IV SAB/PO 146/25

IV SAB/Po 146/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Monika Świerczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Asesor sąd. WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi E. W. i Ł. W. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
E. W. i Ł. W. (dalej również: wnioskodawcy; skarżący) w piśmie z dnia 15 maja 2025 r. (data wpływu podania od organu: 19 maja 2025 r.) wystąpili z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, zadając Inspektor Sanitarny (dalej również: PPIS w [...]; PPIS; organ) 22 następujących pytań.
1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?
2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?
3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
4. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania Państwa urzędu na przestrzeni ostatniego roku?
5. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania Państwa urzędu i całego kraju na przestrzeni ostatnich 5 lat?
6. Czy w statystykach Państwa urzędu, jak i całego kraju rozróżnia się przypadki gruźlicy poszczepiennej? Jeśli tak, to ile takich było (w zakresie pytań 4 i 6), a jeśli nie, to co jest przyczyną braku takiego rozróżnienia?
7. Z jakiego powodu Główny Inspektor Sanitarny w przypadku wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego po szczepieniu przeciwko gruźlicy nie zaleca wykonywać posiewu w kierunku prątka szczepionkowego BCG?
8. Czy prawdą jest, że większość przypadków gruźlicy wśród dzieci w Polsce to gruźlica poszczepienna?
9. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
10. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
11. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
12. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?
13. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?
14. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
15. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?
16. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
17. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?
18. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień, w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?
19. Czy Minister Zdrowia, wydając rozporządzenie w sprawie szczepień obowiązkowych zastępujące uchylony przez Trybunał Konstytucyjny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego, dokonał analizy sytuacji epidemiologicznej zgodnie z treścią art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych?
20. Jeśli tak, to gdzie możemy zapoznać się z tą analizą?
21. Jeśli nie ma analizy zawartej w delegacji ustawowej upoważniającej Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, to czy takie rozporządzenie jest zgodne z Konstytucją RP?
22. Z czego wynika różnica w zakresie szczepień obowiązkowych w dwóch sąsiadujących ze sobą państwach z zapewnionym w ramach Unii Europejskiej prawem do swobodnego przepływu osób - np. w Niemczech jedno szczepienie obowiązkowe od 2017 r., w Polsce dziecko otrzymuje ponad 40 dawek szczepień?
Odpowiadając na ten wniosek dwoma jednobrzmiącymi pismami z dnia 30 maja 2025 r., doręczonymi każdemu z wnioskodawców w dniu 2 czerwca 2025 r., PPIS w [...] powołując się na art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902) - dalej: u.d.i.p., wyjaśnił wnioskodawcom, że część pytań zawartych we wniosku nie dotyczy zadań i kompetencji organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jednakże w sprawie odpowiedzi można się w tych sprawach zwrócić do innych odpowiednich podmiotów bądź zapoznać się z ich informacjami i stanowiskami na stronach internetowych. Ponadto w stosunku do części pytań, w szczególności zawartych w pkt 14 i 17 wniosku, organ stwierdził, że nie dotyczą one informacji mieszczących się w pojęciu informacji publicznej, nie odnoszą się bowiem do sfery faktów, lecz do zakładanej przez wnioskodawcę wiedzy organu o niektórych zjawiskach i mechanizmach mających związek ze szczepieniami.
Z przytoczonych względów PPIS w [...] uznał, że pytania zawarte w powyższych punktach wniosku nie dotyczyły informacji publicznej w rozumieniu powołanej ustawy, bowiem z przepisów ustawy nie wynika, że organ nie obowiązany jest dokonywać ocen dotyczących zgodności prawa krajowego z prawem międzynarodowym czy też racjonalności i celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tegoż organu.
W odpowiedzi na wszystkie 22 pytania organ wyjaśnił wnioskodawcom, co następuje: Ad 1. W celu uzyskania odpowiedzi można zwrócić się do Polskiego Towarzystwa Wakcynologii - [...] i Państwowego Zakładu Higieny oraz do firm farmaceutycznych. Ad 2. PPIS w [...] nie posiada "listy dorosłych osób powyżej 19 roku życia" uchylających się od szczepień. Zgodnie przepisami ustawy z dnia z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077) maksymalny wiek osób obowiązanych cło poddania się szczepieniom ochronnym określono na okres: "do ukończenia 19 roku życia". Z powyższego względu dalsze wyjaśnienia w zakresie objętym pytaniem są bezprzedmiotowe. Ad 3. PPIS w [...] nie prowadzi tego rodzaju statystyk. Ponadto brak podstaw prawnych do odnoszenia się do poglądów przytoczonej w zapytaniu osoby. Zapytanie to nie dotyczy informacji mieszczących się w pojęciu informacji publicznej, nie odnoszą się bowiem do sfery faktów, lecz do zakładanej przez wnioskodawcę wiedzy organu o niektórych zjawiskach i mechanizmach mających związek ze szczepieniami, jak też ocen głoszonych w tych sprawach poglądów. Z przytoczonych względów PPIS w [...] uznał, że pytanie zawarte w wymienionym punkcie wniosku nie dotyczy informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z przepisów tej ustawy wynika bowiem, że konkretna informacja, aby posiadała walor informacji publicznej, musi się odnosić do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tegoż podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień, czy przyczyn chorób zakaźnych. Ad 4) Na terenie powiatu [...] w ciągu ostatniego roku odnotowano 3 przypadki gruźlicy. Ad 5. i Ad 6. Odpowiedź na pytanie nie jest przedmiotem informacji publicznej z zakresu kompetencji PPIS w [...]. PPIS nie prowadzi statystyki krajowej. Weryfikację przesyłanych formularzy zachorowań na gruźlicę przez PPIS prowadzi Wojewódzka Stacja Sanitarno- Epidemiologiczna w [...], następnie Instytut Chorób Płuc i Gruźlicy w [...], który wpisuje przypadki w Krajowy Rejestr Zachorowań na Gruźlicę. W statystykach w Polsce, zazwyczaj rozróżnia się przypadki gruźlicy poszczepiennej (czyli reakcji poszczepiennej na szczepionkę BCG) od przypadków gruźlicy aktywnej, aby dokładniej monitorować epidemiologię gruźlicy i skuteczność szczepień. Jednak w celu uzyskania dokładnych odpowiedzi można również zgłosić się do: Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, Państwowy Zakład Higieny (http://www.pzh.gov.pl/), Głównego Inspektora Sanitarnego (https://gis.gov.pl/). Ad 7. "Główny Inspektor Sanitarny w przypadku wystąpienia NOP po szczepieniu przeciwko gruźlicy (BCG) nie zaleca wykonywania posiewu w kierunku prątka szczepionkowego BCG, ponieważ zwykłe reakcje po szczepieniu BCG nie wskazują na zakażenie prątkiem szczepionkowym, a posiew w takich przypadkach mógłby prowadzić do niepotrzebnych działań diagnostycznych i leczniczych. Posiew w kierunku prątka szczepionkowego BCG jest wskazany tylko w przypadku podejrzenia ciężkich reakcji uogólnionych po szczepieniu BCG, takich jak uogólnione zakażenie prątkiem szczepionkowym, które zdarzają się bardzo rzadko. Szczepionka BCG jest skuteczna w zapobieganiu groźnym formom gruźlicy, a reakcje po szczepieniu są często objawem działania odpornościowego, a nie zakażenia. Większość reakcji po szczepieniu BCG to łagodne odczyny miejscowe, takie jak odczyn zapalny, obrzęk, czy niewielkie owrzodzenie, które ustępują samoistnie. NOP po szczepieniu BCG może występować nawet do 6 miesięcy po szczepieniu. Ważne jest rozróżnienie reakcji po szczepieniu BCG od zakażenia prątkiem gruźlicy, gdyż reakcje po szczepieniu są zjawiskami przejściowymi, a zakażenie gruźlicą wymaga interwencji". Ad 8. Odpowiedź na pytanie nie jest przedmiotem informacji publicznej z zakresu kompetencji Inspektor Sanitarny. Należy jednak zwrócić uwagę, że gruźlica poszczepienna (zakażenie prątkiem gruźlicy w wyniku szczepienia BCG) jest bardzo rzadka w Polsce i nie stanowi większości przypadków gruźlicy wśród dzieci. Szczepionka BCG chroni przed najcięższymi postaciami gruźlicy, m.in. gruźliczym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci. W Polsce szczepienie przeciwko gruźlicy (BCG) jest obowiązkowe i jest wykonywane noworodkom. Większość przypadków gruźlicy u dzieci jest spowodowana zakażeniem prątkiem gruźlicy, a nie szczepionką BCG. Ad 9. PPIS w [...] nie prowadzi statystyki co do odroczeń obowiązku poddania się obowiązkowi szczepień ochronnych; informuje jednak, że decyzję co do odroczenia obowiązku szczepień ochronnych podejmuje każdorazowo lekarz uprawniony do dokonania szczepień. W myśl określonej ustawowo sekwencji czynności w celu wykonania szczepień ochronnych wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r, poz. 924 ze zm.) - dalej: u.ch.z. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.ch.z.). Z kolei w myśl § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077) stanowi, że lekarskie badanie kwalifikacyjne dotyczyć ma ewentualności uwarunkowań zdrowotnych mogących stanowić przeciwwskazanie do szczepień. W przypadku, kiedy lekarz prowadzący badanie kwalifikacyjne uzna, iż takie uwarunkowania istnieją jest obowiązany wydać zaświadczenie w tej sprawie, na formularzu określonym w cytowanym rozporządzeniem (§ 10 ust. 3). Odroczenie obowiązku szczepień, jak wynika z powyższego jest uzależnione od decyzji lekarza, podjętej w wyniku przeprowadzonego badania kwalifikacyjnego. Nie stanowi zakresu uprawnień PPIS wypowiadanie się co do medycznych podstaw dokonywanych przez lekarzy odroczeń. PPIS może odnosić się wyłącznie do formalnoprawnej strony dokonanych i dokumentowanych czynności w związku z realizacją obowiązku szczepień ochronnych. Ad 10. Na terenie działalności Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] (dalej: PSSE w [...]) nie odnotowano i nie nałożono w ostatnich 5 latach grzywny na lekarzy, którzy nie wywiązaliby się z ustawowych obowiązków zagrożonych sankcjami z art. 51 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r., poz. 924 ze zm.). Ad 11. W PSSE w [...] nie zarejestrowano w ciągu ostatnich 5 lat zgonów dzieci i dorosłych do 19 roku życia do 4 tygodnia od szczepienia, Ad 12. W PSSE w [...] w ciągu ostatnich 5 lat odnotowano 3 ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne u osób dorosłych. Pozostałe odczyny w większości to odczyny łagodne. Ad 13. w celu uzyskania odpowiedzi można zwrócić się do Ministerstwa Zdrowia. Ad 14. w celu uzyskania odpowiedzi można zwrócić się do Ministerstwa Zdrowia. Ad 15. i Ad 16. W celu uzyskania odpowiedzi można zgłosić się do: Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, Państwowy Zakład Higieny (http://www.pzh.gov.pl/), Głównego Inspektora Sanitarnego (https://gis.gov.pl/), Ministerstwa Zdrowia (https://www.gov.pl/web/zdrowie), Polskiego Towarzystwa Wakcynologii (http://ptwakc.org.pl/), Głównego Inspektora Farmaceutycznego (https://www.gif.gov.pl/), do firm farmaceutycznych. Ad 17. W celu uzyskania odpowiedzi można zwrócić się do Światowej Organizacji Zdrowia. Ad 18. PPIS w [...] uważa, że szczepienia ochronne, którym podlega Państwa dziecko są obowiązkowe i wymagalne w przypadku wszczęcia ich egzekucji. W tym zakresie organ omówił skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 (Dz.U. z 2023 r., poz. 909) i zmiany prawa (nowelizacje przepisów), jakie nastąpiły w związku z tym wyrokiem. Mając na uwadze powyższe wymagalność, jak i obowiązek szczepień ochronnych istniał i istnieje nadal po dokonanych zmianach przepisów, a wynikających z przytoczonego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Ad 19. i Ad 20. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.) wydane zostało na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy o [zwalczaniu chorób] zakaźnych u ludzi, a w ocenie organu Minister wykonał należycie delegację ustawową określoną w art. 17 ust. 10 tej ustawy, uwzględniając wytyczne zwarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19, wskazał bowiem w jego treści terminy wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepień. Gdy chodzi o szczegółowe uzasadnienie wykonanych badań i analiz dokonanych przed wydaniem rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. proszę o zapoznanie się z uzasadnieniem projektu tego rozporządzenia na oficjalnych stronach Ministerstwa Zdrowia [...] Ad 21. Ocena zgodności z Konstytucją RP rozporządzenia Ministra Zdrowia stanowi wyłączną prerogatywę Trybunału Konstytucyjnego, w myśl art. 188 pkt 3 Konstytucji. Ad 22. Odpowiedź na pytanie nie jest przedmiotem informacji publicznej z zakresu kompetencji PPIS w [...]. Żaden przepis obowiązującego prawa nie nakłada na Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego obowiązku weryfikacji szczepień obowiązkowych w innych krajach Unii Europejskiej. Różnice w zakresie szczepień obowiązkowych między dwoma sąsiadującymi państwami, takimi jak Niemcy i Polska mogą wynikać głównie z odmiennych polityk zdrowotnych, tradycji, strategii epidemiologicznych oraz decyzji prawnych poszczególnych państw, które mimo swobody przepływu w UE mogą prowadzić do różnych podejść w zakresie szczepień obowiązkowych. Prawo UE zapewnia swobodę przemieszczania się, ale nie narzuca jednolitych wymogów dotyczących szczepień obowiązkowych. Państwa mają autonomię w ustalaniu własnych programów zdrowotnych.
W piśmie procesowym z dnia 23 czerwca 2025 r. (wniesionym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) E. W. i Ł. W., reprezentowani przez pełnomocnika - ad T., wnieśli skargę na bezczynność Inspektor Sanitarny w zakresie udostępnienia informacji publicznej.
Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji publicznej. Skarżący wnieśli o: 1. zobowiązanie PPIS w [...] do rozpoznania wniosku skarżących o udostępnienie informacji publicznej i udzielenia informacji publicznej; 2. orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 4. zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący wystąpili do PPIS w [...] z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dotyczącym szczepień ochronnych. Podniesiono, że "pismem z dnia 30 maja 2025 r. PPIS udzielił odpowiedzi udzielając w nikłym stopniu odpowiedzi na pytania i odsyłając do publikacji. [...] Do dnia dzisiejszego skarżącym nie udostępniono innych informacji poza zawartymi w piśmie z dnia 30 maja 2025 r. mimo obowiązku PPIS. [...] Przesłane przez Organ odpowiedzi są niewystarczające podobnie jak odesłanie do publikacji, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia skarżącym informacji publicznej."
Ponadto skarżący podnieśli, że "udzielenie odpowiedzi niepełnej lub niejasnej (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.) wyczerpuje znamiona bezczynności w udostępnieniu informacji", co uzasadnia również przyjęcie, że "bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa". Na koniec zauważyli, że w niniejszej sprawie "organ winien był udostępnić informację publiczną na żądanie strony skarżącej, albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia stosownie uzasadniając decyzję".
W odpowiedzi na skargę, PPIS w [...], reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, wniósł o oddalenie skargi w całości.
Organ wyjaśnił, że odpowiedzi na wniosek skarżących udzielono w pismach znak [...] z dnia 30 maja 2025 r. (doręczonych skarżącym w dniu 2 czerwca 2025 r.), a z zestawienia powyższych dat wynika, że informacji udzielono bez wątpliwości w granicach ustawowego terminu (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.).
Organ stwierdził, że w kontekście udzielonych przez organ odpowiedzi, w tym również odesłań do materiałów zawartych na stronach internetowych konkretnych podmiotów (organów i instytucji) - do czego PPIS nie był obowiązany, bezpodstawne są twierdzenia skarżących, że "odpowiedzi są niewystarczające", podobnie jak też, że "odesłanie do publikacji" zastępuje udzielenie odpowiedzi. Oczywiste jest, że w zależności od problematyki, której dotyczyło pytanie, udzielone odpowiedzi (udostępnione przez organ administracji informacje publiczne) są dłuższe lub krótsze; jeżeli zaś organ nie posiada (nie dysponuje) konkretnych informacji na temat zawarty w pytaniu - odesłanie do źródeł publikowanych na oficjalnych stronach internetowych było zasadne.
PPIS w [...] zaznaczył, że w niektórych sprawach (np. w odpowiedziach na pytania 13-17, w których nie posiadał wystarczających danych, nie zaniechał odniesienia się do zapytania, lecz poinformował skarżących o możliwościach technicznych uzyskania szczegółowych informacji oraz danych. W tego rodzaju zakresach objętych zapytaniami organ administracji odsyłał do powszechnie dostępnych stron internetowych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, Państwowego Zakładu Higieny, Ministerstwa Zdrowia, Głównego Inspektora Sanitarnego czy Polskiego Towarzystwa Wakcynologii. W ocenie organu dokonanie odesłań do właściwego źródła dostępu do informacji publicznej uzasadnia to, że organ administracji nie znajduje się w posiadaniu wystarczających danych, którymi to zainteresowani byli wnioskodawcy.
Poza tym PPIS stwierdził, że w odniesieniu do części pytań zawartych w pkt 13-17, 21 i 22 wniosku ewentualna odpowiedź na tak sformułowane pytania nie mieści się w pojęciu informacji publicznej i nie daje się przyporządkować żadnej z kategorii wskazanych przykładowo w art. 6 u.d.i.p.
Organ podniósł, że PPIS w [...] bądź udzielił informacji wprost, bądź też wobec nieposiadania danych lub dla uniknięcia wypowiadania się w imieniu kompetentnych organów lub instytucji, wskazał skarżącym źródło uzyskania informacji o poruszonym zakresie spraw.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, PPIS w [...] stwierdził, że stoi na stanowisku, iż nie sposób przypisać mu bezczynności w sprawie objętej skargą. Tym samym też wniosek o dokonanie przez Sąd stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa jest całkowicie chybiony i jako bezpodstawny nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga, jakkolwiek dopuszczalna, nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a.
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj. mających za przedmiot m.in. decyzje administracyjne (pkt 1) oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4), w tym przybierające postać tzw. czynności materialno-technicznych.
Zakres kontroli sądu w sprawach na bezczynność organu w załatwieniu sprawy sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej oraz, czy wydanie określonego aktu prawnego nastąpiło w ustawowo określonym terminie. W myśl art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W myśl art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902) do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 601/05 - w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia sądowe przywołane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W odniesieniu do skarg na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie znajduje zastosowania wymóg z art. 53 § 2b in fine p.p.s.a. w postaci uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu (por. np. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2433/18).
Poza tym, w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) - dalej: k.p.a., z wyjątkiem, o którym mowa w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. - wobec czego przed wniesieniem skargi nie ma obowiązku wyczerpania trybu przewidzianego w art. 53 § 2b p.p.s.a., a zatem nie zachodzi konieczność wniesienia ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt I OSK 1917/18 i 21 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 4287/18).
Warto jeszcze zauważyć, że zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność można wnieść "w każdym czasie" - a które to określenie musi być postrzegane w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 17 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 973/19).
Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności skargi, Sąd wyjaśnia, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Z kolei rodzaje informacji, które ustawa w ramach katalogu otwartego uznaje w szczególności za informację publiczną, określone zostały w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów.
Wobec tego należy wyjściowo zauważyć, że adresat wniosku – tj. w tym wypadku państwowy powiatowy inspektor sanitarny – jest co od zasady podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest organem władzy publicznej. Zagadnienie to pozostawało zresztą poza sporem w niniejszej sprawie.
Udostępnianiu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o ich organizacji oraz o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i lit. d u.d.i.p.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.i.p., informację publiczną stanowi również informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym między innymi o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (pkt 3 lit. a) oraz dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności m.in. treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (pkt 4 lit. a).
Na tym tle w orzecznictwie stwierdza się, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2024 r., poz. 416 ze zm.), w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Przede wszystkim informację publiczną stanowią informacje zbierane przez organ dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, które gromadzone są w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych. Powyższe dane stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.
Zdaniem Sądu, z obszernego zakresu pytań przedstawionych we wniosku skarżących z dnia 15 maja 2025 r. (data wpływu do organu: 19 maja 2025 r.) nie wszystkie z podniesionych kwestii w ogóle mogły być uznane za żądanie udzielenia przez organ informacji publicznej, czyli informacji, które odnoszą się do publicznej sfery działalności tego organu, a zostały wytworzone lub są posiadane przez ten organ. Część podnoszonych kwestii dotyczy informacji ogólnych dotyczących ochrony zdrowia, w szczególności związanych z problematyką szczepień, w których posiadaniu są inne organy.
Sąd w pełni zgadza się w tym względzie ze stanowiskiem przedstawionym przez organ w odpowiedzi na skargę.
W rozpoznawanej sprawie skarżący domagali się w swoim wniosku z dnia 15 maja 2025 r. udzielenia informacji w zakresie szczegółowo przedstawionym we wstępnej części niniejszego uzasadnienia obejmującym 20 pytań. Wniosek wpłynął do organu w dniu 19 maja 2025 r. Organ w ustawowym terminie 14 dni, tj. 30 maja 2025 r. udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania zawarte we wniosku. Odpowiedź została doręczona odrębnie każdemu z wnioskodawców w dniu 2 czerwca 2025 r.
W związku z tym całkowicie chybiony okazał się zarzut naruszenia przepisów art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy pozwalają stwierdzić, że organ wypełnił obowiązek określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a który to przepis przewiduje, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Jakichkolwiek podstaw faktycznych pozbawiony jest także zarzut naruszenia art. 2 ust. 2 czy art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.. Organ nie przyjmował, że żądanie wniosku dotyczy informacji przetworzonej. Ponadto z akt sprawy wynika jednoznacznie, że organ udzielił odpowiedzi na każde pytanie zawarte we wniosku skarżących, a przy tym na żadnym etapie załatwiania wniosku nie formułował wobec wnioskodawców oczekiwań wykazania interesu faktycznego, czy prawnego w uzyskaniu informacji.
W ocenie Sądu, mając na względzie wcześniejsze uwagi, organ prawidłowo i w możliwie pełny sposób oraz w ustawowym terminie wywiązał się z obowiązku udostępnienia posiadanej informacji publicznej. Podkreślenia wymaga, że organ udzielił odpowiedzi na wszystkie zadane pytania od 1 do 22, odnosząc się merytorycznie do wszystkich zadanych przez skarżących pytań. Organ udzielił możliwie wyczerpujących wyjaśnień i nie pozostawił żadnego z pytań bez odpowiedzi. Nawet jeżeli któreś z pytań nie dotyczyło informacji publicznej, skutkiem czego organ nie był zobowiązany do udostępnienia takich informacji, to i tak udzielił wnioskodawcom wyczerpującej odpowiedzi zgodnie z posiadanym stanem wiedzy i w zakresie dysponowania taką informacją. W przekonaniu Sądu organ podjął zatem ponadstandardowe działania celem wyjaśnienia skarżącym zagadnień, które były dla nich szczególnie istotne, gdyż dotyczyły kwestii związanych z obowiązkowymi szczepieniami ich dziecka.
W następnej kolejności Sąd wyjaśnia, że nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej zagadnienia z zakresu wiedzy medycznej, farmakologii, jakości i skuteczności leków i szczepień, ochrony zdrowia oraz metod postępowania leczniczego (por. np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Sz 211/22 i wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 10/23, dostępne jw.). Zagadnienia te nie mieszczą się w zakresie informacji o sprawach publicznych, rozumianych jako informacje wytworzone przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne lub inne podmioty, które wykonują funkcje i zadania publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, ani też informacje odnoszące się do władz, osób i innych podmiotów publicznych.
Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażane przez sądy administracyjne, w myśl którego organ w trybie informacji publicznej nie jest też zobowiązany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów (por. m.in. wyroki WSA w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 664/20; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Gd 170/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Lu 139/22 dostępne jw.).
W tym miejscu Sąd wskazuje, że z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. wprost wynika, iż obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W razie niedysponowania żądaną informacją publiczną, po stronie adresata wniosku nie powstaje zatem również obowiązek wydania decyzji przewidzianej w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W orzecznictwie podkreśla się bowiem, że wskazanie, iż podmiot, do którego skierowano żądanie udzielenia informacji publicznej, informacji tej nie posiada, nie stanowi odmowy jej udzielenia. W takiej sytuacji adresat wniosku – tak jak i w przypadku żądania informacji niebędącej informacją publiczną – zobowiązany jest jedynie powiadomić pisemnie wnioskodawcę o tym fakcie (por. wyroki NSA z dnia 27 września 2002 r. sygn. akt II SAB 289/02 i 16 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1644/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt II SAB/Wa 103/12 i wyrok WSA w Kielcach z dnia 5 listopada 2008 r. sygn. akt SAB/Ke 42/08, dostępne jw.).
Co więcej, za prawidłowe Sąd uznaje stanowisko, że organ nie ma obowiązku wydawania decyzji w sytuacji, gdy podanie o udzielenie informacji obejmuje żądania udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SAB/Go 18/23 dostępny jw.). Udostępnieniu nie podlega bowiem informacja, która nie jest informacją publiczną, ani informacja, która nie jest w posiadaniu danego organu. W tym trybie należy udostępnić informacje i dokumenty będące w posiadaniu organu, przez niego wytworzone, przetwarzane lub mu przekazane, jeżeli zawierają żądana we wniosku informację. W związku z tym PPIS w [...] nie był obowiązany do udziela informacji dotyczących zadań czy kompetencji innych organów administracji publicznej.
Przypomnieć również należy, że prawo dostępu do informacji publicznej jest prawem politycznym obywatela, mającym na celu realizację jego konstytucyjnego uprawnienia do kontroli władz publicznych. Charakter tego uprawnienia powoduje, że to wnioskodawca jest gospodarzem postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej, wyznaczając zakres swojego żądania, tj. jakie informacje i w jakiej formie chce otrzymać lub z chce się z nimi zapoznać (patrz: wyrok NSA z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt I OSK 59/17, dostępny jw.). Natomiast skarga nie zawiera indywidualnych zarzutów, odnoszących się do okoliczności faktycznych tej konkretnej sprawy. Skarga nie wskazuje chociażby, z jakich powodów udzielona skarżącym informacja i w jakim punkcie nie wyczerpuje zakresu przedmiotowego wniosku. Samo tylko niezadowolenie strony z uzyskanych informacji nie może kreować zasadności skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej.
Trzeba także zwrócić uwagę na to, że po uzyskaniu odpowiedzi skarżący nie zgłaszali organowi żadnych zastrzeżeń co do kompletności lub jasności udzielonych informacji, lecz od razu skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego, w której zarzucili niewystarczające, niepełne i niejasne udzielenie odpowiedzi. Przy czym, z powyższym zarzutem w przekonaniu Sądu nie można się zgodzić.
Organ udzielił odpowiedzi na pytania, które dotyczyły informacji publicznej i którą posiada. Ponadto poinformował skarżących o tym, że pewnych kategorii informacji nie posiada lub że sprawami takimi się nie zajmuje, czy że zagadnienia, o które pytają wnioskodawcy nie należą do jego kompetencji, zatem informacji publicznej w takim zakresie nie może udzielić. Ponadto poinformował skarżących w kwestiach, które nie dotyczyły bezpośrednio działań organu zgodnie z posiadaną wiedzą i w zakresie, w jakim organ dysponuje daną informacją. Natomiast w skardze pełnomocnik stron wyraził ogólnikowe niezadowolenie z udzielonych przez organ odpowiedzi, wspierając się stanowiskami orzecznictwa sądów administracyjnych, których nawet nie odniesiono do konkretnych punktów odpowiedzi organu.
Odnosząc się zatem do głównego zarzutu skargi, że przesłane odpowiedzi są niewystarczające dla uznania zrealizowania obowiązku udzielenia informacji publicznej, Sąd podkreśla, że skuteczne postawienie zarzutu dotyczącego udzielenia niewyczerpujących odpowiedzi na pytania postawione we wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga precyzyjnego wskazania, które odpowiedzi są niejasne (niepełne) oraz w jakim zakresie organ powinien je uzupełnić. Ogólne wskazanie, że organ udzielił "w nikłym stopniu odpowiedzi na pytania" jest niewystarczające.
Podsumowując wszystko powyższe, Sąd stwierdza, że organ udzielił odpowiedzi na pytania skarżących w ustawowym terminie, w miarę posiadanych informacji - w sposób możliwie pełny i konkretny. Uczynił to, udzielając wystarczająco szczegółowych odpowiedzi na wszystkie zadane pytania. Stąd też brak podstaw do zarzucenia organowi bezczynności w udostępnieniu żądanej informacji publicznej. W zapytaniach dotyczących kwestii niebędących w zakresie kompetencji PPIS organ wskazał, w jakich specjalistycznych jednostkach można uzyskać odpowiedzi. Żadne z 22 pytań nie pozostało bez odpowiedzi. Zarzuty skargi okazały się zatem bezpodstawne. Brak jest też dokładnego wskazania przez skarżących, w jakim zakresie – ich zdaniem – odpowiedzi były "nikłe", co nie pozwala na szersze ustosunkowanie się do tego zarzutu.
Skoro PPIS w [...] udzielił odpowiedzi na każde pytanie zawarte we wniosku skarżących, na które zobowiązany był odpowiedzieć, jak też nie pominął wyjaśniania tych kwestii, które nie stanowiły informacji publicznej, to nie można zasadnie zarzucać organowi naruszenia prawa, w szczególności zaś powołanych w skardze przepisów art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. W konsekwencji należało uznać, że wniosek skarżących w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej został, wbrew ogólnikowym twierdzeniom skargi, załatwiony prawidłowo i w ustawowo określonym terminie.
Z tych wszystkich względów Sąd stwierdził, że organ nie dopuścił się zarzucanej bezczynności.
W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.