IV SA/Wr 885/04

IV SA/Wr 885/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-01-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka
Henryk Ożóg /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Masternak-Kubiak
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
6402 Skargi organów nadzoru na uchwały rady powiatu w przedmiocie ... (art. 81 ustawy o samorządzie  powiatowym)
Sygn. powiązane
I OSK 448/06 - Wyrok NSA z 2006-06-22
Skarżony organ
Rada Powiatu
Treść wyniku
*Stwierdzono wydanie  aktu prawa miejscowego z naruszeniem prawa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg /spr./ Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Masternak – Kubiak Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant: Anna Rudzińska po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Powiatu Lubańskiego z dnia 30 września 2004r. Nr XXXII/163/2004 w przedmiocie określenia zasad częściowego lub całkowitego zwalniania z ponoszenia opłat rodziców, których dzieci przebywają w rodzinach zastępczych I. stwierdza, że przepisy §§ 4 – 6 ust. 1 zaskarżonej uchwały zostały wydane z naruszeniem prawa, II. orzeka, iż zaskarżona uchwała w części określonej w pkt I wyroku nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Rada Powiatu Lubańskiego działając na podstawie art. 12 ust. 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1592 ze zm.); dalej ustawa o samorządzie powiatowym oraz art. 79 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (j. Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.); dalej ustawa o pomocy społecznej podjęła w dniu 30 września 2004r. uchwałę NR XXXII/163/2004 w sprawie określenia zasad częściowego lub całkowitego zwalniania z ponoszenia opłat rodziców, których dzieci przebywają w rodzinach zastępczych.
Wojewoda Dolnośląski pismem z dnia 22 listopada 2004r., NR PN.II.0914-1/19/04 - działając na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym wniósł o stwierdzenie nieważności §4, §5, § 6 ust. 1 wymienionej wyżej uchwały.
W toku bowiem badania legalności tej uchwały organ nadzoru stwierdził, że § 4 w istotny sposób narusza art. 79 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, § 5 uchwały w sposób istotny narusza art. 79 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 7 i art. 94 Konstytucji oraz § 143 i § 115 Załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002r. "Zasady techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2002r. , Nr 100, poz. 908), dalej załącznik do rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej; § 6 ust. 1 uchwały w sposób istotny narusza art. 79 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.
Rada Powiatu Lubańskiego w § 4 uchwały postanowiła, że : "Opłatę za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej, o której mowa w § 2 pkt 2 niniejszej uchwały w rodzinie zastępczej ustala Starosta Lubański lub z jego upoważnienia Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Lubaniu w drodze decyzji administracyjnej do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania".
Przepis § 4 uchwały jest sprzeczny z art. 79 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że opłata ta nie może przekroczyć wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby pełnoletniej umieszczonej w rodzinie zastępczej. W uchwale posłużono się pojęciem średni miesięczny koszt utrzymania, co sugerowałoby, iż rodzice mogą ponosić wszelkie koszty związane z utrzymaniem dziecka w rodzinie zastępczej. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jednakże rodzinie zastępczej udziela się pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka. Z przepisu tego wynika, że rodzina zastępcza otrzymuje z pomocy społecznej świadczenie pieniężne na częściowe pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w niej dziecka, zaś w pozostałym zakresie utrzymuje dziecko z własnych środków. W związku z powyższym organ nadzoru uznaje, że § 4 uchwały w sposób istotny narusza art. 79 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Przepis § 5 zaskarżonej uchwały stanowi, że "w przypadku trudnej sytuacji materialnej rodziców dziecka potwierdzonej wywiadem środowiskowym Starosta Lubański lub z jego upoważnienia Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie może wydać decyzję o całkowitym lub częściowym zwolnieniu z opłaty na okres dłuższy niż rok (ust. 1 ). Zwolnienie od opłat następuje na wniosek osoby zainteresowanej zobowiązanej do ponoszenia opłat lub z urzędu w oparciu o wywiad środowiskowy przeprowadzony u osoby zobowiązanej (ust. 2 )". Zgodnie z art. 79 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej rada powiatu określa w drodze uchwały, warunki częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat, o których mowa w ust. 1, czyli za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej , o której mowa w art. 78 ust. 5 w rodzinie zastępczej, do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w tej rodzinie. Z treści tego przepisu wynika, że do kompetencji rady powiatu należy ustalenie warunków, na podstawie których rodzice mogą zostać zwolnieni ze wspomnianych opłat. Obejmuje to przesłanki, które powinny być brane pod uwagę przez starostę przy udzielaniu zwolnień, gdyż w oparciu o art. 79 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną o wysokości tej opłaty wydaje starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. Ustawodawca w art. 79 ust. 3 stwierdza, że starosta ustalając wysokość opłaty rodziców dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej, uwzględnia ich sytuacją rodzinną zdrowotną, dochodową i majątkową. Z kolei art. 79 ust. 5 tej ustawy wskazuje, że starosta może częściowo zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w ust. 1, na wniosek lub z urzędu, ze względu na trudną sytuację materialną rodziny. Przepis art. 79 ust. 6 zawiera umocowanie rady powiatu do określenia warunków zwalniania z opłat przez starostę. Z treści powyższych przepisów wynika, że radzie powiatu przyznane zostało uprawnienie do ustalenia warunków, na podstawie których przyznawane będą zwolnienia, o których mowa w art. 79 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, a więc okoliczności odnoszących się do sytuacji materialnej rodziny, będącej podstawą zwolnienia. Rada Powiatu podejmując uchwałę dotyczącą warunków zwolnień uwzględnia więc przesłanki, które odnoszą się do sytuacji materialnej rodziny. W tym zakresie kompetencji przyznanych radzie powiatu nie mieści się zastrzeżenie zawarte w § 5 zaskarżonej uchwały, dotyczące okresu na jaki wydawana jest decyzja starosty dotycząca przedmiotowego zwolnienia. Rada Powiatu Lubańskiego uszczupla w ten sposób kompetencje, przyznane mu w drodze ustawy, gdyż to on jest organem właściwym do dokonania zwolnienia i ustalenia, na jaki czas jest ono wydane. Radzie powiatu przysługuje jedynie możliwość ustalenia jakie warunki kwalifikują rodzinę do ubiegania się o zwolnienie. Z powyższych względów Rada Powiatu nie może również regulować trybu przyznawania zwolnienia, co czyni w § 5 ust. 2 zaskarżonej uchwały stanowiąc, że zwolnienie może nastąpić na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu i musi być poprzedzone wywiadem środowiskowym. Zapis ten nie mieści się w kompetencji przyznanej Radzie Powiatu w art. 79 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej.
Na podstawie art. 79 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej Radzie Powiatu przysługuje kompetencja do podjęcia zaskarżonej uchwały. Jednak zgodnie z przepisami Konstytucji organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze ich działania na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 94 Konstytucji). Zaś zgodnie z art. 7 Konstytucji uchwały organów samorządu terytorialnego mogą być podejmowane wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. W myśl § 143 załącznika do rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej do aktów prawa miejscowego stosuje się odpowiednio zasady wyrażone w dziale VI z wyjątkiem § 141, w dziale V z wyjątkiem § 132, w dziale II, w dziale I rozdziały 2-7, a do przepisów porządkowych również w dziale I rozdział 9, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej. Na podstawie odesłania zawartego w § 143 załącznika do aktów prawa miejscowego stosuje się § 115, zgodnie z którym w rozporządzeniu zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (upoważnieniu ustawowym). Przepisy załącznika precyzują ogólną zasadę konstytucyjną, z której wynika konieczność istnienia upoważnienia ustawowego do podejmowania aktów normatywnych przez radę gminy. Zakres kompetencji rady powiatu wyznaczają więc przepisy ustawy. Zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego i stosuje się do niej wszystkie przytoczone przepisy. Przekroczenie przez Radę Powiatu kompetencji stanowi istotne naruszenie prawa.
Przepis § 6 ust 1 zaskarżonej uchwały stanowi, że zwalnia się całkowicie z ponoszenia odpłatności osoby zobowiązane gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 100% kwoty stanowiącej kryterium dochodowe. Z przepisu tego wynika, że ilekroć dochód na osobę w rodzinie nie przekroczy 100% kwoty stanowiącej kryterium dochodowe, tylekroć starosta będzie zobowiązany do udzielenia zwolnienia całkowitego z opłaty. Organ nadzoru kwestionuje, iżby decyzja w przedmiocie zwolnienia od opłaty miała charakter związany. W art. 79 ust. 5 ustawodawca posłużył się formułą: "starosta może częściowo zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty ", co przemawia za tym, że jest to decyzja uznaniowa. Starosta uwzględnia ustalone przez radę powiatu kryterium dochodowe będące warunkiem zwolnienia całkowitego, ponadto stosownie do art. 79 ust. 3 bierze pod uwagę sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową, po czym wydaje decyzję o zwolnieniu lub odmowie zwolnienia. Rada Powiatu nie może w inny sposób niż to zostało wyrażone w ustawie kształtować kompetencji starosty w przedmiocie zwalniania od opłaty.
Organ nadzoru zauważa, że wprowadzenie obligatoryjnego zwolnienia od opłaty w oparciu o same tylko kryterium dochodowe jest sprzeczne z art. 2 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać. Niski dochód lub jego brak nie zawsze oznacza trudną sytuację życiową. Niekiedy osoby legitymujące się niskim dochodem lub jego brakiem posiadają całkiem pokaźny majątek. W ocenie organu przyznanie takim osobom obligatoryjnego zwolnienia wypaczałoby cel pomocy społecznej, wyrażony w art. 2 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę Rada Powiatu Lubańskiego podzieliła stanowisko organu nadzoru w zakresie niezgodności z prawem § 4 i 6 ust. 1 zaskarżonej uchwały.
Odnośnie § 4 zaskarżonej uchwały wskazała, że zgadza się ze stanowiskiem organu nadzoru, iż wprowadzając regulacje "średniego miesięcznego kosztu utrzymania" naruszyła w istotny sposób przepis art. 79 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, z którego wynika, że za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oraz osoby pełnoletniej, opłatę do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w tej rodzinie ponoszą rodzice. Przepis ten określa maksymalną wysokość opłaty. Rada Powiatu wprowadzając tę regulację w sposób uprzywilejowany potraktowała rodziców zastępczych, którzy w oparciu o tak błędnie sformułowany zapis, otrzymywaliby zwrot całkowitego utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej.
Rada Powiatu zgodziła się również ze stanowiskiem skarżącego, w którym zakwestionował on § 6 ust. 1 zaskarżonej uchwały. Rada wskazała, iż słuszne jest twierdzenie organu nadzoru, że decyzja podjęta przez starostę w przedmiocie zwolnienia od obowiązku uiszczenia opłaty ma charakter uznaniowy i winna być podjęta po wszechstronnym przeanalizowaniu sytuacji rodzinnej, majątkowej, zdrowotnej i dochodowej rodziny lub osoby. Narzucanie zwolnienia od opłaty, przy uwzględnieniu jedynie kryterium dochodowego pozostaje w sprzeczności z art. 79 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej i pozbawia starostę swobody administracyjnej przyznanej przez przepisy prawa.
Rada Powiatu nie uznała jednak w całości stanowiska organu nadzoru w zakresie niezgodności § 5 uchwały z art. 79 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. Wskazała, że organ nadzoru słusznie podniósł, że rada powiatu nie jest organem uprawnionym do regulowania trybu przyznawania zwolnienia, co czyni w § 5 ust. 2 uchwały. Jednak nie może zgodzić się z zarzutem, iż radzie nie przysługuje możliwość ustalenia na jaki czas jest udzielone zwolnienie. Przepis art. 79 ust. 2 i 5 ustawy o pomocy społecznej przyznaje staroście kompetencje do wydawania decyzji administracyjnej ustalającej wysokość opłaty oraz upoważnienie do częściowego zwolnienia lub odstąpienia od wymierzenia opłaty. Natomiast ust. 6 tego przepisu stanowi, że rada powiatu określa w drodze uchwały, warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia rodziców z opłat. Zdaniem Rady pod pojęciem wspomnianych warunków należy rozumieć także możliwość ustalenia przez radę maksymalnego terminu, na jaki może nastąpić zwolnienie. Dopiero przy tak ustalonych wytycznych starosta wydaje stosowną decyzję, przy czym nie następuje tu uszczuplenie kompetencji starosty, gdyż wydana przez niego decyzja określa okres zwolnienia, jednak nie dłuższy niż ten, który wynika z warunków ustalonych przez radę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
W świetle przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) sądy administracyjne powołane zostały do kontroli m. in. aktów prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Sąd uwzględniając skargę, na uchwałę, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 5 cytowanej ustawy stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności ( art. 147 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie zaś do przepisu art. 82 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, sąd administracyjny orzeka o niezgodności zaskarżonej uchwały organu powiatu z prawem, jeżeli upłynął rok od dnia jej podjęcia, a istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności.
Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie uchwała Rady Powiatu Lubańskiego z dnia 30 września 2004r. w sprawie określenia zasad częściowego lub całkowitego zwalniania z ponoszenia opłat rodziców, których dzieci przebywają w rodzinach zastępczych.
Uchwała ta została podjęta na podstawie art. 79 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, z którego wynika, że rada powiatu określa w drodze uchwały warunki częściowego lub całkowego zwalniania rodziców z opłat, o których mowa w ust. 1. W myśl ust. 1 tego przepisu za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oraz osoby pełnoletniej, o której mowa w art. 78 ust. 5, opłatę, do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w tej rodzinie, wnoszą rodzice.
Przepis § 4 zaskarżonej uchwały stanowi, że: "opłatę za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej, o której mowa w § 2 pkt 2 niniejszej uchwały w rodzinie zastępczej ustala Starosta Lubański lub z jego upoważnienia Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Lubaniu w drodze decyzji administracyjnej do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania".
Słuszne jest stanowisko organu nadzoru, iż § 4 zaskarżonej uchwały w istotny sposób narusza przepis art. 79 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, z którego wynika, że maksymalna wysokość opłaty wnoszona przez rodziców z tytułu pobytu dziecka w rodzinie zastępczej nie może przekroczyć wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w tej rodzinie. Maksymalną wysokość opłaty wnoszonej przez rodziców określa zatem wyłącznie art. 79 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zaś z treści § 4 zaskarżonej uchwały wynika, że opłata ta nie może przekroczyć wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Wobec powyższego rada powiatu nie była umocowana do określenia wysokości maksymalnej opłaty -wnoszonej przez rodziców z tytułu pobytu dziecka w rodzinie zastępczej - w odmiennej wysokości niż wynikającej z art. 79 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Rację ma więc organ nadzoru twierdząc, iż "wyznacznikiem wielkości opłaty jaką mogą ponieść rodzice za pobyt ich dziecka w rodzinie zastępczej jest wysokość pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, a nie globalny koszt utrzymania, jak przyjęto w uchwale". Podkreślenia wymaga, iż Rada Powiatu w odpowiedzi na skargę podziela stanowisko organu nadzoru w zakresie niezgodności z prawem § 4 zaskarżonej uchwały, dodając że wprowadzając regulacje odwołujące się do średniego miesięcznego kosztu utrzymania potraktowała w sposób uprzywilejowany rodziców zastępczych, którzy w ten sposób otrzymywaliby zwrot kosztów całkowitego utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej.
Przepis § 5 uchwały stanowi, że "w przypadku trudnej sytuacji materialnej rodziców dziecka potwierdzonej wywiadem środowiskowym Starosta Lubański lub z jego upoważnienia Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie może wydać decyzję o całkowitym lub częściowym zwolnieniu z opłaty na okres dłuższy niż rok (ust. 1 ). Zwolnienie od opłat następuje na wniosek osoby zainteresowanej zobowiązanej do ponoszenia opłat lub z urzędu w oparciu o wywiad środowiskowy przeprowadzony u osoby zobowiązanej (ust. 2 )".
Zgodzić się należy, ze stanowiskiem organu nadzoru, iż § 5 zaskarżonej uchwały w sposób istotny narusza art. 79 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 7 i art. 94 Konstytucji oraz § 143 i § 115 załącznika do rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej.
Stosownie do art. 79 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej rada powiatu określa, w drodze uchwały, warunki częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat, o których mowa w ust. 1 (czyli z tytułu pobytu dziecka w rodzinie zastępczej). W myśl art. 79 ust. 3 tej ustawy starosta ustalając wysokość opłaty rodziców dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej, uwzględnia ich sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową. Zgodnie z art. 79 ust. 5 ustawy starosta może częściowo zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w ust. 1, na wniosek lub z urzędu, ze względu na trudną sytuację materialną rodziny.
Wskazać trzeba, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 26 stycznia 2005r. stwierdził, że termin "warunki", o których mowa w art. 79 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej należy rozumieć jako czynniki uzależniające przyznanie zwolnienia. Rada określając te warunki konkretyzuje przesłanki wymienione w ust. 3 i 5 tego przepisu (sygn. akt IV SA/Wr 807/04, OSS2005/2/43).
W wyroku tym stwierdzono również, że norma kompetencyjna zawarta w art. 79 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej upoważniająca do określenia warunków zwalniania z opłat, nie może stanowić materialnoprawnej podstawy do przyjmowania, ze w zakresie tego pojęcia mieści się także prawo do wydawania przez organy samorządu uchwał wprowadzających klauzule dodatkowe reglamentujące terminy zwalniania z opłat.
Przepis art. 79 ust. 6 wspomnianej ustawy nie upoważnia zatem rady powiatu do określenia terminu zwalniania z opłat. Możliwość wprowadzenia do decyzji administracyjnych dodatkowych postanowień w postaci terminu końcowego musi w wyraźny sposób wynikać z przepisu odrębnego. Przepisem tym nie jest wspomniany art. 79 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej.
W świetle powyższego na uwzględnienie zasługuje argument organu nadzoru, iż § 5 ust. 1 zaskarżonej uchwały uszczupla ustawowe kompetencje starosty, który jest organem właściwym do przyznawania zwolnienia i ustalenia na jaki czas jest ono wydane. Nie można natomiast podzielić stanowiska Rady Powiatu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, że pod pojęciem warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat należy rozumieć także możliwość ustalenia przez radę maksymalnego terminu tego zwolnienia, jak również stanowiska, że ustalenie tego terminu przez radę nie powoduje uszczuplenia kompetencji starosty, gdyż wydana przez niego decyzja określa okres zwolnienia, jednak nie dłuższy niż ten, który wynika z warunków ustalonych przez radę.
Odnośnie zaś § 5 ust. 2 zaskarżonej uchwały stwierdzić należy, iż przepis ten w istotny sposób narusza art. 79 ust. 6 ustawy, który nie upoważnia rady powiatu do określenia procedury zwolnienia z opłat, o których mowa w art. 97 ust. 1. Poza tym § 5 ust. 2 zaskarżonej uchwały modyfikuje przepis art. 79 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym starosta może częściowo zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w ust. 1 na wniosek lub z urzędu, ze względu na trudną sytuację materialną rodziny. Ponadto § 5 ust. 1 i 2 zaskarżonej uchwały stanowi o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a zatem regulują tryb postępowania w zakresie wydawania decyzji przez starostę.
Na marginesie dodać trzeba, iż pojęcie wywiadu środowiskowego reguluje art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zaś procedura podejmowania decyzji przez starostę w przedmiocie zwolnienia rodziców z opłat została uregulowana w przepisie art. 106 ust. 4 tej ustawy, z którego wynika, że decyzje o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego.
Przepis § 6 ust 1 zaskarżonej uchwały stanowi, że zwalnia się całkowicie z ponoszenia odpłatności osoby zobowiązane, gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 100% kwoty stanowiącej kryterium dochodowe.
Przepis ten wprowadza obligatoryjne zwolnienie z opłat.
Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, iż § 6 ust. 1 tej uchwały narusza art. 79 ust. 5 ustawy, ponieważ decyzja starosty, o której mowa w art. 79 ust. 5 ma charakter wyłącznie uznaniowy. Rada powiatu nie jest zatem uprawniona do wprowadzenia obligatoryjnego zwolnienia z opłat, o których mowa w art. 79 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Podkreślenia wymaga, iż zaskarżone przepisy § 4, 5 i 6 ust. 1 uchwały naruszają art. 94 Konstytucji, zgodnie z którym organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze ich działania na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, a także art. 7 Konstytucji, w myśl którego uchwały organów samorządu terytorialnego mogą być podejmowane wyłącznie na podstawie i w granicach prawa.
Zaskarżone przepisy uchwały naruszają również zasady techniki prawodawczej określone w § 143 w związku z § 115 załącznika do rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej. Stosownie do tych przepisów w uchwale zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (upoważnieniu ustawowym). Przepisy załącznika precyzują ogólną zasadę konstytucyjną, z której wynika konieczność istnienia upoważnienia ustawowego do podejmowania aktów normatywnych przez radę gminy. Zakres kompetencji rady powiatu wyznaczają więc przepisy ustawy. Zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego i stosuje się do niej wszystkie przytoczone przepisy.
Przekroczenie przez Radę Powiatu kompetencji stanowi istotne naruszenie prawa.
Ponieważ w dacie wyrokowania przez Sąd, upłynął już termin, o którym mowa w art. 82 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, czyli rok od podjęcia zaskarżonej uchwały, a zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności § 4 , § 5 i § 6 ust. 1 tej uchwały, Sąd na podstawie wspomnianego przepisu w związku z art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł, że zostały one wydane z naruszeniem prawa.
Sąd stwierdza, że § 4, § 5 i § 6 ust. 1 nie może być wykonany ( art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).