II SAB/Kr 169/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-10-17
NSAbudowlaneWysokawsa
nadzór budowlanybezczynność organuskarga administracyjnaterminykodeks postępowania administracyjnegoprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiroboty budowlanesamowolna budowazażalenie

WSA w Krakowie stwierdził bezczynność Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie rozpoznania zażaleń, nakładając grzywnę i zobowiązując do wydania aktu w terminie 30 dni.

Skarżący zarzucili Małopolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego bezczynność w rozpoznaniu zażaleń na postanowienie PINB w Wadowicach dotyczące samowolnej budowy drogi. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając rażące naruszenie prawa przez organ. W konsekwencji, sąd zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 30 dni, wymierzył grzywnę w wysokości 2000 zł oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.

Skarga została wniesiona przez J. F. i B. F. na bezczynność Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) w Krakowie w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zażaleń na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wadowicach z dnia 23 listopada 2021 r. wstrzymujące roboty budowlane związane z samowolną budową drogi. Skarżący zarzucili organowi naruszenie przepisów KPA dotyczących terminów załatwiania spraw, braku powiadomienia o zwłoce oraz zasady szybkości postępowania. Wskazali, że od przekazania zażaleń do MWINB w dniu 13 grudnia 2021 r. organ nie podjął żadnych czynności, mimo interwencji skarżących. Po wniesieniu ponaglenia, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) postanowieniem z dnia 22 maja 2023 r. stwierdził bezczynność MWINB z rażącym naruszeniem prawa i wyznaczył dodatkowy termin do załatwienia sprawy. Mimo to, sprawa nie została rozstrzygnięta do dnia złożenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za zasadną, stwierdzając bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa. Sąd podkreślił, że problemy kadrowe czy duża liczba spraw nie usprawiedliwiają wielomiesięcznej zwłoki. Wymierzono organowi grzywnę w wysokości 2000 zł, zobowiązano do wydania aktu w terminie 30 dni oraz zasądzono zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ dopuścił się bezczynności.

Uzasadnienie

Organ nie podjął żadnych czynności w sprawie przez ponad siedemnaście miesięcy od otrzymania zażaleń, nie informując stron o przyczynach zwłoki ani nie wyznaczając nowego terminu, co stanowi rażące naruszenie przepisów KPA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezczynność

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności.

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 149 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną.

Pomocnicze

k.p.a. art. 35 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić w postępowaniu odwoławczym nie później niż w terminie miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

k.p.a. art. 36 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracyjny jest obowiązany zawiadomić strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o możliwości wniesienia ponaglenia.

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada szybkości postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 154 § § 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa maksymalną wysokość grzywny, która może być wymierzona organowi.

k.p.a. art. 37 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia w przypadku bezczynności organu.

p.p.s.a. art. 53 § § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę na bezczynność można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu zażaleń. Bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie podjął żadnych czynności przez ponad 17 miesięcy, ignorując interwencje stron i zalecenia organu wyższego stopnia.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że przedłużenie postępowania wynikało z konieczności ustalenia następców prawnych zmarłych stron, problemów kadrowych, funkcjonowania w czasie epidemii oraz dużej ilości spraw. Organ wnosił o uznanie, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.

Godne uwagi sformułowania

Problemy kadrowe w połączeniu z dużą liczbą wpływających do organów spraw są jednymi z częstych przyczyn bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Kilkunastomiesięczna zwłoka w rozpoznaniu zażaleń uczestników postępowania przez organ administracyjny, przy braku wskazania stronie przyczyn takowej zwłoki i wyznaczeniu nowego terminu rozpoznania sprawy, należy uznać za rażące naruszenie tej zasady postępowania administracyjnego. Przekroczenie musi być zatem znaczne i wskazywać na złą wolę organu lub powodować dolegliwe dla strony skutki. Trudności organizacyjne na jakie powołuje się organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią przeszkody nie do przezwyciężenia, a już z całą pewnością niedopuszczalnym jest przerzucanie na obywatela/stronę konsekwencji w postaci zaniedbań lub trudności organizacyjnych organu administracji publicznej.

Skład orzekający

Joanna Tuszyńska

przewodniczący

Małgorzata Łoboz

członek

Piotr Fronc

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie bezczynności organu, rażące naruszenie prawa, konsekwencje dla organów administracji publicznej, stosowanie grzywny wobec organu."

Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych, w których organ dopuszcza się bezczynności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak długo obywatele mogą czekać na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji i jakie są tego konsekwencje prawne i finansowe dla organu. Podkreśla znaczenie terminowości i odpowiedzialności urzędników.

Ponad rok czekania na decyzję urzędnika. Sąd administracyjny ukarał inspektorat budowlany grzywną za bezczynność.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Kr 169/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Małgorzata Łoboz
Piotr Fronc /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 35 i 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149, art. 154 par. 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie WSA Małgorzata Łoboz WSA Piotr Fronc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. F., B. F. na bezczynność Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym zażaleniami wniesionymi na postanowienie nr 322/2021 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wadowicach z dnia 23 listopada 2021r. znak PINB.7359.12.2018.2 I. stwierdza, że Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania zażaleń wniesionych na postanowienie nr 322/2021 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wadowicach z dnia 23 listopada 2021r. znak PINB.7359.12.2018.2 II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza organowi grzywnę w wysokości 2 000 zł (dwa tysiące złotych); IV. zobowiązuje Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie do wydania aktu w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; V. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz skarżących J. F. i B. F. solidarnie kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
B. F. i J. F. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym zażaleniami wniesionymi na postanowienie nr 322/2021 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wadowicach z dnia 23 listopada 2021r. znak PINB.7359.12.2018.2 zarzucając organowi naruszenie:
- art. 35§3 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym przewidzianym dla postępowania odwoławczego;
- art. 36 k.p.a. poprzez brak powiadomienia stron o niezałatwieniu sprawy w terminie i przyczynach zwłoki o wniesienia ponaglenia;
- art. 12 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie szybkości postępowania administracyjnego;
- art. 8 k p.a. poprzez uchybienie zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o zobowiązanie organu do dokonania czynności w sprawie i wyznaczenie terminu na ostateczne załatwienie sprawy, oraz o wymierzenie organowi grzywny zgodnie z art. 154 par. 6 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi wskazano , iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wadowicach postanowieniem Nr 322/2021 z dnia 23 listopada 2021 roku, znak: PINB.7359.12.2018.2, postanowił wstrzymać inwestorowi Gminie S. prowadzenie robót budowlanych związanych z samowolną budową drogi biegnącej m.in. po działkach nr [...] położonych w miejscowości R. gm. S. . W tym samym postanowieniu organ nałożył na inwestora szereg obowiązków wyznaczając termin ich realizacji do dnia 30 czerwca 2022 roku. Na ww. postanowienie zażalenie złożyło kilku uczestników postępowania, w tym Gmina S. . Zażalenia te zostały zgodnie z właściwością przekazane do rozpoznania Małopolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w dniu 13 grudnia 2021 roku. Sprawa została zarejestrowana pod znakiem: WOB.7722.358.2021. skarżący w związku z przedmiotowym postępowaniem wielokrotnie interweniowali w MWINB w Krakowie telefonicznie, jak również pisemnie (pismo z dnia 01.03.2023 r. załączone do ponaglenia), lecz nie było ze strony organu żadnej reakcji. W związku z brakiem rozstrzygnięcia sprawy przez organ oraz brakiem zawiadomienia skarżących jako stron postępowania o przyczynach zwłoki i brakiem wskazania nowego terminu do załatwienia sprawy, w dniu 21 kwietnia 2023 r. wystosowali oni ponaglenie na działanie MWINB w Krakowie do organu wyższego stopnia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w Warszawie postanowieniem z dnia 22 maja 2023 r. znak: DON.7102.80.2023.BSI wskazał, że: Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się bezczynności, lecz nie dopuścił się przewlekłości; stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wyznaczył MWINB dodatkowy termin załatwienia sprawy do 19 czerwca 2023 r.; zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności. W uzasadnieniu postanowienia GINB zauważył, że od 14 stycznia 2022 r. organ pozostaje w bezczynności i przez ok. 17 miesięcy nie podjął żadnych czynności, a bezczynność ta ma charakter rażący. GINB podkreślił także, że w rozpatrywanym przypadku można mówić o rażącym zaniedbaniu ze strony organu wojewódzkiego, bowiem przekroczenie ustawowych terminów jest znaczne i niezaprzeczalne. Pomimo wyznaczenia przez GINB dodatkowego terminu na załatwienie sprawy do dnia 19 czerwca 2023 r., sprawa ta do dnia złożenia skargi na bezczynność nie została rozpoznana.
W związku z powyższym w ocenie skarżących doszło do naruszenia przez organ szeregu przepisów postępowania administracyjnego. Przede wszystkim naruszono przepisy art. 35§3 k.p.a., zgodnie z którym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić w postępowaniu odwoławczym nie później niż w terminie miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Naruszono także przepis art. 36 k.p.a., który stanowi, iż o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracyjny jest obowiązany zawiadomić strony podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o możliwości wniesienia ponaglenia. Okoliczność, że organ administracyjny nie dochował obowiązków wynikających z powyższych przepisów, jest niezaprzeczalna. Sprawy administracyjne powinny być rozpatrywane bez zbędnej zwłoki. Jest to jedna z naczelnych zasad postępowania administracyjnego wyrażona w art. 12 k.p.a. W przypadku spraw skomplikowanych, wymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego możliwe jest przedłużenie terminu rozpoznania sprawy. Jednakże nawet w sprawach o skomplikowanym charakterze organ winien działać wnikliwie i szybko (patrz: wyrok WSA w Gdańsku z ł8.05.2022r. II SAB/Gd 29/22). Z treści uzasadnienia postanowienia GINB wynika, że organ tłumaczył swoją bezczynność problemami kadrowymi i znacznym wpływem spraw. Jednak, jak słusznie zauważył GINB, tego rodzaju trudności nie mogą uzasadniać zwłoki w załatwieniu sprawy. "Problemy kadrowe w połączeniu z dużą liczbą wpływających do organów spraw są jednymi z częstych przyczyn bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania, ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. Ta okoliczność w żaden sposób nie stanowi przesłanki wyłączającej bezczynność organu. Na organach państwa ciąży bowiem obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Z punktu widzenia strony dochodzącej swych praw przed organem administracji publicznej, nadmierna liczba spraw wpływających do organu i związana z tym zwłoka w ich rozpatrywaniu nie może być bowiem argumentem usprawiedliwiającym jego bezczynność. Problemy organizacyjne, techniczne i kadrowe, z jakimi boryka się organ, nie mogą w konsekwencji doprowadzić do obejścia jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, którą jest wyrażona w art. 12 KPA zasada szybkości postępowania. Organy administracyjne mają obowiązek prowadzić sprawy w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, o czym stanowi art. 8 k.p.a. Kilkunastomiesięczna zwłoka w rozpoznaniu zażaleń uczestników postępowania przez organ administracyjny, przy braku wskazania stronie przyczyn takowej zwłoki i wyznaczeniu nowego terminu rozpoznania sprawy, należy uznać za rażące naruszenie tej zasady postępowania administracyjnego. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych z bezczynnością mamy do czynienia wtedy, gdy w ustalonym prawnie terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie podjął, ale nie wydał w tym terminie żadnej decyzji do czego był zobligowany. Należy wskazać, że przyczyn niedochowania terminu załatwienia sprawy należy upatrywać wyłącznie po stronie organu, gdyż strony postępowania, w tym skarżący, nie przyczynili się do pogłębienia zwłoki w załatwieniu sprawy. W okolicznościach mniejszej sprawy bezczynność organu rozpoznającego sprawę nosi znamiona rażącej bezczynności (bezczynność ma miejsce z rażącym naruszaniem prawa), co potwierdził GINB w postanowieniu z dnia 22.05.2023 r. Co więcej, pomimo wyznaczenia organowi dodatkowego terminu na załatwienie sprawy, organ w dalszym ciągu pozostaje w bezczynności, co uzasadnia skargę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a w przypadku uznania skargi za zasadną z ostrożności procesowej o uznanie, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając swoje stanowisko organ przedstawił szczegółowo przebieg przedmiotowego postępowania. Wskazał, że analiza dowodów doręczenia pism kierowanych do stron przez organ I instancji wskazuje, iż część z tych osób zmarła i zachodzi konieczność poszukiwania i ustalenia ich następców prawnych, co wydłuża postępowanie. Podniósł także, iż przedłużenie postępowania wynikło z okoliczności związanych z funkcjonowaniem organu w czasie epidemii, ze znaczną ilością postępowań, oraz z brakami kadrowymi organu. Organ zaznaczył też, iż opóźnienie w załatwieniu sprawy na dzień wniesienia skargi było nieznaczne i nie wynikało ze złej woli organu wobec czego nie można tu mówić o bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 dalej określanej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.).
W myśl art. 52 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1), przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W przypadku skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania - jak przewiduje art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), które - stosownie do art. 37 § 3 K.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca dopełniła tego wymogu, kierując do organu ponaglenie w dniu 21 kwietnia 2023r., tj. przed wniesieniem skargi, którą złożyła w dniu 11 lipca 2023r.
Rozpoznając merytorycznie wniesioną w niniejszej sprawie skargę na przewlekłość Sąd uznał, że zasługiwała ona na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Przepis art. 36 § 1 K.p.a. stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Zgodnie z art. 37 § 1 K.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Strona skarżąca zarzuciła organowi bezczynność w rozpoznaniu zażaleń stron ( w tym zażaleń skarżących) na postanowienie organu I instancji tj. postanowienie nr 322/2021 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wadowicach z dnia 23 listopada 2021r. znak PINB.7359.12.2018.2 .
Przebieg przedmiotowego postępowania przedstawiał się następująco.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wadowicach postanowieniem nr 322/2021 z dnia 23 listopada 2021r. znak PINB.7359.12.2018.2 wstrzymał inwestorowi Gminie S. prowadzenie robót budowlanych związanych z samowolną budową drogi biegnącej m.in. po działkach nr [...] położonych w miejscowości R. gm. S. . W tym samym postanowieniu organ nałożył na inwestora szereg obowiązków wyznaczając termin ich realizacji do dnia 30 czerwca 2022 roku. Na ww. postanowienie zażalenie złożyło kilku uczestników postępowania. Zażalenia te zostały przekazane do rozpoznania Małopolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w dniu 13 grudnia 2021 roku. Sprawa została zarejestrowana pod znakiem: WOB.7722.358.2021. Wobec upływu znacznego okresu czasu i braku rozstrzygnięcia w sprawie skarżący telefonicznie i pisemnie interweniowali celem przyspieszenia wydania rozstrzygnięcia w sprawie , co nie przyniosło żadnego rezultatu, a w sprawie nie zostały podjęte żadne czynności. Następnie w dniu 21 kwietnia 2023 roku skarżący wnieśli ponaglenie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie na bezczynność MWINB w Krakowie.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w Warszawie na skutek rozpoznania złożonego ponaglenia postanowieniem z dnia 22 maja 2023 r. znak: DON.7102.80.2023.BSI wskazał, że: Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się bezczynności, lecz nie dopuścił się przewlekłości; stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wyznaczył MWINB dodatkowy termin załatwienia sprawy do 19 czerwca 2023 r.; zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności.
Organ w wyznaczonym terminie nie rozstrzygnął wniesionych zażaleń. Sprawa nie została również zakończona do dnia złożenia skargi na bezczynność ( 11.07.2023r) ani również do dnia sporządzenia przez organ odpowiedzi na skargę (8.08.2023r.)
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd stwierdza, iż zarzut bezczynności organu w przedmiotowej sprawie okazał się zasadny. Do organu odwoławczego trafiają akta postępowania wraz z wniesionymi zażaleniami stron w dniu 13.12.2021r. i organ przez ponad siedemnaście miesięcy nie podejmuje żadnych czynności w sprawie, w tym nie informuje o przyczynach przedłużającego się postępowania i nie (wydłuża) wskazuje terminu załatwienia sprawy. Nie reaguje też w żaden sposób na telefoniczne i pisemny wniosek skarżących o przyspieszenie, a dopiero złożenie w dniu 21.04.2023r. i uwzględnienie przez GINB ponaglenia oraz wydanie przez ten organ postanowienia w dniu 22.05.2023r. wywołuje wreszcie reakcję ze strony organu – podejmuje on pierwsze czynności w sprawie, które jednak do chwili obecnej nie doprowadziły do jej zakończenia. Takie działanie organu nosi znamiona nie tylko zupełnego lekceważenia przepisów k.p.a. , ale również strony postępowania a także zaleceń organu wyższego rzędu - albowiem w zakreślonym i wyznaczonym przez GINB terminie postępowanie nie zostało zakończone. Wobec powyższego w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zaszła nie tylko bezczynność organu , ale jest to bezczynność , której można przypisać charakter bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Do podobnych wniosków doszedł w niniejszej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, który postanowieniem z dnia 22 maja 2023r. znak DON.7102.80.2023.BSI uznał bezczynność MWINB w Krakowie z rażącym naruszeniem prawa. Analizując kwestię zasadności zarzutu bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa należy wskazać, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być zatem znaczne i wskazywać na złą wolę organu lub powodować dolegliwe dla strony skutki. W ocenie Sądu taka kwalifikowana jako rażące naruszenia prawa sytuacja wystąpiła w sprawie. Przekroczenie terminu do rozpoznania odwołania jest bardzo duże, bo okres bezczynności przekroczył 17 miesięcy – a sprawa nie należy do szczególnie skomplikowanych merytorycznie. W toku postępowania był wskazany siedemnastomiesięczny okres bezczynności, w których MWINB w Krakowie nie zadał sobie nawet trudu ustalania kolejnych terminów załatwienia sprawy, nie dokonując w tym czasie żadnych innych czynności. Podejmując wreszcie czynności w sprawie organ przekroczył terminy wskazane przez organ wyższego rzędu rozpoznający ponaglenie.
W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, stwierdzenia bezczynności w prowadzeniu postępowania może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie zachodzi podstawa do nałożenia na organ grzywny. Wskazać należy, że zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a.: "Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6". Nałożona grzywna może maksymalnie wynieść dziesięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Podkreślić jednak trzeba, że ocena czy zachodzi konieczność przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej lub zastosowania grzywny pozostawiona jest uznaniu Sądu, który ma w tym zakresie do wyboru dwa środki o charakterze finansowym, mające na celu dyscyplinowanie organu.
W ocenie Sądu wymierzenie organowi grzywny, o której mowa w art. 149 § 1b p.p.s.a jest w przedmiotowej sprawie uzasadnione. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że wymierzenie grzywny jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować nałożonych ustawą terminów na rozpoznanie sprawy. W ocenie Sądu nałożenie na organ grzywny w kwocie 2 000zł winno odnieść zamierzony skutek tym bardziej, że dotychczasowe środki okazały się bezskuteczne. Nałożona na organ grzywna winna zdyscyplinować go szybkiego rozpoznania zażaleń. Trudności organizacyjne na jakie powołuje się organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią przeszkody nie do przezwyciężenia, a już z całą pewnością niedopuszczalnym jest przerzucanie na obywatela/stronę konsekwencji w postaci zaniedbań lub trudności organizacyjnych organu administracji publicznej.
Wobec powyższego z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących kwotę uiszczonego wpisu od skargi (100 zł Sąd orzekł w punkcie IV sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI