IV SAB/PO 102/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-10-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
cudzoziemcyzezwolenie na pobytbezczynność organuustawa o pomocy obywatelom Ukrainyzawieszenie biegu terminówpostępowanie administracyjnesąd administracyjnyWojewodaZ. T.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu umorzył postępowanie w sprawie skargi na bezczynność Wojewody w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy, uznając sprawę za bezprzedmiotową z uwagi na zawieszenie biegu terminów załatwiania spraw cudzoziemców.

Skarżący Z. T. złożył skargę na bezczynność Wojewody w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając naruszenie przepisów prawa i długotrwałe oczekiwanie na rozpatrzenie wniosku. Wojewoda argumentował, że bieg terminów został zawieszony na mocy przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Sąd, powołując się na przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, uznał, że w okresie zawieszenia biegu terminów nie można skutecznie zarzucić organowi bezczynności, co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego.

Skarżący Z. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Wojewody w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów Konstytucji RP, ustawy o cudzoziemcach oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując na ponad 8-miesięczne oczekiwanie na rozpatrzenie wniosku i brak powiadomienia o przyczynach opóźnienia. Wojewoda w odpowiedzi na skargę argumentował, że bieg terminów załatwiania spraw cudzoziemców został zawieszony na mocy przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, a także wskazał na dużą liczbę wniosków i braki kadrowe jako przyczyny opóźnień. Sąd, analizując przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (art. 100c i 100d), uznał, że w okresie zawieszenia biegu terminów (przedłużonego do 4 marca 2024 r.) nie można skutecznie zarzucić organowi bezczynności. W związku z tym, postępowanie sądowoadministracyjne zostało uznane za bezprzedmiotowe i umorzone na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.U. Sąd zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, w okresie zawieszenia biegu terminów, zgodnie z art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, nie można skutecznie zarzucić organowi bezczynności, co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wyłączają możliwość wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie zaprzestaje czynności lub dokonuje ich z opóźnieniem w okresie zawieszenia biegu terminów. To prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzono

Przepisy (30)

Główne

u.p.o.U. art. 100c § ust. 1-4

Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Przepis ten, wprowadzony nowelizacją z dnia 8 kwietnia 2022 r. i zmieniany kolejnymi, zawiesza bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt dla cudzoziemców do określonych dat (pierwotnie do 31 grudnia 2022 r., następnie przedłużony do 4 marca 2024 r.). W tym okresie nie stosuje się przepisów o bezczynności organu i nie można wywodzić środków prawnych z tytułu opóźnień.

u.p.o.U. art. 100d § ust. 1-4

Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Podobnie jak art. 100c, art. 100d (wprowadzony nowelizacją z dnia 13 stycznia 2023 r.) zawiesza bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt dla cudzoziemców do dnia 24 sierpnia 2023 r. (później przedłużony do 4 marca 2024 r.). W tym okresie nie stosuje się przepisów o bezczynności organu, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza sum pieniężnych, a zaprzestanie czynności przez organ nie może być podstawą do wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, obejmujący orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 53 § § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Formalny wymóg wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, polegający na uprzednim ponagleniu skierowanym do właściwego organu. Skargę można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia.

p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wskazane w poprzednich punktach.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sprawiedliwego i bezstronnego rozpatrzenia sprawy przez sąd.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa rolę sądów administracyjnych w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Pomocnicze

u.c. art. 112a § ust. 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Określa standardowy termin 60 dni na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy, jednakże jego bieg jest zawieszony na mocy przepisów u.p.o.U.

u.c. art. 106 § ust. 2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.c. art. 106 § ust. 2a

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.c. art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Definicja 'cudzoziemca' jako osoby nieposiadającej obywatelstwa polskiego.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy przez trzech sędziów w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 201 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis stosowany przez analogię, dotyczący zwrotu kosztów postępowania w przypadku umorzenia.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § § 1-3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 45 § i art. 77 ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.c. art. 210 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.c. art. 223

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.p.o.U. art. 100a § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Określa, do jakich osób odnosi się ustawa, wskazując na wysiedleńców w rozumieniu decyzji Rady UE nr 2022/382.

u.p.o.U. art. 100c § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Określa okres zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt.

u.p.o.U. art. 100d § ust. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Określa okres zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt do dnia 24 sierpnia 2023 r.

u.p.o.U. art. 100d § ust. 3 pkt 2

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Wyłącza możliwość wymierzenia grzywny lub zasądzenia sum pieniężnych od organu prowadzącego postępowanie w okresie zawieszenia biegu terminów.

Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 1 § pkt 44

Ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 1 § pkt 32

Ustawa z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 12 § pkt 5

Przedłuża termin zawieszenia biegu terminów do 4 marca 2024 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (art. 100c i 100d) zawieszają bieg terminów załatwiania spraw cudzoziemców, co czyni zarzut bezczynności organu w tym okresie bezpodstawnym i prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego oparta na zarzucie rażącego naruszenia prawa przez Wojewodę i żądanie świadczenia pieniężnego została odrzucona z uwagi na przepisy wyłączające odpowiedzialność organu w okresie zawieszenia biegu terminów.

Godne uwagi sformułowania

ustawodawca pozostawił stronie kontrolowanego postępowania administracyjnego prawo skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale zawiesił kompetencję sądu do stosowania środków określonych w ustawie w okresie zawieszenia biegu terminów nie można skutecznie zarzucić organowi bezczynności postępowanie sądowe w sprawie ze skargi na bezczynność Wojewody w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy należało zatem umorzyć z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Skład orzekający

Maciej Busz

przewodniczący sprawozdawca

Donata Starosta

sędzia

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy dotyczących zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw cudzoziemców i jego wpływu na możliwość stwierdzenia bezczynności organu przez sądy administracyjne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu obowiązywania przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy i może wymagać weryfikacji w kontekście ewentualnych dalszych zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami cudzoziemców w Polsce i interpretacją przepisów wprowadzonych w związku z sytuacją na Ukrainie, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób i organów.

Cudzoziemcy w Polsce: Czy bezczynność urzędników jest dopuszczalna? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SAB/Po 102/23 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Maciej Busz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Umorzono postępowanie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 października 2023 r. sprawy ze skargi Z. T. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne, 2. zasądzić od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Z. T. (dalej jako skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody w prowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy w sprawie o nr [...], sygn. [...], wnosząc o:
1. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
2. wyznaczenie Wojewodzie 7-dniowego terminu do wydania decyzji od uprawomocnienia wyroku w sprawie i zwrotu akt,
3. zasądzenie na rzecz skarżącego sumy 1.000 złotych za naruszenie jego praw w toku postępowania,
4. obciążenie organu kosztami postępowania w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie:
1. art. 45 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP,
2. art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 519 z późn. zm., dalej jako u.c.) w związku z art. 5 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników z państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 343, str. 1),
3. art. 7, 8, 12, 35 § 1 w związku z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) w związku z przepisami u.c.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący w dniu 24.10.2022 r. złożył do Wojewody wniosek o udzielnie zezwolenia jednolitego na pobyt i pracę. Zdaniem skarżącego, przez okres ponad 8 miesięcy od otrzymania wniosku i pobrania odcisków palców, Wojewoda nie podjął żadnych innych czynności w sprawie. Organ nie powiadomił również o przyczynach niepodjęcia postępowania i nie wskazał do kiedy sprawa zostanie załatwiona. Skarżący podkreślił, że taki stan trwa do chwili obecnej, a zaniechania Wojewody powodują niestabilność jego sytuacji osobistej i niepewność co do dalszej pracy i pobytu w Polsce. Dalej skarżący wyjaśnił, że złożone przez niego ponaglenie organ pozostawił bez rozpoznania.
Kolejno skarżący wskazał, że wszczynając postępowanie w sprawie organ wyjaśnił, że na podstawie art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583 z późn. zm., dalej jako u.p.o.U.) bieg terminów do załatwienia sprawy został zawieszony. W ocenie skarżącego prawidłowa wykładnia przepisów u.p.o.U. i kolejnych jej nowelizacji pozwala na skonstatowanie, że przepisy te nie mają zastosowania wobec obywateli innych krajów niż Ukraina. Przedmiotowa ustawa w sposób jednoznaczny wskazuje zakres jej działania. Przepis art. 100c został wprowadzony nowelizacją z dnia 08.04.2022 roku. Z kolei nowelizacja ta nie wskazuje w sposób szczegółowy, czy i w jakim zakresie została znowelizowana ustawa o cudzoziemcach, która stanowiła podstawę procedowania w niniejszej sprawie. Nadto skarżący zwrócił uwagę, że art. 100a ust. 1 u.p.o.U. wskazuje do jakiego rodzaju osób odnosi się akt prawny tj. do wysiedleńców w rozumieniu w rozumieniu art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady Unii Europejskiej nr 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r., w której stwierdza się istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy, zaś wnioskodawca nie jest wysiedleńcem. Tym samym – w ocenie skarżącego - Wojewoda dokonuje nieuprawnionej i niedopuszczalnej wykładni zakresu obwiązywania art. 100c u.p.o.U., a także wykładni rozszerzającej przepisów, ażeby nadal dopuszczać się bezczynności i przewlekłości postępowania w tej jak i w innych sprawach przy jednoczesnym braku odpowiedzialności po jego stronie.
Dalej skarżący podniósł, że zarzut bezczynności Wojewody znajduje uzasadnienie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia z dnia 9 marca 2023 roku sygnatura akt III SAB/Łd 158/22, dotyczącym cudzoziemca, który nie był uchodźcą wojennym, podobnie jak skarżący.
Bezczynność Wojewody i niepowiadamianie o jej przyczynach stanowi, zdaniem skarżącego, rażące naruszenie prawa, a w konsekwencji uprawnia to do żądania świadczenia pieniężnego na jego rzecz.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej i oddalenie skargi w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 29.01.2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91 z późn. zm.). Ustawa wprowadziła istotne zmiany w zakresie długości oraz rozpoczęcia biegu terminów załatwiania spraw o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, udzielenie zezwolenia na pobyt stały oraz udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.
Dalej Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 112a ust. 1 u.c. decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych, lub zostały one uzupełnione, lub cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Dopiero wystąpienie ostatniego ze zdarzeń powoduje, że rozpoczyna bieg termin dla wojewody na załatwienie sprawy. Na mocy art. 13 ust. 1 cytowanej ustawy regulacje te mają zastosowanie do postępowań pozostających w toku w dniu wejścia w życie ustawy.
Kolejno Wojewoda wyjaśnił, że sposób prowadzenia postępowania nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych.
Następnie organ wskazał na sekwencję czynności podjętych w sprawie oraz wyjaśnił, że zgodnie z art. 100d ust. 1 pkt 1 u.p.o.U. w okresie do 4 marca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały i pobyt rezydenta długoterminowego UE, w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W okresie, o którym mowa w ust. 1 nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Podkreślono, że zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie do 04.03.2024 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Zdaniem Wojewody w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy brak ponadto podstaw do uznania, iż przekroczenie terminu rozpoznania sprawy jest pozbawione racjonalnego uzasadnienia, czy wręcz nieznajdujące żadnego uzasadnienia. Wprost przeciwnie, sposób prowadzenia spraw przez pracowników organu, w tym czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosków, który jest dłuższy niż przewidziany w art. 35 § 1-3 k.p.a., nie wynika z opieszałości czy bezczynności pracowników organu, ale jest wynikiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców w W. Urzędzie Wojewódzkim oraz konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach. Organ wyjaśnił, że przy rozpatrywaniu wniosków obowiązuje kolejność wpływu do tut. Urzędu. Każda sprawa wymaga już na wstępie wszczęcia postępowania, dochowania należytej staranności oraz wnikliwej analizy wszystkich złożonych dokumentów, celem uniknięcia ewentualnych błędów mogących skutkować stwierdzeniem nieważności rozstrzygnięcia wydanego w niewłaściwie prowadzonej sprawie.
Zdaniem organu nie można mieć też podstaw do stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie była ona bowiem spowodowana celowym działaniem, lekceważeniem skarżącego, lecz okolicznościami sprawy oraz okolicznościami obiektywnymi, opisanymi powyżej.
Odnosząc się do żądania przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 100d ust. 3 pkt 2 u.p.o.U. organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Z ostrożności dodano, że w skardze brak jest jakiegokolwiek argumentacji przemawiającej za przyznaniem rekompensaty finansowej.
Pismem z dnia 10.08.2023 r. skarżący ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odpowiedzi na skargę wskazał, że stanowisko Wojewody jest chybione. W szczególności skarżący zarzucił, że przedmiotowy wniosek spoczywał przez okres ponad 8 miesięcy zanim przekazano go do opiniowania przez organy bezpieczeństwa państwa. Z kolei argumenty Wojewody o rzekomych trudnościach z powiększeniem liczby pracowników zajmujących się postępowaniami i brakiem środków na dodatkowe etaty, w sytuacji kiedy organ znajduje środki na tworzenie nowych miejsc kierowniczych czy dyrektorskich nie zasługuje na wiarę i świadczy – zdaniem skarżącego - o niewłaściwym stosunku administracji do strony postępowania bądź nienależytym wykonywaniu obowiązków przez Wojewodę i Dyrektora Generalnego Urzędu w zakresie organizacji zatrudnienia. W ocenie skarżącego zwiększony napływ cudzoziemców do Polski rozpoczął się w 2015 roku i dalsze twierdzenia organu o brakach kadrowych nie są uzasadnione, albowiem jego obowiązkiem jest zapewnienie prawidłowego działania urzędu i odpowiedniej liczby etatów merytorycznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. przez trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Na kanwie rozpatrywanej sprawy rozważenia w pierwszej kolejności wymaga kwestia dopuszczalności skargi na bezczynność Wojewody. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Analiza akt administracyjnych sprawy doprowadziła Sąd do wniosku, że skarżący spełnił powyższy wymóg formalny, składając pismem z dnia 07.06.2023 r. wymagane ponaglenie, które zostało złożone po upływie 6- miesięcznego terminu o jakim mowa w art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 u.c. [patrz: postanowienie WSA w Poznaniu z 17 sierpnia 2023 r. (sygn. akt IV SAB/Po 89/23, CBOSA)].
Ponadto dostrzeżenia wymaga, że do skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie skarga na bezczynność została wniesiona w toku toczącego się postępowania administracyjnego i po wniesieniu ponaglenia, a zatem w świetle p.p.s.a. jest dopuszczalna.
Z akt sprawy wynika, że Z. T. jest obywatelem [...] i złożył w dniu 24.10.2022 r. wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 05 czerwca 2023 r. (sygn. akt II OSK 2059/22, CBOSA), zgodnie z którym art. 100c ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa nie ma zastosowania tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku z działaniami zbrojnymi zainicjowanymi 24.02.2022 r. Jak wyjaśnił NSA taka interpretacja nie wynika ani z brzmienia, ani z celu ww. przepisu. Po pierwsze, w przepisie tym mówi się o "cudzoziemcu", a nie "obywatelu Ukrainy". Lege non distinguente, przepis ten dotyczy każdego cudzoziemca, czyli osoby, która nie posiada obywatelstwa polskiego (zob. art. 3 pkt 2 u.c.). Po drugie, trzeba wskazać na szeroki zakres spraw, których dotyczy ten przepis w tym zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE (art. 100c ust. 1 u.p.o.U.). Znaczna część tych spraw nie może mieć jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną (np. zezwolenia na pobyt stały, nie wspominając już o postępowaniach dotyczących cofnięcia posiadanych już zezwoleń). Po trzecie, art. 100c u.p.o.U. wprowadza szereg rozwiązań w sposób istotny ograniczających prawa cudzoziemców, w tym ich prawa do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Trudno znaleźć racjonalne uzasadnienie dla tezy, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadza równocześnie rozwiązania pogarszające sytuację prawną wyłącznie tej grupy cudzoziemców (tak też: postanowienie WSA w Poznaniu z 21.09.2023 r., sygn. akt: IV SAB/Po 117/23, CBOSA). W konsekwencji art. 100c i art. 100d u.p.o.U. dotyczy biegu terminów wszystkich wymienionych w nim enumeratywnie spraw prowadzonych przez wojewodę, a nie tylko spraw dotyczących obywateli Ukrainy (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22.06.2023 r., sygn. akt: II SAB/Gl 56/23, CBOSA).
Wykładnia powołanych powyżej przepisów, przeprowadzona w zgodzie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a., doprowadziła Sąd do przekonania, że ustawodawca pozostawił stronie kontrolowanego postępowania administracyjnego prawo skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale zawiesił kompetencję sądu do stosowania środków określonych w ustawie, czyli sądowoadministracyjnych środków realizowania wymiaru sprawiedliwości (postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 21.09.2023 r., sygn. akt: IV SAB/Po 92/23, CBOSA (nieprawomocne).
W okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie znajdują zatem przepisy u.p.o.U. tj. art. 100c ust. 1 – 4 i art. 100d ust. 1- 4 u.p.o.U.
W myśl art. 100c dodanego przez art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 830) zmieniającej ww. ustawę z dniem 15 kwietnia 2022 r., w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 31 grudnia 2022 r., bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c) u.p.o.U.). Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (art. 100c ust. 2 u.p.o.U.). Jednocześnie zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w powyższych sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem, we wskazanym wyżej terminie nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100c ust. 4 u.p.o.U.).
Zgodnie zaś z art. 100d u.p.o.U. dodanym przez art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 185) zmieniającej ww. ustawę z dniem 1 stycznia 2023 r. - w okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c).
Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (art. 100d ust. 2 u.p.o.U.).
Zgodnie z art. 100d ust. 3 w powyższym okresie:
1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;
2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
Jednocześnie zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w powyższych sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem, we wskazanym wyżej terminie nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100d ust. 4 u.p.o.U.).
Termin określony w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy przedłużony został do 4 marca 2024 r. na mocy art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 1088) zmieniającej ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy z dniem 27 czerwca 2023 r.
W przedmiotowej sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu zastosowanie znajdują przede wszystkim przepisy art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.U., które wyłączają możliwość wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie zaprzestanie czynności lub dokonuje ich z opóźnieniem. W ocenie orzekającego Sądu zastosowanie przepisu art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.U. skutkuje niemożnością dokonania przez Sąd merytorycznej oceny okoliczności konkretnej sprawy w świetle przesłanek i stwierdzenia bezczynności organu, co w konsekwencji prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego o jakiej mowa w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Okoliczności prawne i faktyczne niniejszej sprawy nie pozostawiają więc wątpliwości, że Sąd obowiązany był do uwzględnia normy prawnej wynikającej z przepisu art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.U., który stanowi przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Biorąc powyższe regulacje pod uwagę należy wskazać, że bieg terminu załatwienia sprawy skarżącego był zawieszony w momencie złożenia wniosku (24.10.2022 r.), a zawieszenie to trwa (w obecnym stanie prawnym) do dnia 04.03.2024 r., co oznacza, że w tym okresie nie można skutecznie zarzucić organowi bezczynności.
W świetle powyższego ustawodawca pozbawił Sąd orzekający możliwości dokonania merytorycznej oceny, czy w kontrolowanej sprawie zachodziła bezczynność, czy też nie. A tym samym Sąd nie mógł zająć stanowiska w zasadniczym dla tej sprawy zakresie. Ustawodawca wprawdzie dopuścił możliwość wniesienia przedmiotowej skargi, lecz jednocześnie pozbawił Sąd możliwości oceny jej zasadności.
Postępowanie sądowe w sprawie ze skargi na bezczynność Wojewody w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy należało zatem umorzyć z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.U., jak w punkcie 1 postanowienia.
Ponadto Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należało w drodze analogii zastosować przepis art. 201 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji w punkcie 2 postanowienia Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI