IV SAB/Po 186/24

IV SAB/Po 186/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Monika Świerczak
Wojciech Rowiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
K. S. - obywatelka [...] (dalej: cudzoziemka; skarżąca; strona), reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, wniosła za pośrednictwem Wojewody (dalej również: Wojewoda; organ) w dniu 27 listopada 2024 r. (k. 19) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na "przewlekłość postępowania w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE przez Wojewodę (sygnatura oraz numer sprawy: [...], [...])", wszczętej na wniosek skarżącej z dnia 12 lutego 2024 r.
Skarżąca wniosła o: 1) stwierdzenie "na podstawie art. 149 § 1b p.p.s.a.", że jej wniosek z dnia 12 lutego 2024 r. o udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie; 2) stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia przedmiotowego postępowania; 3) zobowiązanie Wojewody na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. do wydania "w terminie 30 dni od daty uwzględnienia niniejszej skargi zezwolenia na pobyt czasowy (...)"; 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Ponadto skarżąca wniosła o: 1) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wojewodę o sygn. [...] na okoliczność faktów wskazanych w treści skargi oraz dołączanych do skargi dokumentów na okoliczność faktów stabilnego, legalnego zatrudnienia skarżącej na terytorium RP, wystąpienia podstaw do wydania decyzji w sprawie, zwłoki w wydaniu decyzji, staranności skarżącej w procedurze uzyskania zezwolenia; 2) zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu strona podniosła, że w dniu 12 lutego 2024 r. złożyła w W. Urzędzie Wojewódzkim w P. wniosek o udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Od dnia złożenia wniosku upłynęło 11 miesięcy. W okresie między lutym a kwietniem 2024 r. skarżąca uzupełniała przedłożony wniosek na wezwania organu. Skutkowało to przekazaniem w dniu 8 kwietnia 2024 r. wniosku do zaopiniowania przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Po uzyskaniu weryfikacji przez te służby organ nie podjął jednak żadnych czynności, w tym zwłaszcza nie wydał decyzji rozstrzygającej sprawę. Wobec tego, skarżąca w dniu 23 lipca 2024 r. złożyła wniosek o przyśpieszenie postępowania, co nie doprowadziło do szybszego rozpoznania sprawy, w związku z czym strona 4 października 2024 r. "złożyła ponownie wniosek o ponaglenie rozpoznania sprawy". Dodała, że organ "nie wydał w sprawie decyzji o pozostawieniu ww. ponagleń bez rozpoznania". Do dnia dzisiejszego przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone, pomimo znacznego przekroczenia terminu na rozpoznanie jego przedmiotu, określonego w art. 35 oraz w art. 36 k.p.a. Nadto podniosła, że nie została zawiadomiona o przyczynach zwłoki oraz nie został wskazany nowy termin załatwienia sprawy, co stanowi o naruszeniu dyspozycji art. 36 k.p.a., niezależnie od tego, czy zwłoka powstała z przyczyn niezależnych od organu. Według skarżącej, bezspornie stanowi to o bezczynności oraz przewlekłości w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przed Wojewodą, co czyni niniejszą skargę w pełni zasadną.
Nadto cudzoziemka zauważyła, że zostały spełnione przesłanki udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, gdyż ma stabilne zatrudnienie, a jej pracodawca prowadzi wieloletnią, transparentną działalność w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców w Polsce i jest rzetelnym płatnikiem składek ubezpieczeniowych; skarżąca posiada tytuł prawny do lokalu na terytorium RP. Dodatkowo podniosła, że 20 maja 2024 r. wnosiła o zapoznanie się z aktami sprawy celem pełnego opisania naruszeń popełnionych przez organ; zastosowała się do wszystkich wymogów uzyskania zezwolenia na pobyt długoterminowy, a przedłożona przez nią dokumentacja jest kompletna.
Strona stwierdziła, że niniejszą skargę należy uznać za uzasadnioną, a dokumenty do niej dołączone, wraz z dokumentami znajdujący się w aktach postępowania przed organem, za wystarczające do wydania rozstrzygnięcia w sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Według skarżącej, udzielenie jej przedmiotowego zezwolenia należy uznać za w pełni zasadne. Brak rozpoznania wniosku do dnia wniesienia skargi stanowi wyraz przewlekłości postępowania administracyjnego, co narusza prawa i wolności skarżącej oraz jest sprzeczne ze standardami prawa międzynarodowego.
Skarżąca dodała, że przewlekłość postępowania w tej sprawie "spowodowała uszczerbek uzasadniający wypłatę odszkodowania". Podniosła, że od 19 maja 2024 r. organ był w posiadaniu kompletnego materiału dowodowego w sprawie, który mógł stanowić podstawę wydania decyzji, stąd też uznać należy, że sprawa powinna i mogła być ona rozpoznana wcześniej. Według strony przy ocenie "wysokości odszkodowania należnego skarżącej oraz rozmiaru krzywdy" należy wziąć pod uwagę charakter i znaczenie sprawy oraz czas trwania zwłoki w podejmowaniu czynności przed organem. Wysokość żądanego odszkodowania uwzględnia okoliczności sprawy i jest proporcjonalna do wielkości zwłoki, jej przyczyn oraz dotkliwości dla skarżącej. Strona argumentowała, że udzielenie zezwolenia na pobyt długoterminowy na terytorium RP przyniesie jej gwarancję bezpieczeństwa życia. W obliczu braku rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku "w terminach przewidzianych przez k.p.a." i związanej z tym niepewności dla skarżącej oraz jej pracodawcy, "niemożliwe jest podjęcie jakichkolwiek czynności w sprawach życia codziennego oraz zawodowego". Jednocześnie dodała, że "nie może wrócić na terytorium Ukrainy z uwagi na wciąż aktualny stan wojenny". Podniosła, że "skarżąca, która nie może legitymować się legalnym, długoterminowym pobytem na terytorium RP[,] ma znaczące trudności w znalezieniu bądź utrzymaniu pracy, co jest okolicznością notoryjną". Stwierdziła na koniec, że ze względu właśnie na te negatywne następstwa w braku uregulowania jej sytuacji prawnej "dotkliwość zwłoki dla skarżącej jest zatem bezsporna". Przy tym, nie można przypisać jej winy, gdyż w żadnej mierze nie przyczyniła się ona do spowodowania zwłoki w postępowaniu, bowiem uzupełniała w terminie braki formalne, przedkładała na żądanie wymagane dokumenty oraz wielokrotnie wnosiła o przyśpieszenie rozpoznania sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewoda wyjaśnił, że skarga do Sądu została poprzedzona wniesieniem ponaglenia [z dnia 13 listopada 2024 r. - uw. wł. Sądu] na bezczynność i przewlekłość w postępowaniu w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Ponaglenie zostało pozostawione bez rozpoznania [w piśmie z dnia 15 listopada 2024 r. znak [...]], gdyż strona wniosła je przed upływem terminu do załatwienia sprawy.
Odnosząc się do skargi, organ stwierdził, że żądanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy jest oraz zarzuty dotyczące przewlekłości w postępowaniu nie zasługują na uwzględnienie ze względu na obowiązujący stan prawny w czasie zarzucanego organowi stanu przewlekłości.
Wojewoda zaznaczył, że zgodnie z art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (dalej również: u.p.o.U.) bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu w okresie od 24 lutego 2022 r. do 30 września 2025 r. W okresie tym nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Ponadto w okresie tym, organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie zawieszenia biegu terminów, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Zdaniem organu, w takiej sytuacji w sprawie nie doszło do przewlekłości w postępowaniu.
Odnosząc się do żądania przyznania sumy pieniężnej, Wojewoda podniósł, że zgodnie z art. 100d ust. 3 pkt 2 u.p.o.U. w okresie zawieszenia biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt, tj. od 24 lutego 2022 r. do 30 września 2025 r., organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym (na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów) na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. Przepis ten dotyczy skarg, których przedmiotem jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje również bezczynność oraz przewlekłe prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawach załatwianych poprzez wydanie decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Ponadto, w zakresie realizowanej kontroli sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez sąd (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Wniesiona skarga zarzucała Wojewodzie bezczynność w załatwieniu sprawy o udzielenia cudzoziemce zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
Przechodząc do merytorycznych zagadnień związanych z rozpoznaniem skargi, należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu kluczowym zadaniem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze zwłoka Wojewody w załatwieniu sprawy rzeczywiście istniała w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący.
Jak już to zostało wyjaśnione, skarżąca zarzuca Wojewodzie przewlekłe prowadzenie postępowania (przewlekłość) w sprawie rozpoznania jej wniosku z dnia 12 lutego 2024 r. o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Wojewoda z kolei odpiera te zarzuty, odwołując się przede wszystkim do przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2024 r., poz. 167 ze zm.).
W następnej kolejności Sąd wyjaśnia, że – po zapoznaniu się z najnowszym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności zaś z argumentacją, która dotyczy również sygnalizowanych wcześniej w judykaturze problemów konstytucyjnych, jak i prawa międzynarodowego, w tym unijnego – w pełni zgadza się z poglądem, że w sytuacji gdy wniosek o udzielenie zezwolenia pobytowego (zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej) wpłynął do organu kiedy już obowiązywał art. 100d u.p.o.U. (przepis wszedł w życie 1 stycznia 2023 r.), to w okresie obowiązywania tego przepisu – jak i wcześniej przepisu art. 100c u.p.o.U. [uw. wł. Sądu] – terminy na załatwienie spraw nie biegły i nadal nie biegną (art. 100d ust. 1 u.p.o.U.), a tym samym nie można mówić o bezczynności (przewlekłości) organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. (patrz np. wyroki z dnia: 23 października 2024 r. sygn. akt II OSK 801/24, 23 października 2024 r. sygn. akt II OSK 867/24, 23 października 2024 r. sygn. akt II OSK 925/24 i 23 października 2024 r. sygn. akt II OSK 1301/24; 24 października 2024 r. sygn. akt II OSK 1182/24 i 24 października 2024 r. sygn. akt II OSK 1183/24; 13 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 821/24 - dostępne w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd zarazem podkreśla, że brak jest w takiej sytuacji podstaw do uznania skargi za niedopuszczalną (w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), za czym przemawia również nowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak wyrok z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23 i wyrok z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1551/23 (dostępne jw.). W wyrokach tych NSA, wskazując na podstawy do merytorycznego rozpoznania takiej skargi, jednocześnie stwierdził, że brak podstawy wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości, o jakiej mowa w art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.U., należy wiązać z niemożnością wydania orzeczenia stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku uznania, że w sprawie znajdują zastosowanie art. 100c ust. 1 lub art. 100d ust. 1 tej ustawy, gdyż taka skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przywołane przepisy art. 100c ust. 1 oraz art. 100d ust. 1 u.p.o.U. stanowią, że w okresie do dnia - odpowiednio: 31 grudnia 2022 r. (art. 100c ust. 1) i 30 września 2025 r. (art. 100d ust. 1 zmieniony przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. - Dz.U. z 2024 r., poz. 854, zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 1 lipca 2024 r.) bieg terminów na załatwienie m.in. spraw udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a-c, w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Ponadto w ust. 3 obydwu tych przepisów wskazano, że w powyższych okresach przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się (pkt 1) oraz organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (pkt 2). Natomiast w ust. 4 stwierdzono, że zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie sprowadzało się do odpowiedzi na pytanie, czy przepis art. 100d u.p.o.U. znajdował zastosowania w sprawie o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
Od razu zatem należy zastrzec, że Sąd w niniejszym składzie uznaje, że przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.U. znajdują zastosowanie nie tylko do wymienionych w nich spraw toczących się z udziałem obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, lecz do tego rodzaju spraw z udziałem wszystkich cudzoziemców, bez względu na ich obywatelstwo (podobnie m.in. NSA w wyroku z dnia 5 czerwca 2023 r. sygn. akt II OSK 2059/22, dostępnym jw.).
Zauważyć trzeba, że w odniesieniu do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE jednym z warunków udzielenia takiego zezwolenia jest – zgodnie z art. 211 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (aktualnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 769 ze zm.) – legalny i nieprzerwany pobyt na terytorium RP co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Jeśli zatem przyjąć, że przepisy art. 100c specustawy ukraińskiej dotyczą wyłącznie osób przybyłych do Polski w związku z działaniami wojennymi na Ukrainie, to żadna z tych osób nie byłaby uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, co prowadziłoby do wniosku, że przepis art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.o.U. jest bezprzedmiotowy. Objęcie zakresem unormowań art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.o.U. cudzoziemców, którzy z natury rzeczy nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, świadczy o jasnym zamiarze ustawodawcy objęcia zakresem także art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy nie tylko osób przybyłych na terytorium RP w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, a wszystkich cudzoziemców ubiegających się o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu. Przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.U. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną na Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy (patrz np. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23, dostępny jw.).
Jak już wspomniano, Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie – do którego Sąd będzie się odwoływał w swoich dalszych rozważaniach – rozpatrywał już zagadnienia dotyczące statusu obywateli państw trzecich na gruncie przepisów krajowych i prawa międzynarodowego, co uczynił przy badaniu kwestii zgodności przepisów art. 100c i art. 100d u.p.o.U. z dyrektywami unijnymi, w tym z przepisami dyrektywy Rady Unii Europejskiej 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2011 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (Dz.U.UE.L z 2004 r. nr 16, poz. 44 ze zm.) - dalej: dyrektywa 2003/109/WE; dyrektywa.
W orzecznictwie tym podnosi się m.in., że jeżeli obywatel [...] przebywa na terenie RP na podstawie jednego z tytułów pobytowych (art. 2 ust. 3 pkt 1 lit. a-g u.p.o.U.), nie stosuje się do niego przepisów omawianej ustawy, ergo - nie jest uważany za osobę korzystającą z ochrony czasowej, co oznacza, że rzeczona dyrektywa znajduje zastosowanie do obywatela [...] przebywającego na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy [w niniejszej sprawie była to decyzja Wojewody z dnia 15 września 2021 r. nr [...]] bez znaczenia pozostaje, czy złożył on wniosek o ochronę międzynarodową czy też nie. Nie występuje zatem przesłanka do zastosowania art. 3 ust. 2 pkt b dyrektywy. Tym samym, dyrektywa 2003/109/WE reguluje sytuację strony, jak również dotyczy jej art. 100d u.p.o.U. Podkreśla się, że przepis prawa krajowego, tj. art. 100d u.p.o.U. nie pozostaje w kolizji z art. 7 ust. 2 i art. 19 ust. 1 dyrektywy 2003/109/WE - i tym samym może stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny w sprawach, których dotyczy (patrz: wyroki NSA z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt II OSK 1706/24 i II OSK 1707/24 - dostępne jw.).
Zgodnie z art. 19 ust. 1 dyrektywy 2003/109/WE właściwe organy krajowe rozpatrują wnioski w terminie 4 miesięcy od daty ich złożenia. Jeżeli do wniosku nie dołączono wymaganych dokumentów lub w wyjątkowych okolicznościach związanych ze złożonym charakterem sprawy termin określony w akapicie pierwszym może być przedłużony o okres nie dłuższy niż trzy miesiące. Dalej, zgodnie z art. 7 ust. 2 akapit 4 dyrektywy wszelkie konsekwencje niepodjęcia decyzji przed upływem terminu przewidzianego w tym przepisie ustalane są przez ustawodawstwo krajowe państwa członkowskiego. Analiza norm dyrektywy prowadzi do wniosku, że akt ten nie przewiduje prawa zaskarżania do sądu faktu, że organ krajowy nie dochował wyznaczonego w dyrektywie terminu na załatwienie wniosku. Przewiduje natomiast odesłanie do prawa krajowego, mianowicie wszelkie konsekwencje braku podjęcia decyzji przed upływem okresu przewidzianego na załatwienie sprawy zostaną uregulowane w prawie krajowym każdego z państw członkowskich. Oznacza to, że następstwa niedotrzymania terminu pozostawiono krajowej regulacji, co potwierdza przyjętą w prawie unijnym zasadę autonomii proceduralnej państw członkowskich. Zatem to od krajowego prawodawcy zależało po pierwsze przyjęcie takich regulacji, a po wtóre wypracowanie optymalnego modelu procesowego celem realizacji założonego rezultatu, jakim jest podjęcie rozstrzygnięcia przez organ lub sąd krajowy.
Dyrektywa została implementowana do przepisów krajowych w normie art. 223 w zw. z art. 210 [ust. 1] u.p.o.U. poprzez ustalenie terminu 6 miesięcy na załatwienie wniosku o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Przy tym, wprawdzie art. 19 ust. 1 dyrektywy przewiduje termin 4 miesięcy od daty złożenia wniosku, ale z kolei art. 7 ust. 2 ustala termin dłuższy, tj. sześciu miesięcy od daty złożenia wniosku, na powiadomienie o decyzji podjętej przez organ. Przepis art. 100d u.p.o.U. nie stanowi niedozwolonej modyfikacji terminu ustalonego w dyrektywie, gdyż jest szczególną regulacją krajowego prawodawcy podyktowaną okolicznościami wyjątkowymi, w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. W art. 100d ust. 1 u.p.o.U. uregulowano bowiem instytucję okresowego wstrzymania biegu terminów na załatwienie m.in. spraw dotyczących zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Z kolei w art. 100d ust. 4 u.p.o.U. przyjęto, że zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
W kontekście omawianych regulacji, prawidłowe dekodowanie tych przepisów prowadzi do jednoznacznego wniosku, że nie dotyczą one ustalenia terminu na załatwienie sprawy wniosku o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Przepis ten nie dotyczy także zasad wydłużania terminów rozpoznania sprawy z uwagi na jej skomplikowany charakter. Zatem art. 100d u.p.o.U. nie dotyczy również jakiegokolwiek ustalenia terminu. Natomiast faktem jest, że taki termin ustala art. 19 ust. 1 dyrektywy 2003/109/UE oraz krajowy przepis art. 223 w zw. z art. 210 u.c. Brak zatem bezpośredniego związku pomiędzy samą dyrektywą w tym zakresie regulacji (terminu) a przepisem prawa krajowego (art. 100d u.p.o.U.), który nie stanowi implementacji jakiejkolwiek dyrektywy unijnej, pomimo, że pośrednio ingeruje w dochowywanie przez Wojewodę przepisów ustalających terminy wyznaczone innym przepisem prawa krajowego.
Sąd zauważa również, że w przywołanych wyrokach z dnia 5 grudnia 2024 r. NSA wskazał na to, że tożsamą argumentację prawną w zakresie wzajemnej relacji innego aktu unijnego o tożsamym charakterze, tj. dyrektywy 2011/98/UE i dyrektywy 2003/86/WE oraz art. 100c i art. 100d u.p.o.U., zaprezentowano w wyrokach NSA z dnia 24 października 2024 r. sygn. akt II OSK 1182/24 i II OSK 1183/24.
Nadto trzeba mieć na uwadze, że z niezgodnością prawa krajowego z prawem unijnym można mieć do czynienia również w przypadku, kiedy przepisy prawa krajowego, przyjmowane w ramach zasady autonomii proceduralnej, naruszają zasadę niedyskryminacji (inaczej: równoważności, ekwiwalentności) lub zasadę efektywności (inaczej: skuteczności). Innymi słowy, krajowe regulacje proceduralne, w przypadku stosowania unijnego prawa materialnego, nie mogą być mniej korzystne od uregulowań dotyczących podobnych roszczeń opartych na prawie krajowym, a nadto regulacje te nie mogą czynić realizację prawa unijnego niemożliwą lub nadmiernie utrudnioną (zob. np. wyrok TSUE z dnia 16 stycznia 2014 r., C-429/12, SIEGFRIED POHL v. ÖBB - INFRASTRUKTUR AG, pkt 23; R. Widdershoven, National Procedural Autonomy and General EU Law Limits, "Review of European Administrative Law", 2019, nr 2, s. 8-12).
W realiach niniejszej sprawy, z uwagi na specyfikę regulacji dotyczącej uprawnień przyznawanych cudzoziemcom na podstawie ustawy o cudzoziemcach, bezprzedmiotowe jest analizowanie ewentualnego naruszenia zasady równoważności (niedyskryminacji). Jeżeli zaś chodzi o zasadę efektywności, to ocena art. 100d winna uwzględniać cel oraz epizodyczny charakter tej regulacji, a także uwarunkowania systemowe dotyczące praw gwarantowanych przez Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C z 2007 r. nr 303, poz. 1) - dalej też: KPP. Regulacje zawarte w art. 100d u.p.o.U. miały i mają nadal charakter czasowy (epizodyczny). Wymaga podkreślenia, że przedłużenie obowiązywania tego przepisu nie jest przy tym dowolne, ale skorelowane z przedłużaniem przez Radę Unii Europejskiej tymczasowej ochrony udzielanej wysiedleńcom z Ukrainy, o których mowa w art. 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (zob. decyzję wykonawczą Rady (UE) 2023/2409 z dnia 19 października 2023 r. przedłużającą ochronę czasową do 4 marca 2025 r., Dz.U.L 2023/2409). Jeżeli chodzi z kolei o wspomniane wyżej uwarunkowania systemowe, to należy w pierwszej kolejności zauważyć, że w pkt 10 preambuły dyrektywy 2003/109/WE [podobnie jak np. w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE] jest mowa o "zwykłym obciążeniu pracą administracji państw członkowskich", z czego wynika, że nie dotyczy on problematyki sytuacji nadzwyczajnych, w tym poważnych kryzysów migracyjnych. Po drugie, prawa zagwarantowane we wtórnym prawie unijnym oraz w Karcie Praw Podstawowych, w tym prawo do dobrej administracji oraz prawo do sądu (zob. art. 41 i 47 KPP), mogą podlegać ograniczeniom z uwagi na konieczność ochrony m.in. interesu publicznego (zob. art. 52 ust. 1 KPP).
Warto również w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym zauważyć, że regulacja zawarta w art. 100d u.p.o.U. stanowi proporcjonalne ograniczenie uprawnień cudzoziemców, uwzględniając opisane wyżej cele i charakter tej regulacji. Przy tym w art. 100d u.p.o.U. ustawodawca nie zwolnił organów administracji od obowiązku przestrzegania zasady szybkości postępowania przewidzianej w art. 12 k.p.a., ale tylko przez pewien okres wyłączył możliwość domagania się przez cudzoziemca stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości za okres obowiązywania tej szczególnej regulacji oraz dochodzenia roszczeń związanych ze stwierdzeniem takiej bezczynności lub przewlekłości. Te same racje, które legły u podstaw przyjęcia, że art. 100d u.p.o.U. stanowi przejaw uzasadnionego, proporcjonalnego ograniczenia m.in. prawa do sądu gwarantowanego w art. 47 KPP, przemawiają za uznaniem, że wspomniany przepis ustawy o pomocy nie narusza art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284) - dalej: EKPC. Przepisy art. 100c i 100d u.p.o.U. nie wyłączają prawa do sądu, ale wprowadzają tylko jego czasowe ograniczenie i to tylko w wąskim zakresie, tj. dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt na terytorium RP (zob. art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4). W kontekście art. 45 ust. 1 Konstytucji należy jeszcze dodać, że ograniczenia dotyczące praw cudzoziemców, w tym te dotyczące prawa do sądu, mogą być, w świetle art. 37 ust. 2 Konstytucji, dalej idące niż ma to miejsce wobec obywateli polskich oraz obywateli Unii Europejskiej (zob. np. wyrok TK z dnia 15 listopada 2000 r. sygn. akt P 12/99, OTK 2000, nr 7, poz. 260 oraz postanowienie NSA z dnia 21 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 677/24 - dostępne jw.).
Naczelny Sąd Administracyjny w odniesieniu do kwestii ewentualnego naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC zauważył, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka decyzje dotyczące m.in. pobytu cudzoziemca na terytorium Państwa strony Konwencji nie dotyczą ustalenia praw lub obowiązków cywilnych ani zarzutów karnych przeciwko cudzoziemcowi w rozumieniu art. 6 Konwencji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że art. 100c i 100d u.p.o.U. nie naruszają ani Konstytucji, ani KPP, a także art. 6 EKPC (patrz np. wcześniej przywołane wyroki NSA z dnia 23 października 2024 r. sygn. akt II OSK 801/24, 30 października 2024 r. sygn. akt II OSK 1303/24 i 13 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 821/24).
Sąd orzekający w niniejszym składzie powyższe stanowisko w pełni podziela.
Podsumowując, w niniejszej sprawie kwestią o zasadniczym, rozstrzygającym znaczeniu było ustalenie, że wniosek skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE został złożony (wpłynął) do organu właściwego w sprawie w dniu 12 lutego 2024 r. W tym okresie, jak też w dniu orzekania przez tutejszy Sąd, obowiązywał już art. 100d u.p.o.U. W czasie obowiązywania przepisów art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.p.o.U. terminy załatwienia sprawy nie biegną, a tym samym nie można mówić o bezczynności organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Jak już wspomniano, zgodnie z art. 100d ust. 4 u.p.o.U. zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1 [w tym dotyczących udzielenia zezwoleń pobytowych wskazanych w pkt 1 lit. a-c], lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie, o którym mowa w ust. 1 [w okresie obowiązywania tego przepisu], nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Z tych wszystkich powodów skarga podlegała oddaleniu.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.