IV SAB/Po 110/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zobowiązał Szpital w P. S.A. do udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni, stwierdzając jego bezczynność z rażącym naruszeniem prawa.
Spółka W. sp. z o.o. sp. k. wniosła skargę na bezczynność Prezesa Zarządu Szpitala w P. w sprawie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej umowy z projektantem. Szpital początkowo twierdził, że wniosek nie pochodził od Spółki, lecz od jej pracownika, a następnie próbował odmówić udostępnienia informacji uchwałą, która nie została doręczona. Sąd uznał, że Szpital dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązał go do załatwienia wniosku w terminie 14 dni.
Spółka W. sp. z o.o. sp. k. złożyła skargę na bezczynność Prezesa Zarządu Szpitala w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, którą stanowiła umowa z projektantem Bloku Operacyjnego wraz z aneksami. Szpital początkowo twierdził, że wniosek nie pochodził od Spółki, lecz od jej pracownika, a następnie próbował odmówić udostępnienia informacji uchwałą, która nie została doręczona. Sąd administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną, stwierdzając bezczynność Szpitala z rażącym naruszeniem prawa. Sąd podkreślił, że Szpital, jako spółka akcyjna z udziałem samorządu terytorialnego, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, a żądana umowa stanowi taką informację. Sąd zobowiązał Szpital do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od doręczenia odpisu wyroku, stwierdził bezczynność organu oraz zasądził koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Tak, spółka akcyjna, której jedynym akcjonariuszem jest jednostka samorządu terytorialnego, jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej, zwłaszcza gdy dysponuje majątkiem publicznym lub wykonuje zadania publiczne.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wskazując, że podmioty, w których jednostki samorządu terytorialnego mają pozycję dominującą, są zobowiązane do udostępniania informacji publicznych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zobowiązano_do_podjęcia_czynności
Przepisy (13)
Główne
u.d.i.p. art. 1 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Informacja publiczna to każda informacja o sprawach publicznych.
u.d.i.p. art. 4 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym osoby prawne, w których jednostki samorządu terytorialnego mają pozycję dominującą.
u.d.i.p. art. 13 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.
p.z.p. art. 139 § 3
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Umowy w sprawach zamówień publicznych są jawne i podlegają udostępnianiu na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej.
p.p.s.a. art. 149 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania aktu lub dokonania czynności, stwierdza bezczynność i może stwierdzić rażące naruszenie prawa.
Pomocnicze
u.d.i.p. art. 13 § 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie 14 dni, podmiot obowiązany powiadamia o powodach opóźnienia i terminie udostępnienia, nie dłuższym niż 2 miesiące.
u.d.i.p. art. 16 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji.
u.d.i.p. art. 17 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Do rozstrzygnięć podmiotów niebędących organami władzy publicznej o odmowie udostępnienia informacji stosuje się odpowiednio przepisy art. 16.
p.p.s.a. art. 119 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zasądza zwrot kosztów postępowania.
k.p.a. art. 63 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wniosek powinien być podpisany.
k.p.a. art. 64 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ wzywa do uzupełnienia braków formalnych wniosku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony przez spółkę, a nie jej pracownika. Szpital, jako spółka akcyjna z udziałem samorządu, jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. Umowa zawarta w trybie prawa zamówień publicznych stanowi informację publiczną. Szpital dopuścił się bezczynności, nie załatwiając wniosku w ustawowym terminie i nie doręczając decyzji odmownej. Działania Szpitala po wniesieniu skargi, w tym próba wykazania, że wniosek nie pochodził od spółki, świadczą o złej wierze i rażącym naruszeniu prawa.
Odrzucone argumenty
Szpital twierdził, że wniosek nie pochodził od spółki, lecz od jej pracownika. Szpital próbował argumentować, że nie doszło do bezczynności, ponieważ nie było formalnego wniosku od spółki.
Godne uwagi sformułowania
"Obrona" przed zarzutem bezczynności [...] jawią się jako skrajnie niewiarygodne i podyktowane wyłącznie względami taktyki procesowej. "Działanie Szpitala – nacechowane ewidentnie złą wiarą i wolą nieudostępnienia żądanej informacji "per fas et nefas" – nie może pozostać bez wpływu na ocenę charakteru zarzucanej mu w skardze bezczynności." "Sąd nie ma najmniejszych wątpliwości co do bezczynności Szpitala (jego Zarządu) w załatwieniu przedmiotowego wniosku Spółki." "bezwzględnie wymagać będą własnoręcznego podpisu wnioskodawcy (podpisu elektronicznego) na wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jego brak winien być usuwany w postępowaniu naprawczym, regulowanym w art. 64 § 2 k.p.a."
Skład orzekający
Józef Maleszewski
sędzia
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
sędzia
Tomasz Grossmann
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że spółki z udziałem samorządu są zobowiązane do udostępniania informacji publicznej, a umowy w trybie zamówień publicznych są informacją publiczną. Podkreślenie konsekwencji bezczynności organu i znaczenia prawidłowego procedowania przy odmowie udostępnienia informacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki z udziałem jednostki samorządu terytorialnego i wniosku o udostępnienie umowy z zamówienia publicznego. Interpretacja przepisów k.p.a. w kontekście wniosków o dostęp do informacji publicznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak organ publiczny (szpital) próbował uniknąć udostępnienia informacji, stosując wątpliwe argumenty prawne i proceduralne. Pokazuje to praktyczne aspekty prawa dostępu do informacji publicznej i rolę sądów administracyjnych w egzekwowaniu tych praw.
“Szpital próbował ukryć umowę z projektantem. Sąd administracyjny: bezczynność z rażącym naruszeniem prawa!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SAB/Po 110/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Tomasz Grossmann /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
III OSK 10/23 - Wyrok NSA z 2024-09-26
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 13, art. 14, art. 16, art. 17, art. 21,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1843
art. 139 ust. 3
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 06 października 2022 r. sprawy ze skargi W. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. na bezczynność Prezesa Zarządu Szpitala w P. Spółka Akcyjna z siedzibą w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Zarządu Szpitala w P z siedzibą w P. do załatwienia wniosku W. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. z [...] czerwca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezes Zarządu Szpitala w P z siedzibą w P. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu ww. wniosku; 3. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Szpitala w P. S.A. z siedzibą w P. na rzecz skarżącej W. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 29 czerwca 2022 r. W. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. (dalej jako "Skarżąca" lub "Spółka"), reprezentowana przez r.pr. M. S.-S., wniosła skargę na bezczynność Prezesa Zarządu Szpitala w P z siedzibą w P. (dalej jako "Szpital") w sprawie wniosku Spółki z [...] czerwca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zarzuciwszy Szpitalowi naruszenie prawa materialnego, tj.:
. art. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, z późn. zm., dalej w skrócie "u.d.i.p.") – przez odmowę udzielenia informacji publicznej;
. art. 4 ust. 1 u.d.i.p. – przez uznanie, że Szpital działający w formie spółki akcyjnej nie stanowi podmiotu obowiązanego do udostępniania informacji publicznej;
. art. 16 u.d.i.p. – przez brak odmowy udostępnienia informacji publicznej w formie decyzji
– Spółka wniosła o: 1) zobowiązanie Szpitala do udostępnienia Skarżącej informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z 09 czerwca 2022 r., 2) stwierdzenie, że bezczynność Szpitala nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi jej autorka wyjaśniła, że wnioskiem z [...] czerwca "2021 r." (oczywista omyłka – powinno być 2022 r. – uw. Sądu] Skarżąca zwróciła się do Szpitala o udostępnienie informacji publicznej w postaci umowy z projektantem T. D. na zaprojektowanie Bloku Operacyjnego w Szpitalu, wraz z wszystkimi aneksami do tej umowy (dalej jako "Umowa"). W dniu 27 czerwca 2022 r. wpłynęło do Spółki pismo Szpitala z 22 czerwca 2022 r., z którego wynika, że Uchwałą nr [...] Zarządu Szpitala z [...] czerwca 2022 r. odmawia on udostępnienia informacji publicznej w postaci Umowy, przy czym z pisma tego nie wynikało, z jakiego powodu odmówiono Skarżącej dostępu do informacji publicznej, ani nie została do niego załączona ww. uchwała. Skarżąca – jak dalej stwierdziła – nie zna powodów odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, jednak żaden nie zasługuje na uwzględnienie. W dalszej części skargi Spółka wykazywała, że żądana Umowa stanowi informację publiczną (co przesądzać ma art. 139 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych) oraz że Szpital, choć funkcjonuje jako spółka akcyjna (której jedynym akcjonariuszem jest Powiat P.), jest obowiązany do udzielania informacji publicznej (jako podmiot leczniczy, w dodatku dysponujący w całości majątkiem publicznym jednostki samorządu terytorialnego). Wskazała także na możliwe sposoby załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz na czym polega stan bezczynności w załatwieniu takiego wniosku. Do skargi jej autorka dołączyła szereg załączników, w tym: korespondencję e-mail z [...] czerwca 2022 r. oraz pismo Szpitala z [...] czerwca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Szpital przedłożył Uchwałę nr [...] Zarządu Szpitala z [...] lipca 2022 r. o przekazaniu skargi Spółki wraz z wnioskiem o jej oddalenie. W uzasadnieniu tej uchwały wyjaśniono, że:
- skierowaną na jego działania skargę Szpital traktuje tylko i wyłącznie jako skargę na bezczynność – na co wskazuje petitum skargi – a nie na odmowę informacji publicznej, albowiem takiej odmowy względem Skarżącej nie dokonano;
- podstawą wniosku o oddalenie skargi jest okoliczność, że Spółka nie zwróciła się do Szpitala z wnioskiem, na który wskazuje w skardze. Załączony do skargi mail z [...] czerwca 2022 r., który ma stanowić wniosek o udostępnienie informacji publicznej, został nadany przez J. K.. Z treści tego maila nie wynika, by osoba ta działała w imieniu Spółki. Szpital nie może zatem pozostawać w bezczynności w udzieleniu informacji publicznej, skoro nie został skierowany do niego wniosek o udzielenie takiej informacji właśnie przez Skarżącą;
- załączone do skargi pismo Szpitala z [...] czerwca 2022 r. zostało błędnie skierowane do Spółki. Nie potwierdza ono także, że Skarżąca skierowała do Szpitala pismo o treści wskazanej w skardze;
- Szpital udzielił odpowiedzi na zapytanie mailowe z [...] czerwca 2022 r. – jest to jednakże okoliczność związana z inną sprawą. Szpital nie pozostaje w bezczynności w związku z kierowanymi do niego zapytaniami w trybie dostępu do informacji publicznej.
W replice na odpowiedź na skargę, pełnomocnik Spółki podtrzymał w całości skargę oraz szczegółowo odniósł się do twierdzeń Szpitala. W szczególności wskazał, że aktualnie prezentowanej przez Szpital tezie, jakoby z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej nie wystąpiła Spółka, lecz jej pracownik (J. K.) – co ma czynić skargę bezzasadną – przeczy całokształt materiału dowodowego w sprawie. Wniosek został złożony elektronicznie ze skrzynki firmowej Spółki. W odpowiedzi na wniosek pracownik Szpitala, również za pośrednictwem poczty elektronicznej, przesłał skan pisma nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, a jego oryginał został doręczony Spółce [...] czerwca 2022 r. Do pisma nie została doręczona uchwała nr [...] Zarządu Szpitala, do której odwoływało się pismo. Aktualna argumentacja o błędnym skierowaniu ww. pisma do Spółki została stworzona wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania. Szpital dopiero po doręczeniu mu w dniu 04 lipca 2022 r. skargi Spółki skierował do ww. pracownika Spółki dnia 08 lipca 2022 r. pismo "w uzupełnieniu pisma z 22 czerwca 2022 r.", do którego została załączona uchwała nr [...] Zarządu Szpitala, z treści której wynika, że Szpital odmawia J. K. udostępnienia informacji publicznej w postaci Umowy. W ocenie Spółki uchwała ta została stworzona wyłącznie dla potrzeb niniejszego postępowania, w związku z otrzymaną przez Szpital skargą na bezczynność. W dalszej części repliki pełnomocnik Spółki odniósł się do treści samej uchwały, wskazując, że to Spółka była wnioskodawcą i że rzeczywistą podstawę odmowy udostępnienia żądanej informacji stanowiła ewentualna możliwość wykorzystania Umowy do postępowań sądowych pomiędzy Spółką a Szpitalem. Autorka repliki zgłosiła również zastrzeżenia względem formy, w jakiej doszło do odmowy udostępnienia informacji publicznej przez Szpital, wywodząc, że analiza przepisów u.d.i.p. nie pozwala na stwierdzenie, aby możliwe było udzielenie odmowy w formie uchwały, a nie decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga na bezczynność zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm., w skrócie "p.p.s.a.").
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj. mających za przedmiot m.in. decyzje administracyjne (pkt 1) oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4), w tym przybierające postać tzw. czynności materialno-technicznych.
W myśl art. 21 in principio ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, z późn. zm.; w skrócie "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Jednakże zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA. Zasady tej nie zmieniło wprowadzenie do art. 37 k.p.a. – a w ślad za tym także do art. 52 § 2 p.p.s.a. – z dniem 1 czerwca 2017 r., mocą ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), nowego środka zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji, w postaci ponaglenia (w miejsce dotychczas stosowanych w takich przypadkach: zażalenia albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa). W konsekwencji w odniesieniu do skarg na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie znajduje zastosowania wymóg z art. 53 § 2b in fine p.p.s.a., w postaci uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu (por. wyrok NSA z 28.01.2020 r., I OSK 2433/18, CBOSA).
Ponadto do skarg na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 11.05.2011 r., I OSK 716/11; z 26.05.2011 r., I OSK 857/11; dostępne w CBOSA). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29.04.2011 r., I FSK 249/10, CBOSA; por. też wyrok WSA z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11, CBOSA). Trafność takiej wykładni potwierdza obecnie – dodany z dniem 1 czerwca 2017 r. – przepis art. 53 § 2b p.p.s.a., zgodnie z którym skargę na bezczynność można wnieść "w każdym czasie", które to określenie musi być postrzegane w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 17.11.2020 r., II OSK 973/19, CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że analiza akt sprawy i stanowisk procesowych stron pokazuje, że bezspornie do dnia wniesienia skargi – a nawet później (do dnia wyrokowania) – nie została doręczona Spółce decyzja (verba legis: "rozstrzygnięcie") Szpitala o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Albowiem podjęta ponoć w tym przedmiocie uchwała nr [...] Zarządu Szpitala, wzmiankowana w piśmie Szpitala z [...] czerwca 2022 r. (nr [...]) doręczonym Spółce w dniu [...] czerwca 2022 r., nie została do tego pisma załączona. Z kolei uchwała wysłana przez Szpital już po wniesieniu skargi, jakoby "w uzupełnieniu pisma z dnia [...] czerwca 2022 r.", nie została skierowana do Spółki, lecz imiennie do jej pracownika, J. K..
Mając to wszystko na uwadze, Sąd uznał skargę na bezczynność wniesioną w niniejszej sprawie przez W. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania.
Przedmiotem skargi uczyniono bezczynność Prezesa Zarządu Szpitala w P w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Od razu należy zaznaczyć, że Sąd nie podzielił stanowiska Szpitala, ani nie dał wiary jego sugestiom i wyjaśnieniom, jakoby ww. wniosku – sporządzonego i wysłanego drogą mejlową przez pracownika Spółki, aplikanta radcowskiego J. K. – nie należało traktować jako wniosku wystosowanego przez Spółkę (w jej imieniu), lecz "prywatnie" (imieniem własnym) przez tegoż pracownika.
Za koniecznością uznania spornego wniosku z [...] czerwca 2022 r. za wniosek samej Spółki – a także za tym, że ów wniosek przez Szpital został faktycznie w ten sposób potraktowany i skwitowany – przemawia zarówno treść, jak i okoliczności złożenia tego wniosku, a także treść oraz okoliczności udzielenia na niego odpowiedzi przez Szpital pismem z [...] czerwca 2022 r.
Dość powiedzieć, że ów wniosek został wysłany ze służbowego adresu e-mail pracownika Spółki, przypisanego do domeny "[...]", i podpisany imieniem i nazwiskiem pracownika (J. K.) ze wskazaniem jego "pozycji" (funkcji / stanowiska) w strukturze Spółki ("Aplikant radcowski"), a ponadto opatrzony stopką z wyraźnym wskazaniem danych adresowych i kontaktowych Spółki, jej numerów KRS i NIP, oraz klauzulą o możliwej poufności treści wiadomości, z prośbą o zawiadomienie w przypadku omyłkowego otrzymania przez adresata, i podziękowaniem ze strony Spółki. Także zwięzła treść tego wniosku oraz dalszej korespondencji mejlowej pomiędzy ww. pracownikiem Spółki, a pracownikiem Szpitala, M. K.-P., która wiadomość zawierającą ów wniosek odczytała, świadczą o tym, że korespondencja ta przebiegała pomiędzy osobami, które były świadome, w czyim imieniu działają (odpowiednio: Spółki oraz Szpitala) i jakie role w strukturze tych podmiotów pełnią. Dalej, w wiadomości e-mail z [...] czerwca 2022 r. stanowiącym odpowiedź Szpitala na ww. wniosek, podano sygnaturę i datę formalnego pisma-odpowiedzi – którego to pisma skan został załączony do wiadomości – oraz informację, że "oryginał pisma został nadany drogą tradycyjną na adres korespondencyjny". Z samego zaś pisma (skanu) jasno wynika, że jego adresatem uczyniono Spółkę, a nie jej pracownika, który opracował wniosek. Z ww. pisma wynika też, że "zgodnie z Uchwałą nr [...] Zarządu [...] podjętą w dniu 21 czerwca 2022r., Szpital odmawia udostępnienia informacji publicznej w postaci: umowy [...] szczegółowo określonej w złożonym w formie mailowej wniosku z dnia [...] czerwca 2022r." [przy czym, zauważmy, tożsamy numer uchwały ("1") ma każda przekazana Sądowi uchwała Zarządu Szpitala, różniąc się jedynie dniem podjęcia – uw. Sądu]. Samej tej uchwały (jej skanu) do zeskanowanego pisma jednak nie załączono. Skarżąca twierdzi, że takiej uchwały nie otrzymała, czemu Szpital nie zaprzecza. Przeciwnie, twierdzi w odpowiedzi na skargę, że "udzielił odpowiedzi na zapytanie mailowe z dnia [...] czerwca 2022 r. – jest to jednakże okoliczność związana z inną sprawą".
Oczywiście, o ile samo nadanie wiadomości e-mail z konta służbowego nie musi jeszcze automatycznie oznaczać złożenia oświadczenia określonej treści w imieniu podmiotu zatrudniającego (bądź innego dysponenta domeny służbowej) – choć z pewnością rodzi takie domniemanie – to jednak nie sposób dać wiary wyjaśnieniom Szpitala, że z treści spornego mejla-wniosku nadanego przez pracownika Spółki "nie wynika, by osoba ta działała w imieniu W. Sp. z o.o. sp.k.". O tym, że było to działanie ewidentnie w imieniu Spółki – podkreślmy: czytelne dla obu stron – świadczą już dowodnie wskazane wyżej elementy treściowe i kontekst sytuacyjny złożenia ww. wniosku oraz reakcji nań adresata.
W konsekwencji Sąd uznał, że obrana przez Szpital w odpowiedzi na skargę "linia obrony" przed zarzutem bezczynności – w postaci twierdzenia, jakoby sporny wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie był wnioskiem Spółki, lecz imiennie podpisanego pod tym wnioskiem jej pracownika – oraz podjęte w związku z tym działanie, polegające na skierowaniu do tego pracownika (zauważmy: w tym samym dniu, w którym została sporządzona odpowiedź na skargę, tj. 08 lipca 2022 r.) "w uzupełnieniu pisma z [...] czerwca 2022 r." uchwały Zarządu Szpitala o odmowie udostępnienia informacji publicznej, jawią się jako skrajnie niewiarygodne i podyktowane wyłącznie względami taktyki procesowej.
Wypada od razu w tym miejscu zaznaczyć, że takie działanie Szpitala – nacechowane ewidentnie złą wiarą i wolą nieudostępnienia żądanej informacji "per fas et nefas" – nie może pozostać bez wpływu na ocenę charakteru zarzucanej mu w skardze bezczynności (o czym niżej).
Przesądziwszy, że sporny wniosek mejlowy o udostępnienie informacji publicznej z 09 czerwca 2022 r. powinien być (i pierwotnie był) traktowany jako wniosek pochodzący do Spółki, należy wskazać, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ze skargi na bezczynność niezbędne jest rozważenie następujących kwestii:
(i) czy Szpital (jego Zarząd lub Prezes Zarządu) jest podmiotem obowiązanym do udzielania informacji publicznej;
(ii) czy taką informację (publiczną) stanowią informacje żądane przez Spółkę;
(iii) czy Szpital (jego Zarząd) prawidłowo załatwił sprawę ww. wniosku Skarżącej.
Ad (i)
Jest poza sporem, że można skutecznie żądać zapewnienia dostępu do informacji publicznej tylko od takich podmiotów, na których ciąży ustawowy obowiązek udostępnienia ww. informacji. Podmioty te zostały wskazane przez ustawodawcę przede wszystkim w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., który stanowi, że: "Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów."
Jakkolwiek sam organ (Zarząd Szpitala) nie neguje faktu bycia podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej – okoliczność ta, w świetle stanowisk procesowych stron, nie jawi się jako sporna – trzeba tę kwestię jednoznacznie przesądzić. W związku z tym wypada zauważyć – w ślad za wywodami zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2019 r. o sygn. akt I OSK 2298/17 (CBOSA) – że dysponowanie przez szpital majątkiem publicznym jest tylko jedną z przesłanek kreujących obowiązek udostępnienia informacji publicznej. Drugą i jednocześnie samodzielną przesłanką jest wykonywanie zadań publicznych. "[D]la określenia istnienia obowiązku udzielenia informacji publicznej ma znaczenie rodzaj wykonywanej działalności, a szpital działający w formie spółki prawa handlowego, udzielający świadczeń leczniczych finansowanych ze środków publicznych, w odniesieniu do tych świadczeń i ze względu na nie, należy do kategorii podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznych".
Jak wynika z zalegającego w aktach sprawy odpisu KRS Szpitala, działającego w formie spółki akcyjnej, jedynym akcjonariuszem tej spółki jest Powiat P.. Nie ulega zatem wątpliwości, że Szpital zalicza się do grona, wyszczególnionych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., "osób prawnych, w których jednostki samorządu terytorialnego mają pozycję dominującą". I już na tej podstawie można stwierdzić, że Szpital (reprezentujący go Zarząd) należy do kręgu podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznych, będących w jego posiadaniu (zob. art. 4 ust. 3 w zw. z ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.).
Jak to już wyżej wskazano, kwestia ta nie była pomiędzy stronami sporna, co do zasady. Dostrzegalna rozbieżność (a raczej niekonsekwencja) dotyczyła jedynie dookreślenia podmiotu zobowiązanego – czy mianowicie jest nim spółka jako osoba prawna, czy wprost osoby ją reprezentujące (tu: Zarząd Szpitala, względnie Prezes Zarządu). W związku z tym wypada zauważyć, że w świetle aktualnego orzecznictwa sądowego w sprawach ze skarg na bezczynność, kwestia ta, nie będąc ujmowaną jednolicie, z pewnością jawi się jako pozbawiona prawnej doniosłości w tych sprawach.
Ad (ii)
Przechodząc do oceny, czy żądana przez Spółkę informacja jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., należy zauważyć, że i ta kwestia nie była w niniejszej sprawie sporna pomiędzy stronami. Szpital bowiem nie negował tego, że określona we wniosku umowa na zaprojektowanie szpitalnego bloku operacyjnego (wraz ze wszystkimi aneksami do tej umowy), zawarta w trybie prawa zamówień publicznych, stanowi informację publiczną.
Sąd taką kwalifikację prawną żądanej informacji w pełni podziela.
Wypada wyjść od stwierdzenia, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP). Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP).
Tryb udzielania informacji, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, określają ustawy (art. 61 ust. 4 ab initio Konstytucji RP). Rudymentarnym aktem prawnym regulującym tę problematykę jest ustawa o dostępie do informacji publicznej, która normuje podstawowe zasady oraz tryby udostępniania informacji tego rodzaju. Jednocześnie ustawa ta wprowadziła swoistą definicję legalną "informacji publicznej", przez którą – zgodnie ze wspomnianym wcześniej art. 1 ust. 1 u.d.i.p. – należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". Z kolei w przepisie art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zostało zawarte przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu – w którym znalazły się m.in. informacje o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit a tiret pierwsze u.d.i.p.) czy majątku publicznym, w tym o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c (tj. w szczególności majątkiem jednostek samorządu terytorialnego), oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach (zob. art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d), a także o dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty, o których mowa w lit. a-c, mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych, oraz dysponowaniu tymi dochodami i sposobie pokrywania strat (zob. art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. e).
W tym miejscu Sąd zaznacza, że jakkolwiek zarówno w samym wniosku, jak i w skardze wnioskowana Umowa nie została bardziej uszczegółowiona – przez podanie jej daty i numeru – to jednak z pewnością z jej zidentyfikowaniem nie miał problemu Szpital, co wynika jasno z jego odpowiedzi z [...] czerwca 2022 r.
Pośrednio przedmiot wniosku zakreśla także powołana przez Skarżącą regulacja – nieobowiązującej już od 01 stycznia 2021 r. (ale niewykluczone, że obowiązującej w czasie zawierania Umowy) ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1843, z późn. zm., w skrócie "p.z.p.2004") – tj. jej art. 139 ust. 3, w myśl którego umowy są jawne i podlegają udostępnianiu na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej.
W tym kontekście należy zauważyć, że – po pierwsze – w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że "informację publiczną stanowi treść dokumentów urzędowych, wystąpień, a także ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej bądź podmioty gospodarujące mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, niezależnie od tego, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Zatem nie ulega wątpliwości, że będą to także informacje związane z zamówieniami publicznymi, w zakresie objętym regulacjami ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych" (zob. wyrok NSA z 09.11.2011 r., I OSK 1372/11, CBOSA). Co za tym idzie, "do spraw wszczętych w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej podmiot zobowiązany do jej udzielenia stosuje przepisy tej ustawy przy uwzględnieniu szczególnych unormowań ustawy Prawo zamówień publicznych. Tego rodzaju regulacja prawna zawarta w ww. ustawie nie oznacza jednak, że inne niż umowy dokumenty dotyczące postępowań przetargowych i szeroko pojętej realizacji zamówień, nie zawierają informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu. Zasada jawności postępowania o udzielenie zamówienia publicznego rozciąga się również na inne dokumenty związane z postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego. Z ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika także obowiązek udostępniania innych, niż umowy, dokumentów posiadających walor informacji publicznej, a dotyczących postępowań przetargowych i szeroko pojętej realizacji zamówień, skoro dostęp do informacji publicznej dotyczy sfery faktów" (zob. wyrok NSA z 21.04.2022 r., III OSK 2885/21, CBOSA).
Uzupełniająco wypada zauważyć, że nawet gdyby wnioskowana Umowa lub aneksy do niej podlegały reżimowi prawnemu nowej ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1710; w skrócie "p.z.p.2019") – czego na podstawie akt sprawy nie sposób przesądzić, nie znając w szczególności daty zawarcia Umowy (odpowiednio: aneksów) – to i tak okoliczność ta nie miałaby istotnego wpływu na ocenę statusu wnioskowanej informacji. Albowiem trafnie w literaturze przedmiotu podkreśla się dalszą aktualność orzecznictwa wydanego na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy (zob. P. Bogdanowicz, Dostęp do informacji w zamówieniach publicznych w prawie polskim i jego główne ograniczenia, Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa 2021, s. 4 i n.).
Tym samym żądaną przez Spółkę Umowę zawartą w trybie zamówienia publicznego należy uznać za informację publiczną.
Ad (iii)
Przechodząc do oceny prawidłowości załatwienia wniosku Skarżącej – a więc i finalnej oceny, czy Szpital (jego Zarząd) dopuścił się zarzucanej bezczynności, rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym lub terminie przedłużonym przez organ (por. odpowiednio art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) – należy na wstępie wskazać, że terminy załatwienia sprawy w przedmiocie informacji publicznej zostały określone w art. 13 u.d.i.p., który stanowi, że:
"1. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku."
Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej przyjmuje się, że stan bezczynności może mieć miejsce w przypadku podmiotu, który będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w odpowiedni sposób i formie, wbrew przepisom prawa, w okolicznościach w nich przewidzianych ani nie udostępnia w nakazanym terminie, w drodze tzw. czynności materialno-technicznej, żądanej informacji, ani też nie podejmuje innego działania mającego na celu załatwienie wniosku, we właściwej formie. W szczególności nie wydaje wymaganej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 5 u.d.i.p. lub, w przypadku informacji przetworzonej, ze względu na brak wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego), albo decyzji o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 u.d.i.p.), względnie nie informuje pisemnie wnioskodawcy, że żądana informacja znajduje się w Biuletynie informacji Publicznej ("BIP"), albo że informacji tej nie posiada, bądź że nie stanowi ona informacji publicznej.
W każdym z tych przypadków, zakreślony w cytowanym art. 13 ust. 1 u.d.i.p. czternastodniowy termin wyznacza podstawowe czasowe ramy, w których organ powinien przeprowadzić działania związane z oceną wniosku o udostępnienie informacji publicznej i jego załatwieniem. Natomiast art. 13 ust. 2 u.d.i.p. przewiduje warunki, na jakich możliwe jest przedłużenie owego podstawowego terminu – maksymalnie do dwóch miesięcy.
Należy zaznaczyć, że cytowane regulacje u.d.i.p. dotyczące terminów załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczą także sytuacji, w których zachodzą przesłanki do wydania decyzji, o jakich mowa w art. 16 u.d.i.p., który stanowi, że:
"1. Odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
2. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że:
1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni;
2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji."
Należy w tym miejscu jeszcze przywołać art. 17 u.d.i.p. – wprost odnoszący się do podmiotów, które (tak jak Szpital w niniejszej sprawie), nie są organami władzy publicznej – w brzmieniu:
"1. Do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio.
2. Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania."
Na tym tle normatywnym należy podzielić pogląd, zgodnie z którym: "Spółka nie jest organem władzy publicznej, jakkolwiek pozostaje podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, zatem zastosowanie przez nią przepisów k.p.a. przy odmowie udostępnienia informacji publicznej może nastąpić wyłącznie w takim zakresie, w jakim jest to zgodne z przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie od informacji publicznej (...), w tym nie podważa jej założeń. Minimum stanowi jedynie zachowanie formy decyzji administracyjnej jako pisma procesowego oraz zagwarantowanie możliwości dwukrotnego rozpatrzenia wniosku przez jego adresata (po nowelizacji przepisu art. 53 § 2 p.p.s.a. ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. z 2017 r. poz. 935, tryb ten nie jest wymagany), a następnie ochrony sądowoadministracyjnej" (zob. wyrok NSA z 06.03.2018 r., I OSK 2523/17, CBOSA; por. też wyrok NSA z 19.05.2011 r., I OSK 2860/15, CBOSA).
Nie ulega również wątpliwości, że ustawodawca dla wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie przewiduje jakichkolwiek wymagań formalnych (poza utrwaleniem go w postaci pisemnej), co w szczególności oznacza, że możliwe jest jego przesłanie także drogą elektroniczną, bez użycia podpisu elektronicznego. Wynika to z braku konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, który żądając informacji publicznej, nie musi wykazać się jakimkolwiek uzasadniającym to interesem faktycznym lub prawnym. Co do zasady wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie stanowi "podania" w rozumieniu art. 63 k.p.a., ponieważ na tym etapie postępowania przepisów k.p.a. się nie stosuje. Minimalne wymogi w odniesieniu do takiego wniosku sprowadzają się do jasnego sformułowania, co jest przedmiotem żądania. W konsekwencji brak np. podpisu na wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie stanowi jego braku formalnego (por. wyroki NSA: z 16.03.2009 r., I OSK 1277/08; z 30.11.2012 r., I OSK 1991/12; z 27.03.2018 r., I OSK 1701/16; z 29.04.2020 r., I OSK 3085/19; dostępne w CBOSA).
Sytuacja ulega jednak istotnej zmianie z chwilą, gdy organ rozpatrujący wniosek o udostępnienia informacji publicznej dojdzie do przekonania o konieczności załatwienia tego wniosku przez wydanie decyzji administracyjnej (odpowiednio: "rozstrzygnięcia", o jakim mowa w art. 17 ust. 1 u.d.i.p.). Wówczas bowiem wniosek o udostępnienie informacji publicznej musi już spełniać wymogi określone w art. 63 k.p.a. (w zw. z art. 16 ust. 2 in principio u.d.i.p.). W konsekwencji ustalenie, że istnieje podstawa do odmowy udostępnienia informacji publicznej (bądź umorzenia postępowania o udostępnienie informacji, w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) uzasadnia wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku, jeżeli wniosek jest obarczony brakami, o jakich stanowi k.p.a. W takiej bowiem sytuacji, z mocy art. 16 ust. 2 u.d.i.p., do decyzji (odpowiednio: do "rozstrzygnięcia" z art. 17 u.d.i.p.) – a w konsekwencji i do postępowania poprzedzającego jej (odpowiednio: jego) wydanie – znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku znajduje uzasadnienie po dokonaniu powyższej analizy i uzewnętrznieniu zamiaru organu wydania decyzji (por. wyrok NSA z 19.06.2020 r., I OSK 1342/19, CBOSA). Jak trafnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 grudnia 2009 r. o sygn. akt I OSK 1002/09 (CBOSA): "Wszystkie te przypadki, w których ma dojść do podjęcia przez organ aktu administracyjnego, w tym zwłaszcza kwalifikowanego, jakim jest decyzja administracyjna (odmowna oraz o umorzeniu postępowania), bezwzględnie wymagać będą własnoręcznego podpisu wnioskodawcy (podpisu elektronicznego) na wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jego brak winien być usuwany w postępowaniu naprawczym, regulowanym w art. 64 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do decyzji odmownej oraz o umorzeniu postępowania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że Kodeks ten ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o dostęp do informacji publicznej, o ile zobowiązany organ zmierza do wydania takiej decyzji (podjęcie decyzji administracyjnej w sytuacji niepodpisania wniosku wykazuje cechy działania organu z urzędu, co w przypadku postępowania wszczynanego jedynie na wniosek oznacza wydanie decyzji nieważnej – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.)". Stanowisko to zostało powszechnie zaakceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in.: postanowienie NSA z 29.02.2012 r., I OW 196/11; a także wyroki NSA: z 04.02.2016 r., I OSK 873/15; z 26.05.2017 r., I OSK 2534/16; z 27.09.2017 r., I OSK 7/17; z 12.10.2017 r., I OSK 430/17; z 10.01.2018 r., I OSK 758/16; z 19.06.2020 r., I OSK 1342/19; dostępne w CBOSA).
W niniejszej sprawie wniosek przesłany drogą mejlową nie zawierał autoryzowanego podpisu wnioskodawcy, wymaganego w świetle art. 63 § 3 zd. pierwsze k.p.a., zatem Szpital, powziąwszy zamiar odmowy udostępnienia informacji publicznej określonej we wniosku, powinien był, przed wydaniem odnośnej decyzji ("rozstrzygnięcia"), wezwać wnioskodawcę, zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., do podpisania wniosku (i ewentualnie wykazania umocowania) w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania – czego nie uczynił.
Wskazana wadliwość pozostaje jednak bez wpływu na wynik niniejszej sprawy ze skargi na bezczynność, gdyż w tego rodzaju sprawie sąd administracyjny bada jedynie, czy została wydana decyzja załatwiająca sprawę (odpowiednio: takież "rozstrzygnięcie"), a już nie – czy decyzja ta jest prawidłowa (zgodna z prawem). Ta ostatnia kwestia może być badana jedynie w przypadku wniesienia skargi na wydaną decyzję (odpowiednio: "rozstrzygnięcie") – co w niniejszej sprawie nie nastąpiło.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, że aby można było uznać, iż w danej sprawie została "wydana" decyzja załatwiająca tę sprawę (odpowiednio: takież "rozstrzygnięcie"), nie wystarczy samo sporządzenie decyzji, ale musi ona jeszcze zostać wprowadzona do obrotu prawnego w sposób prawem przewidziany. Co do zasady warunkiem wejścia decyzji administracyjnej do obrotu prawnego – a co za tym idzie: wywoływania przez tę decyzję skutków prawnych – jest jej skuteczne doręczenie przynajmniej jednemu z adresatów decyzji, czyli zwykle przynajmniej jednej ze stron postępowania (por. wyroki NSA: z 12.01.2017 r., I OSK 675/16; z 06.03.2018 r., I OSK 2523/17; dostępne w CBOSA).
W kontrolowanej sprawie do takiego doręczenia rozstrzygnięcia bezspornie nie doszło, co przyznaje sam Szpital (dość zresztą pokrętnie tłumacząc, że jego odpowiedź na wniosek mailowy z 09 czerwca 2022 r. "dotyczy innej sprawy").
Konkludując, Sąd nie ma najmniejszych wątpliwości co do bezczynności Szpitala (jego Zarządu) w załatwieniu przedmiotowego wniosku Spółki. Skoro bowiem wniosek ten wpłynął do Szpitala drogą mejlową w dniu [...] czerwca 2022 r., to 14-dniowy termin na jego załatwienie upływał z dniem 23 czerwca 2022 r. Tymczasem Szpital nie tylko w ww. terminie, ale nawet do dnia wydania niniejszego wyroku, nie udostępnił Skarżącej żądanej informacji, ani nie doręczył Spółce (nie wprowadził do obrotu prawnego) rozstrzygnięcia odmawiającego udzielenia tej informacji.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. (w zw. z art. 21 in principio u.d.i.p.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Wobec powyższego, Sąd – stwierdziwszy bezczynność Szpitala w załatwieniu wniosku Spółki z [...] czerwca 2022 r. – na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 21 in principio u.d.i.p. zobowiązał Szpital (Prezesa jego Zarządu uprawnionego do jednoosobowej reprezentacji) do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku (pkt 1 sentencji wyroku).
Konsekwentnie, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 21 in principio u.d.i.p., Sąd stwierdził, że ww. organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu przedmiotowego wniosku (pkt 2 sentencji wyroku).
Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 21 in principio u.d.i.p. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że bezczynność w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji wyroku).
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że takiej kwalifikacji można dokonać wówczas, gdy chodzi o wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, takim jak oczywiście lekceważący stosunek organu do złożonego wniosku strony, duże natężenie braku woli organu w załatwieniu wniosku, działanie organu wbrew określonym standardom, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki. O tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, decydują wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania tejże bezczynności (zob. np. wyrok NSA z 06.02.2020 r., I OSK 3918/18, CBOSA). Kryterium "rażącego naruszenia prawa" wskazuje zatem na znaczny stopień nasilenia stanu bezprawności, działanie wbrew określonym standardom bez żadnego usprawiedliwienia dla takiej praktyki, odstępstwo od prawnych wymogów bez jakiejkolwiek przyczyny (por. wyrok WSA z 24.09.2019 r., II SAB/Gl 44/19, CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić, że za uznaniem, iż stwierdzona bezczynność Szpitala (jego Organu) miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przemawia, w pierwszej kolejności, okoliczność, że do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie – a więc pomimo upływu blisko 4 miesięcy od otrzymania wniosku – Szpital (jego Organ) nie załatwił wniosku w sposób prawem przewidziany, tj. w szczególności ani udostępnił Spółce żądanej informacji, ani nie doręczył jej rozstrzygnięcia o odmowie udostępnienia informacji publicznej (za takie rozstrzygnięcie nie mogła niewątpliwie zostać uznana uchwała Zarządu Szpitala skierowana do pracownika Spółki, wzmiankowana w piśmie procesowym Spółki z 22 sierpnia 2022 r., już z tego powodu, że nie została ona skierowana do Spółki, ani jej doręczona). Nie mniej istotne znaczenie miało także zachowanie Szpitala po otrzymaniu skargi – przejawiające się w wyłącznie taktycznej i nierzetelnej, po części "spreparowanej", a w całości na pewno nie licującej z powagą podmiotu publicznego, próbie wywołania przekonania, że otrzymany w dniu [...] czerwca 2022 r. wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie był wnioskiem Spółki, lecz jej imiennie oznaczonego pracownika jako osoby fizycznej.
O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając: poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego ją radcy prawnego ustalone zgodnie z § 15 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), w wysokości 480 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 597 zł.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI