IV SAB/Po 142/22

IV SAB/Po 142/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /sprawozdawca/
Maciej Busz /przewodniczący/
Monika Świerczak
Symbol z opisem
6480
658
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 07 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Ł. Z. na bezczynność Komunikacji Gminy T. Sp. z o.o. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości
Uzasadnienie
W skardze z dnia 9 września 2022 r. Ł. Z. reprezentowany przez pełnomocnika domagał się stwierdzenia bezczynności organu – Komunikacji Gminy T w zakresie odpowiedzi na jego wniosek z dnia 11 sierpnia 2022r. ; zobowiązanie organu do udzielenia w terminie 14 dni odpowiedzi na wskazany wniosek o informację publiczną oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu 11 sierpnia 2022r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej na skrzynkę e-mail podaną na stronie internetowej podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Skarżący do chwili wniesienia skargi nie otrzymał od Komunikacji Gminy T odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że wiadomość, wydruk załączony do skargi nie dotarł do skrzynki odbiorczej spółki. W tym celu dokonano skrupulatnego sprawdzenia całej korespondencji, wszystkich katalogów adresata wiadomości na przestrzeni od 10 do 13 sierpnia 2022r., to jest skrzynki odbiorcze, spam, skrzynki oferowe i "kosz" przeznaczony do wiadomości usuniętych, aby upewnić się czy i w tym miejscu wiadomość nie została omyłkowo usunięta. Skarżący przedstawił jedynie dowód nadania wiadomości drogą mailową, natomiast nie wykazał, że jego mail został prawidłowo doręczony. Spółka stanowczo zaprzecza, aby pismo z dnia 11 września 2022r. zostało jej doręczone. Po upewnieniu się, że wiadomość nie dotarła do skrzynki odbiorczej Spółki niezwłocznie udzielono skarżącemu żądanych informacji i wysłano je listem poleconym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 119 pkt 4 ustawy p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę bez wyznaczania rozprawy.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a ustawy p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie do art. 149 § 1a ustawy p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.). Tym samym przedmiotem sądowej kontroli - w odniesieniu do tego typu skarg - nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Podkreślić należy, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej ponagleniem, o którym mowa w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) i art. 53 § 2b ustawy p.p.s.a., ponieważ w tych sprawach przepisy k.p.a. stosuje się wyłącznie w zakresie wskazanym w art. 16 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.). Stąd też skarga na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej może być wniesiona do sądu administracyjnego bez uprzedniego wniesienia ponaglenia w każdym czasie.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (ust. 2). W świetle ww. przepisu dostępu do informacji publicznej może zatem domagać się każda osoba fizyczna, jeżeli tylko posiada pełnię praw cywilnych.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Spółka z o.o. komunikacja Gminy T. jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Sąd administracyjny orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu administracji publicznej na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności, a więc nie bada merytorycznej zasadności podjętego działania. Sąd ten ma natomiast obowiązek dokonania oceny, biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy, czy rzeczywiście organ (podmiot wykonujący zadania publiczne) pozostaje w bezczynności (por. wyroki NSA: z 20 stycznia 2009 r., II OSK 812/08; z 15 lipca 2010 r., II OSK 2051/09; z 29 września 2010 r., II GSK 827/09, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA; a także w literaturze M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2013, s. 585). Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli zatem podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego udzielił stronie informacji publicznej której się ona domagała, bądź wydał decyzję w trybie art. 16 u.d.i.p. nie można przypisać mu bezczynności. W sytuacji natomiast, gdy żądana przez wnioskodawcę informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy, bądź dotyczy takiej informacji, w stosunku do której istnieje odmienny tryb dostępu, organ nie jest zobowiązany do wydawania decyzji administracyjnej. W takim przypadku może odmówić udzielenia informacji w formie zwykłego pisma, informując jedynie wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa. W sytuacji, gdy żądana informacja nie jest w posiadaniu organu nie jest on zobowiązany do jej udostępnienia czy wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia, lecz powinien jedynie poinformować o tym wnioskodawcę, w drodze pisma mającego postać czynności materialno-technicznej. Pismo to stanowi odpowiedź na wniosek i jednocześnie chroni organ od zarzutu bezczynności.
Wskazać dalej należy, że wniosek o udzielenie informacji publicznej może mieć dowolną postać, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest jego przedmiotem (por. wyrok NSA z 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08, CBOSA). Mimo zatem, że wniosek składany w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie musi odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym, to jednak minimalne wymogi odnośnie takiego wniosku muszą obejmować jasne sformułowanie, pozwalające na określenie przedmiotu i zakresu żądania. Podmiot zobowiązany jest bowiem związany treścią wniosku i nie jest upoważniony do żądania od wnioskodawcy sprecyzowania lub uzupełnienia wniosku. W tym zakresie nie stosuje się art. 64 § 2 k.p.a., pozwalającego organowi na wezwanie strony do uzupełnienia braków podania, ponieważ przepisy k.p.a. w sprawach dostępu do informacji publicznej stosuje się jedynie do decyzji wydanych na podstawie art. 16 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 5 marca 2013 r., I OSK 2889/12, CBOSA).
W związku z tym przyjmuje się, że żądanie oczywiście niejasne, niezrozumiałe nie stanowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a brak wyraźnej podstawy prawnej do uzupełniania wniosku powoduje, że podmiot powinien ograniczyć się do poinformowania, że wniosek nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej (zob. M. Bernaczyk, Prawo do informacji publicznej w Polsce i na świecie, Warszawa 2014, s. 447). W sytuacji gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest niejasny, zawiły lub wychodzi poza zakres uprawnień statuowanych przez u.d.i.p., uznać należy, że nie dotyczy on informacji publicznej (por. wyrok NSA z 30 października 2018 r., sygn. akt I OSK 59/17, CBOSA). Założeniem jednak ustawy o dostępie do informacji publicznej jest jednak niewątpliwie udzielenie wnioskodawcom żądanej informacji publicznej, o ile jest to możliwe i leży w zakresie kompetencji organu.
W realiach niniejszej sprawy skarżący zarzuca organowi bezczynność w rozpoznaniu jego wniosku z dnia 11 sierpnia 2022r. Po pierwsze skarżący nie udowodnił, że email z wnioskiem doszedł skutecznie do organu, organ stanowczo zaprzecza, jakoby otrzymał maila. Wątpliwości budzi też kwestia, czy zapytania zawarte we wniosku dotyczą informacji publicznej. Skarżący pismem z dnia 11.08.2022r. głównie składa reklamację na działalność Komunikacji Gminy T. oraz skargę na kierowcę autobusu, a w ostatnim akapicie "z ostrożności prawnej" składa wniosek o informację publiczną, dotyczący podjętych środków dyscyplinujących wobec kierującego autobusem.
Zarządzeniem z dnia 29.11.2022r. zostały wystosowane 2 wezwania (do organu i skarżącego) o przedstawienie dowodu braku doręczenia maila i dowodu skutecznego jego doręczenia.
Organ odpowiedział na wezwanie Sądu, przesłał zrzut ekranu poczty oraz zaświadczenie o braku w skrzynce pocztowej przedmiotowego wniosku.
W ocenie Sądu, w sytuacji jaka zaistniała w niniejszej sprawie, w której organ kwestionuje fakt złożenia przez skarżącego wniosku z 11 sierpnia 2022r. ciężar wykazania, że wniosek złożony został skutecznie obciąża wnioskodawcę. Trudno bowiem wymagać, by organ wykazywał, że nie otrzymał wniosku. Z kolei skarżący nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego wpływ wniosku do adresata, co świadczy o tym, że wniosek mógł do organu nie dotrzeć. Kwestionując okoliczność złożenia przez skarżącego pocztą elektroniczną (w formie e-mail) wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia 11 sierpnia 2022r., organ wykazał poprzez złożenie wydruku ze swojej skrzynki odbiorczej z dni od 10 do 13 sierpnia 2022r. oraz ze skrzynki obejmującej "spam", że korespondencja strony do niego nie dotarła. Tym samym, brak jest dowodu na to, że organ otrzymał skutecznie przedmiotowy wniosek. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, organ o wniosku z 11 sierpnia 2022r. dowiedział się dopiero ze skargi.
Reasumując, wobec twierdzenia podmiotu zobowiązanego, że do dnia złożenia skargi na bezczynność nie dysponował on wnioskiem skarżącego oraz w sytuacji braku dowodów jednoznacznie świadczących o dotarciu wniosku do adresata, należy stwierdzić, że podmiot zobowiązany nie mógł obiektywnie ustosunkować się do treści żądania skarżącego i podjąć stosownych czynności, przewidzianych ustawowo dla trybu udostępnienia informacji publicznej. Warunkiem powstania obowiązku udostępnienia informacji publicznej jest bowiem skuteczne doręczenie wniosku o jej udostępnienie organowi. Jak wynika z akt sprawy, takie skuteczne złożenie wniosku do organu w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przed dniem wniesienia skargi. Wobec zaś braku skutecznego doręczenia wniosku do organu nie można mówić o jego bezczynności.
Podsumowując należy stwierdzić, że z okoliczności sprawy wynika, że organ nie miał możliwości rozpoznania żądania w trybie przepisów u.d.i.p. i w związku z tym brak było podstaw do uznania, że organ pozostaje w bezczynności w udzieleniu skarżącemu informacji publicznej.
Mając powyższe na uwadze skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.