IV SAB/Po 149/25

IV SAB/Po 149/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Maciej Busz /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Świerczak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149, art. 151, art. 200, art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 44
art. 6b3 w zw. z art. 6b4 ust. 5
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 października 2025 r. sprawy ze skargi M. Z., w imieniu której działa opiekun prawny J. Z. na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w przedmiocie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia 1. zobowiązuje Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] do załatwienia sprawy z wniosku M. Z. z dnia [...] kwietnia 2024 r. złożonego w dniu 7 maja 2024 r. w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie opisanej w punkcie 1 wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałej części.
Uzasadnienie
J. Z. (dalej jako: "skarżący") pismem z dnia 20.06.2025r., w imieniu całkowicie ubezwłasnowolnionej M. Z., jako jej opiekun prawny, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność i przewlekłość Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z uwagi na utrzymującą się od wielu miesięcy bezczynność w rozpoznawaniu sprawy w przedmiocie wydania decyzji ustalającej poziom potrzeb wsparcia dla całkowicie ubezwłasnowolnionej M. Z..
W związku z powyższym wniósł o:
1. zobowiązanie organu do rozpoznania i wydania decyzji w zakresie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia dla wyżej wymienionej całkowicie ubezwłasnowolnionej,
2. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności postępowania,
3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych oraz odszkodowania z tytułu przewlekłości rozpoznania sprawy.
Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 30 kwietnia 2024 r. (wniesionym 7 maja 2024 r.) skarżący złożył w Wojewódzkim Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeb wsparcia dla M. Z. (urodzonej dnia [...]. w miejscowości [...]).
Skarżący wskazał, że pismem 7 października 2024r., skarżący przedłożył organowi postanowienie Sądu Okręgowego w K. w przedmiocie całkowitego ubezwłasnowolnienia jego żony M. Z. oraz uzupełnił pkt VII wniosku - dokument potwierdzający status opiekuna prawnego. Tego pisma brak w aktach sprawy (przyp. Sądu).
Pismem datowanym na dzień 3 lutego 2025r. (doręczonym w dniu 5 lutego 2025 r.) skarżący przedłożył organowi kopię zaświadczenia ustanawiającego go opiekunem prawnym, wydanego przez Sąd Rejonowy w O.
Również pismem z 3 lutego 2025r. (doręczonym w dniu 5 lutego 2025 r.) skarżący wystąpił z pisemnym ponagleniem rozpoznania sprawy, z uwagi na wielomiesięczny upływ czasu i brak reakcji ze strony organu.
We wskazanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący podkreślił, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymał żadnego pisma, zawiadomienia, ani decyzji odnośnie etapu rozpoznania sprawy, przedłożonych dokumentów, zasadności lub braku zasadności jego wniosku. Nie otrzymał też informacji o planowanym terminie zakończenia sprawy, ani o wydłużeniu tego terminu.
Skarżący podniósł, że zgodnie z treścią ustawy z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2024r., termin na rozpoznanie tego typu wniosku wynosi 3 miesiące od chwili jego wpłynięcia do organu. Na dzień wniesienia skargi minęło już blisko 14 miesięcy, a Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] nie wydał żadnej decyzji.
W jego ocenie doszło do naruszenia prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, a bierność organu jedynie pogłębia trudną sytuację finansową skarżącego, jako że jest osobą utrzymującą niepełnosprawną żonę, a jego dochody nie są wystarczające na pokrycie wszystkich koniecznych potrzeb, włącznie z zapewnieniem właściwej opieki i codziennych potrzeb egzystencjalnych.
Skarżący wskazał, że oczekuje niezwłocznego rozpoznania sprawy i przyznania mu stosownego zadośćuczynienia/odszkodowania, adekwatnie do poniesionych szkód w związku z niemożnością dysponowania niezbędnym wsparciem finansowym od ponad roku.
Pismem z dnia 10.07.2025r. organ zawiadomił stronę, że wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia nie może być rozpatrzony w terminie ustawowym trzech miesięcy od dnia wpływu wniosku do wojewódzkiego zespołu i wyznaczył nowy orientacyjny termin rozpatrzenia wniosku na dzień 11.10.2025r.
Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Organ wyjaśnił, że z powodu zbyt dużej liczby otrzymanych wniosków w stosunku do możliwości ich rozpatrzenia Wojewódzki Zespół na podstawie art. 36 k.p.a. pismem z dnia 10.07.2025r. zawiadomił stronę, że wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia nie może być rozpatrzony w terminie ustawowym trzech miesięcy od dnia wpływu wniosku do wojewódzkiego zespołu i wyznaczył nowy orientacyjny termin rozpatrzenia wniosku na dzień 11.10.2025r.
Organ wskazał, że wnioski o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia rozpatrywane są zgodnie z kolejnością złożenia dokumentów do Zespołu, a strony mają prawo w przypadku uchybienia terminu do rozpatrzenia wniosku złożyć do Wojewódzkiego Zespołu ponaglenie o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy.
Wojewódzki Zespół poinformował, że na dzień odpowiedzi na skargę w Województwie [...] odnotowano wpływ ponad 50 tysięcy wniosków. Cały czas podejmowane są działania, które mają przyczynić się do skrócenia czasu rozpatrywania wniosków o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Organ wyjaśnił, że w I kwartale 2024 roku złożono 16153 wnioski, z czego ponad 90% to wnioski papierowe. Obsługą administracyjną tych wniosków zajmowało się 6 pracowników. Pismami z 22 marca 2024 roku i 4 kwietnia 2024 roku informowano Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o stale rosnącym napływie wniosków o wydanie decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia. Ministerstwo dopiero od stycznia 2025 roku przyznało 12 dodatkowych etatów w Wojewódzkim Zespole. Organ wskazał, że jeszcze w 2024 roku podjęto następujące działania:
- oddelegowano na okres trzech miesięcy pracowników z innych wydziałów [...] Urzędu Wojewódzkiego do pracy przy obsłudze wniosków,
- przydzielono zadania pracownikom w sposób, który poprawił wydajność Zespołu,
- jeszcze w grudniu ogłoszono nabór na dodatkowe etaty, żeby od początku 2025 roku zwiększyć liczbę pracowników administracyjnych w Zespole.
W 2025 roku podejmowano kolejne działania, między innymi:
- wysłano propozycję współpracy do Powiatowych Centrów Pomocy Rodzinie, Powiatowych Urzędów Pracy, W. Oddziału Terenowego Biura Krajowej Izby Fizjoterapeutów, powiatowych zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności, Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w [...], żeby zwiększyć liczbę specjalistów biorących udział w komisjach ustalających poziom potrzeby wsparcia,
- przebudowano stronę internetową - zamieszczono więcej informacji na temat świadczenia wspierającego oraz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania,
- umożliwiono kontakt z pracownikami przez formularz kontaktowy (forma ta wykorzystywana jest przede wszystkim przez opiekunów osób z niepełnosprawnościami),
- dodatkowo zatrudniono pracowników obsługujących infolinię dla świadczenia wspierającego,
- zakupiono dodatkowe urządzenia (drukarki, sprzęt komputerowy).
W okresie od 23 grudnia 2024 roku do 13 maja 2025 roku zatrudniono 11 osób i przeniesiono z innych wydziałów Urzędu 3 osoby. Dodatkowo zatrudniono 9 osób na umowę zlecenie (w wymiarze 20 godzin tygodniowo).
Wojewódzki Zespół poinformował, że termin posiedzenia składu określającego poziom potrzeby wsparcia zostanie ustalony na miesiąc sierpień 2025 r., o czym strona zostanie powiadomiona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV wydanym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.").
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 4292) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Z przepisów art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Należy wskazać, że art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wyczerpanie przysługującego stronie środka zaskarżenia w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 k.p.a. przez jego wniesienie (do właściwego organu) stanowi warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie w dniu 5 lutego 2025 r. J. Z. wniósł do organu ponaglenie w zakresie załatwienia sprawy w postępowaniu dotyczącym rozpoznania wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia dla M. Z..
W związku z powyższym stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona z zachowaniem wymogów formalnych, o których mowa w ww. przepisach.
Sąd wskazuje, że chronologia zdarzeń w niniejszej sprawie kształtuje się w następujący sposób:
1. w dniu 7 maja 2024r. został złożony w Wojewódzkim Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeb wsparcia dla M. Z.;
2. pismem datowanym na dzień 3 lutego 2025r. przedłożył kopię zaświadczenia ustanawiającego go opiekunem prawnym, wydanego przez Sąd Rejonowy w O. ;
3. pismem z 3 lutego 2025 r. (doręczonym 5 lutego 2025 r.) skarżący wystąpił z pisemnym ponagleniem rozpoznania sprawy;
4. pismem z dnia 20 czerwca 2025r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia;
5. organ na podstawie art. 36 k.p.a. pismem z dnia 10.07.2025r. zawiadomił stronę, że wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia nie może być rozpatrzony w terminie ustawowym trzech miesięcy od dnia wpływu wniosku do wojewódzkiego zespołu i wyznaczył nowy orientacyjny termin rozpatrzenia wniosku na dzień 11.10.2025r.
Sąd podkreśla, że skarżący wskazał, że pismem datowanym na dzień 7 października 2024r. przedłożył postanowienie Sądu Okręgowego w K. w przedmiocie całkowitego ubezwłasnowolnienia jego żony M. Z. oraz uzupełnił pkt VII wniosku - dokument potwierdzający status opiekuna prawnego. Pismo to nie znajduje się jednak w aktach sprawy.
Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: "k.p.a.". Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy.
Zgodnie z art. 6b3 w zw. z art. 6b4 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44 z późn. zm.) decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół na wniosek, który jest rozpatrywany w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia wpływu do wojewódzkiego zespołu
Zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ponadto zgodnie z art. 36 § 2 k.p.a. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że w niniejszej sprawie organ poinformował wnioskodawcę o terminie załatwienia sprawy na podstawie art. 36 k.p.a. ponad rok po złożeniu wniosku przez skarżącego. W tych okolicznościach nie można uznać, że organ skutecznie uchronił się przed zarzutem bezczynności.
Z bezczynnością organu mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy w ustawowo przewidzianym terminie (w przedmiotowej sprawie ten termin to 3 miesiące) organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności.
Bezczynność jest stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a.
W niniejszej sprawie organ był bezczynny około 2 miesiące (punkt 2 sentencji wyroku).
W tym miejscu Sąd podkreśla, że termin do załatwienia sprawy w niniejszym postępowaniu rozpoczął swój bieg dopiero w momencie, gdy skarżący pismem datowanym na dzień 3 lutego 2025r. (doręczonym 5 lutego 2025 r.) przedłożył kopię zaświadczenia ustanawiającego go opiekunem prawnym M. Z., wydanego przez Sąd Rejonowy w O.
Trzymiesięczny termin do załatwienia sprawy przez organ upłynął więc w maju 2025 r., a organ pozostawał bezczynny do momentu poinformowania o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy w lipcu 2025 r.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeb wsparcia dla M. Z. w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji wyroku).
Należy wskazać, że każda bezczynność i przewlekłość w postępowaniu jest naruszeniem prawa, godzi bowiem w zasady prowadzenia postępowania wskazane w k.p.a., jednak nie każda bezczynność i przewlekłość powoduje, że mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do tego stanu, który może być podstawą stwierdzenia bezczynności i przewlekłości.
Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, nie zasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie.
Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., OSK 468/13; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15; dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z informacji przekazanych w odpowiedzi na skargę wynika bardzo wysokie obciążenie organu w zakresie obciążenia ilością wniosków i brakami kadrowymi.
Organ wskazał również na szereg konkretnych działań podjętych w celu poprawy sytuacji, takich jak: interwencja u Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, oddelegowanie pracowników z innych wydziałów, nabór na dodatkowe etaty, propozycja współpracy przekazana do Powiatowych Centrów Pomocy Rodzinie, Powiatowych Urzędów Pracy, [...] Oddziału Terenowego Biura Krajowej Izby Fizjoterapeutów, powiatowych zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności, Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w P., żeby zwiększyć liczbę specjalistów biorących udział w komisjach ustalających poziom potrzeby wsparcia, zmiany na stronie internetowej, zatrudnienie pracowników na infolinii.
W ocenie Sądu, mimo znacznego upływu terminu, bezczynność organu nie może być oceniona jako rażąca przede wszystkim z uwagi na przedstawione przez organ obiektywne okoliczności wpływające na brak możliwości załatwienia sprawy w wymaganym terminie, a także działania podejmowane przez organ w celu poprawy szybkości załatwiania wniosków (punkt 3 sentencji wyroku).
Ponadto w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie można skutecznie zarzucić organowi przewlekłości.
Przewlekłość postępowania to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Przewlekłość występuje w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia i bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.).
Zatem bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość obejmuje przypadki, w których formalnie nie dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy (np. w związku z zastosowaniem art. 36 § 1 k.p.a.), ale organ załatwia sprawę dłużej niż powinien w świetle zasady szybkości postępowania.
Aby zatem stwierdzić, że organ administracji publicznej prowadzi postępowanie przewlekle, należy wykazać, iż w okolicznościach konkretnej sprawy administracyjnej organ administracji publicznej miał możliwość załatwić sprawę jeszcze przed upływem terminu do jej załatwienia, a mimo to prowadził je opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, a to doprowadziło do naruszenia przepisów o szybkości postępowania.
Sąd wskazuje, że organowi nie sposób zarzucić przewlekłości, ponieważ w niniejszej sprawie ogóle nie prowadzono postępowania. Nie podjęto jakichkolwiek czynności w sprawie. Nie można także stwierdzić, że w okolicznościach tej sprawy organ miał możliwość załatwienia sprawy wcześniej. W tym zakresie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił (punkt 4 sentencji wyroku).
Sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu, czasownikiem "może". Wynika z niego także, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy.
Stwierdzenie rażącego naruszenia prawa jako takie, nie stanowi więc warunku przyznania sumy pieniężnej. Z drugiej jednak strony, nawet stwierdzenie przez sąd, że swoją bezczynnością lub przewlekłym prowadzeniem postępowania organ rażąco naruszył prawo, nie obliguje go do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. (por. wyrok NSA z 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1610/20, CBOSA).
Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd przyznając określoną sumę pieniężną. W szczególności przesłanką tą nie jest zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Stosownej ocenie podlegają zatem okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw, by orzekać o sumie pieniężnej. Z wyjaśnień organu można wywieść, że mamy do czynienia z problemem bezczynności, który organ zauważa i podejmuje szereg działań w celu poprawy tej sytuacji. Nie jest to bezczynność rażąca i dopóki organ reaguje i podejmuje realne działania w celu zniwelowania opóźnień, to nie ma podstaw do wymierzania sum pieniężnych na rzecz stron.
W związku z powyższym Sąd uwzględnił skargę w tym zakresie, że na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeb wsparcia dla M. Z..
Na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w części dotyczącej zarzutu przewlekłości oraz w zakresie przyznania sumy pieniężnej na rzecz skarżącego.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.