IV SAB/Po 105/23

IV SAB/Po 105/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Tomasz Grossmann /przewodniczący/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 53 par. 2b art. 119 pkt 4 art. 149 par. 1 pkt 3 par. 1a art. 151 art. 161 par. 1 pkt 3 art. 200 art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 35 par. 3 art. 36 par. 1 par. 2 art. 37 par. 1 pkt 1 pkt 2 art. 57 par. 1 par. 3 art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2023 r. sprawy ze skargi T. O. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie rozpoznania zażalenia 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do wydania postanowienia, 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. oddala skargę w pozostałej części, 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz T. O. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
T. O., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wystąpił do sądu administracyjnego ze skargą na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Burmistrza K. z dnia 19 kwietnia 2023 roku (nr [...]) w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia.
Skarżący zażądał:
- zobowiązania organu do załatwienia sprawy (wydania aktu) w określonym przez Sąd terminie, w przypadku braku załatwienia sprawy w trybie autokontroli,
- stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności,
- stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 2 P.p.s.a. lub innej uznanej przez Sąd,
- zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w kwocie 597 złotych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że od wniesienia zażalenia minął ponad miesiąc, a organ nie tylko nie załatwił sprawy, ale nie wykonał jakiejkolwiek czynności.
W kwestii żądania przyznania sumy pieniężnej wyjaśniono, iż przyznanie tej sumy nie ma charakteru odszkodowawczego i nie ma służyć wyrównaniu szkody, a dla jej przyznania wystarczy sam fakt bezczynności. Suma pieniężna stanowi formę zadośćuczynienia dla strony za doznaną krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwie działającej administracji publicznej. W związku z bezczynnością organu skarżący doznał krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Zmuszony jest on znosić bierność organu w załatwieniu sprawy i korzystać odpłatnie z usług pełnomocnika nie tylko w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ale i administracyjnym. Po wyroku NSA z dnia 26 stycznia 2023 roku o sygn. akt II OSK 226/20, z uwagi na brak zaświadczenia, skarżący nie może zalegalizować budynku handlowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zażądało oddalenia skargi w całości.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ opisał przebieg postępowania w sprawie oraz wyjaśnił, że zażalenie wypłynęło do Kolegium wraz z aktami sprawy w dniu 2 maja 2023 roku, a w dniu 10 maja 2023 roku organ otrzymał uzupełnienie zażalenia. Kolegium wydało postanowienie w ciągu 1,5 miesiąca od wpływu sprawy. Skarga na bezczynność wpłynęła do Kolegium w dniu 21 czerwca 2023 roku, a więc już po wydaniu postanowienia. W ocenie organu nie dopuścił się on bezczynności o charakterze rażącego naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022, poz. 2492).
Sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji publicznej obejmuje także brak efektywnych działań w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie - art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023, poz. 1634; dalej w skrócie "P.p.s.a.").
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 P.p.s.a.). W świetle art. 149 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W przypadku uwzględnienia skargi sąd stwierdza także, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Ponadto sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).
Sprawy ze skarg w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym - co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Skarga została złożona po wyczerpaniu środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (art. 53 § 2b P.p.s.a.).
Ponaglenie opatrzone jest datą 14 czerwca 2022 roku i wypłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 15 czerwca 2023 roku.
Na gruncie okoliczności kontrolowanej sprawy, wbrew sugestiom płynącym z uzasadnienia odpowiedzi na skargę, brak jest podstaw do formułowania stanowiska, że skarga został złożona po zakończeniu postępowania administracyjnego (porównaj uchwała NSA z 22.06.2020r., II OPS 5/19, ONSAiWSA 2020, nr 6, poz. 79. oraz uchwała NSA z 7.03.2022 r., II OPS 1/21, ONSAiWSA 2022, nr 3, poz. 34).
Skarga rzeczywiście wpłynęła do organu w dniu 21 czerwca 2023 roku, ale opatrzona jest datą 19 czerwca 2023 roku i w tym samym dniu została złożona w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego.
Skarga okazała się uzasadniona.
Załatwienie sprawy przez organ odwoławczy powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania - art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - dalej w skrócie "K.p.a."), a do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (art. 144 K.p.a.).
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 §1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) lub postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Analiza stanowiska strony skarżącej oraz analiza dokumentów złożonych do przekazanych Sądowi akt administracyjnych, ujawnia następujące okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy.
Skarżący podaniem z dnia 25 kwietnia 2023 roku, złożonym w Urzędzie Miejskim w K. w tym samym dniu, skorzystał z prawa do zażalenia na postanowienia Burmistrza K. z dnia 19 kwietnia 2023 roku (nr [...]) w sprawie odmowy wydania zaświadczenia.
Zażalenie zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismem z dnia 27 kwietnia 2023 roku, a wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 4 maja 2023 roku.
W dniu 15 czerwca 2023 roku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło ponaglenie opatrzone datą 14 czerwca 2023 roku.
Postanowienie rozstrzygające sprawę w postępowaniu odwoławczym opatrzone jest datą 19 czerwca 2023 roku i zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 21 czerwca 2023 roku.
W powyższych okolicznościach Sąd uznał, że brak jest podstaw do zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Na dzień wydania wyroku sprawa w postępowaniu zażaleniowym była już załatwiona. Stosowanie środka sądowoadministracyjnego w postaci zobowiązania organu do wydania aktu stało się bezprzedmiotowe.
Sąd w niniejszym składzie podziela zapatrywanie wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 05 lipca 2012 r. o sygn. akt II OSK 1031/12 (CBOSA), zgodnie z którym, dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności wskazanych w art. 36 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.
Pojęcie "bezczynności" sprowadza się do badania kwestii naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych - niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57).
Miesięczny termin załatwienia kontrolowanej sprawy w postępowaniu zażaleniowym, określony zgodnie z art. 144 z związku art. art. 35 § 3 K.p.a., a liczony z poszanowaniem art. 57 § 1 i § 3 K.p.a., upłynął z końcem 5 czerwca 2021 roku (poniedziałek). Kolegium nie załatwiło sprawy w postępowaniu zażaleniowym w maksymalnym miesięcznym terminie.
Organ nie zrealizował obowiązków procesowych określonych w art. 36 § 1 i § 2 K.p.a., w szczególności nie został wyznaczony nowy termin załatwienia sprawy.
Z uwagi na powyższe z dniem 6 czerwca 2023 roku skarżony organ popadł w stan bezczynności i taki stan utrzymywał się do dnia 19 marca 2023 roku (wydanie postanowienia).
Sąd nie znalazł jednak podstaw do uznania, że stan bezczynności ma cechy rażącego naruszenia prawa.
Analiza akt administracyjnych potwierdza, że od dnia przekazania zażalenia do dnia posiedzenia niejawnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podejmowało w sprawie żadnych czynności dowodowych warunkujących jej załatwienie.
W aktach sprawy udokumentowane zostały jednak czynności podejmowane w celu zrealizowania wytycznych zawartych w wyroku NSA z dnia 26 stycznia 2023 roku o sygn. akt II OSK 226/20, tj. przeprowadzania oceny czy odbudowa budynku nastąpiła w istniejącym obrysie poprzednio istniejącego budynku bądź fundamentów.
W dniu 2 maja 2023 roku strona skarżąca złożyła w Urzędzie Miejskim w K. uzupełnienie zażalenie zawierające obszerną porównawczą dokumentację fotograficzną. Uzupełnienie zażalenia zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismem z dnia 8 maja 2023 roku i wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 10 maja 2023 roku.
Przekroczenie miesięcznego terminu załatwienia sprawy przy uwzględnieniu daty uzupełnienia zażalenia wynosi dziewięć dni, a postanowienie rozstrzygające sprawę w postępowaniu odwoławczym wydane zostało w ciągu czterech dni od dnia otrzymania ponaglenia.
Potwierdzone analizą akt administracyjnych okoliczności towarzyszące załatwieniu kontrolowanej sprawy nie dają podstaw do przyjmowania oceny, że opisane opóźnienie w załatwieniu kontrolowanej sprawy powodowane było rażącymi zaniedbaniami, celowym działaniem, czy lekceważeniem strony postępowania.
W uzasadnieniu skargi nie ma argumentacji, która przemawiałby za przyjęciem stanowiska, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa.
Sąd doszedł również do przekonania, że zbędne i nieuzasadnione jest w niniejszej sprawie karanie skarżonego organu grzywną, czy przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosowania takich środków nie uzasadnia argumentacja skargi o charakterze prawnym instytucji grzywny oraz przyznawania sumy pieniężnej, ani opisane powyżej opóźnienie w wydaniu postanowienia.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w związku art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 151 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania postanowienia (pkt 1 wyroku), stwierdził bezczynność organu (pkt 2 wyroku) i uznał, że nie miała ona charakter rażącego naruszenia prawa (pkt 3 wyroku), a w pozostałym zakresie skargę oddalił (pkt 4 wyroku).
O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 5 wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę składa się opłata uiszczona tytułem wpisu od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego (480 zł) oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł ).