IV SA/Wr 85/25

IV SA/Wr 85/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska
Ewa Kamieniecka /przewodniczący/
Katarzyna Radom /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 40 ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) Protokolant: Michał Janusz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 31 grudnia 2024 r. nr SKO.PS/41/126/24 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia 8 listopada 2024 r. odmawiającą T. B. przyznania zasiłku celowego na pomoc doraźną w kwocie 8.000 zł z przeznaczeniem na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej.
Jak wynikało z akt sprawy pismem z dnia 9 października 2024 r. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego na pomoc doraźną w wysokości 8.000 zł, na usuwanie skutków powodzi, która miała miejsce na terenie Gminy W. we wrześniu 2024r.
Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Powołał się na art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej: u.p.s.) oraz przeprowadzony wywiad środowiskowy, datowany na 11 października 2024 r. Wynikało z niego, że powódź w domu Skarżącej przy "Placu [...]" we W. zniszczyła parter wraz z piwnicą, gdzie woda sięgała stropu. Uszkodzeniu uległy ściany piwnicy, posadzki oraz drzwi wejściowe do piwnicy. W części mieszkalnej woda sięgała 20 cm, uszkodziła ściany, podłogi, schody z piaskowca, drzwi wejściowe i wyjściowe, dywan, chodnik, meble kuchenne, stojący w przedpokoju piec na węgiel i drzewo. Uszkodzona została elewacja budynku. W toku postępowania Skarżąca oświadczyła, że mieszka w ww. domu przy "Placu [...]" we W.
Po dokonaniu analizy zebranej dokumentacji ustalono, że Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe ale w mieszkaniu przy "ul. [...]" we W. Na ten adres Strona wnioskowała o przyznanie świadczeń w zakresie bonu energetycznego, dodatku osłonowego, zasiłku pielęgnacyjnego. Poza tym Skarżąca złożyła także wniosek o jednorazowy zasiłek powodziowy na ww. adres, pod którym zamieszkuje i gdzie skupiają się jej wszystkie czynności życiowe uzyskała świadczenie w kwocie 2.000 zł, które zostanie powiększone o 1.000 zł brutto na pokrycie kosztów zużycia energii elektrycznej lub paliwa niezbędnych do osuszania pomieszczeń. Skarżąca nie ubiegała się o zasiłek w kwocie 8.000 zł, gdyż mieszkanie przy "ul. [...]" nie zostało uszkodzone w wyniku powodzi - znajduje się na 2 piętrze. Powołując się na zasady zatwierdzone przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dotyczące udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. - zapisy rozdziału I pkt 7 - organ wskazał, że zasiłek celowy na pomoc doraźną przyznawany jest osobie/rodzinie prowadzącym w dniu wystąpienia powodzi gospodarstwo domowe w budynku, lokalu mieszkalnym na terenie dotkniętym powodzią. Zasiłek nie stanowi rekompensaty, odszkodowania, czy zadośćuczynienia ze strony Państwa lecz ma służyć obywatelowi w najcięższych sytuacjach życiowych, w celu zaspokojenia potrzeb egzystencjalnych, pomoc winna być skierowana do osób zamieszkujących w lokalach, domach, które uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu.
W odwołaniu Skarżąca wskazała, że nie rozumie dlaczego odmówiono jej świadczenia, choć organ sam wskazuje, że jej dom ucierpiał w wyniku powodzi. Podkreślała, że Burmistrz ma szeroką wiedzę na temat użytkowania przez nią domu przy "Placu [...]" we W., z niewiadomych przyczyn nie chce tej wiedzy wykorzystać. Skarżąca na co dzień gospodaruje w tym budynku, ponosi koszty podatków, opłat za nieczystości, opłat za media i mieszka w tym domu. Podkreślała, że jest emerytką, otrzymuje niskie świadczenia, za które nie jest w stanie wyremontować domu rodzinnego i bez pomocy finansowej popadnie on w ruinę. Budynek jest zabytkiem wpisanym do Gminnej Ewidencji Zabytków (GEZ).
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. Przywołało okoliczności faktyczne, w tym stwierdzone w wyniku oględziny nieruchomości przy "Placu [...]" uszkodzenia tego budynku. Organ podtrzymał ustalenia zawarte w decyzji I instancji wskazujące, że Strona prowadzi gospodarstwo domowe przy "ul. [...]" we W., co potwierdzają postępowania w sprawie przyznania innych świadczeń, w tym zasiłku powodziowego. Organ wskazał także na złożone przez Stronę w dniu 9 grudnia 2024 r. dwa dokumenty - zaświadczenie z dnia 26 listopada 2024 r. organu I instancji o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego w 2023 r., gdzie wskazano na adres "Plac[...]", W. jako miejsce zamieszkania Skarżącej oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 24 maja 2023 r. wydane przez właściwy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności zaliczające Stronę do znacznego stopnia niepełnosprawności, gdzie jako adres zamieszkania Strony wskazano "ul. [...]" W.
Dalej organ wskazał na art. 40 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 u.p.s., art. 69a ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r., poz. 1717 ze zm., dalej: ustawa zmieniająca). Wyjaśnił, że zasiłek celowy na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. w wysokości 8.000 zł przyznawany jest jako pomoc doraźna dla osób (rodzin), które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej i nie podlega zwrotowi. Mając na uwadze powołane już przez organ I instancji zasady udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa na usuwanie skutków klęsk żywiołowych organ wywiódł, że pomoc udzielana jest osobom prowadzącym w dniu wystąpienia powodzi gospodarstwo domowe w budynku lub lokalu mieszkalnym na terenie obszaru dotkniętego powodzią. Mając na uwadze, że Skarżąca nie prowadzi gospodarstwa domowego w lokalu przy "Placu [...]" brak organ uznał, że podstaw do przyznania jej zasiłku celowego doraźnego w kwocie 8.000 zł. Dalej wskazał, że przepisy ustawy zmieniającej odwołują się do zasad i regulacji ustawy pomocy społecznej i wsparcia w sytuacji zagrożenia egzystencji człowieka, zapewnienia minimalnych standardów bytowania, zaspokojenia potrzeby schronienia, odzieży, głodu. Środki pomocowe winny być przeznaczone, sytuacji wystąpienia szkody w wyniku powodzi, na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, kosztów zakupu ogrzewania, opału, odzieży, żywności drobnych remontów i napraw mieszkania, strat w wyniku klęski żywiołowej, jeżeli beneficjenci prowadzą gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym na ternie dotkniętym powodzią.
Ponieważ Skarżąca nie prowadzi gospodarstwa domowego w budynku przy "Placu [...]", który został dotknięty powodzią, gdyż w tym czasie prowadziła gospodarstwo domowe przy "ul. [...]" wnioskowany zasiłek jej nie przysługuje. Szkody powstałe w budynku przy "Placu [...]" nie pozbawiły Strony możliwości funkcjonowania we własnym mieszkaniu jak i zaspokojenia potrzeb bytowych. Piwnica w budynku zamieszkania Strony, tj. przy "ul [...]" doznała uszkodzenia w związku z powodzią, na co Strona uzyskała świadczenie w kwocie 2.000 zł, z opcją powiększenia o kwotę 1.000 zł na pokrycie kosztów zużycia energii elektrycznej lub paliwa niezbędnych do osuszania pomieszczeń. Organ zauważał, że spowodowane powodzią straty w nieruchomości będącej własnością osoby, która posiada inną nieruchomość i w niej zamieszkuje nie mogą stanowić podstawy wypłaty zasiłku celowego, gdyż nie sposób uznać, że osoba ta nie ma zabezpieczonych potrzeb bytowych. Inny jest cel pomocy w postaci doraźnych zasiłków celowych. Końcowo organ przypomniał, że udzielana w tej formie pomoc nie stanowi rekompensaty, odszkodowania, czy zadośćuczynienia ze strony Państwa. Jej celem jest pomoc obywatelom w najcięższych dla nich sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być zaspokojone we własnym zakresie.
W skardze Strona kwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wyjaśniała, że w domu przy "Placu [...]" we W. po II Wojnie Światowej mieszkali jej rodzice i tam się urodziła. Budynek dostała od mamy w darowiźnie, kiedy tato już nie żył. Skarżąca tam mieszka, przeżyła tam kilka powodzi ponosi opłaty za nieruchomość i media. Użytkuje ten dom przed i po powodzi, funkcjonuje na parterze, bo na piętrze nie ma wody i toalety. Przyznała, że posiada również mieszkanie przy "ul. [...]". Wyjaśniała, że w dniu 9 listopada 2024 r. złożyła wniosek o zasiłek celowy 8.000 zł oraz 2.000 zł dotyczący szkód przy "Placu [...]". Nie mając odpowiedniej wiedzy złożyła także wniosek o 2.000 zł z tytułu szkody (zalania piwnicy) przy "ul. [...]" i ten zasiłek uzyskała. W opinii Skarżącej pracownik organu pomocowego winien ją poinformować, że może składać wniosek do jednej nieruchomości. Organ nie powinien przyjmować drugiego wniosku. O tym fakcie Strona dowiedziała się w ostatnim dniu terminu na wydanie decyzji. Skarżąca uznała to działanie ze celowe. Próbowała wnioskować o zmianę decyzji, co spotkało się odmową, z uzasadnieniem, że wnioski zostały rozpoznane. Skarżąca czuje się pokrzywdzona. Wskazała, że brak pomocy na usuwanie skutków zanieczyszczeń w budynku przy "Placu [...]" przyczyni się do jego zniszczenia, tak jak podobne zabytki miasta, co jest dla Strony niezrozumiałe. Skarżąca posiada wiedzę, że zasiłek doraźny otrzymały także osoby, które nie zamieszkiwały i nie użytkowały lokali ani przed powodzą ani w jej trakcie, pomoc jest wybiórcza, a Skarżąca czuje się dyskryminowana, choć jej budynek jest zabytkiem. Podkreślała, że zależy jej na utrzymaniu budynku w dobrym stanie, co winno być ważne także dla władz miasta, decyzja negatywna uniemożliwi staranie się o dalsze dofinansowanie rządowe związane z remontem budynku. Borykanie się z codziennymi problemami oraz urzędnikami doprowadziło do pogorszenia stanu zdrowia Skarżącej i spowodowało stany depresyjne. Wnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie z dnia 17 lutego 2025 r. Skarżąca powtarzała, że chodzi jej o uchylenie negatywnej decyzji, która zamyka jej drogę do ubiegania się o pomoc rządową na usuwanie skutków powodzi. Zależy jej na uratowaniu budynku przed ruiną, nie posiada odpowiednich środków. Po 40 latach pracy w służbie zdrowia otrzymuje 2.400 zł emerytury, która wobec problemów zdrowotnych i samodzielnego prowadzenia gospodarstwa nie starcza na podstawowe potrzeby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Istotny z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy jest również przepis art.134 § 1 p.p.s.a., stanowi on, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na tej podstawie obowiązkiem Sądu jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu – zgodności z prawem w zakresie naruszenia prawa procesowego i materialnego, bez względu na zgłaszane zarzuty i wnioski.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak nakreślonych granicach, Sąd nie stwierdził aby naruszała ona przepisy prawa materialnego, czy procesowego w stopniu warunkującym jej uchylenie.
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Skarżącej przysługiwało prawo do zasiłku celowego na pomoc doraźną z przeznaczeniem na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej – powodzi.
Odmawiając przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia organ wskazał, że nie realizowałby to jego celu, tj. zaspokojenia potrzeb bytowych związanych ze stratami powstałymi w nieruchomościach Skarżącej w wyniku powodzi. Zebrane w sprawie dowody wykazały, że Strona jest właścicielką dwóch nieruchomości, zamieszkuje w jednej z nich, tej która nie jest objęta wnioskiem. Strona ma zatem zaspokojone podstawowe potrzeby egzystencjalne, świadczenie zaś przyznawane w tym trybie nie stanowi odszkodowania ani zadośćuczynienia, przyznawane jest na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej.
W opinii Skarżącej stanowisko to jest krzywdzące, gdyż zamieszkuje ona w nieruchomości przy "Placu [...]", o czym mają wiedzę organy, które potwierdziły, że budynek jest uszkodzony w ponad 41 % i wymaga remontu, osoby znajdujące się w podobnej sytuacji otrzymały świadczenie. Skarżąca podkreślała, że zakres ewentualnego remontu przekracza jej możliwości finansowe, zwłaszcza, że budynek jest wpisany do GEZ ma wartość zabytkową. Zarzucała brak właściwych pouczeń w kwestii przyznawania świadczeń, gdyż gdyby miała wiedzę, że zasiłek może dotyczyć jednej nieruchomości bez wątpienia dokonałaby wyboru budynku przy "Placu [...]". Na rozprawie Skarżąca wyjaśniła, że korzysta z obu nieruchomości, nie wynajmuje żadnej z nich i nie udostępnia ich osobom trzecim. Wskazała, że nie otrzyma pomocy na remont zabytkowej kamienicy, gdyż nie jest ona wpisana indywidualnie do rejestru zabytków.
Oceniając tak nakreślone stanowiska stron sporu racje należy przyznać organom administracji, gdyż bez względu na faktyczne miejsce zamieszkania (prowadzenia gospodarstwa domowego) przyznanie Skarżącej świadczenia w postaci zasiłku celowego na pomoc doraźną z przeznaczeniem na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej nie realizowałoby zasadniczego celu tego świadczenia, które przyznawane jest na zasadach przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej.
Jako podstawę wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją aktu organy wskazały regulacje art. 69a ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi dodanego na mocy art. 19 pkt 19 ustawy zmieniającej. Zgodnie z jego brzmieniem zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w kwocie 8.000 zł, jest przyznawany jako pomoc doraźna osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej i nie podlega zwrotowi.
Przepis ten odwołuje się do art. 40 ust. 2 u.p.s., wedle tej regulacji zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Z zapisów tych wynika, zasiłek celowy można przyznać podmiotom, które poniosły straty spowodowane wymienionymi w ustawie okolicznościami, a jego celem ma być zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przepis art. 40 u.p.s. musi być wykładany w zgodzie z regulacjami ustawy o pomocy społecznej, w szczególności zaś art. 39 ww. ustawy, który dookreśla przeznaczenie, cel zasiłków celowych. Zgodnie jego brzmieniem zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Oba przepisy winny być odczytywane w powiązaniu, co uzasadnia wykładnia systemowa wewnętrzna oraz celowościowa. Zatem są to regulacje nie tylko ze sobą powiązane ale więcej – tworzące jedną normę prawną. Co więcej, jak słusznie wywodzi organ, świadczenia ustalane na tej podstawie winny realizować cele pomocy społecznej wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. Stosownie do ich brzmienia pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1). Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Skoro ustawodawca w powołanym na wstępie przepisie art. 69a ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi dodanego na mocy art. 19 pkt 19 ustawy zmieniającej odwołał się do regulacji ustawy o pomocy społecznej - instytucji zasiłku celowego, to wykładnia tych przepisów musi uwzględniać kontekst i cele ustawy. Teza ta ma uzasadnienie w jednolitym orzecznictwie, zgodnie z głoszonymi w nim tezami art. 40 u.p.s. nie jest zatem zupełnie odrębną podstawą przyznania zasiłku celowego. Do jego otrzymania niezbędne jest spełnienie wszystkich przesłanek wynikających z ustawy o pomocy społecznej. Przyznanie tego zasiłku możliwe jest jedynie takim podmiotom, które w wyniku wymienionych zdarzeń, doświadczyły braku zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Takie rozumienie tej normy prawnej zgodne jest z celem ustawy o pomocy społecznej oraz orzecznictwem sądowym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 554/14, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA). Dalej zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 2801/12 (dostępny w CBOSA) środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym i rozdysponowane w oparciu o art. 40 ust. 2 u.p.s. winny być przede wszystkim kierowane do osób, które zostały pozbawione lokalu, gdzie koncentrowało się ich życie i nie posiadają innego lokalu, w którym mogą mieszkać. Przeznaczenie zasiłków dla tych osób odpowiada ustawowemu celowi polityki społecznej, polegającemu na pomocy osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 491/12; z dnia 1 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 2176/11; z dnia 2 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 866/11; z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 570/11; z dnia 25 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1265/11, wszystkie dostępne w CBOSA). Zasiłek taki nie musi być zatem wypłacony każdemu, kto jest właścicielem nieruchomości dotkniętej zdarzeniem losowym lub klęską żywiołową czy też ekologiczną.
Powtarzając dalej za powołanym na wstępie orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach subsydiarny charakter świadczeń z zakresu pomocy społecznej przesądza, iż w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku celowego nie współdziała z organami w zakresie rozwiązywania własnych problemów życiowych, a także ma własne możliwości zaspokojenia zaistniałej potrzeby, jest w stanie pokonać trudności życiowe wykorzystując własne zasoby oraz zdolności i możliwości, nie może korzystać z pomocy społecznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 893/14, dostępny w CBOSA). Zasadnie twierdzą organy obu instancji, że zasiłek celowy przyznawany na podstawie art. 40 u.p.s. nie ma charakteru odszkodowania, ale udzielenia doraźnej pomocy przez organy w ramach posiadanych możliwości w celu przezwyciężenia zaistniałych trudności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Op 179/13, dostępny w CBOSA).
Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że Skarżąca jest właścicielką dwóch nieruchomości położonych we W., z czego jedna została uszkodzona w wyniku powodzi w stopniu znacznym. Szkody oszacowano na 41.50%, co nie jest kwestionowane. Jednocześnie zebrane w sprawie dowody ujawniły, że Strona korzysta z nieruchomości przy "ul. [...]" – mieszkania znajdującego się na drugim piętrze, a zatem nie uszkodzonego w wyniku powodzi. Nie jest przez Stronę negowane, że pobrała ona świadczenia na nieruchomość przy "ul. [...]", był to zasiłek powodziowy, który miał być podwyższony o kwoty przeznaczone na osuszenie lokalu. Na ten lokal w okresie poprzedzającym powódź Strona pobierała inne świadczenia, co wynika z zaskarżonej decyzji i nie jest przez Stronę negowane. W treści pism Skarżąca wskazywała, że budynek przy "Placu[...]" jest przez nią wykorzystywany, korzysta ona z obu nieruchomości, co wyjaśniła w toku rozprawy. Budynek przy "Placu [...]" ma dla niej wartość sentymentalną, jest to scheda po rodzicach, jej dom rodzinny, który z uwagi na walory zabytkowe wymaga większych nakładów, na które Stronę nie stać. Budynek jest wpisany do GEZ. Z pism Skarżącej wynika, że jej celem jest odbudowanie tego budynku, zachowanie jego substancji, także z uwagi na walory istotne dla miasta. Ta jednak okoliczność nie może przesądzać o przyznaniu Skarżącej świadczenia. Jakkolwiek dla Sądu zrozumiałe są emocje Skarżącej i chęć zachowania budynku, to racje ma organ, że nie może być to realizowane poprzez sporne w sprawie świadczenie. Skarżąca posiada bowiem mieszkanie, które nie ucierpiało w wyniku powodzi, stanowi ono jej własność i stale je użytkuje, umożliwia ono zatem zapewnienie Skarżącej niezbędnych potrzeb bytowych. Stosownie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 2120/12, dostępne w CBOSA) samo powstanie, na skutek zdarzenia losowego, straty w domu stanowiącym własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta może mieć we własnym zakresie zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu czy w innej miejscowości wskazuje, że ma ona zapewnione minimum egzystencji, zatem pomoc ze strony państwa jest zbędna. Nie ma zatem znaczenia, czy straty materialne dotyczące domu przy "Placu [...]" były spowodowane wystąpieniem zdarzenia losowego, powodzi. Sytuacja skarżącej nie spełnia bowiem innej podstawowej przesłanki przyznania zasiłku celowego - zaistnienia niezbędnej potrzeby życiowej, co wynika z art. 40 ust. 1 u.p.s.. Stanowisko to potwierdza także pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2013 r. o sygn. akt I OSK 227/13 (wyrok dostępny w CBOS), mogący mieć również odpowiednie zastosowanie w rozpoznawanej obecnie sprawie, zgodnie z którym osoby, które starają się o przyznanie zasiłku celowego w trybie art. 40 ust. 2 u.p.s. winny zdawać sobie sprawę, że nie może w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które w wyniku różnych zdarzeń losowych nie mają zabezpieczonych podstawowych potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, spotkają się z odmową przyznania świadczenia z uwagi na rozdysponowanie środków finansowych na rzecz osób, które takie podstawowe potrzeby mieszkaniowe mają już zabezpieczone.
Oznacza to, że samo powstanie straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta ma już zabezpieczone podstawowe potrzeby życiowe, a przede wszystkim mieszkaniowe, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia takiej osobie dalszej pomocy w postaci zasiłku celowego. Nie jest bowiem rolą pomocy społecznej rekompensowanie ze środków budżetowych Państwa wszelkich strat poniesionych przez wnioskodawcę. Organ nie musiał ponadto przeprowadzać postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia miejsca zamieszkania Skarżącej bowiem z akt sprawy bezspornie wynika, że dom przy "Placu [...]" we W. nie jest jej jedyną nieruchomością, z której korzysta w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 554/14, dostępny w CBOSA).
Podnoszone przez Skarżącą okoliczności dotyczące nierównego traktowania wnioskodawców nie mogły zmienić oceny tej sprawy dokonanej przez Sąd okoliczność ta nie została bowiem wykazana, zaś postępowanie organu odpowiada prawu. Na fakt przyznania świadczenia nie wpływa także sytuacja dochodowa Skarżącej, co wynika z treści przepisów przyznających świadczenia i istoty samych świadczeń.
Jeszcze raz powtórzyć przyjdzie, że sam fakt wystąpienia szkody nie jest wystarczającą przesłanką uruchomienia pomocy, konieczne jest wystąpienie przesłanek ogólnych udzielenia wsparcia, w tym przede wszystkim musi zaistnieć trudna sytuacja życiowa, której osoba (rodzina) nie jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć. Przykładowo, jeżeli rodzina poniosła straty w nieruchomości mieszkalnej, ale jest właścicielem innego lokum, w którym może zamieszkać, a tym samym jest w stanie zaspokoić samodzielnie swoje potrzeby w tym zakresie, to zasiłek celowy nie powinien być przyznany (por. I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 40). Istotne jest także ponowne podkreślenie, że zasiłki celowe przyznane na podstawie komentowanego artykułu nie mają charakteru odszkodowania za poniesione w wyniku zdarzeń losowych szkody i nie są przyznawane w celu zrekompensowania powstałego w majątku osób uszczerbku, nie stanowią również zadośćuczynienia ze strony organów państwa (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Warszawie z dnia 21 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 981/12 oraz we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 564/14, dostępne w CBOSA).
Uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzający ją akt nie naruszają przepisów prawa konieczne stało się oddalenie skargi, co ma umocowanie w art. 151 p.p.s.a.