wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 10/23, CBOSA). Zagadnienia te nie mieszczą się w zakresie informacji o sprawach publicznych rozumianych jako informacje wytworzone przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne lub inne podmioty, które wykonują funkcje i zadania publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, ani też informacje odnoszące się do władz, osób i innych podmiotów publicznych. Nie są również informacją publiczną żądania wniosku o "udzielenie informacji dotyczących zdarzenia medycznego po szczepieniu MMR Vax Pro, które wykonano w dniu 07.05.2015 r. w Przychodni [...] (...)" i dalej - "proszę o informację, czy zdarzenie to zostało zgłoszone do PPIS i wpisane do rejestru NOP, a jeżeli tak - pod jakim numerem i jak zakwalifikowano jego ciężkość oraz czy odnotowano konieczność hospitalizacji". Rację ma organ administracji, że wnioskowane informacje dotyczą sprawy indywidualnej, a z tego względu nie mają charakteru informacji publicznej.
Jako zgodne z prawem Sąd uznaje stanowisko, że organ nie ma obowiązku wydawania decyzji w sytuacji, gdy podanie o udzielenie informacji obejmuje żądania udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Go 18/23, CBOSA).
Prawidłowe są wyjaśnienia organu, że udostępnieniu nie podlega informacja, która nie jest informacją publiczną, ani informacja, która nie jest w posiadaniu danego organu. W trybie informacji publicznej należy udostępnić informacje i dokumenty będące w posiadaniu organu, przez niego wytworzone, przetwarzane lub mu przekazane, jeżeli zawierają żądaną we wniosku informację. W związku z tym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie był obowiązany do udziela informacji dotyczących zadań czy kompetencji innych organów administracji publicznej.
Poza tym, Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażane przez sądy administracyjne, w myśl którego organ w trybie informacji publicznej nie jest zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów (por. m.in. wyroki WSA: z 25 lutego 2021 r., II SAB/Wa 664/20; z 15 grudnia 2022 r., III SAB/Gd 170/22; z 28 grudnia 2022 r., II SAB/Lu 139/22, IV SAB/Po 9/25, publ. CBOSA).Nie ulega wątpliwości, że informacje publiczne odnoszą się do sfery faktów i stanów istniejących, co do zasady, w chwili udzielenia informacji publicznej. Nie można zatem domagać się w trybie dostępu do informacji publicznej udzielenia informacji stanowiących w istocie porady prawne, jakie kroki winni podjąć skarżący, czy opinie na dany temat, i to dotyczące ewentualnych zdarzeń przyszłych (zob. szerzej wyrok WSA w Gdańsku z 18 stycznia 2024 r., III SAB/Gd 237/23, CBOSA).
Przypomnieć należy, że prawo dostępu do informacji publicznej jest prawem politycznym obywatela, mającym na celu realizację jego konstytucyjnego uprawnienia do kontroli władz publicznych. Charakter tego uprawnienia powoduje, że to wnioskodawca jest gospodarzem postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej, wyznaczając zakres swojego żądania, tj. jakie informacje i w jakiej formie chce otrzymać lub z chce się z nimi zapoznać (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt I OSK 59/17, Baza NSA).
Reasumując, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę odpowiedź organu jest wystarczająca i odpowiada ustawowym zasadom udzielenia informacji publicznej. Zdaniem Sądu organ precyzyjnie, rzeczowo i w ramach posiadanych informacji oraz kompetencji odniósł się do każdego z pytań skarżącej. Wbrew zarzutom skargi organ nie naruszył wskazanych w niej przepisów prawa z zakresu ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Sąd orzekający podkreśla, że skarga nie zawiera indywidualnych, odnoszących się do okoliczności faktycznych tej konkretnej sprawy, zarzutów. Skarga nie wskazuje chociażby, z jakich powodów udzielona skarżącej informacja i w jakim punkcie nie wyczerpuje zakresu przedmiotowego wniosku. Potencjalne samo niezadowolenie strony z uzyskanych informacji nie może kreować zasadności skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Należy także zwrócić uwagę, że po uzyskaniu odpowiedzi skarżąca nie zgłaszała organowi żadnych zastrzeżeń co do kompletności lub jasności udzielonych informacji, lecz od razu skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego, w której zarzuciła niewystarczające, niepełne i niejasne udzielenie odpowiedzi. Przy czym, z powyższym zarzutem nie można się zgodzić. Organ udzielił odpowiedzi na pytania, które dotyczyły informacji publicznej i którą posiada. Ponadto poinformował skarżącą o tym, że pewnych kategorii informacji nie posiada lub że sprawami takimi się nie zajmuje, kwestie te mają charakter spraw indywidualnych czy też że zagadnienia, o które pyta wnioskodawczyni, nie należą do jego kompetencji, zatem informacji publicznej w taki zakresie nie może udzielić. Ponadto poinformował skarżącą w kwestiach, które nie dotyczyły bezpośrednio działań organu zgodnie z posiadaną wiedzą i w zakresie w jakim organ dysponuje daną informacją. W skardze natomiast skarżąca wyraziła ogólnikowe niezadowolenie z udzielonych przez organ odpowiedzi.
Skoro zatem PPIS w [...] w ustawowym terminie udzielił odpowiedzi na każde pytanie zawarte we wniosku skarżącej, na które zobowiązany był odpowiedzieć, a skarżąca nie podniosła żadnych konkretnych zarzutów ograniczając się do ogólnikowego stwierdzenia, że organ udzielił odpowiedzi na zadane pytania w niepełny sposób, to nie można zasadnie zarzucać naruszenia prawa art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
W tym stanie rzeczy skarga przedstawiona Sądowi w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji, skoro organ nie dopuścił się bezczynności, to brak było podstaw do orzekania o rażącym naruszeniu prawa w tym zakresie (art. 149 §1a p.p.s.a.). Skutkiem powyższego brak także było podstaw do wymierzenia organowi grzywny, jak tego domagała się skarżąca (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił w całości, jak orzekł w wyroku.