IV SAB/Po 117/23

IV SAB/Po 117/23 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący sprawozdawca/
Maciej Busz
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Umorzono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 519
art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Dz.U. 2023 poz 103
art. 100c ust. 1-4, art. 100d ust. 1-4
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi M. T. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE postanawia 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; 2. zasądzić od Wojewody na rzecz skarżącej M. T. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. T. w dniu 11 lipca 2023 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wojewodę w przedmiocie udzielania jej zezwolenia na pobyt czasowy, mimo że z odpowiedzi na skargę oraz załączonych akt sprawy wynika, że sprawa dotyczy zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, wszczętego wnioskiem z 02 września 2022 r.
Skarżąca zarzuciła, że organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego:
- art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach tj. z dnia 17 listopada 2021 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354).
Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego:
- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania, a w konsekwencji niewydanie decyzji w zakresie złożonego przez skarżącą wniosku;
- art. 12 § 1 i 2 k.p.a. w zw. art. 35 § 1-3 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie szybkiego i prostego działania w sprawie nieskomplikowanego postępowania dotyczącego zezwolenia na zezwolenie, nadmierne komplikowanie tego postępowania i podejmowanie zbędnych czynności wyjaśniających, co doprowadziło do powzięcia niesłusznych wątpliwości organu, a nadto naraziło skarżącą na straty i zaburzyło zaufanie do organu administracji publicznej.
W związku z powyższym Skarżąca wniosła o
1. uwzględnienie skargi i zobowiązanie Wojewody do załatwienia sprawy w terminie 7 dni od dnia zwrotu akt do organu I instancji lub w innym terminie uznanym za właściwy przez Sąd,
2. stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa,
3. przyznanie od Wojewody na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, ewentualnie w innej wysokości uznanej przez Sąd za właściwą - ewentualnie o wymierzenie organowi grzywny w wysokości do dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 02 września 2022 roku złożyła do Wojewody wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt. Motywy uzasadnienia odnoszą się w całości do zezwolenia na pobyt czasowy. Przez okres od 02 września 2022 roku do dnia złożenia niniejszej skargi decyzja w przedmiocie wydania zezwolenia nie została wydana. W związku z prowadzeniem postępowania w sposób przewlekły dnia 15 czerwca 2023 roku skarżąca wystąpiła do organu z ponagleniem. Wojewoda pozostawił ponaglenie bez rozpoznania pismem z 23 czerwca 2023 roku. Pomimo upływu niemalże przeszło 10 miesięcy wniosek nie został rozpatrzony. Zdaniem skarżącej, akta sprawy pozwalają na wydanie pozytywnej decyzji, a to wobec wypełnienia wszelkich przesłanek ustawowych. Zachowanie organu świadczy jedynie o bezpodstawnym i świadomym wydłużaniu postępowania, co niewątpliwie narusza powołane w skardze zasady ogólne postępowania administracyjnego, normy prawa materialnego, a także uniemożliwia ustalenie charakteru pobytu skarżącej.
Skarżąca dalej argumentowała, że wyczerpała środki zaskarżenia służące w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie poprzez złożenie ponaglenia. Skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania mogła zatem wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
W ocenie skarżącej, w niniejszej sprawie wystąpił stan przewlekłości postępowania przed organem administracji, przez co należy rozumieć sytuację, gdy czas postępowania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ, a także stopnia zawiłości sprawy i postawy samej strony, tj. gdy naruszone zostaje prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. zachodzi możliwość wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. a także możliwość przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przewlekłe prowadzenie postępowania niekorzystnie wpływa na warunki pobytu skarżącej w RP. Co ważniejsze, winy w przekroczeniu ustawowego terminu do rozpatrzenia sprawny nie można upatrywać w działaniu skarżącej. W związku z czym, żądanie zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia wydaje się być celowe. Skarżąca wyraziła nadzieję, że nałożenie sankcji na organ zezwalający zapobiegnie w przyszłości działaniom, które mogłyby wpływać na przewlekłość przyszłych postępowań.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewoda argumentował, że M. T. w dniu 02 września 2022 r. złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z 02 września 2022 r. poinformowano ją o wszczęciu postępowania w przedmiocie udzielenia wnioskowanego zezwolenia oraz o zawieszeniu biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielania cudzoziemcom zezwoleń na pobyt do 31 grudnia 2022 r.
Z uwagi na niepełną dokumentację w sprawie, pismem z 26 lipca 2023r. strona została wezwana do uzupełnienia braków. Ponadto w piśmie poinformowano o zawieszeniu biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielania cudzoziemcom zezwoleń na pobyt do 04 marca 2023 r. Organ wskazał, że podanie w treści skargi, że cudzoziemka złożyła komplet dokumentów pozwalających wydać decyzję w sprawie, nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy, gdyż dokumentacja dołączona do wniosku nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że zostały spełnione wszystkie wymogi do udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, w związku z czym zostało wysłane wskazane wyżej pismo.
Dalej organ podał, że w dniu 19 czerwca 2023 r. do organu wpłynęło ponaglenie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Wojewoda w dniu 26 czerwca 2023 r. na podstawie art. 37 § 3a Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103) pozostawił ponaglenie M. T. bez rozpoznania.
Dalej organ argumentował, że wnioskodawczyni obecnie przebywa na terytorium RP na podstawia zezwolenia na pobyt czasowy, ważnego do 31.10.2022r. przedłużonego do dnia 04.03.2024 r., zatem niezasadny jest zarzut, że brak rozstrzygnięcia w sprawie uniemożliwia ustalenie charakteru pobytu Skarżącej. Wojewoda przytoczył regulację ustawy o cudzoziemcach co do wydania pozwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE – art. 223 w zw. z art. 210 ustawy o cudzoziemcach. Następnie wskazał na niemożność wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności i przewlekłości o jakich mowa w art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 185), a także niemożność wymierzenia grzywny i sum pieniężnych na rzecz skarżącej w związku z niewydaniem rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. W tym zakresie Wojewoda wskazał, że Skarżąca nie przedstawiła argumentacji przemawiającej za przyznaniem jej rekompensaty finansowej, nie wykazała jednoznacznie jakoby doznała krzywdy w związku z prowadzeniem przez Wojewodę postępowania w jej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., w tym w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej.
W pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia dopuszczalności skargi na przewlekłość postępowania. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżąca wypełniła powyższy wymóg formalny, składając pismem z dnia 15 czerwca 2023 r. wymagane ponaglenie, które zostało złożone po upływie 6- miesięcznego terminu o jakim mowa w art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2023 r. poz. 519 z późn. zm., dalej "u.c."), [patrz postanowienie WSA w Poznaniu z 17 sierpnia 2023 r. (sygn. akt IV SAB/Po [...], dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA")].
Poza tym, do skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść "w każdym czasie". Skarga w niniejszej sprawie na przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona w toku toczącego się postępowania administracyjnego i po wniesieniu ponaglenia, zatem w świetle p.p.s.a. jest dopuszczalna.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca M. T. w dniu 02 września 2022 r. złożyła wniosek o udzielenie jej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, zatem nie budzi wątpliwości, że mimo iż jest obywatelką [...] to na terytorium RP nie przybyła w związku z konfliktem [...] r.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 05 czerwca 2023 r. (sygn. akt II OSK 2059/22, CBOSA), zgodnie z którym art. 100c ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 103, dalej "u.p.o.U.") nie ma zastosowanie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku z działaniami zbrojnymi zainicjowanymi 24 lutego 2022 r. W ocenie NSA taka interpretacja nie wynika ani z brzmienia, ani z celu ww. przepisu. Po pierwsze, w przepisie tym mówi się o "cudzoziemcu", a nie "obywatelu Ukrainy". Lege non distinguente, przepis ten dotyczy każdego cudzoziemca, czyli osoby, która nie posiada obywatelstwa polskiego (zob. art. 3 pkt 2 u.c.). Po drugie, trzeba wskazać na szeroki zakres spraw, których dotyczy ten przepis w tym zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE (art. 100c ust. 1 u.p.o.U.). Znaczna część tych spraw nie może mieć jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną (np. zezwolenia na pobyt stały, nie wspominając już o postępowaniach dotyczących cofnięcia posiadanych już zezwoleń). Po trzecie, art. 100c u.p.o.U. wprowadza szereg rozwiązań w sposób istotny ograniczających prawa cudzoziemców, w tym ich prawa do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Trudno znaleźć racjonalne uzasadnienie dla tezy, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadza równocześnie rozwiązania pogarszające sytuację prawną wyłącznie tej grupy cudzoziemców.
Wobec powyższego w niniejszej sprawie M. T. znajdują zastosowanie przepisy u.p.o.U. – art. 100c ust. 1 – 4 i art. 100d ust. 1- 4 u.p.o.U.
Zgodnie z jej art. 100c dodanym przez art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 830) zmieniającej ww. ustawę z dniem 15 kwietnia 2022 r., w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 31 grudnia 2022 r., bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c) u.p.o.U.).
Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (art. 100c ust. 2 u.p.o.U.).
Jednocześnie zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w powyższych sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem, we wskazanym wyżej terminie nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100c ust. 4 u.p.o.U.).
Z kolei zgodnie z art. 100d u.p.o.U. dodanym przez art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 185) zmieniającej ww. ustawę z dniem 1 stycznia 2023 r. - w okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c).
Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (art. 100d ust. 2 u.p.o.U.).
Zgodnie z art. 100d ust. 3 w powyższym okresie:
1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;
2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
Jednocześnie zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w powyższych sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem, we wskazanym wyżej terminie nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100d ust. 4 u.p.o.U.).
Termin określony w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy przedłużony został do 4 marca 2024 r. na mocy art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 1088) zmieniającej ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy z dniem 27 czerwca 2023 r.
W przedmiotowej sprawie dotyczącej skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez organ zastosowanie znajduje przede wszystkim przepis art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.U., który wyłącza możliwość wywodzenia środków prawnych dotyczących przewlekłości w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie zaprzestanie czynności lub dokonuje ich z opóźnieniem. W ocenie Sąd rozpoznającego niniejszą sprawę zastosowanie przepisu art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.U. skutkuje niemożnością dokonania przez Sąd merytorycznej oceny okoliczności konkretnej sprawy w świetle przesłanek i stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Sytuacja wynikająca z treści powyżej przytoczonego przepisu prowadzi zatem w istocie do bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego o jakiej mowa w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Sąd zobowiązany był bowiem do uwzględnia normy prawnej wynikającej z przepisu art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.U., który stanowi przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Postępowanie sądowe w sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE należało zatem umorzyć z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.U., jak w punkcie 1 postanowienia.
O zwrocie kosztów sądowych na rzecz Skarżącej od organu Sąd orzekł stosując odpowiednio przepis art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., w sprawie nie doszło bowiem do oddalenia skargi, jak w punkcie 2 postanowienia. Na koszty te składa się wpis sądowy w kwocie 100 zł zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535).
Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. przez trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).