IV SAB/Po 189/24

IV SAB/Po 189/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Józef Maleszewski /sprawozdawca/
Tomasz Grossmann /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły w przedmiocie ustalenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 7.10.2024 r. P. N. (dalej jako: skarżący) zwrócił się do Dyrektora Szkoły z wnioskiem o zorganizowanie obiadów w szkole zgodnie z obowiązującym prawem.
Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał, że od osób obsługujących aplikację, w której zamawia szkolne obiady dla syna otrzymał fakturę, na której wyraźnie wyszczególniono wysokość podatku VAT 8%, zaś zgodnie z obowiązującym prawem nie powinien być w tym przypadku naliczany podatek VAT.
Skarżący wyjaśnił, że opłaty za posiłek nie są ustalane w ramach czynności cywilnoprawnych. Ich charakter jest zbliżony do opłat publicznoprawnych, dlatego też gmina nie jest podatnikiem VAT w związku ze świadczonymi usługami sprzedaży posiłków w szkolnej stołówce. W takiej sytuacji nie działa ona na zasadach komercyjnych, lecz jako organ władzy publicznej, który realizuje swoje zadania własne. Dalej skarżący argumentował, że zgodnie z art. 106a ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm., dalej jako: u.p.o.) szkoła podstawowa ma obowiązek zapewnienia uczniom jednego gorącego posiłku w ciągu dnia. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, dalej jako: u.s.g), do gminy należą sprawy związane edukacją publiczną, w których mieści się też organizowanie stołówek szkolnych. W ocenie skarżącego można też spojrzeć na przedmiotową sytuację z innej strony i uznać, że szkoła nie organizuje obiadów wcale, a jedynie udostępnia powierzchnię zewnętrznej firmie. W takim przypadku, zdaniem skarżącego, art. 106a ust. 1 u.p.o nie jest spełniony w ogóle.
Dyrektor Szkoły pismem z dnia 19.11.2024 r. w odpowiedzi na wniosek skarżącego poinformował, że zgodnie z art. 106a ust. 1 u.p.o. szkoła podstawowa, z wyjątkiem szkoły podstawowej dla dorosłych, oraz szkoła artystyczna realizująca kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej, zapewnia uczniom jeden gorący posiłek w ciągu dnia i stwarza im możliwość jego spożycia w czasie pobytu w szkole. Jak stanowi art. 106a ust. 2 u.p.o. korzystanie z posiłku jest dobrowolne i odpłatne.
Zdaniem organu przytoczony przepis nie nakłada na wszystkie te szkoły obowiązku urządzenia stołówki - takie rozwiązanie nadal pozostaje fakultatywne, a umożliwienie spożycia gorącego posiłku może zostać rozwiązane w różny sposób:
1) poprzez zorganizowanie stołówki,
2) poprzez zorganizowanie centralnego zaopatrzenia szkół i placówek przez organ prowadzący (np. poprzez rozwożenie posiłków przygotowywanych w niektórych lub w jednej z prowadzonych przez nie szkół lub placówek),
3) w trybie zlecenia zadania podmiotowi zewnętrznemu (outsourcing).
Wybór odpowiedniego wariantu pozostawia się gminie, zgodnie z zasadą samodzielności w zakresie wykonywania zadań własnych (por: M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, art. 106a).
Organ wyjaśnił, że jeżeli korzystanie z posiłku nie następuje w stołówce szkolnej, ale w formie cateringu, to przepisy u.p.o. nie precyzują na jakiej podstawie dziecko może korzystać z posiłku, ani w jakiej wysokości ma być ustalona opłata za korzystanie z takiego posiłku. Dopuszczalne jest zatem zawarcie umowy, czy złożenie przez rodziców deklaracji lub oświadczenia o korzystaniu przez dziecko z posiłku, a opłaty nie są ustalane zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.o. Przepisy u.p.o. nie precyzują ponadto czy opłata za gorący posiłek powinna być dokonywana na rachunek bankowy szkoły, czy firmy cateringowej. Oba rozwiązania są zatem dopuszczalne.
Pismem z dnia 13.12.2024 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność w ustaleniu warunków korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokości opłat za posiłki.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 106 ust. 3 u.p.o. przez niewydanie zarządzenia, o którym mowa w powołanym przepisie, pomimo prowadzenia stołówki, które dla organu jako szkoły podstawowej jest obligatoryjne na mocy art. 106a u.p.o.
Skarżący wniósł o stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o jej charakterze jako rażącego naruszenia prawa i nakazanie organowi wydania zarządzenia w sprawie warunków korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokości opłat za posiłki, a także o wymierzenie organowi grzywny w wysokości wedle uznania Sądu. Ponadto skarżący wniósł o przyznanie jemu od organu kwoty pieniężnej w wysokości 33,88 zł, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym i poza kolejnością oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, w wysokości dwukrotności stawki minimalnej.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że jest rodzicem dziecka uczęszczającego do Szkoły . Skarżący przez cały czas uczęszczania swojego dziecka do tej szkoły opłaca dla niego obiady wydawane w stołówce szkolnej. Zgodnie z art. 106a u.p.o., który wszedł w życie w dniu 1.09.2022 r., organ jest zobowiązany do zapewnienia uczniom jednego gorącego posiłku w ciągu dnia i do stworzenia warunków do jego spożycia na terenie szkoły. Niezależnie jednak od powyższego obowiązku w przedmiotowej szkole stołówka szkolna funkcjonowała i funkcjonuje przez cały czas uczęszczania do niej dziecka skarżącego, to jest w latach 2021-2024.
Dalej skarżący argumentował, że zgodnie z art. 106 ust. 3 u.p.o. warunki korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokość opłat za posiłki, ustala dyrektor szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę, zaś wedle wiedzy skarżącego organ takich warunków nie określił.
Zdaniem skarżącego zważywszy, że rzeczone warunki powinny być określone najpóźniej 31.08.2022 r., to bezczynność w ich określaniu trwa już ponad dwa lata. Jeśli wziąć pod uwagę faktyczny okres funkcjonowania stołówki, a więc co najmniej cztery lata, a także liczbę osób uczęszczających do szkoły i korzystających ze stołówki, to bezczynność tę należy uznać za rażące naruszenie prawa, które winno skutkować wymierzeniem organowi grzywny. Skarżący wyjaśnił, że nie chodzi przy tym o surowość wymierzanej kary, ale o uświadomienie organowi jego nieprawidłowego postępowania oraz skłonienie do pilnego podjęcia działań zmierzających do zapewnienia zgodności z prawem sposobu funkcjonowania szkoły. Stąd skarżący pozostawia kwestię wysokości wymierzanej grzywny do uznania Sądu.
Skarżący argumentował, że pismem z dnia 7.10.2024 r. zwrócił się do organu z wnioskiem o zorganizowanie obiadów zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wniosek ten jednak nie został uwzględniony, bowiem organ przyjmuje odmienne zapatrywanie prawne, z którym skarżący się nie zgadza.
Ustosunkowując się do wniosku o przyznanie od organu kwoty pieniężnej, skarżący wyjaśnił, że stanowi ona sumę podatku VAT uiszczonego przez niego przy zakupie obiadów w stołówce szkolnej w miesiącach wrzesień-listopad 2024 r., udokumentowanej załączonymi fakturami. Zdaniem skarżącego w orzecznictwie dość jednolicie przyjmuje się, że kwota pieniężna przyznawana przez sąd administracyjny w związku z bezczynnością organu administracji, może stanowić quasi odszkodowanie w związku ze szkodami poniesionymi przez skarżącego. W niniejszej sprawie skarżący domaga się symbolicznej kwoty, bowiem w pierwszym rzędzie zależy mu na uznaniu i potwierdzeniu zasad dotyczących finansowania posiłków szkolnych przez organ prowadzący szkołę.
Następnie skarżący wyjaśnił, że do gminy należą sprawy związane edukacją publiczną, w których mieści się też organizowanie stołówek szkolnych. Z przepisów wynika, że opłaty pobierane z tytułu sprzedaży obiadów nie mają charakteru komercyjnego, ponieważ w cenie ujęte są jedynie koszty zakupu produktów niezbędnych do ich przygotowania. Ponadto opłaty te nie są ustalane w ramach czynności cywilnoprawnych. Ich charakter jest zbliżony do opłat publicznoprawnych. Dlatego też gmina nie jest podatnikiem VAT w związku ze świadczonymi usługami sprzedaży posiłków w szkolnej stołówce. W takiej sytuacji nie działa ona na zasadach komercyjnych, lecz jako organ władzy publicznej, który realizuje swoje zadania własne. Warunki na jakich się to odbywa precyzują bowiem przepisy prawa. Przewidują one szczególne reguły kalkulacji opłat za wyżywienie, które pozwalają ustalić je jako równowartość wykorzystanych surowców. Istnieje też możliwością zwalniania z nich. To wszystko potwierdza publicznoprawny charakter opłaty. Nie można więc uznać, że gmina jest usługodawcą. Stanowisko co do wyłączenia spod opodatkowania potwierdza orzecznictwo NSA (sygn. akt / F5K 1248/17,. IFSK262/18, / FSK655/18 i / FSK 656/18) oraz Trybunału Sprawiedliwości UE (sygn. C-72/13, sygn. C-520/14, sygn. C- 699/15). W sytuacji, gdy szkoła organizuje wyżywienie, ale w placówce nie działa kuchnia, to organ prowadzący ma obowiązek pokrycia wydatków związanych z przygotowaniem i dowozem posiłków. Natomiast po stronie rodziców spoczywa obowiązek pokrycia wydatków związanych z tzw. "wsadem do kotła". Takie stanowisko zajął np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 listopada 2010 r., sygn. akt / OSK 1554/10. Ań. 106 ustawy ma bowiem zastosowanie także w sytuacji, gdy szkoła nie dysponuje stołówką, ale organizuje wyżywienie sprowadzając posiłki z zewnątrz. Tym samym sytuacja finansowa rodziców uczniów została uregulowana tak samo zarówno w przypadku, gdy w szkole jest kuchnia, jak i gdy jej nie ma i posiłki trzeba dowozić (np. wyrok NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt / OSK 567/09). Potwierdza to też Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie, która w wystąpieniu pokontrolnym z 18 czerwca 2021 r. (WK.0913.1529.24.P.2021) wskazała, że cena za obiad może obejmować jedynie koszty artykułów żywnościowych. Natomiast pozostałe koszty związane ze świadczeniem usługi cateringu (np. koszt przygotowania i dostawy posiłków, zapewnienie jednorazowych naczyń, odbiór pozostałości po niezjedzonych obiadach) powinny być sfinansowane ze środków budżetu gminy."
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, a ewentualnie oddalenie, argumentując, że zgodnie z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.), skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Tymczasem skarżący poza samym wnioskiem z dnia 07.10.2024 r. o zorganizowanie obiadów w szkole zgodnie z obowiązującym prawem i zwrot podatku VAT, nie złożył jakiegokolwiek innego pisma w tej sprawie, które zgodnie z jego treścią mogłoby zostać uznane za ponaglenie w rozumieniu przytoczonego powyżej przepisu. Z uwagi zatem na brak wyczerpania środków zaskarżenia, o których mowa w treści art. 52 § 2 p.p.s.a. skarga, jako niedopuszczalna, winna zostać odrzucona
Ponadto, zdaniem organu, zachodzi jeszcze jedna przyczyna odrzucenia skargi. Mianowicie stroną postępowania nie powinien być dyrektor szkoły, a organ prowadzący szkołę - Gmina [...]. To bowiem organ prowadzący wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie organizacji stołówki szkolnej. Jak bowiem wskazano w przywołanym przez skarżącego art. 106 ust. 1 u.p.o., szkoła może zorganizować stołówkę. Dopiero kolejny ustęp tego przepisu stwierdza, ze dyrektor szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym ustala warunki odpłatności za posiłki. Aby jednak dyrektor szkoły był zobligowany do ustalenia tych warunków, w pierwszej kolejności szkoła musi zorganizować stołówkę szkolną. Ponieważ jednak szkoła jest jednostką organizacyjną gminy, zatem ewentualny obowiązek zorganizowania stołówki szkolnej obciąża właśnie gminę, a nie dyrektora szkoły.
Zdaniem organu w obecnym stanie prawnym szkoły nie mają obowiązku urządzenia stołówki - zależy to od uznania dyrektora szkoły, który w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę ustala warunki korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokość opłat za posiłki. Szkoły w celu zapewnienia posiłku uczniom mają zatem możliwość korzystania z usługi cateringu. Taka też sytuacja ma miejsce w organie. Szkoła wypełnia zatem obowiązek zapewnienia uczniom jednego gorącego posiłku w ciągu dnia i stworzenie uczniom możliwości jego spożycia w czasie pobytu w szkole, o którym mowa w art. 106a ust. 1 u.p.o. w trybie zlecenia zadania podmiotowi zewnętrznemu. Zgodnie z poglądami doktryny sytuacja taka jest w pełni dopuszczalna (por: M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, art. 106a).
W ocenie organu, wbrew stanowisku skarżącego, art. 106a ust. 1 u.p.o. nie reguluje podstaw kalkulacji, charakteru prawnego ani zasad ustalania wysokości opłat wnoszonych przez uczniów (ich rodziców) za posiłki, tak jak ma to miejsce w przypadku art. 106 ustawy (por: (por: M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, art. 106a). W przypadku korzystania z posiłku, jeżeli odbywa się ono nie w stołówce szkolnej, ale w formie cateringu - jak ma to miejsce w sytuacji Szkoły , przepisy ustawy Prawo oświatowe nie precyzują na jakiej podstawie dziecko może korzystać z posiłku, ani w jakiej wysokości ma być ustalona opłata za korzystanie z takiego posiłku. Dopuszczalne jest więc zawarcie umowy, czy złożenia przez rodziców deklaracji lub oświadczenia o korzystaniu przez dziecko z posiłku, a opłaty nie są ustalane zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.o.
Z uwagi zaś na fakt, że sprzedaż posiłków w szkole nie jest dokonywana bezpośrednio przez szkołę (a więc Gminę), ale podmiot prywatny - firmę cateringową, rozważania skarżącego dotyczące ewentualnego zwolnienia tak sprzedawanych posiłków z podatku VAT uznać należy za bezprzedmiotowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a kontrola działalności administracji publicznej przez ww. sądy obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p .p.s.a.
W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu.
Należy podkreślić, że w sprawach ze skarg na bezczynność zakres kontroli sądowej wyznaczają granice sprawy administracyjnej, w której istnieje obowiązek wydania wymienionych w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. decyzji, postanowienia, aktu, interpretacji lub podjęcia czynności. Sąd ocenia więc, czy organ administracji wykonuje przewidziane prawem obowiązki, polegające na podejmowaniu czynności zmierzających do załatwienia sprawy, a kontrola czynności podejmowanych przez organ, w konkretnej sprawie obejmuje jedynie ich kierunek wyznaczony przez przedmiot postępowania i powinna odbywać się bez ingerencji w kwestie związane bezpośrednio z merytorycznym rozstrzyganiem (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5535/16).
Wymaga podkreślenia, że poza zakresem kontroli sądu w sprawie ze skargi na bezczynność organu pozostaje poprawność działań organu załatwiających zgłoszone żądanie. Oznacza to, że sąd nie wnika w merytoryczną i procesową zasadność czynności procesowych, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenia administracyjne albo została dokonana stosowna czynność. Zakres badania przez sąd sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej sprowadza się w pierwszym rzędzie do rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy wypełniono go w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie ma swe usprawiedliwienie (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 1256/21).
Dlatego też kontrola sądu w rozpoznawanej sprawie winna się sprowadzać i sprowadzała się w znacznej mierze do oceny, czy organ administracji podjął w sprawie czynności, do których był obowiązany.
Odrębnie należy wskazać, że - w ocenie Sądu - wymogiem dopuszczalności skargi w rozpoznawanej sprawie nie było wniesienie ponaglenia. Przepisy k.p.a. o ponagleniu nie miały w sprawie zastosowania, jako że postępowanie, w którym bezczynność zarzuca organowi skarżący, nie toczyło się w oparciu o regulacje tego aktu prawnego (podobnie jak przyjmuje się w ugruntowanym już orzecznictwie co do bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt II SAB/Kr 253/17, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt II SAB/Bk 123/24). Nawet jednak przyjęcie poglądu przeciwnego nie prowadziłoby do stwierdzenia przesłanki odrzucenia skargi - pismo skarżącego z dnia 7.10.2024 r. do Dyrektor Szkoły nie zainicjowało wszak postępowania, którego opieszałość obecnie jest skarżona; skarżący zarzuca bezczynność od 31 sierpnia 2022 r. (pkt 5 uzasadnienia skargi). Wniosek z dnia 7.10.2024 r. może być zatem postrzegany jako forma ponaglenia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną.
Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 149 § 1 p.p.s.a, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że przedmiotem skargi uczyniono bezczynność Dyrektora Szkoły w ustaleniu warunków korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokości opłat za posiłki.
W aktualnym stanie prawnym pojęcie "bezczynności" – w odróżnieniu od drugiego z wyszczególnionych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. przejawów opieszałości organu administracji, w postaci "przewlekłego prowadzenia postępowania" – ogranicza się tylko do sytuacji niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, albo innego aktu, względnie niepodjęcia czynności.
Zgodnie z art. 106 u.p.o. w celu zapewnienia prawidłowej realizacji zadań opiekuńczych, w szczególności wspierania prawidłowego rozwoju uczniów, szkoła może zorganizować stołówkę (ust. 1). Korzystanie z posiłków w stołówce szkolnej jest odpłatne (ust. 2). Warunki korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokość opłat za posiłki, ustala dyrektor szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę (ust. 3). Do opłat wnoszonych za korzystanie przez uczniów z posiłku w stołówce szkolnej, o których mowa w ust. 3, nie wlicza się wynagrodzeń pracowników i składek naliczanych od tych wynagrodzeń oraz kosztów utrzymania stołówki (ust. 4). Organ prowadzący szkołę może zwolnić rodziców albo pełnoletniego ucznia z całości lub części opłat, o których mowa w ust. 3: 1) w przypadku szczególnie trudnej sytuacji materialnej rodziny; 2) w szczególnie uzasadnionych przypadkach losowych (ust. 5). Organ prowadzący szkołę może upoważnić do udzielania zwolnień, o których mowa w ust. 5, dyrektora szkoły, w której zorganizowano stołówkę (ust. 6).
Stosownie zaś do art. 106a u.p.o. szkoła podstawowa, z wyjątkiem szkoły podstawowej dla dorosłych, oraz szkoła artystyczna realizująca kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej, zapewnia uczniom jeden gorący posiłek w ciągu dnia i stwarza im możliwość jego spożycia w czasie pobytu w szkole (ust. 1). Korzystanie z posiłku, o którym mowa w ust. 1, jest dobrowolne i odpłatne (ust. 2).
Analizując te uregulowania na kanwie rozpoznawanej sprawy należy zaakcentować, że wskazana powyżej regulacja odnośnie do ustalenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokości opłat za posiłki przez dyrektora szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę ma zastosowanie do sytuacji, gdy w szkole funkcjonuje stołówka. W Szkole stołówka zaś nie funkcjonuje, a wyżywienie dzieci w szkole jest organizowane w formie cateringu na podstawie umów zawieranych z firmą cateringową świadczącą te usługi. Dyrektor szkoły jedynie udostępnił pomieszczenia, w których dzieci spożywają posiłki firmie cateringowej świadczącej te usługi. Zatem dyrektor szkoły nie ustala kosztów opłat wnoszonych przez rodziców za wyżywienie dzieci, koszty tych posiłków ustala firma cateringowa. Z brzmienia art. 106 ust. 1 u.p.o. jednoznacznie wynika, że szkoła może zorganizować stołówkę. Użycie w tym przepisie słowa "może" oznacza brak obligatoryjności w utworzeniu stołówki.
Wskazując zaprezentowaną wyżej argumentację Sąd stwierdza, że skoro w Szkole nie funkcjonuje stołówka, to Dyrektor Szkoły nie miał obowiązku (nie mógł) ustalić warunków korzystania z tejże, w tym wysokości opłat za posiłki. Organ prawidłowo uzasadnił to w odpowiedzi na wniosek skarżącego z 7.10.2024 r. Kwestia samego istnienia obowiązku zorganizowania stołówki po stronie Dyrektor Szkoły wykracza poza zakres kognicji w niniejszej sprawie, która dotyczy bezczynności w wydaniu aktu z art. 106 ust. 3 u.p.o., nie zaś zaniechania zorganizowania stołówki.
Ubocznie więc jedynie wskazać można, że w doktrynie wskazuje się, iż wprowadzony nowelizacją przepis art. 106a u.p.o. nie nakłada żadnego nowego obowiązku na te publiczne szkoły podstawowe lub szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej, w których już funkcjonuje stołówka zgodnie z art. 106. Nie prowadzi on również do nałożenia na wszystkie te szkoły obowiązku urządzenia stołówki - takie rozwiązanie nadal pozostaje fakultatywne, a umożliwienie spożycia gorącego posiłku może zostać rozwiązane w różny sposób:
1) poprzez zorganizowanie stołówki,
2) poprzez zorganizowanie centralnego zaopatrzenia szkół i placówek przez organ prowadzący (np. poprzez rozwożenie posiłków przygotowywanych w niektórych lub w jednej z prowadzonych przez nie szkół lub placówek),
3) w trybie zlecenia zadania podmiotowi zewnętrznemu (outsourcing przez udzielenia zamówienia publicznego). Wybór odpowiedniego wariantu pozostawia się gminie, zgodnie z zasadą samodzielności w zakresie wykonywania zadań własnych (M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, art. 106a).
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organ nie pozostawał w bezczynności w zakresie ustalenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokości opłat za posiłki. Szkoła nie prowadzi własnej stołówki, lecz realizuje obowiązki, o jakich mowa w przytoczonych wyżej przepisach poprzez powierzenie wydawania posiłków podmiotowi zewnętrznemu. Brak stołówki skutkuje brakiem obowiązku ustalenia zasad korzystania z niej.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.