II SA/Go 485/24

II SA/Go 485/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz
Jarosław Piątek /przewodniczący/
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.145§1 pkt 1c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 2407
art.1 ust.2 pkt 1 w zw. z art.3, art.4 ust.2-3, art.16 ust.8
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dz.U. 2024 poz 572
art.9, art.10, art.11, art.44, art.107§3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., znak: [...]
Uzasadnienie
Na podstawie akt administracyjnych sprawy ustalono, iż wnioskiem z [...] listopada 2022 r. M. G. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako ZUS lub organ) z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego 500+ za okres [...] czerwca 2022 r. do [...] maja 2023 r. na dzieci J. i P.
Na podstawie informacji z dnia [...] listopada 2022 r. organ przyznał stroni wnioskowane świadczenie na dziecko J. na okres od [...] listopada 2022 r. do [...] maja 2023 r. w kwocie [...] zł miesięcznie.
Jednocześnie pismem z dnia [...] listopada 2022 r. ZUS zawiadomił stronę o przekazaniu wniosku wraz z dokumentacją do wojewody celem przeprowadzenia postępowania unijnego w sprawie związanego z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2023 r. Wojewoda [...] powiadomił ZUS, działając na podstawie art. 16 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 11 lutego 20156 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407ze zm., dalej jako u.p.p.w.d.), że w sprawie przyznanego w dniu [...] listopada 2022 r. świadczenia wychowawczego na okres świadczeni owy 2022/2023 stronie na jej dzieci przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od [...] listopada 2022 r. do [...] maja 2023 r., a krajem właściwym w pierwszej kolejności do wypłaty świadczeń na dzieci w okresie [...] listopada 2022 r. do [...] maja 2023 r. jest Polska.
Następnie w dniu [...] listopada 2023 r. M. G. zwróciła się do ZUS ponownie wnioskiem za okres od [...] czerwca 2022 r. do [...] maja 2023 r., załączając dodatkowo pismo informacyjne z dnia [...] kwietnia 2023 r. skierowane do niej przez Wojewodę [...] dotyczące ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres od [...] czerwca 2022 r. do [...] października 2022 r. W piśmie tym Wojewoda [...] poinformował stronę o możliwości ustalenia uprawnienia strony do świadczenia wychowawczego na jej dzieci na terenie Polski od [...] czerwca 2022 r. do [...] października 2022 r. i w związku z czym na podstawie art. 16 ust. 8 u.p.p.w.d. wezwał stronę do złożenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego za okres [...] czerwca do [...] października 2022 r. w ZUS, podając sposób złożenia takiego wniosku i elementy konieczne do zaznaczenia w nim.
W piśmie z [...] stycznia 2024 r. wnioskodawczyni wezwana została przez ZUS do dołączenia do wniosku pisma od Wojewody [...] w termie 30 dni. W odpowiedzi wymagane pismo przesłane zostało [...] stycznia 2024 r.
Następnie ZUS decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. znak sprawy [...] odmówił skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeni owy trwający od [...] czerwca 2022 r. do [...] maja 2023 r. na dziecko J. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał ustawę o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W uzasadnieniu organ podał, iż na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalono, iż wezwanie do złożenia wniosku o niniejsze świadczenie wychowawcze z [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] kwietnia 2023 r. skutecznie doręczono [...] maja 2023 r., a wniosek o świadczenie złożony został [...] listopada 2023 r., czyli po upływie terminu podanego w piśmie.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu. Odwołująca zwróciła uwagę na brak otrzymania jakiegokolwiek awiza i brak wiedzy na temat pisma skierowanego do niej przez Wojewodę [...], dodając przy tym, iż w jej miejscowości są liczne przypadki nieprawidłowości w doręczeniach, dlatego złożyła skargę na listonosza. W związku z powyższym strona zwróciła się o ponowne rozpoznanie jej sprawy i uwzględnienie w/w okoliczności. Do odwołania strona załączyła odpis skargi złożonej w urzędzie pocztowym.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzając, iż wniosek o świadczenie został złożony po terminie. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż zgodnie z art. 1 ust. 3 u.p.p.w.d. prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Z koeli na podstawie art. 16 ust. 8 u.p.p.w.d. w przypadku, gdy wojewoda otrzymał, zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego w rozumieniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazany prze instytucję właściwą w innym państwie określonym a art. 11 właściwość organów w sprawie świadczenia wychowawczego w przypadku przemieszczania się osób między państwami ust. 1, wojewoda wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o świadczenie wychowawcze przez złożenie wniosku do ZUS.
Organ podał, iż z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż w dniu [...] kwietnia 2023 r. Wojewoda [...] wezwał skarżącą do złożenia w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania, wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego za okres od [...] czerwca do [...] października 2022 r. Powyższa przesyłka została skutecznie doręczona w dniu [...] maja 2023 r., tymczasem wniosek został złożony [...] listopada 2023 r. Dodał przy tym, iż w jego ocenie strona nie przedłożyła wystarczających dowodów potwierdzających fakt, iż wniosek złożony został z opóźnieniem z uwagi na jego niedoręczenie z winy operatora pocztowego.
Od powyższej decyzji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. kwestionując ją w całości oraz wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie o przyznaniu praw do świadczenia wychowawczego na dziecko J. G. na okres świadczeniowy 2022/2023. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść zaskarżonej decyzji, poprzez wskazanie, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów świadczących o nieprawidłowym doręczeniu skarżącej dokumentacji, podczas gdy skarżąca przedłożyła dokument, tj. pismo Poczty Polskiej SA, która to wskazała, że nie kwestionuje nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki skarżącej i wskazuje brak możliwości technicznego zweryfikowania zarzutu skarżącej o braku awizo kierowanej do niej korespondencji. 2. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść zaskarżonej decyzji tj. art. 81a k.p.a., poprzez niezastosowanie przepisu i uznanie, że brak dokumentu świadczącego o nieprawidłowym doręczeniu korespondencji skarżącej świadczy o braku podstaw do uznania, że wniosek został złożony w terminie, podczas gdy Poczta Polska SA nie kwestionuje nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki skarżącej i wskazuje brak możliwości technicznego zweryfikowania zarzutu skarżącej o braku awizo kierowanej do niej korespondencji, a zgodnie z niniejszym przepisem niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego są rozstrzygane na korzyść strony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podał, iż skarżąca w dniu [...] listopada 2022r. złożyła do ZUS wniosek o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy 2022/2023 na dwoje dzieci: P. i J. G., zaznaczając we wniosku, że w sprawie mają zastosowanie unijne przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na przysługiwanie w innym państwie na dziecko świadczenia o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego. Wniosek został rozpatrzony w postępowaniu automatycznym i Informacją z dnia [...] listopada 2022 r. wnioskodawczyni została poinformowana o przyznaniu świadczenia od [...] listopada 2022 r. do [...] maja 2023 r. Ponadto w dniu [...] listopada 2023 r. strona wystąpiła z kolejnym wnioskiem na ten sam okres świadczeniowy, z prośbą o wypłatę świadczenia od początku okresu świadczeniowego, tj. od [...] czerwca 2022 r. do [...] października 2022 r. Zgodnie z art. 16 ust. 8 u.p.p.w.d. w przypadku, gdy wojewoda otrzymał, zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego w rozumieniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazany przez instytucję właściwą w innym państwie określonym w art. 11 właściwość organów w sprawie świadczenia wychowawczego w przypadku przemieszczania się osób między państwami ust. 1, wojewoda wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o świadczenie wychowawcze przez złożenie wniosku do ZUS. Z uwagi na powyższe ZUS w dniu [...] stycznia 2024 r. wezwał stronę do doręczenia pisma z Urzędu Wojewódzkiego, które wzywa do złożenia wniosku na okres świadczeniowy 2022/2023. W odpowiedzi na wezwanie, w dniu [...] stycznia 2024 r. skarżąca dołączyła pismo Wojewody [...][...] z dnia [...] kwietnia 2023 r., które wzywa klientkę do złożenia wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej korespondencji, elektronicznego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego za okres od [...] czerwca do [...] października 2022 r. Organ podał, iż z informacji k-89 akt - [...] Urzędu Wojewódzkiego znajdujących się w aktach sprawy wynika, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. została skutecznie doręczona skarżącej w dniu [...] maja 2023 r. W związku z tym decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. ZUS odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia od [...] czerwca do [...] października 2022 r. na dziecko J. i decyzją z tej samej daty CSR odmówiło przyznania prawa do świadczenia od [...] czerwca do [...] października 2022 r. na drugie dziecko P., ponieważ na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalono, że Pani G. nie złożyła wniosku o świadczenie wychowawcze w terminie 14 dni od otrzymania pisma Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. Na skutek odwołania Prezes ZUS po ponownej analizie sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. utrzymał w mocy decyzję ZUS, powołując się na brak podstaw do uchylenia decyzji , ponieważ wniosek o świadczenie wychowawcze z prośbą o wypłatę świadczenia od [...] czerwca do [...] października 2022 r. został złożony po terminie wskazanym w piśmie Wojewody. W ocenie organu wnioskodawczyni nie przedłożyła wystarczających dowodów potwierdzających fakt, że wniosek został złożony z opóźnieniem z uwagi na to, że pismo od Wojewody [...] z [...] kwietnia 2023 r. - jak wskazuje w odwołaniu - nie zostało doręczone z winy operatora pocztowego. W dniu [...] września 2024r. Prezes ZUS po ponownej analizie sprawy utrzymał w mocy decyzję ZUS o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko P., powołując się na brak podstaw do uchylenia decyzji, ponieważ przedmiotowy wniosek został złożony po terminie wskazanym w piśmie Wojewody (wydana decyzja nie została odebrana przez skarżącą). Reasumując zdaniem organu, z uwagi na niezłożenie wniosku w terminie wskazanym przez Wojewodę [...], prawo do wypłaty świadczenia za okres od [...] czerwca do [...] października 2022 r. na dziecko J. zgodnie z art. 16 ust. 8 ww. ustawy nie przysługuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a skarżąca nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w niniejszej sprawie decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2024 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2022/2023 trwający od [...] czerwca 2022 r. do [...] maja 2023 r. na dziecko J.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Stosownie do treści art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3 u.p.p.w.d., prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia - art. 4 ust. 3 u.p.p.w.d.. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie - art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d. Z kolei w myśl art. 16 ust. 1 u.p.p.w.d. w sprawach, w których mają albo mogą mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego do osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członka rodziny tej osoby albo dziecka, Zakład Ubezpieczeń Społecznych i wojewoda wymieniają się informacjami niezbędnymi do realizacji tych przepisów, w szczególności danymi określonymi w art. 13 ust. 3 i 3a oraz informacjami dotyczącymi rozstrzygnięcia w sprawie. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 10 (ust. 2). Po ustaleniu, że w sprawie mają lub mogą mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazuje wojewodzie informacje w zakresie wskazanym w ust. 1. Przekazanie informacji wojewodzie nie wstrzymuje załatwienia sprawy zgodnie z art. 10 (ust. 3). Wojewoda wykonuje obowiązki instytucji właściwej przewidziane w przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, z wyjątkiem obowiązków, o których mowa w ust. 2 (ust. 4). Wojewoda, na podstawie informacji pozyskanych w wyniku zastosowania ust. 1 i 4, a także informacji znanych mu z urzędu oraz uzyskanych bezpośrednio od osób, o których mowa w ust. 1, ustala, czy i w jakim okresie w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także wyznacza ustawodawstwo mające pierwszeństwo zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 5). Wojewoda niezwłocznie przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informacje o ustaleniach, o których mowa w ust. 5 (ust. 6). Informacje przekazane przez wojewodę, zgodnie z ust. 6, stanowią dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podstawę do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie świadczenia wychowawczego, jeżeli mają wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego lub jego wysokość (ust. 7). W przypadku gdy wojewoda otrzymał, zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego w rozumieniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazany przez instytucję właściwą w innym państwie określonym w art. 11 ust. 1, wojewoda wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o świadczenie wychowawcze przez złożenie wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sposób określony w art. 13 ust. 5. Przepisy art. 19 ust. 1 stosuje się odpowiednio (ust. 8). W przypadku, o którym mowa w ust. 8, przepisy ust. 2-5 stosuje się odpowiednio (ust. 9).
Jak wynika z analizy akt sprawy w przedmiotowej sprawie miała miejsce koordynacja świadczeń. Wskazuje na to pismo Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2023 r. skierowane do ZUS (opisane w stanie faktycznym) oraz pismo Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. skierowane do skarżącej. W piśmie z [...] kwietnia 2023 r. Wojewoda wskazał na możliwość uzyskania przez skarżącą świadczenia wychowawczego za okres od [...] czerwca 2022 r. do [...] października 2022 r. powołując się na treść art. 16 ust. 8 u.p.p.w.d., zobowiązując skarżącą do złożenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego za okres [...] czerwca 2022 r. do [...] października 2022 r. w ZUS.
Zdaniem organów, ponieważ skarżąca nie złożyła w terminie w/w wniosku o świadczenie uznać należało, że nie przysługuje jej świadczenie wychowawcze, podając jedynie, że skuteczne doręczenie wezwania nastąpiło [...] maja 2023 r., a wniosek złożono [...] listopada 2023r., czyli po dopuszczalnym terminie.
W ocenie Sądu organy wydając zaskarżone decyzje dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniało ich uchylenie. Analiza treści zaskarżonych decyzji oraz załączonych do akt sądowych akt administracyjnych budzi szereg wątpliwości, które wymagają dokonania przez organy ustaleń i czyniąc orzeczenie wydane w sprawie przez organy przedwczesnym.
Po pierwsze, mając na uwadze, iż organy za kluczowe dla rozstrzygnięcia w sprawie uznały okoliczność złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego po terminie, biorąc pod uwagę upływ 14 dni od dnia doręczenia skarżącej wezwania Wojewody [...] (w decyzji I instancji omyłkowo określonym jako Wojewoda [...]) do uzupełnienia wniosku o świadczenie wychowawcze, to stwierdzić należy, iż organy nie zgromadziły w tym zakresie wystarczającego materiału dowodowego w sprawie. Mianowicie w aktach administracyjnych sprawy brak jest adresowanej do skarżącej przesyłki zawierającej pismo Wojewody [...] z [...] kwietnia 2023 r., która jak wynika z okoliczności sprawy miała być awizowana i zwrócona do organu jako nieodebrana, a co do której Wojewoda [...] stwierdził skuteczne doręczenie z dniem [...] maja 2023 r. Jednak Sąd zwraca uwagę, iż w takim przypadku organ obowiązany był uzupełnić materiał dowodowy o w/w przesyłkę, co mogło dopiero pozwolić po dokonaniu przez skarżone organy samodzielnej oceny co do prawidłowości przyjętej przez Wojewodę [...] fikcji doręczenia określonej w art. 44 k.p.a. Brak w aktach sprawy w/w przesyłki uniemożliwia przeprowadzenie takiej analizy i oceny, a w konsekwencji w ocenie Sądu organ nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego, gdyż nie ustalił w sposób znajdujący odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym okoliczności mającej istotne znaczenie w sprawie. W tym zakresie w aktach sprawy znajduje się jedynie załączony mail przesłany do organu przez urzędnika [...] Urzędu Wojewódzkiego z [...] marca 2024 r., w którym poinformowano, że pismo Wojewody [...] do skarżącej z [...] kwietnia 2023 r. nie zostało podjęte w terminie przez stronę i w związku z tym skuteczne doręczenie nastąpiło [...] maja 2023 r. W ocenie Sądu powyższa informacja mailowa nie może być wystarczająca i konieczne jest załączenie do akt w/w przesyłki i dokonanie przez organ oceny kwestii jej doręczenia.
W tych okolicznościach zdaniem Sądu nie sposób więc zweryfikować, czy wniosek skarżącej mógł zostać uznany za spóźniony. Sąd zauważa, że fakt, iż wniosek został złożony w listopadzie 2023 r. nie zwalniało to organów od ustalenia daty doręczenia pisma z dnia [...] kwietnia 2023 r.
Po drugie, treść art. 16 ust. 8 u.p.p.w.d. należy odczytywać wraz z art. 19 ust. 1 ustawy, który należy stosować odpowiednio. Zgodnie z tym przepisem w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenie do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
Analiza zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wskazuje, że organy odmówiły skarżącej przyznania świadczenia, w powołaniu na złożenie spóźnionego wniosku. Tymczasem prawidłowa interpretacja przepisów ustawy prowadzi do wniosku, że organy uznając, że skarżąca z uwagi na koordynację świadczeń była zobowiązana do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji od Wojewody, powinny pozostawić wniosek bez rozpoznania. Nie jest więc jasne jak wniosek z dnia [...] listopada 2023 r. został zakwalifikowany – czy jako realizacja (spóźniona) wezwania z dnia [...] kwietnia 2023 r., czy też jako nowy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego. Tylko w tym drugim przypadku możliwe byłoby wydanie decyzji o odmowie przyznania świadczenia.
Zauważyć należy, iż podobną ocenę w zbliżonym stanie faktycznym i prawnym wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Po 187/24.
Dodatkowo wątpliwości budzi określony w zaskarżonych decyzjach okres świadczenia wychowawczego, którego dotyczy odmowa. Mianowicie w decyzjach obu instancji, jak wynika z ich treści, mowa o okresie świadczeniowym trwającym od [...] czerwca 2022 r. do [...] maja 2023 r. Tymczasem w piśmie Wojewody [...] z [...] kwietnia 2023 r. wskazano na konieczność złożenia wniosku, ale co do świadczenia wychowawczego obejmującego okres [...] czerwca do [...] października 2022 r. Także w odpowiedzi na skargę organ podał, iż odmowa odnosiła się do okresu od [...] czerwca do [...] października 2022 r.
Jednocześnie należy zwróci uwagę, iż informacją z dnia [...] listopada 2022 r. skarżącej przyznane zostało świadczenie wychowawcze na dziecko J. na okres świadczeniowy od [...] listopada 2022 r. do [...] maja 2023 r., a zatem na okres który następnie organ objął odmową w zaskarżonych decyzjach.
Natomiast powyższych niejasności i wątpliwości nie sposób rozwiać analizując treść decyzji administracyjnych, które są niezwykle lakoniczne, w zasadzie pozbawione opisu stanu faktycznego ustalonego w sprawie przez organ, przebiegu postepowania, określenia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i uzasadnienia prawnego. W decyzji I instancji wskazano jako podstawę prawną u.p.p.w.d. bez wskazania konkretnego przepisu prawa, który ma zastosowanie, a w decyzji II instancji przywołano w podstawie prawnej przepisy o charakterze proceduralnym (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d.), a nie materialnoprawnym. Powyższych uchybień nie usunął także organ II instancji w decyzji z dnia [...] sierpnia 2024 r. Zauważyć można jedynie, iż stan faktyczny w sprawie opisany został właściwie dopiero w odpowiedzi na skargę, przy czym należy podkreślić, iż odpowiedź na skargę nie może stanowić pisma uzupełniającego zaskarżoną decyzję.
Powyższe wskazuje tym samym na dopuszczenie się przez organy naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., gdyż wydane przez nie decyzje nie zawierają wymaganych tym przepisem koniecznych elementów jak: powołanie podstawy prawnej, uzasadnienie faktyczne i prawne. W powyższym zakresie organy naruszyły też zasadę przekonywania określoną w art. 11 k.p.a., w świetle której organy obowiązane są do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy.
Ponadto Sąd zwraca dodatkowo uwagę, iż organ II instancji jedynie w końcowej części uzasadnia decyzji dodał, iż jego zdaniem skarżąca nie przedstawiła wystarczających dowodów potwierdzających fakt, że wniosek nie został złożony w terminie z uwagi na niedoręczenie pisma Wojewody [...] przez operatora pocztowego. W tym zakresie jednak organ nie dokonał żadnej analizy i oceny dowodów złożonych przez skarżącą, a ponadto nie poinformował też strony o konieczności takiego wykazania nie informując jej w trybie art. 9 k.p.a, ani też nie informując ją w trybie art. 10 k.p.a., ani też w trybie art. 79a k.p.a.
Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że decyzja o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego skarżącej na córkę J. zapadła zatem przedwcześnie.
Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji.
Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany będzie do uzupełnienia materiału dowodowego w szczególności w zakresie przesyłki zawierającej skierowane do skarżącej pismo Wojewody [...] z [...] kwietnia 2023 r., a następnie ponownej oceny zebranego materiału dowodowego, prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie i odniesienia tych ustaleń do mających zastosowanie przepisów prawa i w sytuacji stwierdzenia, iż są podstawy do wydania orzeczenia, wydania go z zastosowaniem wymogów określonych w art. 107 § 3 p.p.s.a.
Sąd przy tym na marginesie zwraca uwagę, iż w przypadku orzeczenia przez organ na podstawie art. 16 zgodnie z at. 28 ust. 4 u.p.p.w.d. organ II instancji winien pouczyć stronę o właściwym do rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej sądzie administracyjnym, którym nie jest wówczas wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma miejsce zamieszkania osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze. W przedmiotowej sprawie, wobec niejednoznacznego określenia podstawy prawnej zaskarżonych decyzji, określenia jej w sposób bardzo ogólny, bez właściwego uzasadnienia określającego stan faktyczny i prawny w sprawie, bez przywołania wprost w podstawie prawnej decyzji art. 16 u.p.p.w.d., Sąd uznał się za właściwy miejscowo do rozpoznania skargi, zgodnie z art. 28 ust. 3 u.p.p.w.d.